ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཾ
ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢. ཕུ་ས་ན་ཀ་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་ནྟེ ཨ་ས་ནྟེ་པི ཝི་ས་ཡེ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ ཙི་ཏྟ་སྶ ས་ནྣི་པ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཙི་ཏྟཾ མ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༦, ༡༧) ཝི་ཡ ཀི་ཙྩ་ཝི་སེ་སཾ, ‘‘མཱ་ན་ས’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༦, ༡༧) ཝི་ཡ ས་མཱ་ནེ ཨ་ཏྠེ ས་དྡ་ཝི་སེ་སཾ, ‘‘པ་ཎྜ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༦, ༡༧) ཝི་ཡ གུ་ཎ་ཝི་སེ་སཾ, ‘‘ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ སཱ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༢, ༡༨) ཝི་ཡ ནི་སྶ་ཡ་ཝི་སེ་སཾ, ‘‘ཙི་ཏྟ་སྶ ཋི་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༡༥, ༢༤) ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་བྷཱ་ཝ་ཝི་སེ་སཾ, ‘‘ཨ་ལུ་བྦྷ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༣༢) ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཝི་སེ་སཾ, ‘‘ཨ་ལུ་བྦྷི་ཏ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༣༢) ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཝི་སེ་ས་ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་མ་ཏྟ་དཱི་པ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་པ་དཾ. ཕུ་ས་ནྟ་སྶ ཧི ཙི་ཏྟ་སྶ ཕུ་ས་ན་ཀི་རི་ཡཱ ཕུ་ས་ནཱ་ཀཱ་རོ. ས་མྥུ་ས་ནཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་མཱ་ག་མ་ཕུ་ས་ནཱ, ན པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་མྥུ་ས་ནཱ. ས་མྥུ་སི་ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ས་མཱ་ག་ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ བྷཱ་ཝོ ས་མྥུ་སི་ཏ་ཏྟཾ. ཡ་སྨིཾ ས་ཏི ཙི་ཏྟཾ ས་མྥུ་སི་ཏ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, སོ ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙེ་སུ་པི བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སེ་སུ ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨ་པ་ར་སྶ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་སྶ, ཨ་པ་རེ་ན ཝཱ པུ་རི་མ་ཏྠ་སྶ དཱི་པ་ནཱ ཨ་པ་ར་དཱི་པ་ནཱ. ‘‘པ་ཎྜི་ཙྩཾ ཀོ་ས་ལླ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ པ་ཉྙཱ་ཝི་སེ་སཱ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ལེ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་པི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙི་ཏྟེ ལ་བྦྷ་ནྟི. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྩ ཝི་སེ་སེ ཨི་ཏ་རེ་པི ཨ་ནུ་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཏ་ཐཱ ཝི་བྷ་ཏྟི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝི་བྷ་ཏྟི ཧོ་ཏི ཨ་ཏྠ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་ཐཱ ‘‘ཀོ་དྷོ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་ཏྟ’’ནྟི (དྷ. ས. ༡༠༦༦) ས་བྷཱ་ཝཱ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སེ་ཧི ཀོ་དྷོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ཀཱ་རོ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ, ན ཨེ་ཝ་མི་དྷ, ཨི་དྷ པ་ན པ་ཎྜི་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་ཀཱ་ར་བྷི་ནྣོ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨི་དཾ ཝི་བྷ་ཏྟི་ག་མ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏི. ས་མྥུ་སི་ཏ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ན ‘‘ཕ་སྶོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ཀཱ་རོ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ས་མྥ་སྶོཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ཀཱ་རོ པ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝི་བྷ་ཏྟི་ག་མ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
དོ་སོ བྱཱ་པཱ་དོ་ཏི ཨུ་དྡེ་སེ་པི ནཱ་མ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན ནཱ་ནཱ་བྷཱུ་ཏོ ཨུ་དྡི་ཊྛོ. ནི་དྡེ་སེ་པི ཏེ་ནེ་ཝ ནཱ་ན་ཏྟེ་ན ནི་དྡི་ཊྛོ. ཨེ་ཀོ་ཝ ཁ་ནྡྷོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀེ་ན ཁ་ནྡྷ་ས་དྡེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཙེ་ཏ་ནཱཏི ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷཾ ད་སྶེ་ཏི ཏ་པྤ་མུ་ཁ་ཏྟཱ. ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱཏི ཨ་ས་ཏཾ, ཨ་ས་ནྟོ ཝཱ དྷ་མྨཱ, ན ཝཱ ས་དྡྷ་མྨཱ་ཏི ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ་ཏི ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏོ་པི ཨ་ས་དྡྷ་མྨོ ཀོ་དྷ་ག་རུ་ཏཱ་དི་ཝི་སི་ཊྛེ་ན ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན ནཱ་ན་ཏྟཾ ག་ཏོ་ཏི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཝཱ ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱ་པི ཀོ་དྷཱ་དི་ཝི་སི་ཊྛ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན ནཱ་ན་ཏྟཾ ག་ཏཱ. པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཝཱ པ་ཊི་ཀྑི་པཱི་ཡ་ཏི ཏེ་ན, ས་ཡཾ ཝཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ཀྑེ་པོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ ཝཱ ནཱ་ན་ཏྟཾ ག་ཏཱ. ཨ་ལོ་བྷོཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཕ་སྶཱ་དཱི་ཧི ནཱ་ན་ཏྟཾ ལོ་བྷཱ་དི་ཝི་སི་ཊྛེ་ན པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ལོ་བྷཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན ཝཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ལོ་བྷཱ་དོ་སཱ་མོ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནཱ་ན་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. པ་ད་ཏྠ་སྶ པ་ད་ནྟ་རེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ པ་ད་ཏྠུ་ཏི. ཏེ་ན ཧི ཏཾ པ་དཾ མ་ཧ་ཏྠ་ནྟི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ཉྩཱ་ཏི. ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཨཱ་བྷ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨཱ་ད་ར་ཝ་སེ་ན ཙ པུ་ན ཝ་ཙ་ནཾ ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་མྨཾ.
༣. ཏ་ཛྫནྟི ཏ་སྶ ཕ་ལ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ནི་དྡི་སི་ཡ་མཱ་ནཾ སཱ་ཏ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀ་ཏཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཡ་ཐཱ་ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི་པཱི་ཏི ‘‘ཏེ་ཧི ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ཝཱ ཛཱ་ཏཱ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཕ་སྶ་ཏྠཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཏ་ཛྫཱ. ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི་པུ་གྒ་ལཾ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནི སཱ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི སཱ་ཏཾ ད-ཀཱ་ར་སྶ ཏ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. སུ་ཊྛུ ཁཱ་ད་ཏི, ཁ་ཎ་ཏི ཝཱ དུ་ཀྑ་ནྟི སུ་ཁཾ.
༥. པཱ་སོཏི རཱ་ག་པཱ་སོ. སོ ཧི ནི་རཱ་ཝ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་ཙ་རོ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་མྤི པ་ཎྜ་རནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ ཀུ་ས་ལ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཉྷི པ་ཎྜ་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟཾ ས་ཡ་ཉྩ པ་ཎྜ་ར་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ས་བྦ་མྤི ཙི་ཏྟཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཎྜ་ར་མེ་ཝ, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝོ་དཱ་ནེ་ཧི པ་ན སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ན་ཝ་ཛྫཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཏ་ར་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. དཱ་རུ་པྤ་མཱ་ཎེ་སུ སི་ལཱ་དཱི་སུ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཀི་ཉྩི ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ དཱ་རུ་མྷི པ་ཝ་ཏྟཱ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ‘‘པ་ཎྞ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ-ས་དྡེ་ན མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ་ཏི ན ཏ་སྶཱ ཏ་ཛྫ་ཏཱ. ཏེ་ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི ཛཱ་ཏཱ ཏ་ཛྫཱཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ས་མྥ་སྶ་ཛ་ཏཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ན ཧི སོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ནཱ་པི ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ. ‘‘ཏི་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཏི ཕ་སྶོ’’ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ ཕ་སྶ་སྶ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཏ་སྨཱ ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྥ་སྶ་ཛ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཛྫཱ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ལ་བྷ་ཏི, ན ཙ ཏ་དེ་ཝ ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཕ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཀིཾ ཝཱ ཨེ་ཏེ་ན, ཡ་ཐཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཡེ་ཝ ཏེ དྷ་མྨཱ་ཏི ན ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷེ་སུ ཀཱ་ར་ཎཾ མ་གྒི་ཏ་བྦཾ.
༧. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཀྐ་ན་ཝ་སེ་ན ལོ་ཀ་སི་དྡྷེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཝ་ཉྩ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝི་ཝི་དྷཾ ཏ་ཀྐ་ནཾ ཀཱུ་པེ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ནཾ.
༨. ས་མ་ནྟ་ཏོ ཙ་ར་ཎཾ ཝི་ཙ་ར་ཎཾ.
༩. ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ-ས་དྡེ་ན ན ཙི་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཙི་ཏྟ་སྶ མ་ནོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཨ་ཏྟ་མ་ན་སྶ པ་ན པུ་གྒ་ལ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ་ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན པུ་གྒ་ལ་དི་ཊྛི་ནི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཙི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༡༡. ན བ་ལ་ཝ་ཏཱི, ཀ་སྨཱ ཨ་ཝ་ཊྛི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི? ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟེ་ན པཱ་ཎ་ཝ་དྷཱ་དི་ཀ་ར་ཎེ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝི་རཱུ་པཾ, ཝི་ཝི་དྷཾ ཝཱ སཾ་ཧ་ར་ཎཾ ཝི་ཀི་ར་ཎཾ ཝི་སཱ་ཧཱ་རོ, སཾ་ཧ་ར་ཎཾ ཝཱ ས་མྤི་ཎྜ་ནཾ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝོ ཝི་སཱ་ཧཱ་རོ.
༡༢. ཨ་ཉྙ་སྨིཾ པ་རི་ཡཱ་ཡེཏི ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཀཱ་ར་ཎེ. ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ དྭི་ནྣཾ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝཱ པ་དཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟི.
༡༣. ཨཱ་ར་མྦྷ་ཏི ཙཱཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཙ. ཨུ་དྡྷཾ ཡ་མ་ནཾ ཨུ་ཡྻཱ་མོ. དྷུ་རནྟི ནི་པྥཱ་དེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ ཀུ་ས་ལཾ, པ་ཊི་ཉྙཾ ཝཱ.
༡༤. ཏི་ཎྞནྟི བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ. ཙི་ཏྟེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཛོ་ཏ་ན་ཉྩ ས་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཏ་སྶཱ ཨེ་ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ.
༡༦. པཱ་སཱ་ཎ་ས་ཀྑ་ར་ཝཱ་ལི་ཀཱ་དི་ར་ཧི་ཏཱ བྷཱུ་མི ས་ཎྷཱ་ཏི ‘‘ས་ཎྷ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༡༩. ཨ་ཡ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཀ་ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟ་མ་ནུ་སྶཱ་དི་ས་ནྟ་ཏི་ཨ་ཝི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ་སུ་པི ཧི ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ པ་ཝ་ཏྟ་ཡ་མཱ་ན་མེ་ཝ ཏ་ད་ཝི་ཙྪེ་ད་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི.
༣༠. ཡཾ ཧི་རཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཧི་རཱི་ཡ་ཏི-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟོ བྷཱ་ཝོ ཡཾ-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཡནྟི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀཾ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཧི་རི་ཡི་ཏ་བྦེ་ནཱཏི ཙ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི.
༣༢. ཨ་ལུ་བྦྷ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ལུ་བྦྷ་ན་མེ་ཝ ཨ་ལུ་བྦྷ་ན་ཀ་ནྟི བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ.
༣༣. ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫོཏི བྱཱ་པཱ་དེ་ན དུ་ཀྑེ་ན དོ་མ་ན་སྶ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན དོ་སེ་ན ཝི་ཡ ན བྱཱ་པཱ་དེ་ཏ་བྦོ་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏི.
༤༢-༤༣. ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ ཙ སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ལ་ཧུ་པ་རི་ཎཱ་མ་ཏཱ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ན་ཉྷི ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟི པ་ཀ་ཏི་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ན ཏ་ཏྠ ལ་ཧུ་པ་རི་ཎཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ས་ཉྩ བྷཱ་ཝོ ག་རུ་ཏཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཏ་བྦི་དྷུ་ར་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ལ་ཧུ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. སཱ ཧི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ སཱི་གྷཾ བྷ་ཝ་ངྒ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི.
༤༤-༤༥. ཡེ ཙ དྷ་མྨཱ མོ་ཧ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཡ ཨ་ཝི་པ་ནྣ་ལ་ཧུ་ཏཱ, ཏེ་ས་ཉྩ ཀུ་ས་ལ་ཀ་ར་ཎེ ཨ་པྤ་ཊི་གྷཱ་ཏོ མུ་དུ་ཏཱ. ཨ་པྤ་ཊི་གྷཱ་ཏེ་ན མུ་དུ་ཏཱ་དི་རཱུ་པ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི མུ་དུ་ཏཱ མ་དྡ་ཝ་ཏཱ་ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༤༦-༤༧. སི་ནེ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཀི་ལི་ནྣཾ ཨ་ཏི་མུ་དུ་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙཾ ཧོ་ཏི ཝི་ལཱི་ནཾ ཝི་ཡ སུ་ཝ་ཎྞཾ, མཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏི་ཐ་དྡྷ་ཉྩ ཨ་ཏཱ་པི་ཏཾ ཝི་ཡ སུ་ཝ་ཎྞཾ, ཡཾ པ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པ་མུ་དུ་ཏཱ་ཡུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཀ་མྨ་ཉྙཾ ཧོ་ཏི ཡུ་ཏྟ་མ་དྡ་ཝཾ ཝི་ཡ སུ་ཝ་ཎྞཾ. ཏ་སྶེ་ཝ མུ་དུ་ཀ་སྶ ཡོ ཀ་མྨ་ཉྙཱ་ཀཱ་རོ, སཱ ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱཏི མུ་དུ་ཏཱ་ཝི་སི་ཊྛཱ ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༥༠-༥༡. པ་ཙྩོ་ས་ཀྐ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ པ་ཙྩོ་ས་ཀྐ་ནཾ. ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི ཨ་ནེ་ས་ནཱ ནཱ་མ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, དཱུ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, པ་ཧི་ཎ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ག་ཎྜཾ ཕཱ་ལེ་ཏི, ཨ་རུ་མ་ཀྑ་ནཾ དེ་ཏི, ཨུ་དྡྷཾ་ཝི་རེ་ཙ་ནཾ དེ་ཏི, ཨ་དྷོ་ཝི་རེ་ཙ་ནཾ དེ་ཏི, ན་ཏྠུ་ཏེ་ལཾ པ་ཙ་ཏི, ཙ་ཀྑུ་ཏེ་ལཾ པ་ཙ་ཏི, ཝེ་ལུ༹་དཱ་ནཾ དེ་ཏི, པ་ཎྞ་དཱ་ནཾ དེ་ཏི, པུ་པྥ་དཱ་ནཾ དེ་ཏི, ཕ་ལ་དཱ་ནཾ དེ་ཏི, སི་ནཱ་ན་དཱ་ནཾ དེ་ཏི, ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་དཱ་ནཾ དེ་ཏི, མུ་ཁོ་ད་ཀ་དཱ་ནཾ དེ་ཏི, ཙུ་ཎྞ་དཱ་ནཾ དེ་ཏི, མ་ཏྟི་ཀཱ་དཱ་ནཾ དེ་ཏི, ཙཱ་ཊུ་ཀ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, མུ་གྒ་སཱུ་པི་ཡཾ, པཱ་རི་བྷ་ཊྱཾ, ཛ་ངྒྷ་པེ་ས་ནི་ཡཾ དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི་མཾ དཱུ་ཏ་ཀ་མྨེ་ན ས་དི་སཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི. ཚ ཨ་གོ་ཙ་རཱ ཝེ་སི་ཡཱ་གོ་ཙ་རོ, ཝི་དྷ་ཝཱ, ཐུ་ལླ་ཀུ་མཱ་རཱི, པ་ཎྜ་ཀ, པཱ་ནཱ་གཱ་ར, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཨ་གོ་ཙ་རོ་ཏི. ས་ངྑེ་པ་ཏོཏི ས་རཱུ་པེ་ན ཨ་ནུ་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཚ་ནྡོ’’ཏི་ཨཱ་དི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི ‘‘ཡོ ཚ་ནྡོ ཚ་ནྡི་ཀ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནི་དྡེ་སཾ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ཡེ ཝཱ པ་ནཱ’’ཏི ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༨-༡༢༠. ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ པུ་ཙྪཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཏྟེ་པི པུ་ཙྪཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཙ་ཏྟཱ་རོ དྭེ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ས་ཧ ཝཱ ག་ཧ་ཎཾ ས་ངྒ་ཧོ. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀེཏི ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ ཧི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨུ་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ ཙ ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞཱ་ཏི ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ནྟི, ན ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀཱ ས་ངྒ་ཧ་ག་མ་ནེ་ནེ་ཝ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ཏྟཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཾ་ནི་དྡེ་སེ ཨ་ཁ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཡེ་ཝཱ་པ་ནཱ་ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ན ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ་ཏི. པ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ནཱཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཧེ་ཏུ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་སུ དྭཱི་སུ ཛ་ན་ཀོ ཧེ་ཏུ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་སེ་ས་ཝ་ནྟེ་སུ པ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན. ཡ་ཐཱ ཧི ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རོ ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀ་རཱུ་པཱ་ཧ་ར་ཎེ་ན རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་མེ་པི ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཨཱ་ཧ་ར་ཎེ་ན ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཙ ཧོ་ནྟཱིཏི སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཙཱཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཙ ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩ་ར་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ན་ཏྠི ཨཱ་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒོ. ཏི་སྶོ ཙ ཝེ་ད་ནཱ ཨཱ་ཧ་ར་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཙི་ཏྟེ ཕ་སྶཱ་དི་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཡོ ཙ བྷ་ཝེཏི ཀཱ་མཱ་དི་བྷ་ཝ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་སེ་སེ་ན, ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཙ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ.
ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནཾ ཙི་ནྟ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནཾ. ཧེ་ཏྭ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨུ་པཱ་ཡ་ཏྠེ་ན, ན མཱུ་ལ་ཏྠེ་ན. པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ག་ཏོ པ་ཊི་པ་ནྣོ ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀྑ་ཎེ་ཝ ས་ཧ པ་ཝ་ཏྟོ ཡ་ཐཱ་ག་ཏ་མ་གྒོཏི ཝུ་ཏྟོ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎ་ཏོ པུ་བྦེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་མ་གྒུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་སྶ ‘‘ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༤༣༡) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མ་གྒ་སྶ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ནེ་ན དཱི་པི་ཏཱ, ན ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ས་བྦྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་སྶ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ན་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝི་ཛཱ་ན་ན་མེ་ཝ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཏི ‘‘ཙི་ཏྟ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀོ་ཝ དྷ་མྨོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧེ ཀ་ཏེ་པི པུ་ན ‘‘ཨེ་ཀོ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཨ་ནེ་ཀེ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ ཛཱ་ཏི་ནི་དྡེ་སེ་ན ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཙ ཨེ་ཀ་སྶ ཛཱ་ཏི་ནི་དྡེ་ས་བྷཱ་ཝེ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟེ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཏ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི པུ་བྦ་ངྒ་མ་སྶ མ་ནི་ནྡྲི་ཡ་སྶེ་ཝ ཀ་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.
ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སུ་ཉྙ་ཏ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༡-༡༤༥. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ས་མ་ཡེ, ཨེ་ཏེ་སུ ཝཱ དྷ་མྨེ་སུ. བྷཱ་ཝོཏི ས་ཏྟོ, ཡོ ཀོ་ཙི ཝཱ ཨ་ཏྠོ.
དུ་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༦. ས་པྤ་ཡོ་གེ་ནཱཏི ལཱི་ན་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ན་པ་ཡོ་ག་ས་ཧི་ཏེ་ན. ས་ཨུ་པཱ་ཡེ་ནཱཏི ཀུ་ས་ལ་སྶ ཀ་ར་ཎཱ་ཀ་ར་ཎེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནི་སཾ་ས་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཾ པ་རེ་ཧི ཨུ་སྶཱ་ཧ་ན་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཨུ་པཱ་ཡ་ས་ཧི་ཏེ་ན.
༡༥༦-༡༥༩. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ ནཱ་ཏི་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀེ་ཧི་པི ནི་བྦི་སེ་ས་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི.
པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་པ་ཙི་ཏི ཨེ་ཝ ཨ་པ་ཙི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་ཏྠུ ཡ་ཐཱ ‘‘ན་ནྡི་རཱ་ག་ས་ཧ་ག་ཏཱ’’ཏི. ཨ་པ་ཙི་ཏི ཝཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་དྷ་མྨཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀི་རི་ཡཱ ཝཱ, ཏཾ་ས་ཧི་ཏཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་པ་ཙི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏཾ. ཧི་ཏ་ཕ་ར་ཎེ་ནཱཏི དེ་ས་ཀེ མེ་ཏྟཱ་ཕ་ར་ཎེ་ན, ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ ཧི་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ན ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ན ཝཱ. ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་ཉཱ་ཎཾ དི་ཊྛི་ཛུ་ཀ་མྨཾ. ནི་ཡ་མ་ལ་ཀྑ་ཎནྟི མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏཱ་ནི་ཡ་མ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎཾ. སཱི་ལ་མ་ཡེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི ཙཱ་རི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན. ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཝ་ཏྠུཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་མཱ་ནོ་པི པ་ར་སྶ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ མོ་ད་ཏཱི་ཏི ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནཱ དཱ་ན་མ་ཡེ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. བྷཱ་ཝེ་ནྟོ་པཱིཏི ཨ་ས་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ས་མ་ཏྟཱ ཧི ཨ་པྤ་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཊྛེ་ཝ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཀ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣ་མེ་ཀཾ པ་ཋ་མ་ཙི་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་ནི ཏཱ་དི་སཱ་ནི ཨ་ད་སྶེ་ནྟེ་ན ས་བྦཱ་ནི ཏཱ་ནི ས་རི་ཀྑ་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀཱི་ཀ་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ སེ་སཱ་ནི་པཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ ཀ་ཏྭཱ.
ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཾ
ཙ་ཏུ་ཀྐ་ན་ཡོ
པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༠. ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ རཱུ་པ་བྷ་ཝོ རཱུ་པནྟི ཝུ་ཏྟོ. ཛྷཱ་ན་སྶ ཨ་མ་གྒ་བྷཱ་ཝེ་པི ས་ཏི མ་གྒ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠ་ནྟི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ མ་གྒ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན ས་བྦ་སྶ ཀུ་ས་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ མ་གྒ་བྷཱ་ཝོ་ཏི. ཏ་ཏྠ མ་གྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་མ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་མ་ཡེ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ ན ད་སྶི་ཏོ སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་སྶ མ་གྒ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶེ་ཏ་བྦོ་ཏི. ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙོ མ་གྒོ ན་ཏྠཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་བྷཱུ་མི་ཀ་ཝི་དྷུ་རོ ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་རེ རཱུ་པཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཛ་ན་ཀ་ས་བྷཱ་ཝོ ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ས་མཱ་ནོ མ་གྒ་ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀུ་ས་ལཾ དཱ་ནནྟི ཨ་ལོ་བྷོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཙེ་ཏ་ནཱ དཱ་ནཾ, ཏཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ དྭེ ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཝ་ཊྚ་ནྟཱིཏི མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཛྷཱ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ མ་གྒོ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་ཀ་པྤ་ནཱཏི ས་དྡ་ཧ་ནཱ. ཨ་ཉྙ་ཏྠ དི་ཊྛཾ ཨ་ཏྠཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ‘‘ཛ་ནེ་ཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ནི་རུ་པ་ས་གྒ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨེ་ཝ་མ་ཏྠ་སྶེ་ཝ དི་ཊྛ་ཏྟཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ ཨུ་དཱ་ཡཱི’’ཏི (མ. ནི. ༢.༢༤༦ ཨཱ་ད་ཡོ) སུ་ཏྟ་མཱ་ཧ་ཊཾ. ཀེ་ས་ཉྩི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན སི་དྡྷཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཛྷཱ་ནཱ་ནི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཏེ་སུ་པི བྷཱ་ཝེ་ནྟེ་ན ས་མ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི.
ནི་སྶ་ར་ནྟི ནི་གྒ་ཙྪ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན, ཨེ་ཏྠ ཝཱ་ཏི ནི་སྶ་ར་ཎཾ. ཀེ ནི་གྒ་ཙྪ་ནྟི? ཀཱ་མཱ. ཏེ་སཾ ཀཱ་མཱ་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ པ་ཧཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ‘‘ཀཱ་མཱ་ན’’ནྟི ཀ་ཏྟ་རི སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་ཧི་པཱིཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝཱ་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡུ་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྠ་ནྟ་ར་ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ པི-ས་དྡོ, ན ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ? ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ་ནཾ དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན ཝི་ཝེ་ཀ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་དྡེ་ན ཡ་དི་པི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ, ཨ་ཐཱ་པི ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལཱ ག་ཧི་ཏཱ, ས་བྦ་ཐཱ པ་ན ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝེ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཏི་ཡེ་ན ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ’’ཏི. ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་དྷི་ག་མ་ཧེ་ཏུ་པི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཨ་སུ་དྡྷ་པྤ་ཡོ་གོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་བྦི་ཝེ་ཀེ་ན པ་ཡོ་ག་སུ་དྡྷི ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ. ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་སོ་དྷ་ནེ་ན ཨཱ་ས་ཡ་པོ་ས་ནཾ.
ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཙཱཏི དི་ཊྛི་མཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཕ་སྶཱ་དཱི་ན་ཉྩ. ཨུ་པ་རི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ནི ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི ཨུ་པ་རི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི, ཏེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཏ་པྤ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཝེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ‘‘ཨ་ན་ཏྠཾ མེ ཨ་ཙ་རཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་བྷེ་ད་ཝི་ས་ཡ་སྶ དོ་ས་སྶ མོ་ཧཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྑཱ་དི་པུ་བྦ་ནྟཱ་དི་བྷེ་ད་ཝི་ས་ཡ་སྶ མོ་ཧ་སྶ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་ཝེ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ. ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྱཱ་པཱ་ད་ཏ་དེ་ཀ་ཊྛ་ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་དི་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཀ་ཉྩེ་དཾ ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ས་བྦ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཏེ་ན ས་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ནྟ་མྤི ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དི་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝཱ་ཏི ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་ཝེ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ.
ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཀི་ཙྩ་ཝི་སེ་སེ་ན ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟེ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི་མྷི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝ་ཀ་ཏེ་ན ཐི་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ་ས་དི་སེ་སུ ཝི་ཏ་ཀྐ་ར་ཧི་ཏེ་སུ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ས་མཱ་དྷཱི་སུ ཙ ཨ་པྤ་ནཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝོ་ཧཱ་རོ་ཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡོ་གོ ཝུ་ཏྟོ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝི་ཏ་ཀྐོ་ཝ ཨ་པྤ་ནཱ་ཏི ཏ་སྶ ཏཾ་ས་མྤ་ཡོ་གོ ན སི་ཡཱ་ཏི. ཨ་ཏྠོ…པེ… ད་ཊྛ་བྦོ ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒི་ནོ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ད་སྶ་ནེ་ན ཛྷཱ་ན་སྶེ་ཝ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ.
ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁནྟི ཨེ་ཏྠ པུ་རི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛནྟི ཛྷཱ་ནཾ. པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ས་དྡ་ཏོ ཙ ཨ་ཏྠི་ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་ས་ཝ་ཏོ ཨ་སྶ, ཨ་སྨིཾ ཝཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ-ཀཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ. དུ་ཏི་ཡེ པཱི་ཏི་སུ་ཁ་མེ་ཝ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ. ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ་པཱི་ཏི་སུ་ཁནྟི ཙ ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠེ ས་མཱ་སོ པ་ཙྩ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་སྶ ཙ ཨ་ལོ་པོ ཀ་ཏོ, ལོ་པེ ཝཱ ས་ཏི ‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་ཛ་པཱི་ཏི་སུ་ཁ’’ནྟི པཱ་ཋོ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ. ག་ཎ་ནཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཏཱཏི ག་ཎ་ནཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཏཱ་ཡ, ག་ཎ་ནཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཏཱ་མ་ཏྟཾ ཝཱ པ་ཋ་མ་ནྟི ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཙྩཱ་དི་ཝི་པ་ལླཱ་ས་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན མ་གྒོ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ. ཨ་ས་མྨོ་ས་དྷ་མྨཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎཾ.
དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༡-༢. ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཡེ་ཧི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཧི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏཱ, ཏེ་སཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ས་མ་དྷི་ག་མོ, ན ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ནཾ ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ‘‘པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ན་ཡོ. ཏ་སྨཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ངྒ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ དུ་ཏི་ཡཱ་དི་ཨ་དྷི་ག་མ་པ་རི་དཱི་པ་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་ཙ་ནཾ ཏཾ་དཱི་པ་ཀ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཏཾ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ དུ་ཏི་ཡཱ་དྷི་ག་མ་དཱི་པ་ཀེ་ན པཱི་ཏི་ཝི་རཱ་གཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ པཱི་ཏི་ཡཱ་དི་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ ཏ་ཏི་ཡཱ་དི་ཨ་དྷི་ག་མ་དཱི་པ་ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ ཏཾ་དཱི་པ་ཀ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ.
ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞ་ཡོ་ག་ཏོ ནཱི་ལ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཡཱཏི ནཱི་ལ་ཡོ་ག་ཏོ ཝ་ཏྠཾ ནཱི་ལཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡེ་ན ས་མྤ་སཱ་ད་ནེ་ན ཡོ་གཱ ཛྷཱ་ནཾ ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ, ཏ་སྨིཾ ད་སྶི་ཏེ ‘‘ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ ཛྷཱ་ན’’ནྟི ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སེ་ནེ་ཝ ཏཾ་ཡོ་གཱ ཛྷཱ་ནེ ཏཾ་ས་དྡ་པྤ་ཝ་ཏྟི ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཝི་རོ་དྷོ ཡུ་ཏྟོ. ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝེ ཀ་ཐ་ནྟི ཨེ་ཀོ་དི་མྷི ད་སྶི་ཏེ ‘‘ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཛྷཱ་ན’’ནྟི ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སེ་ནེ་ཝ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨེ་ཀོ་དི་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝནྟི པ་ནི་དཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ་དི་སྶ ནི་དྡེ་སོ ན ཀ་ཏྟ་བྦོ སི་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝ་ས་དྡོ ཨེ་ཝ ས་མཱ་དྷི་མྷི པ་ཝ་ཏྟོ ས་མྤ་སཱ་ད་ན་ས་དྡོ ཝི་ཡ ཛྷཱ་ན་མྷི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཡུ་ཏྟཾ.
ཨ་པྤི་ཏཱཏི ག་མི་ཏཱ ཝི་ནཱ་སཾ. དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཨ་དྷི་ག་མུ་པཱ་ཡ་དཱི་པ་ཀེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་མྤ་སཱ་ད་ན་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཏ་སོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཙ ཧེ་ཏུ་དཱི་པ་ཀེ་ན ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ཝི་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ་དཱི་པ་ཀེ་ན ཙ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་བྷཱ་ཝོ དཱི་པི་ཏོ་ཏི ཀིཾ པུ་ན ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཀ་ཏེ་ནཱ་ཏི? ན, ཨ་དཱི་པི་ཏ་ཏྟཱ. ན ཧི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རེ་སུ ཧི ཏ་ཎྷཱ་པ་ཧཱ་ན་ཉྩ ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱུ་པ་ས་མ་ནཾ. ཡེ ཙ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཏ་ཎྷཱ་པ་ཧཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ་སུ མ་གྒེ་སུ པ་ཧཱི་ན་ཏ་ཎྷེ་སུ ཕ་ལེ་སུ ཙ ས་ངྑཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཏ་ཎྷ་སྶ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ཡོ་གོ པུ་རི་མེ་ན ན ནི་ཝཱ་རི་ཏོ སི་ཡཱ་ཏི ཏཾ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་དི་ཨ་ཏི་ཀྐ་མོ་ཝ ཏེ་སཾ ཝཱུ་པ་ས་མོ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྩ ‘‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༣. པ་རི་སུ་དྡྷ་པ་ཀ་ཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་པ་ཀ་ཏི ནི་ཀྐི་ལེ་ས་ཏཱ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནི་མི་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀྑ་པཱ་ཏ་ར་ཧི་ཏཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་དེ་ཝ ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་སྶ ཏཱ་དི་ས་སྶ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནི་མི་ཏྟཾ. པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ…པེ… ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ས་ནྟི་ཊྛ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་སུ ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དཾ པ་ཝ་ཏྟཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཏིཾ ནི་བྦ་ཏྟིཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟིཾ ཛཱ་ཏིཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶ་ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དཾ…པེ… ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ…པེ… ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དཾ…པེ… ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ…པེ… སུ་ཉྙ་ཏ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ…པེ… ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དཾ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ…པེ… པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ས་ནྟི་ཊྛ་ནཱ པ་ཉྙཱ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་སུ ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ ད་ས ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི.
ཡ་ད་ཏྠི ཡཾ བྷཱུ་ཏནྟི ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ, ཏཾ མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཛ་ཧ་ཏི. དི་ཊྛ་སོ་ཝ་ཏྠི་ཀ་ཏྟ་ཡ་སྶ ས་པྤ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་ཙི་ན་ནེ ཝི་ཡ དི་ཊྛ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡ་སྶ བྷཱུ་ཏ་སྶ ས་ངྑཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་ཙི་ན་ནེ ཨུ་པེ་ཀྑཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. ཨ་ནཱ་བྷོ་ག་ར་སཱཏི པ་ཎཱི་ཏ་སུ་ཁེ་པི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཝ་ན་ཏི པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཀི་ཙྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ན ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སུ་ཁཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཁ་ཧེ་ཏུ རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནེ་ན ཀཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཁ་ཉྩ ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒཱི པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཕུ་ཊ་ཏྟཱ བྱཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ཨུ་ད་ཀེ་ན ཕུ་ཊ་ས་རཱི་ར་སྶ ཏཱ་དི་སེ ནཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀེ ཝཱ་ཏཱ་དི་ཀེ ཕོ་ཊྛ་བྦེ ཕུ་ཊྛེ སུ་ཁཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏེ་ཧི ཕུ་ཊ་ས་རཱི་ར་སྶ་པི.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༥. ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱཏི སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནི ཝི་ཡ ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏཱ་ཀཱ་རཱ པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎ་ག་ཏ་མི་ག་མ་གྒོ ཝི་ཡ ཏ་ད་ནུ་མཱ་ཏ་བྦཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏཱ་ཀཱ་རོ་པ་ཊྛཱ་ནཱ.
ཙ་ཏུ་ཀྐ་ན་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༧. ཡ་སྶཱ པ་ན དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ. ཏེ་ན ཧི དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་བྷེ་དཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཾ དེ་ས་ནཾ ནི་ཡཱ་མེ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ཀྐ་ན་ཡེ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཀྑི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་སྨིཾ…པེ… མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱི་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་ཕ་ལ་ཏཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ས་མཱ་ན་ཕ་ལ་ཏྟཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི་ཏོ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ཙ. པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ ཧི ཀཱ་མེ་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཙ ཝི་ཝི་ཏྟ་ནྟི ཏ་ད་བྷཱ་ཝཱ ན ཨི་དྷ ‘‘ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧཱི’’ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, ནཱ་པི ‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་ཛ’’ནྟི. སུ་ཏྟ་ནྟ་དེ་ས་ནཱ་སུ ཙ པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ བྷ་ཛ་ནྟི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝཱུ་པ་ས་མཱ ཝི་ཙཱ་ར་ཝཱུ་པ་ས་མཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ཙཱ་ར་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི.
པ་ཊི་པ་དཱ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༦-༡༨༠. ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རནྟི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ནི་ཀ་ནྟི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ ཐི་ར་བྷཱུ་ཏོ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་མཱ་དྷི. ཏ་ད་ནུ་དྷ་མྨ་ཏཱཏི ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་ཏཱ་བྷཱུ་ཏཱ, སཱ པ་ན ཏ་ད་སྶཱ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཏ་ད་སྶཱ་ད་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཝཱ མི་ཙྪཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཝི་ག་ཏ་ནི་ཀ་ནྟི་ཀཱ ཏཾ་ཏཾ་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ས་ཏཱི་ཏི་པི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏི་ཡཱ ཝཱ ནི་ཀ་ནྟི་ཡཱ ཝཱ’’ཏི ཝི་ཀ་པྤོ ཀ་ཏོ. ཨཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཙ པ་ཊི་པ་དཱ ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝཱཏི ཨི་དཾ ཀ་དཱ་ཙི དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནཾ པ་ཋ་མཱ་དི་ཨཱ་ག་མ་ན་ཀ་ཏ་པ་ཊི་པ་ད་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པི-ས་དྡོ ཧི ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཙ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཛྷཱ་ནེ ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་པ་དཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི སོ་ལ༹་ས་ཀྑ་ཏྟུ་ཀ་ཉྩ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཡོ་ཛི་ཏཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཊི་པ་དཱ་དི་མྷི ན་ཝ ན་ཝ ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི སི་ཡུ་ནྟི.
ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༡. ཨ་པྤ་གུ་ཎནྟི པ་ཉྩ་ཧི ཝ་སི་ཏཱ་ཧི ཨ་ཝ་སཱི་ཀ་ཏཾ.
ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་པ་དཱ་མི་སྶ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༦. ཧེ་ཊྛཱཏི སོ་ལ༹་ས་ཀྑ་ཏྟུ་ཀ་ཏོ པུ་བྦེ. ཡེ ཀེ་ཙི ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི ནཱ་མཱཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཡེ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ སེ་ཀྑཱ མ་གྒེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ, ཏེ་སཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནི མ་གྒ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ སུ་དྡྷི་ཀ་ན་ཝ་ཀ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ན ཧི ཏེ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི ནཱ་མཱ་ཏི.
ཀ་སི་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༣. ནི་རོ་དྷ་པཱ་ད་ཀ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨཱ་རུ་པྤ་པཱ་ད་ཀ་ཏཱ ཙ ད་སྶི་ཏཱ. ཁི་པྤ་ད་སྶ་ནཾ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙ་ཏཱ ཁི་པྤ་ནི་ས་ནྟི་བྷཱ་ཝོ.
ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༤. ཨ་ཉྙ་མྤཱིཏི ཀེ་ཝ་ལཾ ཀ་སི་ཎཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་མྤི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་ཏི་པི ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཀ་སི་ཎཱ་ཡ་ཏ་ན་ཏྟེ ཀ་སི་ཎཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝོ ཀ་སི་ཎ་ནི་མི་ཏྟཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནི་མི་ཏྟ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷི་བྷུ, པ་རི་ཀ་མྨཾ, ཉཱ་ཎཾ ཝཱ. ཨ་བྷི་བྷུ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཛྷཱ་ནཾ. ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཛྷཱ་ནཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཨ་བྷི་བྷུ ཙ ཏཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ ཡོ་གི་ནོ སུ་ཁ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙཱ་ཏི་པི ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. མ་གྒ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཏ་དཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ཨཱ་བྷོ་གོ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཨཱ་ག་མེ་སུ པ་ན ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི ཨེ་ཀོ བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི པ་རི་ཏྟཱ་ནི སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནི. ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནི སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི ཨེ་ཀོ…པེ… པ་རི་ཏྟཱ་ནི སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནི. ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནི སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༡༧༣; མ. ནི. ༢.༢༤༩; ཨ. ནི. ༨.༦༥) ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ག་མ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༧༣; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢. ༢༤༩-༢༥༠; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༨.༦༥) ‘‘ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་བྷོ་གེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི པ་རི་ཏྟ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨི་མཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ཏྟ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏཱ ཧི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཎྞཱ་བྷོ་གེ ས་ཏི་པི ཨ་ས་ཏི་པི. ཏ་ཏྠ ཙ ཝ་ཎྞཱ་བྷོ་ག་ར་ཧི་ཏཱ་ནི ས་ཧི་ཏཱ་ནི ཙ ས་བྦཱ་ནི པ་རི་ཏྟཱ་ནི ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏ་ཐཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི. ཨ་ཏྠི ཧི ཨེ་སོ པ་རི་ཡཱ་ཡོ པ་རི་ཏྟཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཏཱ་ནི ཙེ ཀ་དཱ་ཙི ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻཱ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ན་ཏྟཱ ཝ་ཎྞཱ་བྷོ་ག་ར་ཧི་ཏཱ་ནི ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ས་ཧི་ཏཱ་ནི ཙ. ཨ་ཏྠི ཧི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཝི་སེ་སོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཙ པ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ན་ཏྟཱ ཝི་མོ་ཀྑཱ་ན་མྤི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི’’ཏི ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྭ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ དུ་ཏི་ཡ་ཝི་མོ་ཀྑོ ཝ་ཎྞཱ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཏ་ཏི་ཡ་ཝི་མོ་ཀྑོ ཙ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ, ཨི་དྷ པ་ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ན་ཏྟཱ ཝི་མོ་ཀྑཱ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝི་མོ་ཀྑེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི. ས་བྦཱ་ནི ཙ ཝི་མོ་ཀྑ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཝི་མོ་ཀྑ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏ་དེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྭ་ཡ་སྶ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཨ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘རཱུ་པཱི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ས་བྦ་ཝི་མོ་ཀྑ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.
ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ན་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡ་ཏོཏི ཨི་དཾ ཀ་ཏྠ་ཙི་པི ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི, ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ན ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ, ཏཾ ཏེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ པ་ན དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨི་དྷ ཝ་ཙ་ནཾ, ན ཏ་སྶ ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་ར་ཎཾ མ་གྒི་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ན་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡ་ཏཱ ཙ བ་ཧི་དྡྷཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ, དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སོ ཙ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ སི་དྡྷ་ཏྟཱ ནཱི་ལཱ་དི་ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཙེ? ན, ནཱི་ལཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ་ནཾ ནཱི་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ. ན ཧི ཏེ་སཾ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཎྞ་པ་རི་ཏྟ་ཏཱ ཏ་ད་པྤ་མཱ་ཎ་ཏཱ ཝཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ, ཨ་ཐ ཁོ ནཱི་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝཱ་ཏི.
ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཝི་མོ་ཀྑ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༨. རཱུ་པཱིཏི ཡེ་ནཱ་ཡཾ ས་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་ན རཱུ་པེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཏཾ ཡ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་སི་ཊྛཾ རཱུ་པཾ ཧོ་ཏི. ཡེ་ན ཝི་སི་ཊྛེ་ན རཱུ་པཱི་ཏི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ, ཏ་དེ་ཝ ས་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཾ ཛྷཱ་ན་མི་ཝ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ རཱུ་པཱི་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ཀ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀ་སི་ཎ་དེ་ས་ནཱ ཛྷཱ་ནཱ་ན་མེ་ཝ ཀ་སི་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ, སུ་ཏྟེ པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ན་ནྟི ‘‘ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཝི་མོ་ཀྑ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༡. སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶ་ར་ཧི་ཏཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་ཎུ་པེ་ཀྑཱ. ཀི་ལེ་སོ་དྷཱི་ནཾ མ་གྒོ་དྷཱི་ཧི ཨ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནོ་དྷི་ཛི་ན་སྶ. ས་ཏྟ་མ་བྷ་ཝཱ་དི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛི་ན་སྶ. ནི་དྡོ་ས་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ནི་པྤ་ཊི་གྷ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨེ་ཀ་སྶ་པི ས་ཏྟ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟ་ཏྟཱ པ་རི་ཙྪེ་ད་གྒ་ཧ་ཎཾ ན་ཏྠི, ན ཙ ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ས་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཾ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་རཱུ་པཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཨ་པ་རཱ་མཱ་ས་ས་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་མུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ མེ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཀ་ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ན་མྤི ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་གོ་ཙ་ར་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་སུ་བྷ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༣. ཨུ་དྡྷཾ དྷུ་མཱ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏཾ. སེ་ཏ་ར་ཏྟེ་ཧི པ་རི་བྷི་ནྣཾ ཝི་མི་སྶི་ཏཾ ནཱི་ལཾ ཝི་ནཱི་ལཾ, པུ་རི་མ་ཝ་ཎྞ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ ནཱི་ལཾ ཝི་ནཱི་ལཾ. ས་ངྒྷཱ་ཊོ ཨ་ངྒཱ་ནཾ སུ་ས་མྦ་དྡྷ་ཏཱ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ དུ་བྦ་ལ་ཏཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ. ཨ་ཏྟ་ནི ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶ་ན་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་རོ་ག་ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ པུ་པྥ་ཚ་ཌྜ་ཀ་ཝ་མ་ན་ཝི་རེ་ཙ་ན་ཨུ་པ་མཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨ་སུ་བྷེ་ཧི ཀེ་སཱ་དཱི་ཧི པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ག་ཧ་ཎཾ སི་ཝ་ཐི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཙ. ཏ་མྤི ཧི པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི, སི་ཝ་ཐི་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནི ཝཱ སི་ཝ་ཐི་ཀཱ་ཝ་ཎྞཱ་ནི.
ཨ་སུ་བྷ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༥. ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཾ ད་ཎྜཱ་དཱ་ན་ས་མྦྷ་ཝ་ད་སྶ་ནཱ་དི་ནཱ ས་བྦེ་ན རཱུ་པ་རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟེ་སུ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་སུ དོ་ས་ད་སྶ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན, རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ནི་ཀ་ནྟི་པྤ་ཧཱ་ན་ཨ་ནཱ་ཝ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་དི་ནཱ ཝཱ. ཝི་རཱ་གཱཏི ཛི་གུ་ཙྪ་ནཱ. ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་ཙ་ནཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ཏཱ ‘‘ས་ནྟཱ ཨི་མེ ཙུ་ནྡ ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ ཝི་མོ་ཀྑཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ནྟ་ཝི་མོ་ཀྑ་ཏཱ ཙ ཝུ་ཏྟཱ. དོ་ས་ད་སྶ་ན་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ནཾ སུ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ མ་ཧ་ཏཱ་པི ས་དྡེ་ན ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ པ་ན ན སུ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ས་བྦ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ སི་ཡཱ, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པ་ན ཨ་པྤ་ཀ་མྤི ས་དྡཾ ན ས་ཧ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ས་དྡོ ཀ་ཎྚ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨཱ་རུ་པྤ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ ཙུ་ཏི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ར་ཧཱ་ནཾ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པཱ་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟི, ཏཱ་ཝ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཱ་པཱ་ད་ནེ་ན ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ ཙ ཝུ་ཏྟོ. ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་སུ པ་ན ཡཱ ཏ་སྨིཾ བྷ་ཝེ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏཱ ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་ཏཱ་ཡ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ན ཨཱ་རུ་པྤ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ནི་ཝཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ནི་ཝཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཀཱ་ཙི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏཱ་སཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཾ, ཛ་ཝ་ན་པ་ཊི་པཱ་ད་ཀེ་ན ཝཱ བྷ་ཝ་ངྒ་མ་ན་སྶ ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་པྤ་ཝེ་ས་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ན ཙ ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཐི་ར་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. རཱུ་པ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཧི རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ‘‘ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ’’ཏི ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི. ཀོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ, ན ཧི ས་བྦ་སྶཱ་ད་ཝ་ཏྠུ་ར་ཧི་ཏེ ཨཱ་ཀཱ་སེ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱ་དི་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་སྶ པ་ཀཱ་ས་ནཾ, ན ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཉྙ་ཏྠཱཏི སུ་ཏྟེ་སུ. ཏ་ཏྠ ཧི པ་རི་ཏྟ་ཀ་སི་ཎུ་གྒྷཱ་ཊ་ནེ་པི རཱུ་པ་ཝི་ཝེ་ཀ་མ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ ཨ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ ཙ ཝུ་ཏྟཱ, ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ན་ནྟ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ་ས་བྦྷཱ་ཝེ་པི ཨུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏ་ཀ་སི་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཏྟཱ་ན་ནྟ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་ན་ནྟོ ཨཱ་ཀཱ་སོ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་མ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ན་ཛྷཱ་ན་ཝི་སེ་ས་ནེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ, ན པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཏ་ད་ཝ་ཙ་ནཾ.
༢༦༦. པ་ཋ་མཱ་རུ་པྤ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ར་ཎཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨ་ན་ནྟ་ནྟི མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ན་ནྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་གྒྷཱ་ཊ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་གྒྷཱ་ཊི་མཾ.
༢༦༧. ཨ་ཀི་ཉྩ་ནནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཀི་ཉྩི པ་ཀཱ་རཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ཧ.
༢༦༨. ཡཱ་ཡཱཏི ས་ངྑཱ་རཱ་ཝ་སེ་ས་ས་ཉྙཱ་ཡ. ཏཾ ཏཱ་ཝ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ. ཨཱ་ཝ་ཛྫི་སྶཱ་མཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ནྣི་ནྣཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དི་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི, ན ཏ་ད་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. ནཱ་ས་ཉྙཱཏི ས་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མཱུ་ཧ་ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནཾ. ཕ་སྶཱ་དི་ཨེ་ཀེ་ཀ་དྷ་མྨ་ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པ་ད་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ.
ཨཱ་ཀཱ་སེ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏོ ཏ་ཏི་ཡཱ. ཏ་ད་ཏི་ཀྐ་མ་ཏོ ཧི ཏ་སྶེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཧོ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཱ་རུ་པྤ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ ཧི ཏ་དེ་ཝ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ སི་ཡཱ, ན ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ན ཙཱ་ར་མྨ་ཎེ དོ་སཾ དི་སྭཱ ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མོ ཡུ་ཛྫ་ཏི. པཱ་ལི༹་ཡ་ཉྩ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ཏོ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཏ་ཉྙེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཨུ་པ་སཱི་ཝ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༣༩) ཏྟཾ, ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ཉྙེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི, ‘‘ཏ་ཉྙེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ. ‘‘ཨ་ན་ནྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༠༨) ཨེ་ཏྠ པ་ན དྭ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ. ཏ་སྨིཾ དྭ་ཡེ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཡ་ཏོ ཝཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ, ཏེ་ནེ་ཝ པ་ཊྛཱ་ན་ནི་དྡི་ཊྛེ་ན ཏཾ་ས་དྡ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷེ ཨཱ་པ་ནྣེ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྨཱ པ་ཋ་མཱ་རུ་པྤ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མོ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ནྣི་སྶི་ཏནྟི ཏེ་ན ནི་སྶི་ཏཾ. ཏཾ མ་ཎྜ་པ་ལ་གྒཾ ཨ་ནི་སྶཱ་ཡ ཏེ་ན ཝི་ནཱ་བྷཱུ་ཏེ ཝི་ཝི་ཏྟེ བ་ཧི ཨོ་ཀཱ་སེ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀཱ་ས་ལ་གྒ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་ཝེ་ཀེ ཏ་ད་པ་ག་མེ ཏ་ཏི་ཡཱ་རུ་པྤ་སྶ ཋཱ་ནཾ.
ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༩. ཨི་མེ ཏཱ་ཝ ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻེ པ་ཉྩ ན་ཡཱཏི ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ན་ཡེ ཨ་ནྟེ པུ་རི་མ་ན་ཡཱ་ནཾ ཏཾ་ན་ཡཱ་བྷི་མུ་ཁ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཡཾ པ་ན པ་ཀཱ་རོ ན པཱ་ལི༹་ཨ་ནུ་ག་ཏོ. ན ཧི པཱ་ལི༹་ཡཾ སུ་དྡྷི་ཀ་ན་ཡཱ་ད་ཡོ ཝ་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ་དི་ན་ཡཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཀ་ར་ཎེ ས་ཏྟ་ཧི མ་ཧཱ་ཝཱ་རེ་ཧི ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་དི་ན་ཡ་ཝི་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཧཱི་ན་ཏྟི་ཀོ ཝི་བྷ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ ཙ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དྷ་མྨེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ ཨི་མེ ཝཱི་ས་ཏི ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ན་ཡཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཝི་བྷ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨེ་ཏེ་ན ཀ་མེ་ན ཨི་མེ་སཾ ན་ཡཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ.
ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་བྷ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་ཐཱ་ཝ་སཱ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཐ ཝཱ ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏེ་ཧི ཝི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་རཱ་སི་ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ཨེ་ཏེ་སཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལ་ན་ཡཱ་ནཾ ཧཱི་ན་ཏྟི་ཀེ ཝི་བྷཱ་གོ ཀ་ཏོ. ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ་ཝ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཧཱི་ན་ཏྟི་ཀེ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་རཱ་སི་མྷི ཡེ ས་ཝི་པཱ་ཀཱ ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏེ་ནེ་ཝ དཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ, ཏེ ཧཱི་ནཱ་ཏི ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཡེ ཝི་ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏེ་ན དཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ, ཏེ པ་ཎཱི་ཏཱ་ཏི ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཝི་པཱ་ཀཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ཏི ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ ཙ ཏེ་སུ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་རཱ་སིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ དྭེ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏཱ ན་ཝ, ཝི་ཝ་ཊྚུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ ན་ཝཱ་ཏི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཀ་མྨ་དྭཱ་རཱ་ནི, ཀ་མྨཱ་ནི ཙ ཏཱ་ནི ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཕ་ལ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན དྭཱ་རཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཀ་མྨ་དྭཱ་རཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝཱ ཙི་ཏྟཱ་ནི ཀ་མྨ་དྭཱ་རཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་རཱ་ནི ཝཱ ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ནི. ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཨ་བྷ་བྦཱ ཧཱི་ན་ཧཱི་ན་ཏྟ་ཡཱ་ད་ཡོ ན་ཝ, བྷ་བྦཱ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་པ་ཎཱི་ཏ་ཏྟ་ཡཱ་ད་ཡོ ན་ཝཱ་ཏི ཀ་མྨཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ད་ཡོ དེ་ཝཱ ཙ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས གོ་ཏྟ་ཙ་ར་ཎཱ་ནི ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དཱི་ནཾ བྷེ་དཱ. ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཀུ་ས་ལཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི…པེ… ཙི་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ’’ནྟི (དྷ. ས. ༢༦༩-༢༧༠) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཙི་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝོ, ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ས་མུ་དཱ་ཡེ ས་མ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ཀོ ཙི་ཏྟ་ས་དྡོ པ་ཝ་ཏྟོ་ཏི ‘‘ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧༧. ལོ་ཀཾ ཏ་ར་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ལོ་ཀ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་མཱ་ཧ. ཨུ་ཏྟ་ར་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ལོ་ཀ་སྶ་ནྟ་ག་མ་ནཾ ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཕ་ལཾ. ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་བྦཱ་ནཾ. ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨཱཏི ཧི ནི་སྶ་རི་ཏྭཱ. ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻཱཏི ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏི་ཝི་དྷོ་པི ཙ་ཏྠོ མ་གྒཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ, མ་གྒེ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨི་དྷ ཏ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀནྟི ཨེ་ཀ་མ་གྒ་སྶ དྭེ ཝཱ་རེ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་དི་སཱ་དྷི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཝ་ཌྜྷེ་ཏི. ‘‘ནི་ཡྻཱ་ཏཱི་ཏི ནི་ཡྻཱ་ནཱི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཨཱི-ཀཱ་ར་སྶ ར་སྶ་ཏྟཾ ཡ-ཀཱ་ར་སྶ ཙ ཀ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་ཡྻཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ནི་ཡྻཱ་ནཾ, ནི་ཡྻཱ་ན་མེ་ཝ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ ཝེ་ན་ཡི་ཀོ ཝི་ཡ. ཨེ་ཏྠ ‘‘ནེ་ཡྻཱ་ནི་ཀ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཨི-ཀཱ་ར་སྶ ཨེ-ཀཱ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ.
ཕ་ལནྟི ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་རཱ་སི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཕ་ལ་ཉཱ་ཎཾ ཝཱ ཕ་ལཾ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨ་ངྒཱ་ནི ཝཱ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་བྷཱ་ཝེཏི ལོ་ཀཾ ཨུ་ཏྟི་ཎྞ་བྷཱ་ཝེ. ཏེ་ན ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏེ་སུ ཡཾ བྷ་ཝ་ཏི ཕ་ལཾ, ཏཾ ‘‘བྷཱུ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཝཱ ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟཱ ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་ད་ཡོ ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘བྷཱུ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ མ་གྒེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཾ ཕ་ལཾ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘བྷཱུ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨ་རི་ཡཱ ཙི་ར་ཏ་རཾ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ཝེ་ཀ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་པཱ་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ས་མུ་ཙྪེ་དོ ཨི་ཏ་རེ་ས་ཉྩ ཝི་ཛྫུ་ཏོ་བྷཱ་སེ་ན ཝི་ཡ ཏ་མ་སྶ ས་མུ་ཙྪེ་དོ ད་ཊྛ་བྦོ. ལོ་ཀི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མྤི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཨ་རི་ཡ་སྶ ཙ ཨ་ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ར་སྶ ན ཝི་ནཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ར་སྶ པ་ན ཨ་རི་ཡ་སྶ མ་གྒེ་ནེ་ཝ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀུ་ས་ལེ་ན ཏ་ཐཱ ས་མི་དྡྷ་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏ་བྦི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ ཙ ན མ་གྒ་པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཧི ཨེ་ཝ དེ་ས་ནཱ ན ཀ་ཏཱ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཾ སུ་དྡྷི་ཀ་དེ་ས་ནཱ་པི ཀ་ཏཱ.
ཨི་དྷ པ་ན ཀ་སྶ་ཙི ཝི་ནཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་སི་དྡྷི་ཏོ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དུ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་ད’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡོ ཀོ་ཙི ཝཱ་རོཏི ས་ཀིཾ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙ་ཏུ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཀྑ་ཏྟུ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝཱ་རེ་སུ ཡོ ཀོ་ཙི. ས་ཀིཾ དྭི་ཀྑ་ཏྟུ་ཉྩ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝཱ་རཱ སུ་ཁཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཨེ་ཝ, ན ཙ ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ སུ་ཁཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝཱ་རཾ དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི རོ་ཙེ་སུཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ཏ་སྨིཾ ཏ་ཐཱ་རོ་ཙི་ཏེ ཏ་ཏོ པ་རེ་སུ ཙ་ཏུ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝཱ་རཱ་དཱི་སུ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི. རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧོ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ, ན ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ས་ཏྟཱ་དི་ཀོ་ཏི ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནཾ. པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་སྶ མ་གྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ད་ནྡྷ་ཏཱ ཙ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཀི་ཙྪ་སི་དྡྷི་ཏོ སི་ཡཱ་ཏི ན རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཀི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ དུ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་ད་ཏཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ཙེ? ཏཾ ན, ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཀི་ལེ་ས་མ་ནྡ་ཏཱ་ཡ སུ་ཁ་སི་དྡྷི་ཡ་མྤི ཏ་ཐཱ་སི་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ མ་ནྡ་ཏཱ་ཡ མ་གྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ད་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
རཱུ་པཱ་རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཀི་ཙྪེ་ན་པི པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ཀི་ཙྪེ་ན པ་རི་གྒ་ཧི་ཏེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. ཨི་མཾ ཝཱ་རཾ རོ་ཙེ་སུནྟི ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་སྶ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ན ཀི་ཙྪ་ཏཱ་ཝཱ་རཾ དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི རོ་ཙེ་སུཾ ཨེ་ཏ་ད་ནྟ་ཏྟཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ. ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཀི་ཙྪ་ཏྟེ་པི པུ་རི་མཱ་ནཾ ཀི་ཙྪ་ཏྟེ དུ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་ད་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ཝཱ་ཏི ན པ་ཊི་སི་དྡྷཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཝཱ ས་བྦཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧཱ་དི་ཀི་ཙྪ་ཏཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝཱ་ར་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨི་མཾ ཝཱ་ར’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཡ་སྶ པ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཀི་ཙྪ་ཏཱ, ཏ་སྶ སུ་ཁཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ལཱུ་ཁཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཱ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ. སཱ སི་ནི་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་པ་ཙྩ་ཡ་སུ་བྷཱ་སི་ཏ་སོ་ཏཱ་ར་ཉྩ ཛ་ནཾ. ཀཱ་ཡི་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ས་ཡ་ཉྩ ས་མུ་ཊྛ་ཧ་ནཾ གྷ་ཊ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཝི་ར་ཏི་པི ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝཱ ཨུ་ཀྑི་པ་ནཾ ས་མུ་ཊྛ་ཧ་ནཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ བྷཱ་རུ་ཀྑི་པ་ནཾ ཝི་ཡ, ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་སྶ ས་ཏྟ་སྶ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝཱ སུ་དྡྷི ཝོ་དཱ་ནཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶེ་ཝ ཝཱ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ.
༢༨༣. མ་གྒ་ས་ནྣི་སྶི་ཏནྟི པ་ར་མ་ཏྠ་མ་གྒ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ མ་གྒཱ་ཝ་ཡ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མུ་དཱ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༢༨༥. པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན, ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ, དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ. བོ་དྷཱིཏི ཡཱ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒཱི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. སེ་ན་ངྒ་ར་ཐ་ངྒཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡཱཏི ཨེ་ཏེ་ན པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ངྒ-ས་དྡོ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠོ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩབོ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ. བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི བོ་དྷི་ཡོ, བོ་དྷི་ཡོ ཨེ་ཝ ཨ་ངྒཱ་ཏི ‘‘ཨ་ནུ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཾ བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཱ་ན་ཉྩ ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་མུ་ཁཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏཱ་ཡ ས་མྨཱ ཙ བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠ་ཝི་སེ་ས་དཱི་པ་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་ས་གྒེ་ཧི ‘‘ཨ་ནུ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. བོ་དྷི-ས་དྡོ ཧི ས་བྦ་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟཾ བུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ སཱ་མ་ཉྙེ་ན ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི.
༢༩༩. ཏི་ཎྞནྟི རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ. ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ ཀིཾ དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནི.
༣༠༡. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ནི་པྥཱ་དི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ནི་ཙྩ་སེ་ཝ་ནཾ དྷུ་ཝ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ནཾ. ས་ཀི་ཙྩ་ཀོཏི ཝི་སུཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩ་ཝཱ. ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྠ་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་སཱ་མ་ནྟ་ཛ་པྤ་ན་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ནི པཱ་པི་ཙྪ་ཏཱ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཀུ་ཧ་ན་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི.
༣༤༣. ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ སཱ་ནུ་ལོ་མཱ, སཱ སུ་ཉྙ་ཏོ པ་སྶ་ནྟཱི ‘‘སུ་ཉྙ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, དུ་ཀྑ་ཏོ པ་སྶ་ནྟཱི ཏ་ཎྷཱ་པ་ཎི་དྷི་སོ་ས་ན་ཏོ ‘‘ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ’’ནྟི. སཱ ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ག་མ་ན་པ་ཊི་པ་དཱ་ཋཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ སུ་ཉྙ་ཏཱ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ནྟི ནཱ་མཾ དེ་ཏི. ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ ནཱ་མེ ལ་དྡྷེ ས་གུ་ཎ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཙ ནཱ་མཾ སི་དྡྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན པ་ན ས་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི ནཱ་མ་ལཱ་བྷེ ས་བྦ་ཏྠ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ ནཱ་མཾ སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་རི་པུ་ཎྞ་ནཱ་མ་སི་དྡྷི་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ས་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི ས་བྦེ་ས་མྤི ནཱ་མ་ཏྟ་ཡ་ཡོ་གོ, ན ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ་ཏི ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཀ་ར་ཏྟཱ ཙ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ་ཝ ཨི་དྷ ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༣༥༠. ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་པ་སྶ་ནནྟི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ. ནི་མི་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སཱུཏི ས་མཱུ་ཧཱ་དི་གྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ས་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏཱ་ཡ ཙ ས་པ་རི་གྒ་ཧེ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ. ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑོཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ན་མཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དནྟི ཀ་ཐ་མི་དྷ ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ཧོ་ཏི. ན ཧི ཚ་ནྡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དྷི་ཀ་སྶ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠི, ན ཙ ཨ་མ་གྒཱ་དྷི་པ་ཏཱི་ནཾ མ་གྒཱ་དྷི་པ་ཏི་ནཱ་མ་དཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ནཱ་མ་དཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑ་སྶ ཨ་ན་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. མ་གྒོ ཨ་དྷི་པ་ཏི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཙ མ་གྒཱ་དྷི་པ་ཏི་ནོ་ཏི ཡུ་ཏྟོ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ མ་གྒཱ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝོ. ཨི་དྷ པ་ན མ་གྒོ ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི མ་གྒཱ་ནི་མི་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ན ཏེ་ན ཨ་མ་གྒེ་ན མ་གྒ་སྶ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཀིཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ སཱ་མ་ཉྙཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི. ཨ་མ་གྒ་ངྒ་མ་གྒ་ནཱ་མཱ་བྷཱ་ཝོ. ཡ་ཐཱ ས་ཏི་པི ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝེ ཚ་ནྡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ན མ་གྒཱ་དྷི་པ་ཏཱི་ཏི མ་གྒ་ནཱ་མཾ, ན ཙ ཏེ་ཧི མ་གྒ་སྶ ཏེ་སཾ ཨ་མ་གྒ་ངྒ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ ས་ཏི་པི ས་དྡྷཱ་ཡ ཨཱ་ག་མ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་སྶཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི མ་གྒ་ནཱ་མཾ, ན ཙ ཏཱ་ཡ མ་གྒ་སྶ ཏ་སྶཱ ཨ་མ་གྒ་ངྒ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ་པི ཨ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ན་ཏྠཱི་ཏི དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏི.
ན་ནུ ཙ ཨི་དྷ ཛྷཱ་ནཾ སུ་ཉྙ་ཏཱ་དི་ནཱ་མེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ན མ་གྒོ་ཏི ཙེ? ན, མ་གྒ་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོ ཛྷཱ་ན་སྶ སུ་ཉྙ་ཏཱ་དི་ནཱ་མ་ཀ་ཏྟཱ. སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ས་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི ཨི་དྷ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ་པི ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ ‘‘ན པ་ན ལ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ས་ར་སཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏོ་ཝ ནཱ་མ་ལཱ་བྷཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡོ ཧི ས་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི ནཱ་མ་ལཱ་བྷོ, སོ ས་ར་ས་པྤ་དྷཱ་ནོ ཧོ་ཏི. ས་ར་སེ་ནེ་ཝ ཙ ནཱ་མ་ལཱ་བྷེ ས་བྦ་མ་གྒཱ་ནཾ སུ་ཉྙ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ན སི་ཡཱ. ཏ་སྨཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ས་ཏི་པི དྭཱི་ཧི ནཱ་མ་ལཱ་བྷེ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏོ ནཱ་མ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཀ་རཾ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ས་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི སུ་ཉྙ་ཏཱ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་མ་གྒཱ ནཱ་མཾ ན ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ཝཱ ན པ་ན ལ་བྷ་ནྟཱིཏི ཨ་ཉྙ་ནི་ར་པེ་ཀྑེ་ཧི ས་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི ན ལ་བྷ་ནྟི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ས་ར་ས་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀེ་ཧི ས་ཧི་ཏེ་ཧི ནཱ་མ་ལཱ་བྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཉྷི ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཀ་རཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ ས་ར་ས་སྶ ནཱ་མ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ན་ཏྠི ཨ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་ཎི་དྷི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནུ་ལོ་མཱ མ་གྒཱ ས་ཏི་པི ས་ར་ས་ནྟ་རེ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ས་ཧི་ཏེ་ན ས་ར་སེ་ན ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ནྟི. ཨ་ནི་མི་ཏྟ་མ་གྒ་སྶ པ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ ནི་མི་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ན ཧོ་ཏི ས་ཡཾ ནི་མི་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ནི་མི་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ནི་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཏི ཏ་ད་ནུ་ལོ་མ་མ་གྒོ་པི ན ནི་མི་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑོ. ཡ་དི སི་ཡཱ, ནི་མི་ཏྟ་ག་ཏ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ་པི པ་ཊི་པ་ཀྑོ སི་ཡཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ས་ར་སོ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཀ་ར་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ནཱ་མ་དཱ་ཡ་ཀོ ན ག་ཧི་ཏོ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནུ་ལོ་མོ པ་ན མ་གྒོ སུ་དྡྷི་ཀ་པ་ཊི་པ་དཱ་ན་ཡེ་ཡེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ ཙ སོ ན་ཡོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི. ཨེ་ཝནྟི ཡཾ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ མ་གྒོ ཨ་ནི་མི་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༣༥༠), ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི སོ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་མ་གྒོ དཱི་པི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཝུ་ཊྛཱ་ན…པེ… ཀི་མཱ་ར་མྨ་ཎཱཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཡཱ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟེ ས་ཏི ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ན སི་ཡཱ, ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟེ ཙ ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ པུ་ཙྪ་ཏི. ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ངྑཱ་རེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི་པི པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ་ནི ཧོ་ནྟི ཏ་དཱ་ཀཱ་ར་ས་ངྑཱ་ར་ག་ཧ་ཎ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ’’ཏི. ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཨེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ལ་ཀྑ་ཎཾ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ དུ་ཀྑ་ཏཱ ཨ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ཏི ཧི ཝི་སུཾ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་ག་ཏི་ཀཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ, ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨེ་ཝ པ་རི་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏཾ. ཏ་སྨཱ ཝི་སུཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ས་ངྑཱ་རེ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟོ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡོ པ་ན ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཏཱི་ཎི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ཨ་ནི་ཙྩནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ཝ དི་སྶ་མཱ་ནཱ, ཏ་སྨཱ ཏེ ཀ་ཎྛེ བ་དྡྷ་ཀུ་ཎ་པཾ ཝི་ཡ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནཱི་ཡཱ ཧོ་ནྟི.
ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀུ་ས་ལཾ
པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ཏྲཱཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཉྩཱཏི ཨུ་པ་ཌྜྷ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཏ་བྦཾ ཝུ་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱུ་མིཾ པ་ཉྩ་དྷཱ ཨུ་དྡི་ས་ཏི. ས་ཏྟ་ཨ་ཊྛཱ་དཱི་ནི ཨ་ངྒཱ་ནི ས་ཏྟ་ཊྛ་ངྒཱ་ནཱིཏི ཨཱ་དི་ས་དྡ་སྶ ལོ་པོ ད་ཊྛ་བྦོ. ནི་མི་ཏྟནྟི ཡ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏཱ་ནི ནི་མི་ཏྟ་པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ནི་མི་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཨུ་དྡི་ས་ཏི. ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་དི་ཝི་སེ་སཾ ནི་ཡ་མེ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ དུ་ཏི་ཡཱ་དི་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ས་ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཨ་ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཙ ཨ་ཏ་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ས་མྤི ཝཱ་དེ་སུ…པེ… ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ ནི་ཡ་མེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀ་སྨཱ? ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡ་མེ་ནེ་ཝ ཧི པ་ཋ་མ་ཏྠེ་ར་ཝཱ་དེ་པི ཨ་པཱ་ད་ཀ་པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པཱ་ད་ཀ་མ་གྒཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཨི་ཏ་རེ ཙ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡ་མེ་ཧི ཏཾ་ཏཾ་ཛྷཱ་ནི་ཀཱ. ཨེ་ཝཾ སེ་ས་ཝཱ་དེ་སུ་པི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡ་མོ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ.
པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ས་ངྑཱ་རེཏི པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་ས་ངྑཱ་རེ. ཏེ་ན པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ས་མྨ་སི་ཏེ་སུ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་པཱིཏི དུ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་ར་ཝཱ་དེ་པི. ཏཾ་ཏཾ་ཛྷཱ་ནི་ཀ་ཏཱ ཏཾ་ཏཾ་ས་མྨ་སི་ཏ་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡ་མེ་ཧི ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་པི ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཏཾ་ཏཾ་ཝི་རཱ་གཱ་ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཙ ཧུ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་དི་ནི་ཡ་མཾ མ་གྒ་སྶ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡ་མོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏནྟི ཏཾ་ཏཾ་ཛྷཱ་ན་ས་དི་ས་བྷ་ཝ་ནཾ. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མྨ་སི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ཧི ཝི་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་མ་ཏྟེ་ན ཨ་སི་ཛ྄ཛྷ་ནཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ན ཝི་ནཱ ས་ངྐ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨ་སི་ཛ྄ཛྷ་ན་དཱི་པ་ཀེ་ན ན་ནྡ་ཀོ་ཝཱ་དེ་ན (མ. ནི. ༣.༣༩༨ ཨཱ་ད་ཡོ) དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཧི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ཡ་པི པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་ངྐ་པྤ་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཡ་སྶ ཡ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ནི་ཡཱ་མ་ཀོ, ནཱ་ཉྙ་སྶཱ་ཏི ཏེ་ན ཏེ་ན པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་ངྐ་པྤ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ཏོ པ་རཾ ས་ངྐ་པྤ་ས་བྦྷཱ་ཝེ་པི ཨ་སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཡ་སྶ ཡ་སྶ དུ་ཏི་ཡཱ་དི་ཛྷཱ་ནི་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ནི་ཡཱ་མ་ཀོ, ནཱ་ཉྙ་སྶ ས་ཏི་པི ཏ་སྨིཾ ཨ་སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཝཱ་དེ པཱ་ད་ཀ་ས་མྨ་སི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་བྦྷཱ་ཝེ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཧོ་ཏི, ཏཾ་ཏཾ་ཕ་ལཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་བྦྷཱ་ཝེ ཏཾ་ཏཾ་ས་ངྐ་པྤོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཏ་ད་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ནི་ཡ་མེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཡ་སྨིཾ པ་ན པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ན་ཏྠཱིཏི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་ཝ་ཛྫཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཱ་ནི ལོ་ཀི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟི ཙ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ངྒཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ནུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ པ་ཉྩ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ཝི་ནཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་མ་གྒོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་མ་གྒོཏི ཨེ་ཏེ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་ཏཱ་པི ས་མཱ་ནཱ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊ་ན་ས་མ་ཏྠ་སྶ ན ས་ངྑཱ་རཱ་ཝ་སེ་ས་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ ཙ ཝཱ་དཱ ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་ཏཱ་ཡ པ་ཋ་མཱ་དི་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཙ སཱ་ཏྠ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ པཱ་ད་ཀ་ས་མྨ་སི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ཧེ་ཝ ནི་ཡ་མ་སྶ སི་དྡྷ་ཏྟཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ནི་ཡཱ་མ་ཀོ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ནི་ར་ཏྠ་ཀོ སི་ཡཱ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ཊྛ་སཱ་ལི་ནི་ཡཱ ནི་ཡཱ་མ་ནེ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠ་མེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ས་མྤི ཝཱ་དེ་སུ ཨ་ཡཾ…པེ… ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ ནི་ཡ་མེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟེ་ན ཏ་ཡོ་པེ་ཏེ ཝཱ་དེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ ནི་ཡ་མེ་ཏཱི་ཏི ད་སྶི་ཏཾ. ཏཾ་ཏཾ་ཝཱ་དཱ་ན་ཉྷི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཧི་ཏཱ་ན་མེ་ཝ སི་དྡྷི, ནཱ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ད་སྶི་ཏ་ནྟི.
པ་ཝེ་དྷ་ཏཱིཏི གོ་ཏྲ་བྷུ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་དི པ་ཉྩ་མ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ ཛ་ཝ་ནཾ པ་ཏི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཀ་ཐཾ ཏ་དཱ གོ་ཏྲ་བྷུ ཏ་ད་ན་ནྟ་ར་ཉྩ མ་གྒོ ཛ་ཝ་ན་སྶ པ་ཏི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ཨ་པུ་བྦ་སྶ ཛ་ཝ་ན་ནྟ་ར་སྶ པ་ཏི་ཏ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་དེ་ཝ ཧི ཛ་ཝ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ པ་ཏི་ཏཾ སི་ཡཱ་ཏི, གོ་ཏྲ་བྷུ པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་པུ་བྦཾ ཛ་ཝ་ནཾ, ཏ་ཐཱ མ་གྒོ བྷཱུ་མ་ནྟ་ར་ཏོ ཙཱ་ཏི. ན་ནུ ཙ ས་ཏྟ་མ་ཛ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཏཱ་པཱི་ཏི, ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ སི་ཡཱ ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝི་ནོ ཝི་པཱ་ཀ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནྟི་མ་ཛ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ སུ་ས་ངྑ་ཏ་ཏྟཱ སཱ ས་ཏྟ་མ་ཛ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཀཱ ཙ ཧོ་ཏི, ན ཨ་པ་ཏི་ཏ་ཛ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ ཝི་ཡ བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི.
པུ་ན ཨ་ནུ་ལོ་མཾ ཏཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷེ་ཡྻཱཏི གོ་ཏྲ་བྷུ་སྶ ཧི ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟེ ས་ཏི ཏ་ད་པི ཨ་ནུ་ལོ་མ་མེ་ཝཱ་ཏི པུ་རི་མ་ཨ་ནུ་ལོ་མཾ ཝི་ཡ ཏཾ ཏ་ད་པི ཨ་ཉྙཾ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷེ་ཡྻ, ན མ་གྒོ་ཏི མ་གྒ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཙ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དི་སཱ་ལ་མྦ་ན་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནི་ཡ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨ་ལཱ་བྷཱ. ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨ་ནུ་ས་ཡི་ཏཱ ཀི་ལེ་སཱ སཱ བྷཱུ་མི ཨེ་ཏེ་ཧི ལ་དྡྷཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷཱ. ཝ་ཊྚཾ སི་ནོ་ནྟི བ་ནྡྷ་ནྟཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཊྚ་སེ་ཏཱུ ཙ, ཏེ་སཾ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎནྟི་པི ཨེ་ཏ་དེ་ཝ་སྶ ལོ་བྷ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་པ་དཱ་ལ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏནྟི པ་ཝ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀཾ བྷ་ཝནྟི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ ཨ་ནེ་ཀ་ཀྑ་ཏྟུ་ཉྩ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀོ བྷ་ཝོ་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨི་མ་སྶ པ་ན་ཏྠ་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་པ་ཝ་ཏྟ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་སྶ. ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ས་ཏྟ་མ་བྷ་ཝ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ སུ་ག་ཏི་ཡ་ཉྩ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་གྷཱ་ཏོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ད་ཊྛ་བྦོ. དྭཱི་སུ བྷ་ཝེ་སཱུཏི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏེ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་སྶ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ ཡེ དྭེ བྷ་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཏེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ལ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ཙ་ལ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི, ན ཨ་ཙ་ལ་ནཱ་བྷཱ་ཝཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཙ་ལ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན ཙ་ལ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡེ་པི ཝཱ ཀ་ཏྠ་ཙི ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི མ་གྒེ ས་མཱ་ན་པ་ཊི་པ་དེ དི་སྭཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཙ་ལ་ན་མེ་ཝ ག་ཎྷེ་ཡྻུཾ, ཏེ་སཾ ཏཾ་ག་ཧ་ཎ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ‘‘ཙ་ལ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཙ་ལ་ནཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠ་ནྟི ཡུ་ཏྟཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ད་སྶ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་དི་པི ཀེ་ས་ཉྩི ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི མ་གྒཱ ས་མཱ་ན་པ་ཊི་པ་དཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཀི་ལེ་སི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི སི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཙ་ལ་ན་པ་ཀ་ཏི་ཀཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ‘‘ཙ་ལ་ཏི’’ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ན ‘‘ན ཙ་ལ་ཏཱི’’ཏི.
ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཝཱི་ས་ཏི་མ་ཧཱ་ན་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༥༧. ཡ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ‘‘མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་མཱི’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ པ་ཝ་ཏྟོ, སོ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན ཏཾ་ཏཾ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ.
༣༥༨. ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཀ་ཐཾ ཚ་ནྡ་སྶ ཏཾ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝོ ཝཱི་རི་ཡཱ་དཱི་ན་ཉྩཱ་ཏི? ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན. ཡ་སྶ ཧི ས་ཙེ ཚ་ནྡ་ཝ་ཏོ ཀུ་ས་ལཾ ནི་པྥ་ཛྫ་ཏི, ‘‘ཨ་ཧཾ ནི་པྥཱ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ ཀུ་ས་ལཾ ནི་པྥ་ནྣཾ, ཏ་སྶ ཏཾ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ ཚ་ནྡོ ཏེ་ན པུ་རི་མུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ན ཝི་སི་ཊྛོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཏ་སྨི་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཏེ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ནི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་བ་ལཱ ཙ ཧོ་ནྟི རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ཝི་ཡཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝཱི་རི་ཡཱ་དཱི་སུ. སེ་ས་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝེ་པི ཨ་ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.
དུ་ཏི་ཡ་མ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦༡. ཨཱ-ཀཱ་ར་སྶ ར་སྶ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨཱ-ཀཱ་རོ ཙ དྷ་མྨ་མ་རི་ཡཱ་ད་ཏྠོ.
ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦༢. མ་གྒ་ངྒཱ་ནི ན པཱུ་རེ་ནྟི ཨ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. མཱ་རེ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཧི མ་གྒོ, ན ཙེ་ཏཱ་ཡ མཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. མཱ་ན་སྶ དི་ཊྛི་ས་དི་སཱ པ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནེ ཋཱ་ནཾ. ཨཱ་ལོ་ཀ་སྶེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡཱཏི ཙི་ར་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨེ་ཀ་དེ་ས་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཧི ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏེ་ན ཨུ་པ་མཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཁཱ་རེ ཝཱཏི ཀ་ཊྛཱ་དཱི་ནཾ ཁཱ་ར་ཙྪཱ་རི་ཀཱ་ཡཾ. ས་མྨ་དྡི་ཏྭཱཏི ཀི་ལེ་དེ་ཏྭཱ. ཚ་ནྡོཏི ཏ་ཎྷཱ. ཨ་ནུ་ས་ཡོཏི ཏ་ཎྷཱ མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙ. ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྩ སུ་ཏྟེ ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏ་སྶ ག་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་གྒྷཱ་ཊ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏ་མཱ་ནཱ་དི་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ད་སྶི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ནཱི་ཏཾ, ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ནི་ར་ནྟ་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཙི་ཏྟེ ཏ་སྶ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝོ་དཱ་ན་ཀ་རཱ སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ན་ཝ་ཛྫཱ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཏ་སྶ་ངྒ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཙི་ཏྟ་ངྒ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཀུ་ས་ལ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་དཾ
དྷ་མྨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་རོ
པ་ཋ་མ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦༥. ཀུ་ས་ལེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ག་ནྟ་བྦཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. དི་ཊྛི་ཡཱ ག་ཏ་མ་ཏྟནྟི དི་ཊྛི་ཡཱ ག་ཏི་མ་ཏྟཾ ག་ཧ་ཎ་མ་ཏྟཾ. ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ ཝི་སུཾ ག་ཧ་ཎཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཙ. ས་ཏི་སཾ་ཝ་རོཏི ཨི་དྷ སཱི་ཏཱ་དཱི་ཧི ཕུ་ཊྛ་སྶ ཨ་པྤ་མ་ཛྫ་ནཾ ཁ་མ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་ཧཱ་ན་སཾ་ཝ་རོཏི ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ.
ཨ་སྶཱ་ད་ད་སྶ་ནནྟི ཨ་སྶཱ་ད་དི་ཊྛི. ཕ་ལ་ཊྛེ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨ་ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ་མོ་ཧོ, ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་རོ ཝཱ. ས་བྦ་སྶ ལོ་བྷ་སྶ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི་པི ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཱ་ཡ ཨི་དྷུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སཱ པ་ར་ས་མྤ་ཏྟཱི་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཎཱ་མ་ན་སྶ པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀཱ ཏ་ཎྷཱ་བྷི་ར་ཏི ཨ་བྷི་ར་ཏི.
ཨ་ནུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ མོ་ཧོ. མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཧི དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ སཱ་ནུ་ན་ཡོ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ས་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟེཏི ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་ར་ཀྑ་ར་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟེ. ས་ཏི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཏི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ ཙཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་ཏི་ར་ཧི་ཏཱ ས་ཏི་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཁ་ནྡྷཱ ཨེ་ཝ མི་ཙྪཱ་ས་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ པ་ན ཨུ་པ་ནཱ་ཧཱ་དི་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཙི་ར་ཀ་ཏཱ་དི་ས་ལླ་ཀྑ་ཎེ པ་ཊུ་ས་ཉྙཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ས་ད་ར་ཐཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཀི་ལེ་ས་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོ ཝུ་ཏྟོ ལ་ཧུ་ཏཱ་དི་ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ནཾ ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཀེ་ས་ཉྩི ཨི་དྷ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མོཏི ཨ་ས་ནྣི་སི་ནྣ་ས་བྦྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ན་ར་སནྟི ཙ་ལ་ན་ཀི་ཙྩཾ. ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མེཏི ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦེ པ་ཡོ་ཛ་ནེ བྷུ་མྨཾ, ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ ‘‘ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
དྷ་མྨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧༧. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ཀ་མྤ་ནཾ ན ཀོ་ས་ཛྫེ་སུ ཨ་ཀ་མྤ་ནཾ ཝི་ཡ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཏཾ་ཏཾ་པཱ་པ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨུ་སྶ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ན ཐི་ར་ཏཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ཀ་མྤ་ནཾ.
༣༨༡. དི་ཊྛི་ཡཱ ཝི་རཱུ་པཾ ཕ་ནྡི་ཏནྟི ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ས་སྶ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི ཨེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ར་ནྟཱིཏི ཏི་ཏྠེ ཝི་ཡ པི་ལ་ཝ་ནྟི. ཝི་པ་རི་ཡེ་ས་ཏོཏི ཝ་ཏྠུ་སྶ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ.
༣༩༠. ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཀ་ཏི་ཨ་ཏྟཱ་དི་ཨ་ས་ནྟ་ག་ཧ་ཎ་སྶ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དཱི་ནཾ ནི་ཙྩཱ་དི་ཝི་ས་མ་ག་ཧ་ཎ་སྶ ཙ ས་ཉྙཱ་དི་ཝི་པ་རི་ཡེ་ས་སྶ ནི་སྶ་ཡ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ས་ནྟཾ ཨ་ས་མ་ཉྩ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
དུ་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༩༩. ཀི་ཉྩཱ་པི…པེ… པ་རཱ་མ་ས་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི པུ་རི་མ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧ་ནཱ་ཝ་སཱི་ད་ན་བྷཱ་ཝེ་ན སཾ་ཧ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཐི་ནཾ.
ཏ་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༠༠. ཨི་དྷ མཱ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཉྩ ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་ངྒཱ་ནཱིཏི ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ངྒཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཨ་ར་ཧ་ངྒཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. མཱ་ན་སྶ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཏྟཱ ན ནི་ཡ་ཏ་ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀཱ་ཏི. པ་ཊྛཱ་ནེ ཧི ‘‘སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༣.༤.༡) ཨེ་ཏྠ ‘‘ཙ་ཏུ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཀཱ་མ་རཱ་གེ་ན ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཊི་གྷེ་ན ཙ མཱ་ནོ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ བྷ་ཝ་རཱ་གོ ཏ་ཡོ་པེ་ཏེ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ཧི ད་ས་ཝི་དྷཱ ཡོ་ཛ་ནཱ’’ཏི ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ད་ས་ཝི་དྷཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ‘‘ཀཱ་མ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ མཱ་ན་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀཱ་མ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན’’ནྟི ‘‘མཱ་ན་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ བྷ་ཝ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན’’ནྟི ཙ ཝ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ཝ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཧི ཡོ་ཛ་ནཱ་ཧི མཱ་ན་སྶ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་བྷཱ་ཝོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ, ཏ་ཐཱ ཀི་ལེ་ས་དུ་ཀེ་པི. ཨི་དྷ ཙ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ད་ས་ཝི་དྷཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཡོ་ཛ་ནཱ, ཏ་ཐཱ ད་ས་ཝི་དྷཱ ཀི་ལེ་སཱ་ན’’ནྟི ཙ. ཨུ་ནྣ་མ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ས་མྤ་གྒ་ཧ་ར་སོ, ན ཝཱི་རི་ཡཾ ཝི་ཡ ཏཾ་ཏཾ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ནེ ཨ་བྦྷུ་སྶཱ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨོ་མཱ་ན་སྶ་པི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཝཾ་ཀ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎཾ ས་མྤ་གྒ་ཧོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༠༢. པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝི་ཀྑི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ནྟཱ ‘‘པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ ས་ཨུ་སྶཱ་ཧཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ.
ན་ཝ་མ་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༡༣. ཝི་ས་པྤ་ན་ཨ་ནི་ཊྛ་རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙ ཝི་ས་པྤ་ན་ར་སོ. དོ་སོ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཕ་ལེ་སུ ཨ་ནི་ཊྛ་ཏྟཱ ཝི་ས་སཾ་ས་ཊྛ་པཱུ་ཏི་མུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ར་སཱཏི ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རེ་སུ པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ར་ས་ཝ་ཙ་ནེ་སུ ཏཾ་ཏཾ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཀི་ཙྩ་ག་ཧ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀ་ཊུ་ཀཱ་ཀཱ་ར་ག་ཏི ཀ་ཊུ་ཀ་ཉྩུ་ཀ་ཏཱ, ཨ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི ཨཱ་ཝཱ་སཱ་དི, པ་རཱ་ཡ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ དཱ་ས་བྱཾ ཝི་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཧི དཱ་ས་བྱེ ས་ཏི དཱ་སོ པ་རཱ་ཡ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩེ ས་ཏི ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི. ན ཧི སོ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི ཀུ་ས་ལེ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀུ་ས་ལཱ་ནུ་སོ་ཙ་ནེ ཨཱ་ཡ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀུ་ཀྐུ་ཙྩེ་ན ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི ཧོ་ཏཱི་ཏི དཱ་ས་བྱཾ ཝི་ཡ ཏཾ ཧོ་ཏི.
༤༡༨. ཝི་རུ་དྡྷཱ་ཀཱ་རོཏི ཝི་རུ་དྡྷ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ, ཙི་ཏྟ་སྶ ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་རོ ཝི་རུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ. ཏེ་ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཝི་རོ་དྷོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཝ་ཙ་ནནྟི ཨེ་ཏཾ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་བྦ་མེ་ཝ ཧི ཀི་ཙྩཾ ཨེ་ཏེ་ན ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ སུ་རོ་པི་ཏཾ སུ་ཛ་ནི་ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི. རོ་པ་ས་དྡ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཀེ་ཙི ཝ་ཎྞེ་ནྟི. ཏཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎནྟི ཀོ་དྷ་སྶ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏཱ སི་ཡཱ་ཏི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མ་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༢༢. ཝི་ག་ཏཱ ཙི་ཀི་ཙྪཱཏི ཙི་ཀི་ཙྪི་ཏུཾ དུ་ཀྐ་ར་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ས་བྦ་ཐཱ ཙི་ཀི་ཙྪཱ་བྷཱ་ཝཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡཱ་ཏི ཏ་ད་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
༤༢༤. ནི་ཙྪ་ཡཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ས་ཎྛ་ཧ་ན་ཏོ ཙེ་ཏ་སོ པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ‘‘པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛི་ཏི་མ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
༤༢༥. ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ག་ནྟུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་མུ་ཁཾ ས་པྤ་ན་ཏོ ཨོ་ས་ཀྐ་ཏི.