༥. ཝཱི་ཏ་སོ་ཀ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀེ་སེ མེ ཨོ་ལི་ཁི་སྶ་ནྟཱིཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཝཱི་ཏ་སོ་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ སི་དྡྷ་ཏྠ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཝི་ཛྫཱ་སི་པྤེ་སུ ནི་པྥ་ཏྟིཾ ག་ཏོ ཀཱ་མེ པ་ཧཱ་ཡ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ མ་ཧ་ཏཱ ཨི་སི་ག་ཎེ་ན པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨ་ར་ཉྙེ ཝ་ས་ནྟོ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དཾ སུ་ཏྭཱ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛོ ‘‘ཨུ་དུ་མྦ་ར་པུ་པྥ་ས་དི་སཱ དུ་ལླ་བྷ་ད་སྶ་ནཱ བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཱ’’ཏི མ་ཧ་ཏི་ཡཱ པ་རི་སཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ད་ཊྛུཾ ག་ཙྪ་ནྟོ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནེ སེ་སེ བྱཱ་དྷི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་ག་ཏཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ དེ་ཝེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀེ དྷ་མྨཱ་སོ་ཀ་ར་ཉྙོ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, ཏ་སྶ ཝཱི་ཏ་སོ་ཀོཏི ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རེ་ཧི སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཝི་ཛྫཱ་སི་པྤེ་སུ ནི་པྥ་ཏྟིཾ ག་ཏོ གི་རི་ད་ཏྟ་ཏྠེ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ གི་ཧི་བྷཱུ་ཏོ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀེ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀེ ཙ ཝི་སཱ་ར་དོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ མ་སྶུ་ཀ་མྨ་ས་མ་ཡེ ཀ་པྤ་ཀ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་དཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཝ་ལི་ཏ་པ་ལི་ཏཱ་དཱི་ནི དི་སྭཱ ས་ཉྫཱ་ཏ་སཾ་ཝེ་གོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ནེ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ གི་རི་ད་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༤༩.༩-༢༦) –
‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀོ མ་ནྟ་དྷ་རོ, ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ན པཱ་ར་གཱུ;
ལ་ཀྑ་ཎེ ཨི་ཏི་ཧཱ་སེ ཙ, ས་ནི་གྷ་ཎྜུ་ས་ཀེ་ཊུ་བྷེ.
‘‘ན་དཱི་སོ་ཏ་པ་ཊི་བྷཱ་གཱ, སི་སྶཱ ཨཱ་ཡ་ནྟི མེ ཏ་དཱ;
ཏེ་སཱ་ཧཾ མ་ནྟེ ཝཱ་ཙེ་མི, ར་ཏྟི་ནྡི་ཝ་མ་ཏ་ནྡི་ཏོ.
‘‘སི་དྡྷ་ཏྠོ ནཱ་མ ས་མྦུ་དྡྷོ, ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི ཏཱ་ཝ་དེ;
ཏ་མ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ནཱ་སེ་ཏྭཱ, ཉཱ་ཎཱ་ལོ་ཀཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡི.
‘‘མ་མ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ སི་སྶོ, སི་སྶཱ་ནཾ སོ ཀ་ཐེ་སི མེ;
སུ་ཏྭཱ་ན ཏེ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ, ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ མ་མཾ ཏ་དཱ.
‘‘བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ས་མུ་པྤ་ནྣོ, ས་བྦ་ཉྙཱུ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀོ;
ཏ་སྶཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཛ་ནོ, ལཱ་བྷོ ཨ་མྷཾ ན ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘ཨ་དྷི་ཙྩུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ བུ་དྡྷཱ, ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ མ་ཧཱ་ཡ་སཱ;
ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛཾ, པ་སྶེ་ཡྻཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ.
‘‘ཨ་ཛི་ནཾ མེ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, ཝཱ་ཀ་ཙཱི་རཾ ཀ་མ་ཎྜ་ལུཾ;
ཨ་སྶ་མཱ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མྨ, སི་སྶེ ཨཱ་མ་ནྟ་ཡིཾ ཨ་ཧཾ.
‘‘ཨོ་དུ་མྦ་རི་ཀ་པུ་པྥཾ་ཝ, ཙ་ནྡ་མྷི ས་ས་ཀཾ ཡ་ཐཱ;
ཝཱ་ཡ་སཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ ཁཱི་རཾ, དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀོ.
‘‘བུ་དྡྷོ ལོ་ཀ་མྷི ཨུ་པྤ་ནྣོ, མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་མྤི དུ་ལླ་བྷཾ;
ཨུ་བྷོ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ, ས་ཝ་ན་ཉྩ སུ་དུ་ལླ་བྷཾ.
‘‘བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ས་མུ་པྤ་ནྣོ, ཙ་ཀྑུཾ ལ་ཙྪཱ་མ ནོ བྷ་ཝཾ;
ཨེ་ཐ ས་བྦེ ག་མི་སྶཱ་མ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ས་ནྟི་ཀཾ.
‘‘ཀ་མ་ཎྜ་ལུ་དྷ་རཱ ས་བྦེ, ཁ་རཱ་ཛི་ན་ནི་ཝཱ་སི་ནོ;
ཏེ ཛ་ཊཱ་བྷཱ་ར་བྷ་རི་ཏཱ, ནི་ཀྑ་མུཾ ཝི་པི་ནཱ ཏ་དཱ.
‘‘ཡུ་ག་མ་ཏྟཾ པེ་ཀྑ་མཱ་ནཱ, ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ག་ཝེ་སི་ནོ;
ཨཱ་ས་ཏྟི་དོ་ས་ར་ཧི་ཏཱ, ཨ་ས་མྦྷཱི་ཏཱ་ཝ ཀེ་ས་རཱི.
‘‘ཨ་པྤ་ཀི་ཙྩཱ ཨ་ལོ་ལུ་པྤཱ, ནི་པ་ཀཱ ས་ནྟ་ཝུ་ཏྟི་ནོ;
ཨུ་ཉྪཱ་ཡ ཙ་ར་མཱ་ནཱ ཏེ, བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛ་མུ་པཱ་ག་མུཾ.
‘‘དི་ཡ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནེ སེ་སེ, བྱཱ་དྷི མེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཐ;
བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛཾ ས་རི་ཏྭཱ་ན, ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ཨ་ཧཾ.
‘‘ཙ་ཏུ་ནྣ་ཝུ་ཏི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ ས་ཉྙ་མ་ལ་བྷིཾ ཏ་དཱ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, བུ་དྡྷ་ས་ཉྙཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ –
༡༦༩. ‘‘ཀེ་སེ མེ ཨོ་ལི་ཁི་སྶ་ནྟི, ཀ་པྤ་ཀོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི;
ཏ་ཏོ ཨཱ་དཱ་ས་མཱ་དཱ་ཡ, ས་རཱི་རཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་སཾ.
༡༧༠. ‘‘ཏུ་ཙྪོ ཀཱ་ཡོ ཨ་དི་སྶི་ཏྠ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཏ་མོ བྱ་གཱ;
ས་བྦེ ཙོ་ལཱ༹ ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ, ན་ཏྠི དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོ’’ཏི. – གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡཾ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ ཀེ་སེ མེ ཨོ་ལི་ཁི་སྶ་ནྟི, ཀ་པྤ་ཀོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི གི་ཧི་ཀཱ་ལེ མ་སྶུ་ཀ་མྨ་ས་མ་ཡེ ‘‘མ་མ ཀེ་སེ ཨོ་ལི་ཁི་སྶཾ ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཀེ་སཱ་དཱི་ནཾ ཚེ་ད་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀ་པྤ་ན་ཏོ ཀ་པྤ་ཀོ ནྷཱ་པི་ཏོ མཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪི. ཏ་ཏོཏི ཀ་པྤ་ཀ་ཏོ. ས་རཱི་རཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་སནྟི ས་བྦ་ཀཱ་ཡི་ཀེ ཨཱ་དཱ་སེ པ་ལི་ཏ་ཝ་ལི་ཏ་མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ན ‘‘ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཝ་ཏ ཛ་རཱ་ཡ མེ ཀཱ་ཡོ’’ཏི ཛ་རཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་རཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑིཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ ཙ ཏུ་ཙྪོ ཀཱ་ཡོ ཨ་དི་སྶི་ཏྠ ནི་ཙྩ་དྷུ་ཝ་སུ་ཁ་ས་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་ཧི རི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ མེ ཀཱ་ཡོ ཨ་དི་སྶ་ཐ པ་ཉྙཱ་ཡི. ཀ་སྨཱ? ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཏ་མོ བྱ་གཱ ཡེ་ན ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཏ་མ་སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡེ ཨ་ནྡྷ་ག་ཏཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ཨ་སུ་བྷཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ སུ་བྷཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཎྷ་ནྟི, ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཨ་ནྡྷ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ ཀཱ་ཡེ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཉཱ་ཎཱ་ལོ་ཀེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏ་མོ ཝི་ག་ཏོ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ས་བྦེ ཙོ་ལཱ༹ ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ ཙོ་རཱ ཝི་ཡ ཀུ་ས་ལ་བྷ་ཎྜ་ཙྪེ་ད་ན་ཏོ, སཱ་དྷཱུ་ཧི ཨ་ལཱ་ཏ་བྦ་ཏོ ཨ་ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊཱ་དཱི་སུ ཚ་ཌྜི་ཏ་པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཁ་ཎྜཾ ཝི་ཡ ཨི་སྶ་ར་ཛ་ནེ་ན ཨ་རི་ཡ་ཛ་ནེ་ན ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཙོ་ལཱ༹ ཝི་ཡཱ་ཏི ཝཱ ‘‘ཙོ་ལཱ༹’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ ཀི་ལེ་སཱ ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ. ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཙ ནེ་སཾ ན་ཏྠི དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི ན་ཏྠཱི་ཏི.
ཝཱི་ཏ་སོ་ཀ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.