༢. དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏོ
༡. པ་ཋ་མ་ཝ་གྒོ
༡. ཨུ་ཏྟ་ར་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ན་ཏྠི ཀོ་ཙི བྷ་ཝོ ནི་ཙྩོཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ པུ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ སུ་མེ་དྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཝི་ཛྫཱ་དྷ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཾ ཝ་ན་ནྟ་རེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི ཚ་བྦ་ཎྞ་བུ་དྡྷ་རཾ་སི་ཡོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ. སོ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ སུ་ཝི་སུ་དྡྷེ་ཧི ཝི་པུ་ལེ་ཧི ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་པུ་པྥེ་ཧི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པཱུ་ཛེ་སི, པུ་པྥཱ་ནི བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཏྠུ ཨུ་པ་རི ཚ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཊྛཾ་སུ, སོ ཏེ་ན བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨུ་ལཱ༹་རཾ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཏ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ རཱ་ཛ་ག་ཧེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, ཨུ་ཏྟ་རོཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝི་ཛྫཱ་སུ ནི་པྥ་ཏྟིཾ ག་ནྟྭཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ རཱུ་པེ་ན ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཝ་ཡེ་ན སཱི་ལཱ་ཙཱ་རེ་ན ཙ ལོ་ཀ་སྶ ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཛཱ་ཏོ. ཏ་སྶ ཏཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ཝ་སྶ་ཀཱ་རོ མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷཱི་ཏ་རཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ པ་ཝེ་དེ་སི. སོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏིཾ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནྟོ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཏི.
ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏ་སྶ བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རོ སཱ་མ་ཎེ་རོ པཱ་ཏོ་ཝ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཏ་ལཱ༹་ཀ་སྶ ཏཱི་རེ པ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ས་མཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ མུ་ཁཾ དྷོ་ཝ་ཏི. ཨ་ཐ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཨུ་མ་ངྒ་ཙོ་རོ ཨཱ་ར་ཀྑ་པུ་རི་སེ་ཧི ཨ་ནུ་བ་དྡྷོ ཨ་གྒ་དྭཱ་རེ་ནེ་ཝ ན་ག་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧི་ཏཾ ར་ཏ་ན་བྷ་ཎྜི་ཀཾ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི. སཱ་མ་ཎེ་རོ པ་ཏྟ་ས་མཱི་པཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ. ཙོ་རཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟཱ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ པ་ཏྟེ བྷ་ཎྜི་ཀཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཨ་ཡཾ ཙོ་རོ, ཨི་མི་ནཱ ཙོ་རི་ཡཾ ཀ་ཏ’’ནྟི སཱ་མ་ཎེ་རཾ པ་ཙྪཱ་བཱ་ཧཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝ་སྶ་ཀཱ་ར་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ད་སྶེ་སུཾ. ཝ་སྶ་ཀཱ་རོ ཙ ཏ་དཱ ར་ཉྙོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ནི་ཡུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཚེ་ཛྫ་བྷེ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏི. སོ ‘‘པུ་བྦེ མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ ནཱ་དི་ཡི, སུ་དྡྷ་པཱ་ས་ཎྜི་ཡེ་སུ པ་བྦ་ཛཱི’’ཏི ཙ བ་དྡྷཱ་གྷཱ་ཏ་ཏྟཱ ཀ་མྨཾ ཨ་སོ་དྷེ་ཏྭཱ་ཝ ཛཱི་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ ཏཾ སཱུ་ལེ ཨུ་ཏྟཱ་སེ་སི.
ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཉཱ་ཎ་པ་རི་པཱ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཝི་པྥུ་ར་ནྟ་ཧ་ཏྠ་ན་ཁ་མ་ཎི་མ་ཡཱུ་ཁ་ས་མྦྷི་ནྣ་སི་ཏཱ་བྷ་ཏཱ་ཡ པ་གྒྷ་ར་ནྟ་ཛཱ་ཏི་ཧི་ངྒུ་ལ་ཀ་སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ས་དྷཱ་རཾ ཝི་ཡ ཛཱ་ལཱ་གུ་ཎྛི་ཏ་མུ་དུ་ཏ་ལུ་ན་དཱི་གྷ་ངྒུ་ལི་ཧ་ཏྠཾ ཨུ་ཏྟ་ར་སྶ སཱི་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨུ་ཏྟ་ར, ཨི་དཾ ཏེ པུ་རི་མ་ཀ་མྨ་སྶ ཕ་ལཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཡཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་བ་ལེ་ན ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཨུ་ཏྟ་རོ ཨ་མ་ཏཱ་བྷི་སེ་ཀ་ས་དི་སེ་ན ས་ཏྠུ ཧ་ཏྠ་ས་མྥ་སྶེ་ན ས་ཉྫཱ་ཏ་པྤ་སཱ་ད་སོ་མ་ན་སྶ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ལཱ༹་རཾ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙི་ཏཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒཾ ས་མཱ་རཱུ་ལ༹ྷོ ཉཱ་ཎ་སྶ པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཏ་ཏྟཱ ས་ཏྠུ ཙ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སེ་ན ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༥༦.༥༥-༩༢) –
‘‘སུ་མེ་དྷོ ནཱ་མ ས་མྦུ་དྡྷོ, བཱ་ཏྟིཾ་ས་ཝ་ར་ལ་ཀྑ་ཎོ;
ཝི་ཝེ་ཀ་ཀཱ་མོ བྷ་ག་ཝཱ, ཧི་མ་ཝ་ནྟ་མུ་པཱ་ག་མི.
‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ, ཨ་གྒོ ཀཱ་རུ་ཎི་ཀོ མུ་ནི;
པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ་ན, ནི་སཱི་དི པ་རི་སུ་ཏྟ་མོ.
‘‘ཝི་ཛྫཱ་དྷ་རོ ཏ་དཱ ཨཱ་སིཾ, ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་ཙ་རོ ཨ་ཧཾ;
ཏི་སཱུ་ལཾ སུ་ག་ཏཾ ག་ཡ྄ཧ, ག་ཙྪཱ་མི ཨ་མྦ་རེ ཏ་དཱ.
‘‘པ་བྦ་ཏ་གྒེ ཡ་ཐཱ ཨ་གྒི, པུ་ཎྞ་མཱ་ཡེ་ཝ ཙ་ནྡི་མཱ;
ཝ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་ས་ཏེ བུ་དྡྷོ, སཱ་ལ་རཱ་ཛཱ་ཝ ཕུ་ལླི་ཏོ.
‘‘ཝ་ན་གྒཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ་ན, བུ་དྡྷ་རཾ་སཱི་བྷི་དྷཱ་ཝ་རེ;
ན་ལ༹་གྒི་ཝ་ཎྞ་ས་ངྐཱ་སཱ, དི་སྭཱ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་ད་ཡིཾ.
‘‘ཝི་ཙི་ནཾ ཨ་དྡ་སཾ པུ་པྥཾ, ཀ་ཎི་ཀཱ་རཾ དེ་ཝ་ག་ནྡྷི་ཀཾ;
ཏཱི་ཎི པུ་པྥཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ, བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛ་མ་པཱུ་ཛ་ཡིཾ.
‘‘བུ་དྡྷ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཏཱི་ཎི པུ་པྥཱ་ནི མེ ཏ་དཱ;
ཨུ་དྡྷཾ་ཝ་ཎྚཱ ཨ་དྷོ་པ་ཏྟཱ, ཚཱ་ཡཾ ཀུ་བྦ་ནྟི ས་ཏྠུ་ནོ.
‘‘ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན སུ་ཀ་ཏེ་ན, ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཎི་དྷཱི་ཧི ཙ;
ཛ་ཧི་ཏྭཱ མཱ་ནུ་སཾ དེ་ཧཾ, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་མ་ག་ཙྪ་ཧཾ.
‘‘ཏ་ཏྠ མེ སུ་ཀ་ཏཾ བྱ་མྷཾ, ཀ་ཎི་ཀཱ་རཱི་ཏི ཉཱ་ཡ་ཏི;
ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ན་མུ་བྦེ་དྷཾ, ཏིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་ཏྠ་ཏཾ.
‘‘ས་ཧ་སྶ་ཀ་ཎྜཾ ས་ཏ་བྷེ་ཎྜུ, དྷ་ཛཱ་ལུ ཧ་རི་ཏཱ་མ་ཡཾ;
ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ནི་ཡྻཱུ་ཧཱ, བྱ་མྷེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝིཾ་སུ མེ.
‘‘སོ་ཎྞ་མ་ཡཱ མ་ཎི་མ་ཡཱ, ལོ་ཧི་ཏ་ངྐ་མ་ཡཱ་པི ཙ;
ཕ་ལི་ཀཱ་པི ཙ པ་ལླ་ངྐཱ, ཡེ་ནི་ཙྪ་ཀཱ ཡ་དི་ཙྪ་ཀཱ.
‘‘མ་ཧཱ་ར་ཧ་ཉྩ ས་ཡ་ནཾ, ཏཱུ་ལི་ཀཱ ཝི་ཀ་ཏཱི་ཡུ་ཏཾ;
ཨུ་དྡྷ་ལོ་མི་ཉྩ ཨེ་ཀ་ནྟཾ, བི་མྦོ་ཧ་ན་ས་མཱ་ཡུ་ཏཾ.
‘‘བྷ་ཝ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ་ན, ཙ་ར་ནྟོ དེ་ཝ་ཙཱ་རི་ཀཾ;
ཡ་ཐཱ ཨི་ཙྪཱ་མི ག་མ་ནཾ, དེ་ཝ་ས་ངྒྷ་པུ་ར་ཀྑ་ཏོ.
‘‘པུ་པྥ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཏི་ཊྛཱ་མི, ཨུ་པ་རི་ཙྪ་ད་ནཾ མ་མ;
ས་མ་ནྟཱ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ, ཀ་ཎི་ཀཱ་རེ་ཧི ཚཱ་དི་ཏཾ.
‘‘ས་ཊྛི་ཏཱུ་རི་ཡ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, སཱ་ཡཾ པཱ་ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧུཾ;
པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི མཾ ནི་ཙྩཾ, ར་ཏྟི་ནྡི་ཝ་མ་ཏ་ནྡི་ཏཱ.
‘‘ཏ་ཏྠ ན་ཙྩེ་ཧི གཱི་ཏེ་ཧི, ཏཱ་ལེ༹་ཧི ཝཱ་དི་ཏེ་ཧི ཙ;
ར་མཱ་མི ཁི་ཌྜཱ ར་ཏི་ཡཱ, མོ་དཱ་མི ཀཱ་མ་ཀཱ་མ་ཧཾ.
‘‘ཏ་ཏྠ བྷུ་ཏྭཱ པི་ཝི་ཏྭཱ ཙ, མོ་དཱ་མི ཏི་ད་སེ ཏ་དཱ;
ནཱ་རཱི་ག་ཎེ་ཧི ས་ཧི་ཏོ, མོ་དཱ་མི བྱ་མྷ་མུ་ཏྟ་མེ.
‘‘ས་ཏཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ཀྑ་ཏྟུ་ཉྩ, དེ་ཝ་ར་ཛྫ་མ་ཀཱ་ར་ཡིཾ;
ས་ཏཱ་ནཾ ཏཱི་ཎི་ཀྑ་ཏྟུ་ཉྩ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཨ་ཧོ་ས་ཧཾ;
པ་དེ་ས་ར་ཛྫཾ ཝི་པུ་ལཾ, ག་ཎ་ནཱ་ཏོ ཨ་ས་ངྑི་ཡཾ.
‘‘བྷ་ཝེ བྷ་ཝེ སཾ་ས་ར་ནྟོ, མ་ཧཱ་བྷོ་གཾ ལ་བྷཱ་མ་ཧཾ;
བྷོ་གེ མེ ཨཱུ་ན་ཏཱ ན་ཏྠི, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘དུ་ཝེ བྷ་ཝེ སཾ་ས་རཱ་མི, དེ་ཝ་ཏྟེ ཨ་ཐ མཱ་ནུ་སེ;
ཨ་ཉྙཾ ག་ཏིཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘དུ་ཝེ ཀུ་ལེ པ་ཛཱ་ཡཱ་མི, ཁ་ཏྟི་ཡེ ཙཱ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ;
ནཱི་ཙེ ཀུ་ལེ ན ཛཱ་ནཱ་མི, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཨ་སྶ་ཡཱ་ནཾ, སི་ཝི་ཀཾ ས་ནྡ་མཱ་ནི་ཀཾ;
ལ་བྷཱ་མི ས་བྦ་མེ་ཝེ་ཏཾ, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘དཱ་སཱི་ག་ཎཾ དཱ་ས་ག་ཎཾ, ནཱ་རི་ཡོ ས་མ་ལ་ངྐ་ཏཱ;
ལ་བྷཱ་མི ས་བྦ་མེ་ཝེ་ཏཾ, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀོ་སེ་ཡྻ་ཀ་མྦ་ལི་ཡཱ་ནི, ཁོ་མ་ཀ་པྤཱ་སི་ཀཱ་ནི ཙ;
ལ་བྷཱ་མི ས་བྦ་མེ་ཝེ་ཏཾ, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ན་ཝ་ཝ་ཏྠཾ ན་ཝ་ཕ་ལཾ, ན་ཝ་གྒ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ;
ལ་བྷཱ་མི ས་བྦ་མེ་ཝེ་ཏཾ, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཨི་མཾ ཁཱ་ད ཨི་མཾ བྷུ་ཉྫ, ཨི་མ་མྷི ས་ཡ་ནེ ས་ཡ;
ལ་བྷཱ་མི ས་བྦ་མེ་ཝེ་ཏཾ, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ས་བྦ་ཏྠ པཱུ་ཛི་ཏོ ཧོ་མི, ཡ་སོ ཨ་ཙྩུ་གྒ་ཏོ མ་མ;
མ་ཧཱ་པ་ཀྑོ ས་དཱ ཧོ་མི, ཨ་བྷེ་ཛྫ་པ་རི་སོ ས་དཱ;
ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མོ ཧོ་མི, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘སཱི་ཏཾ ཨུ་ཎྷཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, པ་རི་ལཱ༹་ཧོ ན ཝི་ཛྫ་ཏི;
ཨ་ཐོ ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, ཧ་ད་ཡེ མེ ན ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ ཧུ་ཏྭཱ་ན, སཾ་ས་རཱ་མི བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ;
ཝེ་ཝ་ཎྞི་ཡཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ་ན, སུ་ཀྐ་མཱུ་ལེ་ན ཙོ་དི་ཏོ;
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པུ་རེ ཛཱ་ཏོ, མ་ཧཱ་སཱ་ལེ སུ་ཨ་ཌྜྷ་ཀེ.
‘‘པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ ཧི་ཏྭཱ, པ་བྦ་ཛིཾ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ;
ཛཱ་ཏི་ཡཱ ས་ཏྟ་ཝ་སྶོ་ཧཾ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་པཱ་པུ་ཎིཾ.
‘‘ཨུ་པ་ས་མྤཱ་ད་ཡཱི བུ་དྡྷོ, གུ་ཎ་མ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་ཀྑུ་མཱ;
ཏ་རུ་ཎོ པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡོ་ཧཾ, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ཝི་སུ་དྡྷཾ མེ, ས་མཱ་དྷི་ཀུ་ས་ལོ ཨ་ཧཾ;
ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟོ, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ, ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ་སུ ཀོ་ཝི་དོ;
དྷ་མྨེ་སུ པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟོ, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཏིཾ་ས་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶ་མྷི, ཡཾ བུ་དྡྷ་མ་བྷི་པཱུ་ཛ་ཡིཾ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ པུ་ན ཧུ་ཏྭཱ སཱུ་ལ་ཏོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རཱ་ནུ་དྡ་ཡཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ་སྶ ཝ་ཎོ སཾ་རཱུ་ལ༹ྷི, སོ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏཱ་དི་སཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ ཀ་ཐཾ ཏྭཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྑཱི’’ཏི པུ་ཊྛོ, ‘‘པ་གེ་ཝ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སཾ་སཱ་རེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ, ས་ངྑཱ་རཱ་ན་ཉྩ ས་བྷཱ་ཝོ སུ་དི་ཊྛོ, ཨེ་ཝཱ་ཧཾ ཏཱ་དི་སཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ་པི ཨ་ས་ཀྑིཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཝི་སེ་སཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུ’’ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ –
༡༢༡. ‘‘ན་ཏྠི ཀོ་ཙི བྷ་ཝོ ནི་ཙྩོ, ས་ངྑཱ་རཱ ཝཱ་པི ས་སྶ་ཏཱ;
ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཙ ཏེ ཁ་ནྡྷཱ, ཙ་ཝ་ནྟི ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ.
༡༢༢. ‘‘ཨེ་ཏ་མཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ, བྷ་ཝེ་ན་མྷི ཨ་ན་ཏྠི་ཀོ;
ནི་སྶ་ཊོ ས་བྦ་ཀཱ་མེ་ཧི, པ་ཏྟོ མེ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ’’ཏི. –
ཨི་མཾ གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡཾ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ན་ཏྠི ཀོ་ཙི བྷ་ཝོ ནི་ཙྩོཏི ཀ་མྨ་བྷ་ཝོ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝོ ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ རཱུ་པ་བྷ་ཝོ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝོ ས་ཉྙཱི་བྷ་ཝོ ཨ་ས་ཉྙཱི་བྷ་ཝོ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙཱི་བྷ་ཝོ ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ་ཏི ཨེ་ཝཾ་བྷེ་དོ, ཏ་ཏྠཱ་པི ཧཱི་ནོ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ ཨུ་ཀྐ་ཊྛོ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀོ སུ་ཁ་བ་ཧུ་ལོ ཝོ་མི་སྶ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑོ་ཏི ཨེ་ཝཾ་ཝི་བྷཱ་གོ ཡོ་ཀོ་ཙི ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ ཐི་རོ ཨ་པ་ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་མྨོ ན་ཏྠི ཏཾ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ས་མུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ. ཡ་སྨཱ ཙ ཨེ་ཏ་དེ་ཝཾ, ཏ་སྨཱ ས་ངྑཱ་རཱ ཝཱ་པི ས་སྶ་ཏཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་ངྑ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ ཧི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ བྷ་ཝ་ས་མ་ཉྙཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ས་མྦྷཱུ་ཏཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ་ན ཙ ཝི་པ་རི་ཎ་མ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ས་སྶ་ཏཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ ‘‘ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཙ ཏེ ཁ་ནྡྷཱ, ཙ་ཝ་ནྟི ཨ་པ་རཱ་པ་རནྟི. ཏེ བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཙ ཝུ་ཏྟཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཙ ཛ་རཱ་ཡ པ་རི་པཱི་ལི༹་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ཝ་ནྟི པ་རི་བྷི་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན ‘‘བྷ་ཝོ, ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ཙ ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ནྟ་སྶ ཏ་ཡོ་པི བྷ་ཝཱ ཨཱ་དི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ས་ངྑ་ཏེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དོ་སཾ པ་གེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི དི་ཊྛཱ ས་ངྑཱ་རཱ དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟཱ ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཏ་རཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑཾ, ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཏ་ད་ན་ཏྟཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༡༥).
ཡ་སྨཱ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ནྟ་སྶ ཏ་ཡོ་པི བྷ་ཝཱ ཨཱ་དི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨ་གཱ་རཾ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཝེ་ན་མྷི ཨ་ན་ཏྠི་ཀོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ས་བྦ་སོ བྷ་ཝེ་ཧི ཝི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཀཱ་མེ་སུ ཨ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ལེ་སོ་པི ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་སྶ་ཊོ ས་བྦ་ཀཱ་མེ་ཧཱི’’ཏི, ཨ་མྷཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. མཱ་ནུ་སེ་ཧི ཝི་ཡ དི་བྦེ་ཧི་པི ཀཱ་མེ་ཧི ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཙི་ཏྟོ་སྨཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཏྟོ མེ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོཏི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ སུ་པ་རི་མ་ཛྫི་ཏ་ས་ངྑཱ་རོ བྷ་ཝེ་སུ སུ་པ་རི་དི་ཊྛཱ་དཱི་ན་ཝོ ཀཱ་མེ་སུ ཙ ཨ་ནཱ་ས་ཏྟ་མཱ་ན་སོ ཏ་སྨཱ སཱུ་ལ་མ་ཏྠ་ཀེ ནི་སི་ནྣེ་ནཱ་པི མེ མ་ཡཱ པ་ཏྟོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉྩཱ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་ཧི ཙ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི ཨ་པྤ་ཏྟ་མཱ་ན་སེ་ཧི ཏ་ད་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་ད་མ་དཱ་སི.
ཨུ་ཏྟ་ར་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. པི་ཎྜོ་ལ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན་ཡི་དཾ ཨ་ན་ཡེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ པི་ཎྜོ་ལ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡཾ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ སཱི་ཧ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་གུ་ཧཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུཾ གོ་ཙ་རཱ་ཡ པ་ཀྐ་ནྟ་ཀཱ་ལེ ས་ཡ་ན་གུ་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. སཱི་ཧོ གོ་ཙ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟོ གུ་ཧཱ་དྭཱ་རེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛོ ཛ་ལ་ཛ་ཐ་ལ་ཛ་པུ་པྥེ་ཧི པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ར་ཀྑ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙེ ཝཱ་ལ༹་མི་གེ ཨ་པ་ནེ་ཏུཾ ཏཱི་སུ ཝེ་ལཱ་སུ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ནྟོ བུ་དྡྷ་ག་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཡ་ཐཱ པ་ཋ་མ་དི་ཝ་སཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ པཱུ་ཛེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི ཨི་མ་སྶ ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ’’ཏི ཏ་སྶ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སཾ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་མེ་ཝ ག་ཏོ. སཱི་ཧོ པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀ་ཧ་ཏྠཱི ཝི་ཡ བུ་དྡྷ་ཝི་ཡོ་ག་དུ་ཀྑཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ མ་ཧཱ་བྷོ་ག་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ར་ཉྙོ ཨུ་ཏེ་ན་སྶ པུ་རོ་ཧི་ཏ་པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ ནཱ་མ ནཱ་མེ་ན. སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཡོ ཝེ་དེ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི མ་ནྟེ ཝཱ་ཙེ་ནྟོ མ་ཧ་གྒྷ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ན་ནུ་རཱུ་པཱ་ཙཱ་ར་ཏྟཱ ཏེ་ཧི པ་རི་ཙྩ་ཛྫ་ནྟོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཾ དི་སྭཱ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༥༠.༡༠༤-༡༠༩) –
‘‘མི་ག་ལུ་དྡོ པུ་རེ ཨཱ་སིཾ, ཝི་པི་ནེ ཝི་ཙ་རཾ ཏ་དཱ;
ཨ་དྡ་སཾ ཝི་ར་ཛཾ བུ་དྡྷཾ, ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ན པཱ་ར་གུཾ.
‘‘པི་ཡཱ་ལ་ཕ་ལ་མཱ་དཱ་ཡ, བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛ་སྶ་དཱ་ས་ཧཾ;
པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟ་སྶ ཝཱི་ར་སྶ, པ་ས་ནྣོ སེ་ཧི པཱ་ཎི་བྷི.
‘‘ཨེ་ཀ་ཏིཾ་སེ ཨི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ ཕ་ལཾ ཨ་ད་དིཾ ཏ་དཱ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཕ་ལ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ པ་ན ཧུ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ ཡཾ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི པ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ མ་ཡཱ པ་ཏྟ’’ནྟི, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཙ ‘‘ཡ་སྶ མ་གྒེ ཝཱ ཕ་ལེ ཝཱ ཀ་ངྑཱ ཨ་ཏྠི, སོ མཾ པུ་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི. ཏེ་ན ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ, ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སཱི་ཧ་ནཱ་དི་ཀཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ པི་ཎྜོ་ལ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༡༨༨, ༡༩༥) ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པེ་སི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ཏཾ གི་ཧི་ཀཱ་ལེ ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ མ་ཙྪ་རིཾ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་མཱ་ནོ ཏ་སྶ དཱ་ན་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཙ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་མ དྷ་ནཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི བྷ་ཀུ་ཊིཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ དེ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཏཾ ས་ངྒྷ་སྶ དེ་ཧི མཱ མ་ཡ྄ཧ’’ནྟི ས་ངྒྷ་སྶ པ་རི་ཎཱ་མེ་སི. པུ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ མཾ བ་ཧཱུ་ནཾ དཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡེ པ་ཀཱ་སི་ཏེ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ ས་ངྒྷ་ག་ཏཱ་ཡ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ མ་ཧ་པྥ་ལ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ་ན ཏཾ པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘ཨཱ་ཧཱ་ར་གེ་དྷེ་ན མཾ དཱ་ནེ ནཱི་ཡོ་ཛེ་སཱི’ཏི མ་ཉྙ་ཏི, ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ པ་ན མ་ཡཱ ས་བྦ་སོ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཧ་ནྡ ནཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་མཱི’’ཏི –
༡༢༣. ‘‘ན་ཡི་དཾ ཨ་ན་ཡེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ནཱ་ཧཱ་རོ ཧ་ད་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀོ;
ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ ས་མུ་སྶ་ཡོ, ཨི་ཏི དི་སྭཱ་ན ཙ་རཱ་མི ཨེ་ས་ནཾ.
༡༢༤. ‘‘པ་ངྐོ་ཏི ཧི ནཾ ཨ་ཝེ་ད་ཡུཾ, ཡཱ་ཡཾ ཝ་ནྡ་ན་པཱུ་ཛ་ནཱ ཀུ་ལེ་སུ;
སུ་ཁུ་མཾ ས་ལླཾ དུ་རུ་བྦ་ཧཾ, ས་ཀྐཱ་རོ ཀཱ་པུ་རི་སེ་ན དུ་ཛྫ་ཧོ’’ཏི. –
གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡཾ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ན་ཡི་དཾ ཨ་ན་ཡེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏནྟི ཨི་དཾ མ་མ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཨ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཉཱ་ཡེ་ན ཝེ་ལུ༹་དཱ་ན་པུ་པྥ་དཱ་ནཱ་དི་ཨ་ནེ་ས་ནཱ་ཡ ན ཧོ་ཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་ནི་ཀ་ནྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ནཱ་ཧཱ་རོ ཧ་ད་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀོཏི ཨཱ་ཧཱ་རོ ཙ ཨཱ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནོ མ་གྒ་ཕ་ལ་ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཡ ཧ་ད་ཡ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀ་རོ ན ཧོ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ན ས་ཛྫུ་ཀཾ ཁུ་དཱ་པ་ཊི་གྷཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཐ ཝཱ ནཱ་ཧཱ་རོ ཧ་ད་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀོཏི ཨཱ་ཧཱ་རོ ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཝ་ཏྠུ མེ ཧ་ད་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀོ ཨཱ་ས་ཏྟོ ན ཧོ་ཏི ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ས་ནྟི་ཀེ’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི. ཡོ ཧི ཨཱ་ཧཱ་ར་གི་དྡྷོ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་པྤ་སུ་ཏོ ཝི་ཙ་ར་ཏི, ཏ་སྶ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཧ་ད་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནཱ་མ ཨ་བྷི་ཎྷཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦ་ཏོ. ཡོ པ་ན པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ་ཧཱ་རོ, སོ ཏ་ཏྠ པ་ཧཱི་ན་ཙྪ་ནྡ་རཱ་གོ, ན ཏ་སྶཱ་ཧཱ་རོ ཧ་ད་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནཱ་མ – ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ལ་བྷེ་ཡྻ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་དི ཧི ཛཱི་ཝི་ཏ་ནི་ཀ་ནྟི ཨཱ་ཧཱ་ར་ར་ས་ཏ་ཎྷཱ ཙ ན་ཏྠི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་སཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ ས་མུ་སྶ་ཡོ, ཨི་ཏི དི་སྭཱ་ན ཙ་རཱ་མི ཨེ་ས་ན’’ནྟི. ཨཱ་ཧཱ་རོ བྷོ་ཛ་ནཾ ཋི་ཏི ཋཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ. ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཀོ ས་མུ་སྶ་ཡོ ཀཱ་ཡོ’’ཨི་ཏི དི་སྭཱ་ན ཨེ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨི་མ་མ་ཏྠཾ བུ་དྡྷི་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཙ་རཱ་མི ཨེ་ས་ནཾ, བྷི་ཀྑཱ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཀ་རོ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པ་ཙྩ་ཡ་ནི་མི་ཏྟཾ ཀུ་ལཱ་ནི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟོ ཏ་ཏྠ ཝ་ནྡ་ན་པཱུ་ཛ་ནཱ་ཧི ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རེ་ཧི ཙ བ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ མཱ་དི་སེ་སུ ན ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ངྐོ’’ཏི་གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡཱ ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཀུ་ལེ་སུ གེ་ཧ་ཝཱ་སཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི གུ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ པཱུ་ཛ་ནཱ ཙ, ཡ་སྨཱ ཏཾ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ་ནཾ ཨོ་སཱི་དཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན མ་ལཱི་ན་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ པ་ངྐོ ཀ་དྡ་མོ་ཏི བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཨ་ཝེ་ད་ཡུཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སུཾ པ་ཝེ་དེ་སུཾ ཝཱ, ཏ་སྨཱ སཱ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ བ་ནྡྷཱ་ཡ ན ཧོ་ཏི ས་ཀྐཱ་རཱ་སཱ་ཡ པ་གེ་ཝ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ. ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་སྶ པ་ན ས་ཀྐཱ་རཱ་སཱ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ པཱི་ལཱ༹་ཛ་ན་ན་ཏོ ཨ་ནྟོ ཏུ་ད་ན་ཏོ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏོ ཙ སུ་ཁུ་མཾ ས་ལླཾ དུ་རུ་བྦ་ཧཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏེ་ན ས་ཀྐཱ་རོ ཀཱ་པུ་རི་སེ་ན དུ་ཛྫ་ཧོ དུ་རུ་བྦ་ཧེ་ཡྻོ ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ན་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ཏོ, ས་ཀྐཱ་རཱ་སཱ་པ་ཧཱ་ནེ་ན པ་ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཐེ་རེ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ ཨ་ཧོ་སི.
པི་ཎྜོ་ལ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཝ་ལླི་ཡ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
མ་ཀྐ་ཊོ པ་ཉྩ་དྭཱ་རཱ་ཡནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཝ་ལླི་ཡ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ ཨི་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏིཾ་སེ ཀ་པྤེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ཏོ ཏ་ཏྠ ནཱ་ར་དཾ ནཱ་མ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝ་ས་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ ན་ལེ༹་ཧི སཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏི་ཎེ་ཧི ཚཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཙ་ངྐ་མ་ན་ཊྛཱ་ན་ཉྩ་སྶ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཝཱ་ལུ་ཀཱ ཨོ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་སྶ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, ཝ་ལླི་ཡོཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཡོ་བྦ་ན་མ་ནུ་པྤ་ཏྟོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་སི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སཾ་ས་གྒེ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༥༠.༩༣-༡༠༣) –
‘‘ཧི་མ་ཝ་ནྟ་སྶཱ་ཝི་དཱུ་རེ, ཧཱ་རི་ཏོ ནཱ་མ པ་བྦ་ཏོ;
ས་ཡ་མྦྷཱུ ནཱ་ར་དོ ནཱ་མ, རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝ་སཱི ཏ་དཱ.
‘‘ན་ལཱ༹་གཱ་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱ་ན, ཏི་ཎེ་ན ཚཱ་ད་ཡིཾ ཨ་ཧཾ;
ཙ་ངྐ་མཾ སོ་དྷ་ཡི་ཏྭཱ་ན, ས་ཡ་མྦྷུ་སྶ ཨ་དཱ་ས་ཧཾ.
‘‘ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན སུ་ཀ་ཏེ་ན, ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཎི་དྷཱི་ཧི ཙ;
ཛ་ཧི་ཏྭཱ མཱ་ནུ་སཾ དེ་ཧཾ, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་མ་ག་ཙྪ་ཧཾ.
‘‘ཏ་ཏྠ མེ སུ་ཀ་ཏཾ བྱ་མྷཾ, ན་ལ༹་ཀུ་ཊི་ཀ་ནི་མྨི་ཏཾ;
ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ན་མུ་བྦེ་དྷཾ, ཏིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་ཏྠ་ཏཾ.
‘‘ཙ་ཏུ་དྡ་སེ་སུ ཀ་པྤེ་སུ, དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ར་མིཾ ཨ་ཧཾ;
ཨེ་ཀ་ས་ཏྟ་ཏི་ཀྑ་ཏྟུ་ཉྩ, དེ་ཝ་ར་ཛྫ་མ་ཀཱ་ར་ཡིཾ.
‘‘ཙ་ཏུ་ཏྟིཾ་ས་ཏི་ཀྑ་ཏྟུ་ཉྩ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཨ་ཧོ་ས་ཧཾ;
པ་དེ་ས་ར་ཛྫཾ ཝི་པུ་ལཾ, ག་ཎ་ནཱ་ཏོ ཨ་ས་ངྑི་ཡཾ.
‘‘དྷ་མྨ་པཱ་སཱ་ད་མཱ་རུ་ཡ྄ཧ, ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཝ་རཱུ་པ་མཾ;
ཡ་དི་ཙྪ་ཀཱ་ཧཾ ཝི་ཧ་རེ, ས་ཀྱ་པུ་ཏྟ་སྶ སཱ་ས་ནེ.
‘‘ཨེ་ཀ་ཏིཾ་སེ ཨི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ ཀ་མྨ་མ་ཀ་རིཾ ཏ་དཱ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ན་ལ༹་ཀུ་ཊི་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་སྶ རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ, ཨི་དཱ་ནི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ནི་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ན ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ –
༡༢༥. ‘‘མ་ཀྐ་ཊོ པ་ཉྩ་དྭཱ་རཱ་ཡཾ, ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡཾ པ་ས་ཀྐི་ཡ;
དྭཱ་རེ་ན ཨ་ནུ་པ་རི་ཡེ་ཏི, གྷ་ཊྚ་ཡ་ནྟོ མུ་ཧུཾ མུ་ཧུཾ.
༡༢༦. ‘‘ཏི་ཊྛ མ་ཀྐ་ཊ མཱ དྷཱ་ཝི, ན ཧི ཏེ ཏཾ ཡ་ཐཱ པུ་རེ;
ནི་གྒ་ཧཱི་ཏོ་སི པ་ཉྙཱ་ཡ, ནེ་ཝ དཱུ་རཾ ག་མི་སྶ་སཱི’’ཏི. – གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡཾ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ གྷ་ཊྚ་ཡ་ནྟོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ལོ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན རུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཉྙཾ སཱ་ཁཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ག་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཏ་ཏྠ རུ་ཀྑཾ ཙཱ་ལེ་ནྟོ ཕ་ལཱུ་པ་བྷོ་ག་མ་ཀྐ་ཊོ ཝི་ཡ ཏེ་ན ཏེ་ན ཙ་ཀྑཱ་དི་དྭཱ་རེ་ན རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨ་ཉྙཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ས་མཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་ཙྩ་ལཾ ཋཱ་ཏུཾ ཨ་པྤ་དཱ་ནེ་ན ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ གྷ་ཊྚ་ཡ་ནྟོ ཙཱ་ལེ་ནྟོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མཾ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ས་མཱི་པ་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ ཙ ཏི་ཊྛ, མ་ཀྐ་ཊ, མཱ དྷཱ་ཝི ཏྭཾ, ཙི་ཏྟ་མ་ཀྐ་ཊ, ཨི་དཱ་ནི ཏི་ཊྛ མཱ དྷཱ་ཝི, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏེ དྷཱ་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཏ་སྨཱ ན ཧི ཏེ ཏཾ ཡ་ཐཱ པཱུ་རེ ཡ་སྨཱ ཏཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་གེ་ཧཾ པུ་བྦེ ཝི་ཡ ན ཏེ སེ་ཝི་ཏཾ པི་ཧི་ཏ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཀི་ཉྩ ནི་གྒ་ཧཱི་ཏོ་སི པ་ཉྙཱ་ཡ ས་ཡ་ཉྩ ཨི་དཱ་ནི མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ པཱ་དཱ་ནཾ ཚེ་ད་ནེ་ན ཨ་ཙྩ་ནྟི་ཀཾ ནི་གྒ་ཧཾ པ་ཏྟོ་སི, ཏ་སྨཱ ནེ་ཝ དཱུ་རཾ ག་མི་སྶ་སི ཨི་ཏོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དཱུ་རཾ དུ་ཏི་ཡཱ་དི་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནེ་ཝ ག་མི་སྶ་སི ཡཱ་ཝ་ཙ་རི་མ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཝ ཏེ ག་མ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ནེ་ཏོ དཱུ་ར’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ, སོ ཨེ་ཝ་ཏྠོ.
ཝ་ལླི་ཡ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ག་ངྒཱ་ཏཱི་རི་ཡ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏི་ཎྞཾ མེ ཏཱ་ལ་པ་ཏྟཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རི་ཡ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡཾ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ སཱ་ས་ནེ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པཱ་ནཱི་ཡ་མ་དཱ་སི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, ‘‘ད་ཏྟོ’’ཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟོ ཨ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ སཾ་ཝེ་ག་ཛཱ་ཏོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཏཾ ཀ་མྨཾ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏྭཱ ལཱུ་ཁ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་ཏི་ཊྛ་ནྟོ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཚ་ཝ་སི་ཏྟ་ས་དི་སཾ མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཏྟ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ ཏཱི་ཧི ཏཱ་ལ་པ་ཏྟེ་ཧི ཀུ་ཊི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་སི, ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རི་ཡོཏི ས་མ་ཉྙཱ ཨ་ཧོ་སི. སོ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ན ཀེ་ན་ཙི ས་ལླ་པི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ པ་ཋ་མཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ་ཝ ཝི་ཧཱ་སི. དུ་ཏི་ཡེ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ གོ་ཙ་ར་གཱ་མེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ‘‘མཱུ་གོ ནུ ཁོ ནོ’’ཏི ཝཱི་མཾ་སི་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ཡ པ་ཏྟེ ཁཱི་རཾ ཨཱ་སི་ཉྩ་ནྟི་ཡཱ ཧ་ཏྠ་ཝི་ཧཱ་རེ ཀ་ཏེ་པི ཨོ་ཀི་རི་ཏེ, ‘‘ཨ་ལཾ, བྷ་གི་ནཱི’’ཏི ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪ་རི. ཏ་ཏི་ཡེ པ་ན སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཨ་ནྟ་ར་ཝ་སྶེ་ཝ གྷ་ཊ་ཡ་ནྟོ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༥༠.༥༡-༥༦) –
‘‘པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་སྶ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ;
པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ སུ་མ་ནོ, པཱ་ནཱི་གྷ་ཊ་མ་པཱུ་ར་ཡིཾ.
‘‘པ་བྦ་ཏ་གྒེ དུ་མ་གྒེ ཝཱ, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཝཱ་ཐ བྷཱུ་མི་ཡཾ;
ཡ་དཱ པཱ་ནཱི་ཡ་མི་ཙྪཱ་མི, ཁི་པྤཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏེ མ་མ.
‘‘ས་ཏ་ས་ཧ་སྶི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ དཱ་ན་མ་ད་དིཾ ཏ་དཱ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ད་ཀ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧཱ པ་ན ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་མུ་ཁེ་ན ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ –
༡༢༧. ‘‘ཏི་ཎྞཾ མེ ཏཱ་ལ་པ་ཏྟཱ་ནཾ, ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ ཀུ་ཊཱི ཀ་ཏཱ;
ཚ་ཝ་སི་ཏྟོ་ཝ མེ པ་ཏྟོ, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཉྩ ཙཱི་ཝ་རཾ.
༡༢༨. ‘‘དྭི་ནྣཾ ཨ་ནྟ་ར་ཝ་སྶཱ་ནཾ, ཨེ་ཀཱ ཝཱ་ཙཱ མེ བྷཱ་སི་ཏཱ;
ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་ནྟ་ར་ཝ་སྶ་མྷི, ཏ་མོ་ཁ་ནྡྷོ པ་དཱ་ལི་ཏོ’’ཏི. – གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡཾ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ ཏི་ཎྞཾ མེ ཏཱ་ལ་པ་ཏྟཱ་ནཾ, ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ ཀུ་ཊཱི ཀ་ཏཱཏི ཏཱ་ལ་རུ་ཀྑ་ཏོ པ་ཧི་ཏེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཏཱ་ལ་པ་ཎྞེ་ཧི མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་སྶ་ན་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ ག་ངྒཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཀུ་ཊི་ཀཱ ཀ་ཏཱ. ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ སེ་ནཱ་ས་ན་ས་ནྟོ་སཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ –
‘‘པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སི་ནྣ་སྶ, ཛ་ཎྞུ་ཀེ ནཱ་བྷི་ཝ་སྶ་ཏི;
ཨ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ, པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ’’ཏི. (ཐེ་ར་གཱ. ༩༨༥; མི. པ. ༦.༡.༡);
‘‘ཏཱ་ལ་པ་ཏྟཱི་ན’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ, སོ ཨེ་ཝ་ཏྠོ. ཚ་ཝ་སི་ཏྟོ་ཝ མེ པ་ཏྟོཏི མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཏྟོ ཚ་ཝ་སི་ཏྟ་ས་དི་སོ, མ་ཏཱ་ནཾ ཁཱི་ར་སེ་ཙ་ན་ཀུ་ཎྜ་ས་དི་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཉྩ ཙཱི་ཝ་རནྟི ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ མེ ཨ་ནྟ་ར་མ་གྒ་སུ་སཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཚ་ཌྜི་ཏ་ན་ནྟ་ཀེ་ཧི ཀ་ཏཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ. པ་ད་དྭ་ཡེ་ན པ་རི་ཀྑཱ་ར་ས་ནྟོ་སཾ ད་སྶེ་ཏི.