༣. ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏོ

༡. ཨ་ངྒ་ཎི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཨ་ཡོ་ནི སུ་དྡྷི་མ་ནྭེ་སནྟི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨ་ངྒ་ཎི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ པུ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ ཨི་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏིཾ་སེ ཀ་པྤེ སི་ཁི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ་རཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཎྷི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ས་མཱི་པེ ཨུ་ཀྐ་ཊྛེ ནཱ་མ ན་ག་རེ ཝི་བྷ་ཝ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ངྒ་ཎི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཝི་ཛྫཱ་སི་པྤེ་སུ ནི་པྥ་ཏྟིཾ ག་ཏོ ནེ་ཀྑ་མྨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་མ་རཾ ཏ་པཾ ཙ་ར་ནྟོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཏཾ མི་ཙྪཱ་ཏ་པཾ པ་ཧཱ་ཡ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༢༣.༤༨-༥༡) –

‘‘ཨུ་ས་བྷཾ པ་ཝ་རཾ ཝཱི་རཾ, ཝེ་སྶ་བྷུཾ ཝི་ཛི་ཏཱ་ཝི་ནཾ;

པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ སུ་མ་ནོ, བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛ་མ་ཝ་ནྡ་ཧཾ.

‘‘ཨེ་ཀ་ཏིཾ་སེ ཨི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ ཀ་མྨ་མ་ཀ་རིཾ ཏ་དཱ;

དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཝ་ནྡ་ནཱ་ཡ ཨི་དཾ ཕ་ལཾ.

‘‘ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཀ་པྤ་མྷི, ཝི་ཀ་ཏཱ་ན་ནྡ་ནཱ་མ་ཀོ;

ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལོ.

‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.

ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ པ་ན ཧུ་ཏྭཱ ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁེ་ན ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མིཾ ག་ནྟྭཱ བ་ཧཱུ ཉཱ་ཏ་ཀེ ས་ར་ཎེ་སུ ཙ སཱི་ལེ་སུ ཙ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཀུ་རུ་ར་ཊྛེ ཀུ་ཎྜི་ཡ་སྶ ནཱ་མ ནི་ག་མ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨ་ར་ཉྙེ ཝ་ས་ནྟོ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཨུ་གྒཱ་རཱ་མཾ ག་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རཱ་པ་ཐ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི ས་ནྡི་ཊྛེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ས་མཱ་ག་ཏོ ཏེ་ཧི, ‘‘བྷོ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ, ཀིཾ དི་སྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་མ་ཡཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨི་མཾ ས་མ་ཡཾ ག་ཎྷཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏོ ཏེ་སཾ ཨི་ཏོ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ན་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ སུ་དྡྷི ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ –

༢༡༩. ‘‘ཨ་ཡོ་ནི སུ་དྡྷི་མ་ནྭེ་སཾ, ཨ་གྒིཾ པ་རི་ཙ་རིཾ ཝ་ནེ;

སུ་དྡྷི་མ་གྒཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ, ཨ་ཀཱ་སིཾ ཨ་མ་རཾ ཏ་པ’’ནྟི. – པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ;

ཏ་ཏྠ ཨ་ཡོ་ནཱིཏི ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཨ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན. སུ་དྡྷིནྟི སཾ་སཱ་ར་སུ་དྡྷིཾ བྷ་ཝ་ནི་སྶ་ར་ཎཾ. ཨ་ནྭེ་སནྟི ག་ཝེ་ས་ནྟོ. ཨ་གྒིཾ པ་རི་ཙ་རིཾ ཝ་ནེཏི ‘‘ཨ་ཡཾ སུ་དྡྷི་མ་གྒོ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཨ་གྒི་ཧུ་ཏ་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཨ་གྱཱ་གཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧུ་ཏིཾ པ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཨ་གྒི་དེ་ཝཾ པ་རི་ཙ་རིཾ ཝེ་དེ ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷི་ནཱ པཱུ་ཛེ་སིཾ. སུ་དྡྷི་མ་གྒཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ, ཨ་ཀཱ་སིཾ ཨ་མ་རཾ ཏ་པནྟི སུ་དྡྷི་ཡཱ ནི་བྦཱ་ན་སྶ མ་གྒཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨ་གྒི་པ་རི་ཙ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ པ་ཉྩ་ཏ་པ་ཏ་པྤ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་གཾ ‘‘སུ་དྡྷི་མ་གྒོ’’ཏི མ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཀཱ་སིཾ ཨ་ཙ་རིཾ པ་ཊི་པ་ཛྫིཾ.

ཨེ་ཝཾ ཐེ་རོ ཨ་སྶ་མ་ཏོ ཨ་སྶ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཝི་ཡ ཝེ་དེ ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷི་ནཱ ཨ་གྒི་པ་རི་ཙ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་ཡ སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན བ་ཧི་དྡྷཱ སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ སཱ་ས་ནེ སུ་དྡྷི ཙ མ་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ –

༢༢༠. ‘‘ཏཾ སུ་ཁེ་ན སུ་ཁཾ ལ་དྡྷཾ, པ་སྶ དྷ་མྨ་སུ་དྷ་མྨ་ཏཾ;

ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ, ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི. – དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ;

ཏ་ཏྠ ཏནྟི ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ སུ་དྡྷིཾ ཨ་ནྭེ་ས་ནྟོ ཏ་སྶ མ་གྒཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨ་གྒིཾ པ་རི་ཙ་རིཾ ཨ་མ་རཾ ཏ་པཾ ཨ་ཙ་རིཾ, ཏཾ ནི་བྦཱ་ནསུ་ཁཾ སུ་ཁེ་ན ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་གཾ ཨ་ནུ་པ་ག་མྨ མ་ཡཱ ལ་དྡྷཾ པ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ. པ་སྶ དྷ་མྨ་སུ་དྷ་མྨ་ཏནྟི ས་ཏྠུ སཱ་ས་ན་དྷ་མྨ་སྶ སུ་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཾ པ་སྶ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི་ཏི དྷ་མྨཱ་ལ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ཏ་སྶ ལ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ པ་ན ད་སྶེ་ནྟོ –

‘‘ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ, ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི. –

ཨཱ་ཧ, ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ་ཧཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི ད་སྶེ་ནྟོ –

༢༢༡. ‘‘བྲ་ཧྨ་བ་ནྡྷུ པུ་རེ ཨཱ་སིཾ, ཨི་དཱ་ནི ཁོ་མྷི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ;

ཏེ་ཝི་ཛྫོ ནྷཱ་ཏ་ཀོ་ཙ་མྷི, སོ་ཏྟི་ཡོ ཙ་མྷི ཝེ་ད་གཱུ’’ཏི. – ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ;

ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཛཱ་ཏི་མ་ཏྟེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་མ་ཉྙཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་བ་ནྡྷུ ནཱ་མ ཨཱ་སིཾ. བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱ པ་ན ཨི་དཱ་ནི ཁོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་དྷི་ག་མེ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཙ ཨ་མྷི. ཨི་ཏོ པུ་བྦེ བྷ་ཝ་ས་ཉྩ་ཡ་ཀ་རཱ་ནཾ ཏི་སྶ་ནྣཾ ཝེ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཛྫཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཡ་ནེ་ན ས་མ་ཉྙཱ་མ་ཏྟེ་ན ཏེ་ཝི་ཛྫོ ནཱ་མ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི བྷ་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཀ་རཱ་ཡ ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཏི་སྶ་ནྣཾ ཝི་ཛྫཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཏེ་ཝི་ཛྫོ ཙ ཨ་མྷི. ཏ་ཐཱ ཨི་ཏོ པུ་བྦེ བྷ་ཝ་སྶཱ་ད་ག་དྷི་ཏཱ་ཡ ནྷཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཏ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ ས་མ་ཉྙཱ་མ་ཏྟེ་ན ནྷཱ་ཏ་ཀོ ནཱ་མ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་མ་གྒ་ཛ་ལེ་ན སུ་ཝི་ཀྑཱ་ལི་ཏ་ཀི་ལེ་ས་མ་ལ་ཏཱ་ཡ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ནྷཱ་ཏ་ཀོ ཙ་མྷི. ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟ་བྷ་ཝ་སྶཱ་ད་མ་ནྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟ་ཏོ སོ་ཏྟི་ཡོ ནཱ་མ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི སུ་ཝི་མུ་ཏྟ་བྷ་ཝ་སྶཱ་ད་དྷ་མྨ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ སོ་ཏྟི་ཡོ ཙ་མྷི. ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཊྛ་པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝེ་དཱ་ནཾ ག་ཏ་མ་ཏྟེ་ན ཝེ་ད་གཱུ ནཱ་མ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཝེ་ད་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན སཾ་སཱ་ར་མ་ཧོ་གྷ་སྶ ཝེ་ད་སྶ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་སྶ ཙ པཱ་རཾ ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཉཱ་ཏ་ཏྟཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཝེ་ད་གཱུ ཛཱ་ཏོ་ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ སཱ་ས་ནེ ཨུ་ལཱ༹་རཾ པ་སཱ་དཾ པ་ཝེ་དེ་སུཾ.

ཨ་ངྒ་ཎི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༢. པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

པ་ཉྩཱ་ཧཱ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ ཨི་ཏོ ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏེ ཀ་པྤེ ཝི་པ་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝི་ན་ཏཱ་ཡ ནཱ་མ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ མ་ནུ་ཉྙ་ད་སྶ་ནཱ་ནི མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཨུ་དུ་མྦ་ར་ཕ་ལཱ་ནི ཨོ་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན སུ་ག་ཏཱི་སུ་ཡེ་ཝ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བྷ་དྡ་ཀ་པྤེ ཀ་སྶ་པེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ་ནཱ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟེ ཏ་སྶ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཝ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ

ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ས་ཉྫཱ་ཏ་སཾ་ཝེ་གོ ཝི་ཧཱ་རེ ནི་སི་ནྣོ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ན ནི་ཀྑ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. སོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ རོ་ཧི་ཏ་ན་ག་རེ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡོཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ར་ཛྫེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་བ་ལིཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ས་ནྣི་པ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ས་མཱ་ག་མེ ཏ་སྶ པ་སཱ་ད་ཉྫ་ན་ན་ཏྠཾ ས་ཏྠཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ པེ་ཀྑ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎེ་ན ནི་མྨི་ཏེ ར་ཏ་ན་མ་ཡ་ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རེ ར་ཏ་ན་མ་ཡ་སཱི་ཧཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. མ་ཧ་ཏོ ཛ་ན་ཀཱ་ཡ་སྶ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡ་རཱ་ཛཱ་པི ར་ཛྫཾ པ་ཧཱ་ཡ པུ་རི་མ་ཧེ་ཏུ་ས་ཉྩོ་དི་ཏོ པ་བྦ་ཛི. སོ ཡ་ཐཱ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ པ་ཊི་ཉྙཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ ཉཱ་ཎ་སྶ པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཏ་ཏྟཱ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༣༩.༡༥-༢༠) –

‘‘ཝི་ན་ཏཱ་ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ, ཝི་ཧཱ་སི པུ་རི་སུ་ཏྟ་མོ;

ཨ་དྡ་སཾ ཝི་ར་ཛཾ བུ་དྡྷཾ, ཨེ་ཀ་གྒཾ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ.

‘‘ཏ་སྨིཾ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ, ཀི་ལེ་ས་མ་ལ་དྷོ་ཝ་ནེ;

ཨུ་དུ་མྦ་ར་ཕ་ལཾ ག་ཡ྄ཧ, བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛ་སྶ་དཱ་ས་ཧཾ.

‘‘ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ ཕ་ལ་མ་ད་དིཾ ཏ་དཱ;

དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཕ་ལ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.

‘‘ཨི་མ་མྷི བྷ་དྡ་ཀེ ཀ་པྤེ, སཾ་ཝི་གྒ་མཱ་ན་མཱ་ན་སོ;

ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ, སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛིཾ ཨ་ཧཾ.

‘‘ཏ་ཐཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ས་ནྟོ, བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་སཾ;

ན ཝི་ཧཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མི་སྶཾ, ཨི་ཏི ཀ་ཏྭཱ་ན མཱ་ན་སཾ.

‘‘ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟོ, ན ཙ པ་ཏྟོ་མྷི ཏཱ་ཝ་དེ;

ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཉཱ་ཎ་སྶ, པ་རི་པཱ་ཀེ་ན ནི་བྦུ་ཏོ;

པ་ཏྟོ་མྷི ཨ་ཙ་ལཾ ཋཱ་ནཾ, ཕུ་སི་ཏྭཱ ཨ་ཙྩུ་ཏཾ པ་དཾ.

‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.

ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཀི་ཏྟ་ན་མུ་ཁེ་ན ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ –

༢༢༢. ‘‘པ་ཉྩཱ་ཧཱ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, སེ་ཁོ ཨ་པྤ་ཏྟ་མཱ་ན་སོ;

ཝི་ཧཱ་རཾ མེ པ་ཝི་ཊྛ་སྶ, ཙེ་ཏ་སོ པ་ཎི་དྷཱི ཨ་ཧུ.

༢༢༣. ‘‘ནཱ་སི་སྶཾ ན པི་ཝི་སྶཱ་མི, ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ན ནི་ཀྑ་མེ;

ན་པི པ་སྶཾ ནི་པཱ་ཏེ་སྶཾ, ཏ་ཎྷཱ་ས་ལླེ ཨ་ནཱུ་ཧ་ཏེ.

༢༢༤. ‘‘ཏ་སྶ མེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་ཏོ, པ་སྶ ཝཱི་རི་ཡ་པ་ར་ཀྐ་མཾ;

ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ, ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི. –

ཨི་མཱ ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི.

ཏ་ཏྠ པ་ཉྩཱ་ཧཱ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོཏི པ་ཉྩཱ་ཧོ ཨ་ཧཾ, པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྩཱ་ཧོ, པ་བྦ་ཛི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཉྩ་མོ ཨ་ཧོ ནི་ཊྛི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ཁོ ཨ་པྤ་ཏྟ་མཱ་ན་སོཏི ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ སི་ཀྑ་ན་ཏོ སེ་ཁོ. ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ མཱ་ནཾ སི་ཡ་ཏི ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ཏཱི་ཏི མཱ་ན་སོ, ཨ་གྒ་མ་གྒོ, ཏཾ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ མཱ་ན་ས་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཾ མཱ་ན་སཾ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ, ཏཾ, སོ ཝཱ ཨ་པྤ་ཏྟོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་པྤ་ཏྟ་མཱ་ན་སོ. ཝི་ཧཱ་རཾ མེ པ་ཝི་ཊྛ་སྶ, ཙེ་ཏ་སོ པ་ཎི་དྷཱི ཨ་ཧཱུཏི ཨེ་ཝཾ སེ་ཁ་སྶ མེ ཝ་ས་ན་ཀ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨོ་ཝ་ར་ཀཾ པ་ཝི་ཊྛ་སྶ ས་ཏོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཙེ་ཏོ་པ་ཎི་དྷི ཨ་ཧོ་སི, ཨེ་ཝཾ མ་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ པ་ཎི་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

ནཱ་སི་སྶནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙི་ཏྟ་པ་ཎི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ནཱ་སི་སྶནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི བྷོ་ཛ་ནཾ ན བྷུ་ཉྫི་སྶཾ ན བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མི ཏ་ཎྷཱ་ས་ལླེ མ་མ ཧ་ད་ཡ་ག་ཏེ ཨ་ནཱུ་ཧ་ཏེ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏེ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ན པི་ཝི་སྶཱ་མཱིཏི ཡཾ་ཀི་ཉྩི པཱ་ཏ་བྦཾ ན པི་ཝི་སྶཱ་མི. ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ན ནི་ཀྑ་མེཏི ཨི་མ་སྨཱ ཨི་དཱ་ནི མ་ཡཱ ནི་སི་ནྣ་ག་བྦྷ་ཏོ ན ནི་ཀྑ་མེ་ཡྻཾ. ན་པི པ་སྶཾ ནི་པཱ་ཏེ་སྶནྟི མ་མ ས་རཱི་ར་སྶ དྭཱི་སུ པ་སྶེ་སུ ཨེ་ཀ་མྤི པ་སྶཾ ཀཱ་ཡ་ཀི་ལ་མ་ཐ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ ན ནི་པཱ་ཏེ་སྶཾ, ཨེ་ཀ་པ་སྶེ་ན་པི ན ནི་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཏ་སྶ མེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་ཏོཏི ཏ་སྶ མེ ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ ད་ལ༹ྷ་ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཝི་ཧ་ར་ཏོ. པ་སྶ ཝཱི་རི་ཡ་པ་ར་ཀྐ་མནྟི ཝི་དྷི་ནཱ ཨཱི་ར་ཡི་ཏ་བྦ་ཏོ ‘‘ཝཱི་རི་ཡཾ’’ པ་རཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཀྐ་མ་ན་ཏོ ‘‘པ་ར་ཀྐ་མོ’’ཏི ཙ ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ ཨུ་སྶོ་ལ༹ྷཱི་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ་ཡཱ་མཾ པ་སྶ ཛཱ་ནཱ་ཧི. ཡ་སྶ པ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ཡཱ ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ, ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ.

པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༣. བཱ་ཀུ་ལ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཡོ པུ་བྦེ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནཱིཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བཱ་ཀུ་ལ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི ཀི་ར ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨི་ཏོ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀ་སྶ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ ཨ་ནོ་མ་ད་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཡོ ཝེ་དེ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ སཱ་རཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ‘‘ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཏྠཾ ག་ཝེ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷཱི ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ས་ར་ཎེ་སུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ས་ཏྠུ ཨུ་ད་རཱ་བཱ་དྷེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པུ་ཉྙཾ ཨཱ་རོ་གྱ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ས་ཡཾ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ནྟོ པ་ཎི་དྷཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པ་ཙི་ནི་ཏྭཱ སུ་ག་ཏཱི་སུ་ཡེ་ཝ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཝི་པ་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ བ་ནྡྷུ་མ་ཏཱི་ན་ག་རེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ་ལཱ་བྷཱི ཧུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ ཝ་ས་ནྟོ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ས་ར་ཎེ་སུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏི་ཎ་པུ་པྥ་ཀ་རོ་གེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཏཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏི་ཀ་པྤེ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཛི་ཎྞཾ ཝི་ན་སྶ་མཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ དི་སྭཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཱ་དི་ཀཾ ས་བྦཾ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ས་བྦཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ སེ་ཊྛི་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི. སོ ཨ་རོ་ག་བྷཱ་ཝཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཡ་མུ་ནཱ་ཡ ནྷཱ་པི་ཡ་མཱ་ནོ དྷཱ་ཏི་ཡཱ ཧ་ཏྠ་ཏོ མ་ཙྪེ་ན གི་ལི་ཏོ མ་ཙྪེ ཀེ་ཝ་ཊྚ་ཧ་ཏྠ་ག་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ཝི་ཀྐི་ཎི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏེ ཕཱ་ལི་ཡ་མཱ་ནེ་པི པུ་ཉྙ་བ་ལེ་ན ཨ་རོ་གོ་ཡེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ པུ་ཏྟོ་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ པོ་སི་ཡ་མཱ་ནོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ཛ་ན་ཀེ་ཧི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཏྟོ, དེ་ཐ ནོ པུ་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ནུ་ཡོ་གེ ཀ་ཏེ ར་ཉྙཱ ‘‘ཨུ་བྷ་ཡེ་ས་མྤི སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི དྭི་ནྣཾ ཀུ་ལཱ་ནཾ དཱ་ཡཱ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ བཱ་ཀུ་ལོཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཧ་ཏིཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ ཨཱ་སཱི་ཏི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་མེ་ཝ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཊྛ་མེ ཨ་རུ་ཎེ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༤༠.༣༨༦-༤༡༡) –

‘‘ཧི་མ་ཝ་ནྟ་སྶཱ་ཝི་དཱུ་རེ, སོ་བྷི་ཏོ ནཱ་མ པ་བྦ་ཏོ;

ཨ་སྶ་མོ སུ་ཀ་ཏོ མ་ཡ྄ཧཾ, ས་ཀ་སི་སྶེ་ཧི མཱ་པི་ཏོ.

‘‘མ་ཎྜ་པཱ ཙ བ་ཧཱུ ཏ་ཏྠ, པུ་པྥི་ཏཱ སི་ནྡྷུ་ཝཱ་ར་ཀཱ;

ཀ་པི་ཏྠཱ ཙ བ་ཧཱུ ཏ་ཏྠ, པུ་པྥི་ཏཱ ཛཱི་ཝ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ.

‘‘ནི་གྒུ་ཎྜི་ཡོ བ་ཧཱུ ཏ་ཏྠ, བ་ད་རཱ་མ་ལ་ཀཱ་ནི ཙ;

ཕཱ་རུ་ས་ཀཱ ཨ་ལཱ་བཱུ ཙ, པུ་ཎྜ་རཱི་ཀཱ ཙ པུ་པྥི་ཏཱ.

‘‘ཨཱ་ལ༹་ཀཱ བེ་ལུ་ཝཱ ཏ་ཏྠ, ཀ་ད་ལཱི མཱ་ཏུ་ལུ་ངྒ་ཀཱ;

མ་ཧཱ་ནཱ་མཱ བ་ཧཱུ ཏ་ཏྠ, ཨ་ཛྫུ་ནཱ ཙ པི་ཡ་ངྒུ་ཀཱ.

‘‘ཀོ་ས་མྦཱ ས་ལ༹་ལཱ ནི་མྦཱ, ནི་གྲོ་དྷཱ ཙ ཀ་པི་ཏྠ་ནཱ;

ཨེ་དི་སོ ཨ་སྶ་མོ མ་ཡ྄ཧཾ, ས་སི་སྶོ་ཧཾ ཏ་ཧིཾ ཝ་སིཾ.

‘‘ཨ་ནོ་མ་ད་སྶཱི བྷ་ག་ཝཱ, ས་ཡ་མྦྷཱུ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀོ;

ག་ཝེ་སཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ, མ་མ་སྶ་མ་མུ་པཱ་ག་མི.

‘‘ཨུ་པེ་ཏ་མྷི མ་ཧཱ་ཝཱི་རེ, ཨ་ནོ་མ་ད་སྶི་མ་ཧཱ་ཡ་སེ;

ཁ་ཎེ་ན ལོ་ཀ་ནཱ་ཐ་སྶ, ཝཱ་ཏཱ་བཱ་དྷོ ས་མུ་ཊྛ་ཧི.

‘‘ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཨ་ར་ཉྙ་མྷི, ཨ་དྡ་སཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ;

ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ་ན ས་མྦུ་དྡྷཾ, ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཡ་སཾ.

‘‘ཨི་རི་ཡ་ཉྩཱ་པི དི་སྭཱ་ན, ཨུ་པ་ལ་ཀྑེ་ས་ཧཾ ཏ་དཱ;

ཨ་སཾ་ས་ཡ་ཉྷི བུ་དྡྷ་སྶ, བྱཱ་དྷི ནོ ཨུ་ད་པ་ཛྫ་ཐ.

‘‘ཁི་པྤཾ ཨ་སྶ་མ་མཱ་ག་ཉྪིཾ, མ་མ སི་སྶཱ་ན ས་ནྟི་ཀེ;

བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ་ཧཾ, སི་སྶེ ཨཱ་མ་ནྟ་ཡིཾ ཏ་དཱ.

‘‘པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ་ན མེ ཝཱ་ཀྱཾ, སི་སྶཱ ས་བྦེ ས་གཱ་ར་ཝཱ;

ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ, ས་ཏྠུ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ མ་མ.

‘‘ཁི་པྤཾ པ་བྦ་ཏ་མཱ་རུ་ཡ྄ཧ, ས་བྦོ་ས་དྷ་མ་ཧཱ་ས་ཧཾ;

པཱ་ནཱི་ཡ་ཡོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ་ན, བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛ་སྶ་དཱ་ས་ཧཾ.

‘‘པ་རི་བྷུ་ཏྟེ མ་ཧཱ་ཝཱི་རེ, ས་བྦ་ཉྙུ་ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀེ;

ཁི་པྤཾ ཝཱ་ཏོ ཝཱུ་པ་ས་མི, སུ་ག་ཏ་སྶ མ་ཧེ་སི་ནོ.

‘‘པ་སྶ་དྡྷཾ ད་ར་ཐཾ དི་སྭཱ, ཨ་ནོ་མ་ད་སྶཱི མ་ཧཱ་ཡ་སོ;

ས་ཀཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ, ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་ས་ཐ.

‘‘ཡོ མེ པཱ་དཱ་སི བྷེ་ས་ཛྫཾ, བྱཱ་དྷི་ཉྩ ས་མ་ཡཱི མ་མ;

ཏ་མ་ཧཾ ཀི་ཏྟ་ཡི་སྶཱ་མི, སུ་ཎཱ་ཐ མ་མ བྷཱ་ས་ཏོ.

‘‘ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ར་མི་སྶ་ཏི;

ཝཱ་དི་ཏེ ཏཱུ་རི་ཡེ ཏ་ཏྠ, མོ་དི་སྶ་ཏི ས་དཱ ཨ་ཡཾ.

‘‘མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀ་མཱ་ག་ནྟྭཱ, སུ་ཀྐ་མཱུ་ལེ་ན ཙོ་དི་ཏོ;

ས་ཧ་སྶ་ཀྑ་ཏྟུཾ རཱ་ཛཱ ཙ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.

‘‘པ་ཉྩ་པ་ཉྙཱ་ས་ཀ་པྤ་མྷི, ཨ་ནོ་མོ ནཱ་མ ཁ་ཏྟི་ཡོ;

ཙཱ་ཏུ་ར་ནྟོ ཝི་ཛི་ཏཱ་ཝཱི, ཛ་མྦུ་མ་ཎྜ་སྶ ཨི་སྶ་རོ.

‘‘ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལོ;

ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་པི ཁོ་བྷེ་ཏྭཱ, ཨི་སྶ་རཾ ཀཱ་ར་ཡི་སྶ་ཏི.

‘‘དེ་ཝ་བྷཱུ་ཏོ མ་ནུ་སྶོ ཝཱ, ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི;

པ་རི་གྒ་ཧཾ ཝི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ, བྱཱ་དྷིཾ ལོ་ཀེ ཏ་རི་སྶ་ཏི.

‘‘ཨ་པ་རི་མེ་ཡྻེ ཨི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་ཀུ་ལ་ས་མྦྷ་ཝོ;

གོ་ཏ་མོ ནཱ་མ གོ་ཏྟེ་ན, ས་ཏྠཱ ལོ་ཀེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.

‘‘ཏ་སྶ དྷ་མྨེ་སུ དཱ་ཡཱ་དོ, ཨོ་ར་སོ དྷ་མྨ་ནི་མྨི་ཏོ;

ས་བྦཱ་ས་ཝེ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ, ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ཏི་ནཱ་ས་ཝོ.

‘‘ཀི་ལེ་སེ ཛྷཱ་པ་ཡི་ཏྭཱ་ན, ཏ་ཎྷཱ་སོ་ཏཾ ཏ་རི་སྶ་ཏི;

བཱ་ཀུ་ལོ ནཱ་མ ནཱ་མེ་ན, ཧེ་སྶ་ཏི ས་ཏྠུ སཱ་ཝ་ཀོ.

‘‘ཨི་དཾ ས་བྦཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, གོ་ཏ་མོ ས་ཀྱ་པུ་ངྒ་ཝོ;

བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ, ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པེ་སྶ་ཏི.

‘‘ཨ་ནོ་མ་ད་སྶཱི བྷ་ག་ཝཱ, ས་ཡ་མྦྷཱུ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀོ;

ཝི་ཝེ་ཀཱ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ནྟོ, མ་མ་སྶ་མ་མུ་པཱ་ག་མི.

‘‘ཨུ་པཱ་ག་ཏཾ མ་ཧཱ་ཝཱི་རཾ, ས་བྦ་ཉྙུཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ;

ས་བྦོ་ས་དྷེ་ན ཏ་པྤེ་སིཾ, པ་ས་ནྣོ སེ་ཧི པཱ་ཎི་བྷི.

‘‘ཏ་སྶ མེ སུ་ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ, སུ་ཁེ་ཏྟེ བཱི་ཛ་ས་མྤ་དཱ;

ཁེ་པེ་ཏུཾ ནེ་ཝ ས་ཀྐོ་མི, ཏ་དཱ ཧི སུ་ཀ་ཏཾ མ་མ.

‘‘ལཱ་བྷཱ མ་མ སུ་ལ་དྡྷཾ མེ, ཡོ་ཧཾ ཨ་དྡ་ཀྑི ནཱ་ཡ་ཀཾ;

ཏེ་ན ཀ་མྨཱ་ཝ་སེ་སེ་ན, པ་ཏྟོ་མྷི ཨ་ཙ་ལཾ པ་དཾ.

‘‘ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, གོ་ཏ་མོ ས་ཀྱ་པུ་ངྒ་ཝོ;

བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ, ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པེ་སི མཾ.

‘‘ཨ་པ་རི་མེ་ཡྻེ ཨི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ ཀ་མྨ་མ་ཀ་རིཾ ཏ་དཱ;

དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷེ་ས་ཛྫ་སྶ ཨི་དཾ ཕ་ལཾ.

‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.

ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ་རཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ཝ་ཀེ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ ཋ་པེ་ནྟེ་ན ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པི་ཏོ སོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ས་མ་ཡེ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་ད་མུ་ཁེ་ན ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ –

༢༢༥. ‘‘ཡོ པུ་བྦེ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི, པ་ཙྪཱ སོ ཀཱ་ཏུ་མི་ཙྪ་ཏི;

སུ་ཁཱ སོ དྷཾ་ས་ཏེ ཋཱ་ནཱ, པ་ཙྪཱ ཙ མ་ནུ་ཏ་པྤ་ཏི.

༢༢༦. ‘‘ཡ་ཉྷི ཀ་ཡི་རཱ ཏ་ཉྷི ཝ་དེ, ཡཾ ན ཀ་ཡི་རཱ ན ཏཾ ཝ་དེ;

ཨ་ཀ་རོ་ནྟཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནཾ, པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟི པ་ཎྜི་ཏཱ.

༢༢༧. ‘‘སུ་སུ་ཁཾ ཝ་ཏ ནི་བྦཱ་ནཾ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་དེ་སི་ཏཾ;

ཨ་སོ་ཀཾ ཝི་ར་ཛཾ ཁེ་མཾ, ཡ་ཏྠ དུ་ཀྑཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. – གཱ་ཐཱ་ཏྟ་ཡ་མ་བྷཱ་སི;

ཏ་ཏྠ ཡོ པུ་བྦེ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི, པ་ཙྪཱ སོ ཀཱ་ཏུ་མི་ཙྪ་ཏཱིཏི ཡོ པུ་གྒ་ལོ པུ་བྦེ པུ་རེ་ཏ་རཾ ཛ་རཱ་རོ་གཱ་དཱི་ཧི ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི པ་མཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ སོ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཀཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཏི. སོཏི ཙ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཏ་དཱ པ་ན ཛ་རཱ་རོ་གཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཙ སུ་ཁཱ སོ དྷཾ་ས་ཏེ ཋཱ་ནཱ, པ་ཙྪཱ ཙ མ་ནུ་ཏ་པྤ་ཏཱིཏི སོ པུ་གྒ་ལོ སུ་ཁཱ ཋཱ་ནཱ ས་གྒ་ཏོ ནི་བྦཱ་ན་ཏོ ཙ ཏ་དུ་པཱ་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་པྤཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཀ་ཏཾ མེ ཀ་ལྱཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༣.༢༤༨; ནེ་ཏྟི. ༡༢༠) པ་ཙྪཱ ཙ ཨ་ནུ་ཏ་པྤ་ཏི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. མ-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ. ཨ་ཧཾ པ་ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ཏུ་མྷེ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཉྷི ཀ་ཡི་རཱ’’ཏི དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.

ཏ་ཏྠ པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟཱིཏི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཨ་ཡ’’ནྟི པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ཛཱ་ན་ནྟི ན བ་ཧུཾ མ་ཉྙ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཧི ཡ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི ཨེ་ཝ སོ་བྷ་ཏི, ན ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ. ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཨི་དཱ་ནི ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སུ་སུ་ཁཾ ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ས་མྨཱ སཱ་མཾ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་སི་ཏཾ ས་བྦ་སོ སོ་ཀ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་སོ་ཀཾ ཝི་ག་ཏ་རཱ་གཱ་དི་ར་ཛ་ཏྟཱ ཝི་ར་ཛཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཡོ་གེ་ཧི ཨ་ནུ་པ་དྡུ་ཏ་ཏྟཱ ཁེ་མཾ ནི་བྦཱ་ནཾ སུ་ཊྛུ སུ་ཁཾ ཝ་ཏ, ཀ་སྨཱ? ཡ་ཏྠ ཡ་སྨིཾ ནི་བྦཱ་ནེ ས་ཀ་ལཾ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མ་ཏཱི་ཏི.

བཱ་ཀུ་ལ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༤. དྷ་ནི་ཡ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

སུ་ཁ་ཉྩེ ཛཱི་ཝི་ཏུཾ ཨི་ཙྪེཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ དྷ་ནི་ཡ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ སི་ཁི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ་རཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ ན་ལ༹་མཱ་ལཱ་ཡ པཱུ་ཛཾ ཨ་ཀཱ་སི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ དྷ་ནི་ཡོཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་ཀ་མྨེ་ན ཛཱི་ཝ་ཏི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ས་ཏྠཱ དྷ་ནི་ཡ་སྶ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ སཱ་ལཱ་ཡཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པུ་ཀྐུ་སཱ་ཏི་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཚ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟཾ (མ. ནི. ༣.༣༤༢ ཨཱ་ད་ཡོ) དེ་སེ་སི. སོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩོ ཨ་ཧོ་སི. དྷ་ནི་ཡོ ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ ཝ་ཏ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནཾ, ཡ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་པ་རི་ཙ་ཡེ་ནཱ་པི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ མུ་ཉྩི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ’’ཏི པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀུ་ཊི་མ་ཎྜ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀུ་ཊི་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ག་ར་ཧི་ཏོ ས་ངྒྷི་ཀེ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝ་ས་ནྟོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༤༨.༡-༧) –

‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ ས་མྦུ་དྡྷཾ, ཨཱ་ཧུ་ཏཱི་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧཾ;

ཝི་པི་ན་གྒེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཾ, ཨ་དྡ་སཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ.

‘‘ན་ལ༹་མཱ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ ཙ ཏཱ་ཝ་དེ;

ཏ་ཏྠ་དྡ་སཱ་སིཾ ས་མྦུ་དྡྷཾ, ཨོ་གྷ་ཏི་ཎྞ་མ་ནཱ་ས་ཝཾ.

‘‘པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ སུ་མ་ནོ, ན་ལ༹་མཱ་ལ་མ་པཱུ་ཛ་ཡིཾ;

ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ མ་ཧཱ་ཝཱི་རཾ, ས་བྦ་ལོ་ཀཱ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཾ.

‘‘ཨེ་ཀ་ཏིཾ་སེ ཨི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ མཱ་ལ་མ་བྷི་རོ་པ་ཡིཾ;

དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.

‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.

ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཡེ བྷི་ཀྑཱུ དྷུ་ཏ་ངྒ་ས་མཱ་དྷཱ་ནེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་ཀྐཾ་སེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཱ་དིཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟེ ཨ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཝ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨོ་ཝཱ་ད་དཱ་ན་མུ་ཁེ་ན ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ –

༢༢༨. ‘‘སུ་ཁ་ཉྩེ ཛཱི་ཝི་ཏུཾ ཨི་ཙྪེ, སཱ་མ་ཉྙ་སྨིཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཝཱ;

ས་ངྒྷི་ཀཾ ནཱ་ཏི་མ་ཉྙེ་ཡྻ, ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནཾ.

༢༢༩. སུ་ཁ་ཉྩེ ཛཱི་ཝི་ཏུཾ ཨི་ཙྪེ, སཱ་མ་ཉྙ་སྨིཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཝཱ;

ཨ་ཧི མཱུ་སི་ཀ་སོ་བྦྷཾ་ཝ, སེ་ཝེ་ཐ ས་ཡ་ནཱ་ས་ནཾ.

༢༣༠. སུ་ཁ་ཉྩེ ཛཱི་ཝི་ཏུཾ ཨི་ཙྪེ, སཱ་མ་ཉྙ་སྨིཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཝཱ;

ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན ཏུ་སྶེ་ཡྻ, ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ཡེ’’ཏི. – ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི;

ཏ་ཏྠ སུ་ཁ་ཉྩེ ཛཱི་ཝི་ཏུཾ ཨི་ཙྪེ, སཱ་མ་ཉྙ་སྨིཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཝཱཏི སཱ་མ་ཉྙ་སྨིཾ ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝེ ཨ་པེ་ཀྑ་ཝཱ སི་ཀྑཱ་ཡ ཏི་བྦ་གཱ་ར་ཝོ ཧུ་ཏྭཱ སུ་ཁཾ ཛཱི་ཝི་ཏུཾ ཨི་ཙྪེ་ཡྻ ཙེ, ཨ་ནེ་ས་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ སཱ་མ་ཉྙ་སུ་ཁེ་ན ས་ཙེ ཛཱི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ངྒྷི་ཀཾ ནཱ་ཏི་མ་ཉྙེ་ཡྻ, ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནནྟི ས་ངྒྷ་ཏོ ཨཱ་བྷ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ན ཨ་ཝ་མ་ཉྙེ་ཡྻ, ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ལཱ་བྷོ ནཱ་མ པ་རི་སུ་དྡྷུ་པྤཱ་དོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ས་མྦྷ་ཝེ་ན སཱ་མ་ཉྙ་སུ་ཁཾ ཧ་ཏྠ་ག་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཧི མཱུ་སི་ཀ་སོ་བྦྷཾ་ཝཱཏི ཨ་ཧི ཝི་ཡ མཱུ་སི་ཀཱ་ཡ ཁ་ཏ་བི་ལཾ སེ་ཝེ་ཐ སེ་ཝེ་ཡྻ སེ་ནཱ་ས་ནཾ. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ས་པྤོ ས་ཡ་མ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ས་ཡཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ མཱུ་སི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཀ་ཏེ ཨཱ་ས་ཡེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཡེ་ན ཀཱ་མཾ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ ས་ཡཾ སེ་ནཱ་ས་ན་ཀ་ར་ཎཱ སཾ་ཀི་ལེ་སཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཝ་སི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཝུ་ཏྟེ ཙ པ་ཙྩ་ཡེ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སེ་ནེ་ཝ སཱ་མ་ཉྙ་སུ་ཁཾ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན ཏུ་སྶེ་ཡྻཱ’’ཏི, ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཧཱི་ནེ་ན ཝཱ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཝཱ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ནྟོ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་དྷ་མྨནྟི ཨ་པྤ་མཱ་ད་བྷཱ་ཝཾ, ཏ་ཉྷི ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ ས་བྦཾ ལོ་ཀི་ཡ་སུ་ཁཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སུ་ཁ་ཉྩ ཧ་ཏྠ་ག་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཧི ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ, པ་པྤོ་ཏི ཝི་པུ་ལཾ སུ་ཁ’’ནྟི (མ. ནི. ༢.༣༥༢; དྷ. པ. ༢༧).

དྷ་ནི་ཡ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༥. མཱ་ཏ་ངྒ་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨ་ཏི་སཱི་ཏནྟི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མཱ་ཏ་ངྒ་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡཾ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ས་མཱི་པེ མ་ཧ་ཏོ ཛཱ་ཏ་སྶ་ར་སྶ ཧེ་ཊྛཱ མ་ཧ་ཏི ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནེ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ས་མ་ཎི་ནཱ པཱུ་ཛཾ ཨ་ཀཱ་སི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཀོ་ས་ལ་ར་ཊྛེ མཱ་ཏ་ངྒ་སྶ ནཱ་མ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་སྶ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ མཱ་ཏ་ངྒ་པུ་ཏྟོཏྭེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. སོ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཨ་ལ་ས་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཉཱ་ཏ་ཀེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཙ ག་ར་ཧི་ཏོ ‘‘སུ་ཁ་ཛཱི་ཝི་ནོ ཨི་མེ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི སུ་ཁ་ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ནྟོ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཀ་ཏ་པ་རི་ཙ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟེ དི་སྭཱ ཨི་དྡྷི་བ་ལཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༤༨.༨-༢༩) –

‘‘པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ ཛི་ནོ, ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ན པཱ་ར་གཱུ;