༤. ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནི་པཱ་ཏོ
༡. ནཱ་ག་ས་མཱ་ལ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ལ་ངྐ་ཏཱཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ནཱ་ག་ས་མཱ་ལ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ གི་མྷ་ས་མ་ཡེ སཱུ་རི་ཡཱ་ཏ་པ་ས་ནྟ་ཏྟཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ག་ཙྪ་ནྟཾ ས་ཏྠཱ་རཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ ཚ་ཏྟཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ས་ཀྱ་རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ནཱ་ག་ས་མཱ་ལོཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཉཱ་ཏི་ས་མཱ་ག་མེ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ལཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ན་ག་རཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛོ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ན་ཙྩ་ཀིཾ མ་ཧཱ་པ་ཐེ ཏཱུ་རི་ཡེ་སུ ཝ་ཛྫ་ནྟེ་སུ ན་ཙྩ་ནྟིཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཨ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་པྥཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ པ་རི་ཝ་ཏྟི, ཨ་ཧོ ཨ་ནི་ཙྩཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ཁ་ཡ་ཝ་ཡཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༤༦.༣༧-༤༨) –
‘‘ཨ་ངྒཱ་ར་ཛཱ་ཏཱ པ་ཐ་ཝཱི, ཀུ་ཀྐུ་ལཱ༹་ནུ་ག་ཏཱ མ་ཧཱི;
པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ བྷ་ག་ཝཱ, ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་ས་མྷི ཙ་ངྐ་མི.
‘‘པ་ཎྜ་རཾ ཚ་ཏྟ་མཱ་དཱ་ཡ, ཨ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཧཾ;
ཏ་ཏྠ དི་སྭཱ་ན ས་མྦུ་དྡྷཾ, ཝི་ཏྟི མེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཐ.
‘‘མ་རཱི་ཙི་ཡོ་ཏྠ་ཊཱ བྷཱུ་མི, ཨ་ངྒཱ་རཱ་ཝ མ་ཧཱི ཨ་ཡཾ;
ཨུ་པ་ཧ་ནྟི མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏཱ, ས་རཱི་ར་སྶཱ་སུ་ཁེ་པ་ནཱ.
‘‘སཱི་ཏཾ ཨུ་ཎྷཾ ཝི་ཧ་ན་ནྟཾ, ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ;
པ་ཊི་གྒ་ཎྷ ཨི་མཾ ཚ་ཏྟཾ, ཕ་སྶ་ཡི་སྶཱ་མི ནི་བྦུ་ཏིཾ.
‘‘ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀོ ཀཱ་རུ་ཎི་ཀོ, པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ མ་ཧཱ་ཡ་སོ;
མ་མ ས་ངྐ་པྤ་མ་ཉྙཱ་ཡ, པ་ཊི་གྒ་ཎྷི ཏ་དཱ ཛི་ནོ.
‘‘ཏིཾ་ས་ཀ་པྤཱ་ནི དེ་ཝི་ནྡོ, དེ་ཝ་ར་ཛྫ་མ་ཀཱ་ར་ཡིཾ;
ས་ཏཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ཀྑ་ཏྟུ་ཉྩ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཨ་ཧོ་ས་ཧཾ.
‘‘པ་དེ་ས་ར་ཛྫཾ ཝི་པུ་ལཾ, ག་ཎ་ནཱ་ཏོ ཨ་ས་ངྑི་ཡཾ;
ཨ་ནུ་བྷོ་མི ས་ཀཾ ཀ་མྨཾ, པུ་བྦེ སུ་ཀ་ཏ་མ་ཏྟ་ནོ.
‘‘ཨ་ཡཾ མེ པ་ཙྪི་མཱ ཛཱ་ཏི, ཙ་རི་མོ ཝ་ཏྟ་ཏེ བྷ་ཝོ;
ཨ་ཛྫཱ་པི སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཾ མེ, ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ དྷ་རཱི་ཡ་ཏི.
‘‘ས་ཏ་ས་ཧ་སྶི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ ཚ་ཏྟ་མ་ད་དིཾ ཏ་དཱ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཚ་ཏྟ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ –
༢༦༧. ‘‘ཨ་ལ་ངྐ་ཏཱ སུ་ཝ་ས་ནཱ, མཱ་ལི་ནཱི ཙ་ནྡ་ནུ་སྶ་དཱ;
མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ཧཱ་པ་ཐེ ནཱ་རཱི, ཏཱུ་རི་ཡེ ན་ཙྩ་ཏི ན་ཊྚ་ཀཱི.
༢༦༨. ‘‘པི་ཎྜི་ཀཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛོ་ཧཾ, ག་ཙྪ་ནྟོ ནཾ ཨུ་དི་ཀྑི་སཾ;
ཨ་ལ་ངྐ་ཏཾ སུ་ཝ་ས་ནཾ, མ་ཙྩུ་པཱ་སཾ་ཝ ཨོ་ཌྜི་ཏཾ.
༢༦༩. ‘‘ཏ་ཏོ མེ མ་ན་སཱི་ཀཱ་རོ, ཡོ་ནི་སོ ཨུ་ད་པ་ཛྫ་ཐ;
ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ པཱ་ཏུ་ར་ཧུ, ནི་བྦི་དཱ ས་མ་ཏི་ཊྛ་ཐ.
༢༧༠. ‘‘ཏ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩི མེ, པ་སྶ དྷ་མྨ་སུ་དྷ་མྨ་ཏཾ;
ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ, ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི. –
ཙ་ཏཱུ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཀི་ཏྟ་ན་མུ་ཁེ་ན ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ལ་ངྐ་ཏཱཏི ཧ་ཏྠཱུ་པ་གཱ་དི་ཨཱ་བྷ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ག་ཏྟཱ. སུ་ཝ་ས་ནཱཏི སུ་ནྡ་ར་ཝ་ས་ནཱ སོ་བྷ་ན་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝ་ཏྠཱ. མཱ་ལི་ནཱིཏི མཱ་ལཱ་དྷཱ་རི་ནཱི པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏ་པུ་པྥ་མཱ་ལཱ. ཙ་ནྡ་ནུ་སྶ་དཱཏི ཙ་ནྡ་ནཱ་ནུ་ལེ་པ་ལི་ཏྟ་ས་རཱི་རཱ. མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ཧཱ་པ་ཐེ ནཱ་རཱི, ཏཱུ་རི་ཡེ ན་ཙྩ་ཏི ན་ཊྚ་ཀཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཀཱ ནཱ་རཱི ན་ཊྚ་ཀཱི ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠཱི ན་ག་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀེ ཏཱུ་རི་ཡེ ཝ་ཛྫ་ནྟེ ན་ཙྩ་ཏི, ཡ་ཐཱ་པ་ཊྛ་པི་ཏཾ ན་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཏི.
པི་ཎྜི་ཀཱ་ཡཱཏི བྷི་ཀྑཱ་ཡ. པ་ཝི་ཊྛོ་ཧནྟི ན་ག་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ ཨ་ཧཾ. ག་ཙྪ་ནྟོ ནཾ ཨུ་དི་ཀྑི་སནྟི ན་ག་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟོ པ་རི་སྶ་ཡ་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝཱི་ཐིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏཾ ན་ཊྚ་ཀིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སིཾ. ཀིཾ ཝི་ཡ? མ་ཙྩུ་པཱ་སཾ་ཝ ཨོ་ཌྜི་ཏནྟི ཡ་ཐཱ མ་ཙྩུ་སྶ མ་ཙྩུ་རཱ་ཛ་སྶ པཱ་ས་བྷཱུ་ཏོ རཱུ་པཱ་དི་ཀོ ཨོ་ཌྜི་ཏོ ལོ་ཀེ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧོ, ཨེ་ཝཾ སཱ་པི ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནེ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནྡྷ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧཱ་ཏི མ་ཙྩུ་པཱ་ས་ས་དི་སཱི ཝུ་ཏྟཱ.
ཏ་ཏོཏི ཏ་སྨཱ མ་ཙྩུ་པཱ་ས་ས་དི་ས་ཏྟཱ. མེཏི མ་ཡ྄ཧཾ. མ་ན་སཱི་ཀཱ་རོ ཡོ་ནི་སོ ཨུ་ད་པ་ཛྫ་ཐཱཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཊྛི་ས་ངྒྷཱ་ཏོ ནྷཱ་རུ་ས་མྦ་ནྡྷོ མཾ་སེ་ན ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟོ ཚ་ཝི་ཡཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ ཨ་སུ་ཙི་དུ་གྒ་ནྡྷ་ཛེ་གུ་ཙྪ་པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལོ ཨ་ནི་ཙྩུ་ཙྪཱ་ད་ན་པ་རི་མ་དྡ་ན་བྷེ་ད་ན་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་དྷ་མྨོ ཨཱི་དི་སེ ཝི་ཀཱ་རེ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ པཱ་ཏུ་ར་ཧཱུཏི ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཡ་སྶ ས་བྷཱ་ཝཱུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ་མུ་ཁེ་ན ཏ་སྶ ཙ ཏཾ་ནི་སྶི་ཏཱ་ན་ཉྩ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ ས་ར་ས་པ་བྷ་ངྒུ་ཏ་ཉྩ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏོ ཏེ་སུ ཙ ཡ་ཀྑ་ར་ཀྑ་སཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ བྷ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་སུ ཏ་ཏྠ མེ ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་ར་ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ དོ་སོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཙ ནི་བྦཱ་ནེ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ. ནི་བྦི་དཱ ས་མ་ཏི་ཊྛ་ཐཱཏི ནི་བྦི་ནྡ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷཾ ནི་བྦི་དཱ་ཉཱ་ཎཾ མ་མ ཧ་ད་ཡེ ས་ཎྛཱ་སི, མུ་ཧུ་ཏྟ་མྤི ཏེ་སཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ནཱ་ཧོ་སི, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏྠ ཨུ་དཱ་སཱི་ན་མེ་ཝ ཛཱ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་ཏོཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཏོ པ་རཾ. ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩི མེཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི མ་མ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཏེ་ན ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི. མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཧི ཀི་ལེ་སཱ ཝི་མུ་ཙྩ་ནྟི ནཱ་མ, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཏི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ནཱ་ག་ས་མཱ་ལ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. བྷ་གུ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཧཾ མི་དྡྷེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བྷ་གུ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡཾ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ས་ཏྠ་རི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཏ་སྶ དྷཱ་ཏུ་ཡོ པུ་པྥེ་ཧི པཱུ་ཛེ་སི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན ནི་མྨཱ་ན་ར་ཏཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ས་ཀྱ་རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ བྷ་གཱུཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཀི་མི་ལེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ བཱ་ལ་ཀ་ལོ་ཎ་ཀ་གཱ་མེ ཝ་ས་ནྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་བྷི་བྷ་ཝཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏུཾ ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མྨ ཙ་ངྐ་མཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ནྟོ པ་པ་ཏི་ཏྭཱ ཏ་དེ་ཝ ཨ་ངྐུ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༤༦.༤༩-༥༧) –
‘‘པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏི, པ་དུ་མུ་ཏྟ་རེ མ་ཧཱ་ཡ་སེ;
པུ་པྥ་ཝ་ཊཾ་ས་ཀེ ཀ་ཏྭཱ, ས་རཱི་ར་མ་བྷི་རོ་པ་ཡིཾ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ, ནི་མྨཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་ས་ཧཾ;
དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ག་ཏོ ས་ནྟོ, པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཾ ས་རཱ་མ་ཧཾ.
‘‘ཨ་མྦ་རཱ པུ་པྥ་ཝ་སྶོ མེ, ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ པ་ཝ་སྶ་ཏི;
སཾ་ས་རཱ་མི མ་ནུ་སྶེ ཙེ, རཱ་ཛཱ ཧོ་མི མ་ཧཱ་ཡ་སོ.
‘‘ཏ་ཧིཾ ཀུ་སུ་མ་ཝ་སྶོ མེ, ཨ་བྷི་ཝ་སྶ་ཏི ས་བྦ་དཱ;
ཏ་སྶེ་ཝ པུ་པྥ་པཱུ་ཛཱ་ཡ, ཝཱ་ཧ་སཱ ས་བྦ་ད་སྶི་ནོ.
‘‘ཨ་ཡཾ པ་ཙྪི་མ་ཀོ མ་ཡ྄ཧཾ, ཙ་རི་མོ ཝ་ཏྟ་ཏེ བྷ་ཝོ;
ཨ་ཛྫཱ་པི པུ་པྥ་ཝ་སྶོ མེ, ཨ་བྷི་ཝ་སྶ་ཏི ས་བྦ་དཱ.
‘‘ས་ཏ་ས་ཧ་སྶི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ པུ་པྥ་མ་བྷི་རོ་པ་ཡིཾ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, དེ་ཧ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཕ་ལ་སུ་ཁེ་ན ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁེ་ན ཙ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཱ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏུཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ་ན – ‘‘ཀ་ཙྩི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་སཱི’’ཏི པུ་ཊྛོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་ཝེ་དེ་ནྟོ –
༢༧༡. ‘‘ཨ་ཧཾ མི་དྡྷེ་ན པ་ཀ་ཏོ, ཝི་ཧཱ་རཱ ཨུ་པ་ནི་ཀྑ་མིཾ;
ཙ་ངྐ་མཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ནྟོ, ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་པ་ཏིཾ ཚ་མཱ.
༢༧༢. ‘‘ག་ཏྟཱ་ནི པ་རི་མ་ཛྫི་ཏྭཱ, པུ་ན་པཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཙ་ངྐ་མཾ;
ཙ་ངྐ་མེ ཙ་ངྐ་མིཾ སོ་ཧཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ.
༢༧༣. ‘‘ཏ་ཏོ མེ མ་ན་སཱི་ཀཱ་རོ, ཡོ་ནི་སོ ཨུ་ད་པ་ཛྫ་ཐ;
ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ པཱ་ཏུ་ར་ཧུ, ནི་བྦི་དཱ ས་མ་ཏི་ཊྛ་ཐ.
༢༧༤. ‘‘ཏ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩི མེ, པ་སྶ དྷ་མྨ་སུ་དྷ་མྨ་ཏཾ;
ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ, ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི. –
ཨི་མཱ ཙ་ཏ་སྶོ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ མི་དྡྷེ་ན པ་ཀ་ཏོཏི ཀཱ་ཡཱ་ལ་སི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨ་ས་ཏྟི་ཝི་གྷཱ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན མི་དྡྷེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ. ཝི་ཧཱ་རཱཏི སེ་ནཱ་ས་ན་ཏོ. ཨུ་པ་ནི་ཀྑ་མིནྟི ཙ་ངྐ་མི་ཏུཾ ནི་ཀྑ་མིཾ. ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་པ་ཏིཾ ཚ་མཱཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཙ་ངྐ་མ་སོ་པཱ་ནེ ནི་དྡཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་པ་ཏིཾ. ག་ཏྟཱ་ནི པ་རི་མ་ཛྫི་ཏྭཱཏི བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏ་ནེ་ན པཾ་སུ་ཀི་ཏཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ནི ཨ་ནུ་མ་ཛྫི་ཏྭཱ. པུ་ན་པཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཙ་ངྐ་མནྟི ‘‘པ་ཏི་ཏོ དཱ་ནཱ་ཧ’’ནྟི ས་ངྐོ་ཙཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པུ་ན་པི ཙ་ངྐ་མ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་རུ་ཧི་ཏྭཱ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏོཏི གོ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ན སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མི་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨི་ད་མེ་ཝ ཙ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཉྙཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཧོ་སི.
བྷ་གུ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ས་བྷི་ཡ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་རེ ཙཱཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ས་བྷི་ཡ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ་རཾ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཀ་སྶ་པེ བྷ་ག་ཝ་ཏི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞ་ཙེ་ཏི་ཡེ ཚ་ཧི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏྟ་ས་ཏྟ་མོ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨི་ཏ་རེ ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཡཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟོ ཛཱི་ཝི་ཏེ སཱ་པེ་ཀྑཱ ཧོ་མ, ཛཱི་ཝི་ཏེ སཱ་པེ་ཀྑེ་ན ཙ ན ས་ཀྐཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལ་ངྐི་རི་ཡཱ ཙ དུ་ཀྑཱ. ཧ་ནྡ, མ་ཡཾ ནི་སྶེ་ཎིཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ ཀཱ་ཡེ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཙ ཨ་ན་པེ་ཀྑཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི. ཏེ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ.
ཨ་ཐ ནེ་སཾ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཏ་ད་ཧེ་ཝ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཏོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨུ་པ་ནེ་སི. ཨི་ཏ་རེ – ‘‘ཏུ་མྷེ, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩཱ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ལླཱ་པ་མ་ཏྟ་མྤི པ་པ་ཉྩོ, ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་མེ་ཝ མ་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཏུ་མྷེ ཨ་ཏྟ་ནཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པིཾ་སུ. ཐེ་རོ ནེ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཏ་ཏོ ནེ་སཾ ཨེ་ཀོ དྭཱི་ཧ་ཏཱི་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པ་རི་ཝཱ་རཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏེ་སུ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏྠེ་རོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི, ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཨི་ཏ་རེ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལ་ངྐི་རི་ཡ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཚ་སུ ཀཱ་མ་ས་གྒེ་སུ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ མ་ལླ་རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི, ཨེ་ཀོ ག་ནྡྷཱ་ར་རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ, ཨེ་ཀོ བཱ་ཧི་ར་ར་ཊྛེ, ཨེ་ཀོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཀུ་ལ་དཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཀུ་ཙྪི་མྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཨི་ཏ་རོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རི་སྶཱ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ་ཡ ཀུ་ཙྪི་མྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. སཱ ཀི་ར ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶ དྷཱི་ཏཱ, ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷཱི་ཏཱ ས་མ་ཡ་ནྟ་རཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཀ་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ནི་ཡྻཱ་ད་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཐེ་ཀོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ཛྫི. སཱ ཏེ་ན ག་བྦྷཾ ག་ཎྷི. ཏཾ ག་བྦྷི་ནིཾ དི་སྭཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷིཾ་སུ. སཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ནྟཱི ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ས་བྷཱ་ཡཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. ཏེ་ན་སྶ ས་བྷི་ཡོཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཱ་སི. སོ ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་ས་ཏྠཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝཱ་དཱི ཧུ་ཏྭཱ ཝཱ་ད་པྤ་སུ་ཏོ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དི་སཾ ཨ་དི་སྭཱ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཨ་སྶ་མཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རཱ་ད་ཡོ སི་པྤཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ མཱ་ཏུ་ཡཱ ཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ དི་ནྣེ ཝཱི་ས་ཏི་པ་ཉྷེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ ཏེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པུ་ཙྪི. ཏེ ཙ་སྶ ཏེ་སཾ པ་ཉྷཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ བྱཱ་ཀཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. ས་བྷི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢. ས་བྷི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) པ་ན ‘‘སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་ས་བྲ་ཧྨཱ ཏེ པ་ཉྷེ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏཾ.
ཡ་དཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧཱ་སི, ཏ་དཱ ས་བྷི་ཡོ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ པ་ཉྷེ པུ་ཙྪི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཏེ པ་ཉྷེ བྱཱ་ཀཱ་སཱི་ཏི ས་བྦཾ ས་བྷི་ཡ་སུ་ཏྟེ (སུ. ནི. ས་བྷི་ཡ་སུ་ཏྟཾ) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་བྷི་ཡོ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏེ་སུ པ་ཉྷེ་སུ བྱཱ་ཀ་ཏེ་སུ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༤༦.༢༧-༣༡) –
‘‘ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷ་སྶ མུ་ནི་ནོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཝུ་སཱི་མ་ཏོ;
དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཝ་ཛ་ཏོ, ཨ་ཀྐ་མ་ན་མ་དཱ་ས་ཧཾ.
‘‘ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀ་པྤ་མྷི, ཡཾ དཱ་ན་མ་ད་དིཾ ཏ་དཱ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཨ་ཀྐ་མ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧཱ པ་ན ཧུ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟེ ས་ངྒྷ་བྷེ་དཱ་ཡ པ་ར་ཀྐ་མ་ནྟེ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ དེ་ནྟོ –
༢༧༥. ‘‘པ་རེ ཙ ན ཝི་ཛཱ་ན་ནྟི, མ་ཡ་མེ་ཏྠ ཡ་མཱ་མ་སེ;
ཡེ ཙ ཏ་ཏྠ ཝི་ཛཱ་ན་ནྟི, ཏ་ཏོ ས་མྨ་ནྟི མེ་དྷ་གཱ.
༢༧༦. ‘‘ཡ་དཱ ཙ ཨ་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟཱ, ཨི་རི་ཡ་ནྟྱ་མ་རཱ ཝི་ཡ;
ཝི་ཛཱ་ན་ནྟི ཙ ཡེ དྷ་མྨཾ, ཨཱ་ཏུ་རེ་སུ ཨ་ནཱ་ཏུ་རཱ.
༢༧༧. ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི སི་ཐི་ལཾ ཀ་མྨཾ, སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཉྩ ཡཾ ཝ་ཏཾ;
ས་ངྐ་སྶ་རཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ན ཏཾ ཧོ་ཏི མ་ཧ་པྥ་ལཾ.
༢༧༨. ‘‘ཡ་སྶ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ, གཱ་ར་ཝོ ནཱུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི;
ཨཱ་ར་ཀཱ ཧོ་ཏི ས་དྡྷ་མྨཱ, ན་བྷཾ པུ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཡ་ཐཱ’’ཏི. –
ཙ་ཏཱུ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི.
ཏ་ཏྠ པ་རེཏི པ་ཎྜི་ཏེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ – ‘‘ཨ་དྷ་མྨཾ དྷ་མྨོ’’ཏི ‘‘དྷ་མྨཾ ཨ་དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི་བྷེ་ད་ཀ་ར་ཝ་ཏྠུ་དཱི་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཝཱ་ད་པྤ་སུ་ཏཱ པ་རེ ནཱ་མ. ཏེ ཏ་ཏྠ ཝི་ཝཱ་དཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ‘‘མ་ཡཾ ཡ་མཱ་མ་སེ ཨུ་པ་ར་མཱ་མ ན་སྶཱ་མ ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ མ་ཙྩུ་ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ན ཛཱ་ན་ནྟི. ཡེ ཙ ཏ་ཏྠ ཝི་ཛཱ་ན་ནྟཱིཏི ཡེ ཏ་ཏྠ པ་ཎྜི་ཏཱ – ‘‘མ་ཡཾ མ་ཙྩུ་ས་མཱི་པཾ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཝི་ཛཱ་ན་ནྟི. ཏ་ཏོ ས་མྨ་ནྟི མེ་དྷ་གཱཏི ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏེ ཛཱ་ན་ནྟཱ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ མེ་དྷ་གཱ་ནཾ ཀ་ལ་ཧཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཏེ མེ་དྷ་གཱ ས་མྨ་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ པ་རེ ཙཱཏི ཡེ ས་ཏྠུ ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ ཨ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན སཱ་ས་ན་ཏོ བཱ་ཧི་ར་ཏཱ་ཡ པ་རེ, ཏེ ཡཱ་ཝ ‘‘མ་ཡཾ མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠ ཨི་དྷ ལོ་ཀེ སཱ་ས་ན་སྶ པ་ཊི་ནི་གྒཱ་ཧེ་ན ཡ་མཱ་མ་སེ ཝཱ་ཡ་མཱ་མཱ’’ཏི ན ཝི་ཛཱ་ན་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཝི་ཝཱ་དཱ ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ནྟི, ཡ་དཱ པ་ན ཏ་སྶ གཱ་ཧ་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཡེ ཙ ཏ་ཏྠ ཏེ་སུ ཝི་ཝཱ་ད་པྤ་སུ་ཏེ་སུ ཨ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨཱ་དི་ཀེ ཨ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨཱ་དི་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་ཛཱ་ན་ནྟི, ཏ་ཏོ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཱ ཏེ པ་ཎྜི་ཏ་པུ་རི་སེ ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཝཱ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཱ མེ་དྷ་གཱ ས་མྨ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཡ་དཱཏི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. ཨ་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟཱཏི ཝི་ཝཱ་ད་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མཱུ་པཱ་ཡཾ, དྷ་མྨཱ་དྷ་མྨེ ཝཱ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ. ཨི་རི་ཡ་ནྟྱ་མ་རཱ ཝི་ཡཱཏི ཨ་མ་རཱ ཝི་ཡ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཨུ་དྡྷ་ཏཱ ཨུ་ནྣ་ལཱ༹ ཙ་པ་ལཱ མུ་ཁ་རཱ ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་ནྟི ཙ་ར་ནྟི ཝི་ཙ་ར་ནྟི ཏ་དཱ ཝི་ཝཱ་དོ ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏེ་ཝ. ཝི་ཛཱ་ན་ནྟི ཙ ཡེ དྷ་མྨཾ, ཨཱ་ཏུ་རེ་སུ ཨ་ནཱ་ཏུ་རཱཏི ཡེ པ་ན ས་ཏྠུ སཱ་ས་ན་དྷ་མྨཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ ཀི་ལེ་ས་རོ་གེ་ན ཨཱ་ཏུ་རེ་སུ ས་ཏྟེ་སུ ཨ་ནཱ་ཏུ་རཱ ནི་ཀྐི་ལེ་སཱ ཨ་ནཱི་གྷཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཝི་ཝཱ་དོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཡཾ ཀི་ཉྩི སི་ཐི་ལཾ ཀ་མྨནྟི ཨོ་ལི་ཡི་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎེ་ན སི་ཐི་ལ་གཱ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ སཱ་ཐ་ལི་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་ཏཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ. སཾ་ཀི་ལི་ཊྛནྟི ཝེ་སཱི་ཨཱ་དི་ཀེ ཨ་གོ་ཙ་རེ ཙ་ར་ཎེ་ན, ཀུ་ཧ་ནཱ་དི་མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ཝཱ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཾ ཝ་ཏ་ས་མཱ་དཱ་ནཾ. ས་ངྐ་སྶ་རནྟི ས་ངྐཱ་ཧི ས་རི་ཏ་བྦཾ, ཝི་ཧཱ་རེ ཀི་ཉྩི ཨ་སཱ་རུ་པྤཾ སུ་ཏྭཱ – ‘‘ནཱུ་ན ཨ་སུ་ཀེ་ན ཀ་ཏ’’ནྟི པ་རེ་ཧི ཨ་ས་ངྐི་ཏ་བྦཾ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀི་ཙྩཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་མྤི ས་ངྒྷཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཨི་མེ མ་མ ཙ་རི་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ མཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཨཱ་ས་ངྐཱ་ཧི ས་རི་ཏཾ ཨུ་ས་ངྐི་ཏཾ པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ. ན ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཏཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ན ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨ་མ་ཧ་པྥ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀཱ་ན་མྤི་སྶ ན མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་ལླེ་ཁ་ཝུ་ཏྟི་ནཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ས་ལླེ་ཁ་ཝུ་ཏྟི་ནོ ཙ ཝི་ཝཱ་ད་སྶ ཨ་ཝ་ས་རོ ཨེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
གཱ་ར་ཝོ ནཱུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ ཨ་པ་ད་ཀྑི་ཎ་གྒཱ་ཧི་བྷཱ་ཝེ་ན ག་རུ་ཀཱ་ཏ་བྦེ་སུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ གཱ་ར་ཝོ ག་རུ་ཀ་ར་ཎཾ ན ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨཱ་ར་ཀཱ ཧོ་ཏི ས་དྡྷ་མྨཱཏི སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་དྡྷ་མྨ་ཏོ་པི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་དྡྷ་མྨ་ཏོ་པི དཱུ་རེ ཧོ་ཏི, ན ཧི ཏཾ ག་རཱུ སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟི, ཨ་སི་ཀྑི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ནཱ་དི་ཡ་ནྟོ ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་པྤ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟོ ཀུ་ཏོ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ར་ཀཱ ཧོ་ཏི ས་དྡྷ་མྨཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? ‘‘ན་བྷཾ པུ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཡ་ཐཱ’’ཏི ཡ་ཐཱ ན་བྷཾ ཨཱ་ཀཱ་སཾ པུ་ཐ་ཝི་ཡཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ དཱུ་རེ. ན ཀ་དཱ་ཙི ས་མྨི་སྶ་བྷཱ་ཝོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ –
‘‘ན་བྷ་ཉྩ དཱུ་རེ པ་ཐ་ཝཱི ཙ དཱུ་རེ, པཱ་རཾ ས་མུ་དྡ་སྶ ཏ་དཱ་ཧུ དཱུ་རེ;
ཏ་ཏོ ཧ་ཝེ དཱུ་ར་ཏ་རཾ ཝ་ད་ནྟི, ས་ཏ་ཉྩ དྷ་མྨོ ཨ་ས་ཏ་ཉྩ རཱ་ཛཱ’’ཏི.(ཛཱ. ༢.༢༡.༤༡༤);
ས་བྷི་ཡ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ན་ནྡ་ཀ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དྷི་ར་ཏྠཱུཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ན་ནྡ་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ཝོ སེ་ཊྛི ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀེ་ན ཝ་ཏྠེ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ པ་ཎི་དྷཱ་ན་མ་ཀཱ་སི, ས་ཏྠུ བོ་དྷི་རུ་ཀྑེ པ་དཱི་པ་པཱུ་ཛ་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀ་ར་ཝི་ཀ་ས་ཀུ་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ མ་དྷུ་ར་ཀཱུ་ཛི་ཏཾ ཀཱུ་ཛ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ མ་ཡཱུ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཝ་ས་ན་གུ་ཧཱ་ཡ དྭཱ་རེ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ མ་དྷུ་ར་ཝ་སྶི་ཏཾ ཝ་སྶི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ན་ནྡ་ཀོཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༤༦.༢༢-༢༦) –
‘‘པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་སྶ བོ་དྷི་ཡཱ པཱ་ད་པུ་ཏྟ་མེ;
པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ སུ་མ་ནོ, ཏ་ཡོ ཨུ་ཀྐེ ཨ་དྷཱ་ར་ཡིཾ.
‘‘ས་ཏ་ས་ཧ་སྶི་ཏོ ཀ་པྤེ, སོ་ཧཾ ཨུ་ཀྐ་མ་དྷཱ་ར་ཡིཾ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཨུ་ཀྐ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧཱ པ་ན ཧུ་ཏྭཱ ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁེ་ན ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དེ ཨཱ་ཎ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ པ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ཏཱ་ནི ཨེ་ཀོ་ཝཱ་དེ་ནེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པེ་སི. ཏེ་ན ནཾ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཐེ་རཾ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ ཨི་ཏྠཱི ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཧ་སི. ཐེ་རོ ཏ་སྶཱ ཏཾ ཀི་རི་ཡཾ དི་སྭཱ ས་རཱི་ར་སྶ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་མུ་ཁེ་ན དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ –
༢༧༩. ‘‘དྷི་ར་ཏྠུ པཱུ་རེ དུ་གྒ་ནྡྷེ, མཱ་ར་པ་ཀྑེ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ;
ན་ཝ་སོ་ཏཱ་ནི ཏེ ཀཱ་ཡེ, ཡཱ་ནི ས་ནྡ་ནྟི ས་བྦ་དཱ.
༢༨༠. ‘‘མཱ པུ་རཱ་ཎཾ ཨ་མ་ཉྙི་ཏྠོ, མཱ་སཱ་དེ་སི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ;
ས་གྒེ་པི ཏེ ན ར་ཛྫ་ནྟི, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན མཱ་ནུ་སེ.
༢༨༡. ‘‘ཡེ ཙ ཁོ བཱ་ལཱ དུ་མྨེ་དྷཱ, དུ་མྨ་ནྟཱི མོ་ཧ་པཱ་རུ་ཏཱ;
ཏཱ་དི་སཱ ཏ་ཏྠ ར་ཛྫ་ནྟི, མཱ་ར་ཁི་ཏྟ་མྷི བ་ནྡྷ་ནེ.
༢༨༢. ‘‘ཡེ་སཾ རཱ་གོ ཙ དོ་སོ ཙ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཙ ཝི་རཱ་ཛི་ཏཱ;
ཏཱ་དཱི ཏ་ཏྠ ན ར་ཛྫ་ནྟི, ཚི་ནྣ་སུ་ཏྟཱ ཨ་བ་ནྡྷ་ནཱ’’ཏི. – གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ དྷཱིཏི ཛི་གུ་ཙྪ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ར་ཏྠཱུཏི ར-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ, དྷཱི ཨ་ཏྠུ ཏཾ ཛི་གུ་ཙྪཱ་མི ཏ་ཝ དྷི་ཀྐཱ་རོ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པཱུ་རེཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏ་སྶཱ དྷི་ཀྐཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནཱ་ནི ཨཱ་མ་ནྟ་ན་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. པཱུ་རེཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཛེ་གུ་ཙྪེ་ཧི ནཱ་ནཱ་ཀུ་ཎ་པེ་ཧི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་ཨ་སུ་ཙཱི་ཧི ས་མྤུ་ཎྞེ. དུ་གྒ་ནྡྷེཏི ཀུ་ཎ་པ་པཱུ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ས་བྷཱ་ཝ་དུ་གྒ་ནྡྷེ. མཱ་ར་པ་ཀྑེཏི ཡ་སྨཱ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཏྠུ ཨ་ནྡྷ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཀི་ལེ་ས་མཱ་རཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏི, དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་མཱ་ར་སྶ ཙ ཨོ་ཏཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛཾ དེ་ཏི. ཏ་སྨཱ མཱ་ར་སྶ པ་ཀྑོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མཱ་ར་པ་ཀྑེ’’ཏི. ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེཏི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཀི་ལེ་སཱ་ཝ་སྶ་ཝ་ནེ་ན ཏ་ཧིཾ ཏ་ཧིཾ ཨ་སུ་ཙི་ནི་སྶ་ནྡ་ནེ་ན ཙ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ. ཨི་དཱ་ནི་སྶཱ ན་ཝ་སོ་ཏཱ་ནི ཏེ ཀཱ་ཡེ, ཡཱ་ནི ས་ནྡ་ནྟི ས་བྦ་དཱཏི ‘‘ཨ་ཀྑི་མྷཱ ཨ་ཀྑི་གཱུ་ཐ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (སུ. ནི. ༡༩༩) ཝུ་ཏྟཾ ཨ་སུ་ཙི་ནོ ཨ་ཝ་སྶ་ཝ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ པ་ན ན་ཝ་ཚི་དྡཾ དྷུ་ཝ་སྶ་ཝཾ ཨ་སུ་ཙི་བྷ་རི་ཏཾ ཀཱ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཛཱ་ན་ནྟཱི མཱ པུ་རཱ་ཎཾ ཨ་མ་ཉྙི་ཏྠོཏི པུ་རཱ་ཎཾ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟཾ ཧ་སི་ཏ་ལ་པི་ཏཾ ཀཱི་ལི༹་ཏཾ མཱ མ་ཉྙི, ‘‘ཨི་དཱ་ནི་པི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མཱ ཙི་ནྟེ་ཧི. མཱ་སཱ་དེ་སི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེཏི ཡ་ཐཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པུ་རི་མ་ཀཱ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཡ་ཐཱ ཝཱ ཏེ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ག་ཏཱ པ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཡ་ཐཱ ཙ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཏ་ཐ་དྷ་མྨེ ཙ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ ཨ་ཝ་བུ་དྡྷཱ, ཏ་ཐཱ ཨི་མེ་པཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་མ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ པ་ཀ་ཏི་ས་ཏྟེ ཝི་ཡ ཨ་ཝ་ཉྙཱ་ཡ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཙ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་མཱ་ནཱ མཱ་སཱ་དེ་སི. ཨ་ནཱ་སཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ. ས་གྒེ་པི ཏེ ན ར་ཛྫ་ནྟི, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན མཱ་ནུ་སེཏི ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷེ་ནཱ་པི ཨ་ཀྑཱ་ནེ་ན པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་སུ་ཁེ ས་གྒེ་པི ཏེ སཱ་ཝ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ན ར་ཛྫ་ནྟི, ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་སྶ སུ་པ་རི་དི་ཊྛ་ཏྟཱ རཱ་གཾ ན ཛ་ནེ་ནྟི, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན མཱི་ལ༹ྷ་རཱ་སི་ས་དི་སེ མཱ་ནུ་སེ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ, ཏ་ཏྠ ན ར་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི.
ཡེ ཙ ཁོཏི ཡེ པ་ན བཱ་ལྱ་པྤ་ཡོ་ག་ཏོ བཱ་ལཱ, དྷ་མྨོ་ཛ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་མྨེ་དྷཱ, ཨ་སུ་བྷེ སུ་བྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནེ་ན དུ་ཙི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟི་ཏཱ་ཡ དུ་མྨ་ནྟཱི, མོ་ཧེ་ན ཨ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ས་བྦ་སོ པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ མོ་ཧ་པཱ་རུ་ཏཱ ཏཱ་དི་སཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ ཨ་ནྡྷ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, ཏ་ཏྠ ཏ་སྨིཾ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་ཏེ, མཱ་ར་ཁི་ཏྟ་མྷི བ་ནྡྷ་ནེ མཱ་རེ་ན ཨོ་ཌྜི་ཏེ མཱ་ར་པཱ་སེ, ར་ཛྫ་ནྟི ར་ཏྟཱ གི་དྡྷཱ ག་དྷི་ཏཱ མུ་ཙྪི་ཏཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་པ་ནྣཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི.
ཝི་རཱ་ཛི་ཏཱཏི ཡེ་སཾ པ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཏེ་ལ་ཉྫ་ན་རཱ་གོ ཝི་ཡ དུ་མྨོ་ཙ་ནཱི་ཡ་ས་བྷཱ་ཝོ རཱ་གོ ས་པ་ཏྟོ ཝི་ཡ ལ་དྡྷོ་ཀཱ་སོ དུ་སྶ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ དོ་སོ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཙ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཝི་རཱ་གེ་ན ས་བྦ་སོ ཝི་རཱ་ཛི་ཏཱ པ་ཧཱི་ནཱ ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ, ཏཱ་དི་སཱ ཨ་གྒ་མ་གྒ་ས་ཏྠེ་ན ཚི་ནྣབྷ་ཝ་ནེ་ཏྟིསུ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཀ་ཏྠ་ཙི་པི བ་ནྡྷ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བ་ནྡྷ་ནཱ ཏ་ཏྠ ཏ་སྨིཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ མཱ་ར་པཱ་སེ ན ར་ཛྫ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཐེ་རོ ཏ་སྶཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ག་ཏོ.
ན་ནྡ་ཀ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཛ་མྦུ་ཀ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཉྩ་པ་ཉྙཱ་སཱཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཛ་མྦུ་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ ཏི་སྶ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ས་ཏྠུ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ས་དྡ་ཧ་ནྟོ བོ་དྷི་རུ་ཀྑཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ བཱི་ཛ་ནེ་ན པཱུ་ཛེ་སི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ན ཀཱ་རི་ཏེ ཨཱ་རཱ་མེ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཏེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱི་ཡ་མཱ་ནོ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨེ་ཀོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏྠེ་རོ ལཱུ་ཁ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རོ ཀེ་སོ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ གཱ་མཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཾ དི་སྭཱ སོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཀ་པྤ་ཀེ་ན ཀེ་ས་མ་སྶཱུ་ནི ཨོ་ཧཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ སུ་ནྡ་རཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ད་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ, བྷ་ནྟེ, ཝ་ས་ཐཱ’’ཏི ཝ་སཱ་པེ་ཏི. ཏཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀོ ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪེ་ར་པ་ཀ་ཏོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཝ་རཾ ཏེ, བྷི་ཀྑུ, ཨི་མི་ནཱ པཱ་པུ་པཱ་ས་ཀེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷ ཝ་ས་ན་ཏོ ཨ་ངྒུ་ལཱི་ཧི ཀེ་སེ ལུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཙེ་ལ་སྶ ས་ཏོ གཱུ་ཐ་མུ་ཏྟཱ་ཧཱ་ར་ཛཱི་ཝ་ན’’ནྟི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པཱ་ཡཱ་སཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧ་ཏྠེ་ན གཱུ་ཐཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ཁཱ་དི, མུ་ཏྟ་ཉྩ པི་ཝི. ཨི་མི་ནཱ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩི་ཏྭཱ པུ་ན གཱུ་ཐ་མུ་ཏྟཱ་ཧཱ་རོ ཝ་སི་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་སེ་སེ་ན མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣོ་པི པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི ནི་ག་ཎྛོ ཧུ་ཏྭཱ གཱུ་ཐ་བྷ་ཀྑོ ཨ་ཧོ་སི.
པུ་ན ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ མ་ནུ་སྶ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ནོ་པི ཨ་རི་ཡཱུ་པ་ཝཱ་ད་བ་ལེ་ན དུ་གྒ་ཏ་ཀཱུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཐ་ཉྙཾ ཝཱ ཁཱི་རཾ ཝཱ ས་པྤིཾ ཝཱ པཱ་ཡ་མཱ་ནོ, ཏཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ མུ་ཏྟ་མེ་ཝ པི་ཝ་ཏི, ཨོ་ད་ནཾ བྷོ་ཛི་ཡ་མཱ་ནོ, ཏཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ གཱུ་ཐ་མེ་ཝ ཁཱ་ད་ཏི, ཨེ་ཝཾ གཱུ་ཐ་མུ་ཏྟ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཝ་ཌྜྷ་ནྟོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ་པི ཏ་དེ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ཏ་ཏོ ཝཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ པ་རི་ཙྩ་ཛིཾ་སུ. སོ ཉཱ་ཏ་ཀེ་ཧི པ་རི་ཙྩ་ཏྟོ ན་གྒ་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ན ནྷཱ་ཡ་ཏི, ར་ཛོ་ཛ་ལླ་དྷ་རོ ཀེ་ས་མ་སྶཱུ་ནི ལུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་པཱ་དེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ནི་མ་ནྟ་ནཾ ན སཱ་དི་ཡ་ཏི, མཱ་སོ་པ་ཝཱ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ པུ་ཉྙ་ཏྠི་ཀེ་ཧི དི་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཾ མཱ་སེ མཱ་སེ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཀུ་ས་གྒེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ དི་ཝཱ ཛི་ཝ྄ཧ་གྒེ་ན ལེ་ཧ་ཏི, ར་ཏྟི་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་ལླ་གཱུ་ཐཾ ས་པྤཱ་ཎ་ཀ’’ནྟི ཨ་ཁཱ་དི་ཏྭཱ སུ་ཀྑ་གཱུ་ཐ་མེ་ཝ ཁཱ་ད་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པ་ཉྩ་པ་ཉྙཱ་ས་ཝ་སྶཱ་ནི ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟཱ་ནི མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ‘‘མ་ཧཱ་ཏ་པོ པ་ར་མ་པྤི་ཙྪོ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཏ་ནྣི་ནྣོ ཏ་པྤོ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ ཧ་ད་ཡ་བྦྷ་ནྟ་རེ གྷ་ཊེ པ་དཱི་པཾ ཝི་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ པ་ཛྫ་ལ་ནྟཾ དི་སྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ, ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ལ་དྡྷཱུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན དྷ་མྨ་པ་དེ ‘‘མཱ་སེ མཱ་སེ ཀུ་ས་གྒེ་ནཱ’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ (དྷ. པ. ཨ་ཊྛ. ༡.ཛ་མྦུ་ཀ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལེ ‘‘ཨཱ་དི་ཏོ མི་ཙྪཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ་པི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཀེ་ན ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦཾ མ་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ’’ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ –
༢༨༣. ‘‘པ་ཉྩ་པ་ཉྙཱ་ས་ཝ་སྶཱ་ནི, ར་ཛོ་ཛ་ལླ་མ་དྷཱ་ར་ཡིཾ;
བྷུ་ཉྫ་ནྟོ མཱ་སི་ཀཾ བྷ་ཏྟཾ, ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨ་ལོ་ཙ་ཡིཾ.
༢༨༤. ‘‘ཨེ་ཀ་པཱ་དེ་ན ཨ་ཊྛཱ་སིཾ, ཨཱ་ས་ནཾ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡིཾ;
སུ་ཀྑ་གཱུ་ཐཱ་ནི ཙ ཁཱ་དིཾ, ཨུ་དྡེ་ས་ཉྩ ན སཱ་དི་ཡིཾ.
༢༨༥. ‘‘ཨེ་ཏཱ་དི་སཾ ཀ་རི་ཏྭཱ་ན, བ་ཧུཾ དུ་གྒ་ཏི་གཱ་མི་ནཾ;
ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ མ་ཧོ་གྷེ་ན, བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎ་མཱ་ག་མཾ.
༢༨༦. ‘‘ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ པ་སྶ, པ་སྶ དྷ་མྨ་སུ་དྷ་མྨ་ཏཾ;
ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ, ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི. –
ཨི་མཱ ཙ་ཏ་སྶོ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ་པ་ཉྙཱ་ས་ཝ་སྶཱ་ནི, ར་ཛོ་ཛ་ལླ་མ་དྷཱ་ར་ཡིནྟི ན་གྒ་པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ནྷཱ་ན་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ པ་ཉྩཱ་དྷི་ཀཱ་ནི པ་ཉྙཱ་ས་ཝ་སྶཱ་ནི ས་རཱི་རེ ལ་གྒཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་རེ་ཎུ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ར་ཛོ, ས་རཱི་ར་མ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཛ་ལླ་ཉྩ ཀཱ་ཡེ་ན དྷཱ་རེ་སིཾ. བྷུ་ཉྫ་ནྟོ མཱ་སི་ཀཾ བྷ་ཏྟནྟི ར་ཏྟི་ཡཾ གཱུ་ཐཾ ཁཱ་ད་ནྟོ ལོ་ཀ་ཝ་ཉྩ་ན་ཏྠཾ མཱ་སོ་པ་ཝཱ་སི་ཀོ ནཱ་མ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ཉྙ་ཏྠི་ཀེ་ཧི དི་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཾ མཱ་སེ མཱ་སེ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཛི་ཝ྄ཧ་གྒེ པ་ཋ་ན་ཝ་སེ་ན བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཨ་ལོ་ཙ་ཡིནྟི ཏཱ་དི་ས་ཙྪཱ་རི་ཀཱ་པ་ཀྑེ་པེ་ན སི་ཐི་ལ་མཱུ་ལཾ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨ་ངྒུ་ལཱི་ཧི ལུ་ཉྩཱ་པེ་སིཾ.
ཨེ་ཀ་པཱ་དེ་ན ཨ་ཊྛཱ་སིཾ, ཨཱ་ས་ནཾ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡིནྟི ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨཱ་ས་ནཾ ནི་ས་ཛྫཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་སིཾ, ཏི་ཊྛ་ནྟོ ཙ ཨུ་བྷོ ཧ་ཏྠེ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ པཱ་དེ་ན ཨ་ཊྛཱ་སིཾ. ཨུ་དྡེ་སནྟི ནི་མ་ནྟ་ནཾ. ཨུ་དི་སྶ་ཀ་ཏ་ནྟི ཀེ་ཙི. ན སཱ་དི་ཡིནྟི ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཏཱ་དི་སཾ ཀ་རི་ཏྭཱ་ན, བ་ཧུཾ དུ་གྒ་ཏི་གཱ་མི་ནནྟི ཨེ་ཏཱ་དི་སཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝི་པཱ་ཀ་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཀཾ དུ་གྒ་ཏི་གཱ་མི་ནཾ བ་ཧུཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏཱི་སུ ཨི་དྷ ཙ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ. ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ མ་ཧོ་གྷེ་ནཱཏི ཀཱ་མོ་གྷཱ་དི་ནཱ མ་ཧ་ཏཱ ཨོ་གྷེ་ན ཝི་སེ་ས་ཏོ དི་ཊྛོ་གྷེ་ན ཨ་པཱ་ཡ་ས་མུ་དྡཾ པ་ཏི་ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཡ་མཱ་ནོ, བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎ་མཱ་ག་མནྟི ཏཱ་དི་སེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་ཙྪི་དྡེ་ན ཀི་ཙྪེ་ན མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པུ་ཉྙ་བ་ལེ་ན བུ་དྡྷཾ ‘‘ས་ར་ཎ’’ནྟི ཨཱ་ག་མཱ་སིཾ, ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཝེ་ཙྩ་པ་སཱ་དེ་ན ས་ཏྠ་རི པ་སཱི་དིཾ. ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ པ་སྶ, པ་སྶ དྷ་མྨ་སུ་དྷ་མྨ་ཏནྟི ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ག་ཏཾ མ་མ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ པ་སྶ, པ་སྶ སཱ་ས་ན་དྷ་མྨ་སྶ ཙ སུ་དྷ་མྨ་ཏཾ ཡོ་ཧཾ ཏ་ཐཱ་མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ནྣོ་པི ཨེ་ཀོ་ཝཱ་དེ་ནེ་ཝ ས་ཏྠཱ་རཱ ཨེ་དི་སཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ས་མྤཱ་པི་ཏོ. ‘‘ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི ཏེ་ནཱ་ཧ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༤༦.༡༧-༢༡) –
‘‘ཏི་སྶ་སྶཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ, བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མ་ཝ་ནྡི་ཡཾ;
པ་གྒ་ཡ྄ཧ བཱི་ཛ་ནིཾ ཏ་ཏྠ, སཱི་ཧཱ་ས་ན་མ་བཱི་ཛ་ཧཾ.
‘‘དྭེ་ན་ཝུ་ཏེ ཨི་ཏོ ཀ་པྤེ, སཱི་ཧཱ་ས་ན་མ་བཱི་ཛ་ཧཾ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, བཱི་ཛ་ནཱ་ཡ ཨི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཛ་མྦུ་ཀ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. སེ་ན་ཀ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སྭཱ་ག་ཏཾ ཝ་ཏཱཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སེ་ན་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ སི་ཁི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ་རཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ མོ་ར་ཧ་ཏྠེ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པཱུ་ཛེ་སི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་ར་སྶ བྷ་གི་ནི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟི, སེ་ན་ཀོཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཝི་ཛྫཱ་སི་པྤེ་སུ ནི་པྥ་ཏྟིཾ ག་ཏོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ཏི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན མ་ཧཱ་ཛ་ནོ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཕ་གྒུ་ན་མཱ་སེ ཨུ་ཏྟ་ར་ཕ་གྒུ་ན་ན་ཀྑ་ཏྟེ ཨུ་སྶ་ཝཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ ག་ཡཱ་ཡཾ ཏི་ཏྠཱ་བྷི་སེ་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏེ་ན ཏཾ ཨུ་སྶ་ཝཾ ‘‘ག་ཡཱ་ཕ་གྒཱུ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཏཱ་དི་སེ ཨུ་སྶ་ཝ་དི་ཝ་སེ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ག་ཡཱ་ཏི་ཏྠ་ས་མཱི་པེ ཝི་ཧ་ར་ཏི, མ་ཧཱ་ཛ་ནོ་པི ཏི་ཏྠཱ་བྷི་སེ་ཀཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ སེ་ན་ཀོ་པི ཏི་ཏྠཱ་བྷི་སེ་ཀ་ཏྠཾ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ ས་ཏྠཱ་རཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༤༦.༩-༡༦) –
‘‘མོ་ར་ཧ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, ཨུ་པེ་སིཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ;
པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ སུ་མ་ནོ, མོ་ར་ཧ་ཏྠ་མ་དཱ་ས་ཧཾ.
‘‘ཨི་མི་ནཱ མོ་ར་ཧ་ཏྠེ་ན, ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཎི་དྷཱི་ཧི ཙ;
ནི་བྦཱ་ཡིཾ་སུ ཏ་ཡོ ཨ་གྒཱི, ལ་བྷཱ་མི ཝི་པུ་ལཾ སུ་ཁཾ.
‘‘ཨ་ཧོ བུ་དྡྷོ ཨ་ཧོ དྷ་མྨོ, ཨ་ཧོ ནོ ས་ཏྠུ་ས་མྤ་དཱ;
ད་ཏྭཱ་ན་ཧཾ མོ་ར་ཧ་ཏྠཾ, ལ་བྷཱ་མི ཝི་པུ་ལཾ སུ་ཁཾ.
‘‘ཏི་ཡ་གྒཱི ནི་བྦུ་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ཝཱ ས་བྦེ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ;
ས་བྦཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ, ན་ཏྠི དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོ.
‘‘ཨེ་ཀ་ཏིཾ་སེ ཨི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ དཱ་ན་མ་ད་དིཾ ཏ་དཱ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, མོ་ར་ཧ་ཏྠ་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ས་ཉྫཱ་ཏ་སོ་མ་ན་སྶོ ཨུ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན –
༢༨༧. ‘‘སྭཱ་ག་ཏཾ ཝ་ཏ མེ ཨཱ་སི, ག་ཡཱ་ཡཾ ག་ཡ་ཕ་གྒུ་ཡཱ;
ཡཾ ཨ་དྡ་སཱ་སིཾ ས་མྦུ་དྡྷཾ, དེ་སེ་ནྟཾ དྷ་མྨ་མུ་ཏྟ་མཾ.