༥. པ་ཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏོ
༡. རཱ་ཛ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ བྷི་ཀྑུ སི་ཝ་ཐི་ཀཾ ག་ནྟྭཱཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ རཱ་ཛ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ པུ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ, ཨི་ཏོ ཙ་ཏུ་དྡ་སེ ཀ་པྤེ བུ་དྡྷ་སུ་ཉྙེ ལོ་ཀེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ, ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཝ་ན་ནྟཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཨ་མྦཱ་ཊ་ཀ་ཕ་ལཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཾ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ རཱ་ཛ་ད་ཏྟོཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ པ་ཉྩ་ཧི ས་ཀ་ཊ་ས་ཏེ་ཧི བྷ་ཎྜཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝཱ་ཎི་ཛྫ་ཝ་སེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ ག་ཎི་ཀཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ པ་ར་མ་སོ་བྷ་གྒ་ཡོ་ག་ཏོ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ས་ཧ་སྶཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨ་ཐ སོ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་པུ་ཏྟོ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཏ་སྶཱ ག་ཎི་ཀཱ་ཡ ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ སཾ་ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ས་བྦཾ དྷ་ནཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ དུ་གྒ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ གྷཱ་ས་ཙྪཱ་ད་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པ་རི་བྦྷ་མ་ནྟོ སཾ་ཝེ་ག་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ས་ཏྠཱ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ པ་རི་སཱ་ཡ པ་རི་ཝུ་ཏོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. སོ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ སུ་སཱ་ནེ ཝ་ས་ཏི. ཏ་དཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ་པི ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་པུ་ཏྟོ ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ག་ཎི་ཀཱ་ཡ ས་ཧ ཝ་ས་ཏི. སཱ ཙ ག་ཎི་ཀཱ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ མ་ཧ་གྒྷ་ར་ཏ་ནཾ དི་སྭཱ ལོ་བྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་ཧི དྷུ་ཏྟ་པུ་རི་སེ་ཧི ཏཾ མཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ར་ཏ་ནཾ ག་ཎྷི. ཨ་ཐ ཏ་སྶ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་པུ་ཏྟ་སྶ མ་ནུ་སྶཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ཨོ་ཙ་ར་ཀ་མ་ནུ་སྶེ པེ་སེ་སུཾ. ཏེ ར་ཏྟི་ཡཾ ཏ་སྶཱ ག་ཎི་ཀཱ་ཡ གྷ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཚ་ཝི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཙྩེ་ཝ ཏཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ སི་ཝ་ཐི་ཀཱ་ཡ ཚ་ཌྜེ་སུཾ. རཱ་ཛ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཨ་སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏུཾ སུ་སཱ་ནེ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཏ་སྶཱ ག་ཎི་ཀཱ་ཡ ཀ་ལེ༹་ཝ་རཾ པ་ཊི་ཀྐུ་ལ་ཏོ མ་ན་སི ཀཱ་ཏུཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ ཀ་ཏི་པ་ཡ་ཝཱ་རེ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཙི་ར་མ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སོ་ཎ་སི་ངྒཱ་ལཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཏ་ཚ་ཝི་ཏཱ་ཡ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ, ཏ་ཏྠ ཀཱ་མ་རཱ་གཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ སཾ་ཝི་གྒ་ཏ་ར་མཱ་ན་སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་བྷཱ་སི་ཏྭཱ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་པ་ས་ཀྐི་ཏྭཱ ཨཱ་དི་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཨ་སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏཾ ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༤༤.༥༥-༥༩) –
‘‘ཝི་པི་ནེ བུ་དྡྷཾ དི་སྭཱ་ན, ས་ཡ་མྦྷུཾ ཨ་པ་རཱ་ཛི་ཏཾ;
ཨ་མྦཱ་ཊ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, ས་ཡ་མྦྷུ་སྶ ཨ་དཱ་ས་ཧཾ.
‘‘ཨེ་ཀ་ཏིཾ་སེ ཨི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ ཕ་ལ་མ་ད་དིཾ ཏ་དཱ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཕ་ལ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ –
༣༡༥. ‘‘བྷི་ཀྑུ སི་ཝ་ཐི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ཨ་དྡ་ས ཨི་ཏྠི་མུ་ཛ྄ཛྷི་ཏཾ;
ཨ་པ་ཝི་དྡྷཾ སུ་སཱ་ན་སྨིཾ, ཁ་ཛྫ་ནྟིཾ ཀི་མི་ཧཱི ཕུ་ཊཾ.
༣༡༦. ‘‘ཡ་ཉྷི ཨེ་ཀེ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟི, མ་ཏཾ དི་སྭཱ་ན པཱ་པ་ཀཾ;
ཀཱ་མ་རཱ་གོ པཱ་ཏུ་ར་ཧུ, ཨ་ནྡྷོ་ཝ ས་ཝ་ཏཱི ཨ་ཧུཾ.
༣༡༧. ‘‘ཨོ་རཾ ཨོ་ད་ན་པཱ་ཀ་མྷཱ, ཏ་མྷཱ ཋཱ་ནཱ ཨ་པ་ཀྐ་མིཾ;
ས་ཏི་མཱ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ་ཧཾ, ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨུ་པཱ་ཝི་སིཾ.
༣༡༨. ‘‘ཏ་ཏོ མེ མ་ན་སཱི་ཀཱ་རོ, ཡོ་ནི་སོ ཨུ་ད་པ་ཛྫ་ཐ;
ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ པཱ་ཏུ་ར་ཧུ, ནི་བྦི་དཱ ས་མ་ཏི་ཊྛ་ཐ.
༣༡༩. ‘‘ཏ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩི མེ, པ་སྶ དྷ་མྨ་སུ་དྷ་མྨ་ཏཾ;
ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ, ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི. –
ཨི་མཱ པ་ཉྩ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ སི་ཝ་ཐི་ཀཾ ག་ནྟྭཱཏི སཾ་སཱ་རེ བྷ་ཡ་སྶ ཨི་ཀྑ་ན་ཏོ བྷི་ཀྑུ, ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་མ་ཀ་སུ་སཱ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ. ‘‘བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཙེ་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཐེ་རོ ས་ཡཾ ཝ་ད་ཏི. ཨི་ཏྠིནྟི ཐཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠ སུ་ཀྐ་སོ་ཎི་ཏཾ ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན སཾ་ཧ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི ཐཱི, མཱ་ཏུ་གཱ་མོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨི་ཏྠཱི’’ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝ་ཉྫྷཱ་དཱི་སུ པ་ན ཏཾ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཙ ཏ་བྦོ་ཧཱ་རོ. ‘‘ཨི་ཏྠཱི’’ཏི ཨི་ཏྠི་ཀ་ལེ༹་ཝ་རཾ ཝ་ད་ཏི. ཨུ་ཛ྄ཛྷི་ཏནྟི པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷ་ནི་ཡ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཨ་པ་ཝི་དྡྷཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན ཁི་ཏྟཾ. ཁ་ཛྫ་ནྟིཾ ཀི་མི་ཧཱི ཕུ་ཊནྟི ཀི་མཱི་ཧི པཱུ་རི་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ ཁ་ཛྫ་མཱ་ནཾ.
ཡ་ཉྷི ཨེ་ཀེ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟི, མ་ཏཾ དི་སྭཱ་ན པཱ་པ་ཀནྟི ཡཾ ཨ་པ་ག་ཏཱ་ཡུ་ཨུ་སྨཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ མ་ཏཾ ཀ་ལེ༹་ཝ་རཾ པཱ་པ་ཀཾ ནི་ཧཱི་ནཾ ལཱ་མ་ཀཾ ཨེ་ཀེ ཙོ་ཀྑ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟི, ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུ་མྤི ན ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཀཱ་མ་རཱ་གོ པཱ་ཏུ་ར་ཧཱུཏི ཏ་སྨིཾ ཀུ་ཎ་པེ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་མ་རཱ་གོ མ་ཡ྄ཧཾ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཨ་ནྡྷོ་ཝ ས་ཝ་ཏཱི ཨ་ཧུནྟི ཏ་སྨིཾ ཀ་ལེ༹་ཝ་རེ ན་ཝ་ཧི དྭཱ་རེ་ཧི ཨ་སུ་ཙིཾ ས་ཝ་ཏི ས་ནྡ་ནྟེ ཨ་སུ་ཙི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་ནྡྷོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སིཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ –
‘‘ར་ཏྟོ ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ར་ཏྟོ དྷ་མྨཾ ན པ་སྶ་ཏི;
ཨ་ནྡྷ་ཏ་མཾ ཏ་དཱ ཧོ་ཏི, ཡཾ རཱ་གོ ས་ཧ་ཏེ ན་ར’’ནྟི ཙ.
‘‘ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ནྡྷ་ཀ་ར་ཎོ ཨ་ཙ་ཀྑུ་ཀ་ར་ཎོ’’ཏི ཙ ཨཱ་དི. ཀེ་ཙི པ་ནེ་ཏྠ ཏ་ཀཱ་རཱ་ག་མཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི ཀི་ལེ་ས་སྶ ཝཱ ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི. ཨ་པ་རེ ‘‘ཨ་ནྡྷོ་ཝ ཨ་ས་ཏི ཨ་ཧུ’’ནྟི པཱ་ལི༹ཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀཱ་མ་རཱ་གེ་ན ཨ་ནྡྷོ ཨེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏི་ར་ཧི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི. ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ན་ཏྠི.
ཨོ་རཾ ཨོ་ད་ན་པཱ་ཀ་མྷཱཏི ཨོ་ད་ན་པཱ་ཀ་ཏོ ཨོ་རཾ, ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཀཱ་ལེ་ན སུ་པ་རི་དྷོ་ཏ་ཏི་ནྟ་ཏ་ཎྜུ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཡཱ ཨོ་ད་ནཾ པ་ཙ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨོ་ར་མེ་ཝ ཀཱ་ལཾ, ཏ་ཏོ་པི ལ་ཧུ་ཀཱ་ལེ་ན རཱ་གཾ ཝི་ནོ་དེ་ནྟོ, ཏ་མྷཱ ཋཱ་ནཱ ཨ་པ་ཀྐ་མིཾ ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཋི་ཏ་སྶ མེ རཱ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཏ་མྷཱ ཋཱ་ནཱ ཨ་པ་ཀྐ་མིཾ ཨ་པ་ས་ཀྐིཾ. ཨ་པ་ཀྐ་ནྟོ་ཝ ས་ཏི་མཱ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ་ཧཾ ས་མ་ཎ་ས་ཉྙཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ས་ཏི་མཱ, ས་མྨ་དེ་ཝ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ནེ་ན ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཙ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨུ་པཱ་ཝི་སིཾ, པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ. ནི་སི་ནྣ་སྶ ཙ ཏ་ཏོ མེ མ་ན་སཱི་ཀཱ་རོ, ཡོ་ནི་སོ ཨུ་ད་པ་ཛྫ་ཐཱཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི.
རཱ་ཛ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. སུ་བྷཱུ་ཏ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཡོ་གེཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སུ་བྷཱུ་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ ས་ར་ཎེ་སུ ཙ སཱི་ལེ་སུ ཙ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ མཱ་སེ མཱ་སེ ཨ་ཊྛ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙ་ཏུ་ཛྫཱ་ཏི་ཡ་ག་ནྡྷེ་ན ས་ཏྠུ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ ཨོ་པུ་ཉྫཱ་པེ་སི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ སུ་ག་ནྡྷ་ས་རཱི་རོ ཧུ་ཏྭཱ, ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ སུ་བྷཱུ་ཏོཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ, ནི་སྶ་ར་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ ཏི་ཏྠི་ཡེ་སུ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ སཱ་རཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ, ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཀོ་ལི་ཏ་སེ་ལཱ་དི་ཀེ བ་ཧཱུ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ སཱ་མ་ཉྙ་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟེ དི་སྭཱ སཱ་ས་ནེ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཝེ་ཀ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༥༥.༢༧༢-༣༠༨) –
‘‘ཨི་མ་མྷི བྷ་དྡ་ཀེ ཀ་པྤེ, བྲ་ཧྨ་བ་ནྡྷུ མ་ཧཱ་ཡ་སོ;
ཀ་སྶ་པོ ནཱ་མ གོ་ཏྟེ་ན, ཨུ་པྤ་ཛྫི ཝ་ད་ཏཾ ཝ་རོ.
‘‘ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ནྣོ, བཱ་ཏྟིཾ་ས་ཝ་ར་ལ་ཀྑ་ཎོ;
བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་པ་རི་ཝུ་ཏོ, རཾ་སི་ཛཱ་ལ་ས་མོ་ཏྠ་ཊོ.
‘‘ཨ་སྶཱ་སེ་ཏཱ ཡ་ཐཱ ཙ་ནྡོ, སཱུ་རི་ཡོ་ཝ པ་བྷ་ངྐ་རོ;
ནི་བྦཱ་པེ་ཏཱ ཡ་ཐཱ མེ་གྷོ, སཱ་ག་རོ་ཝ གུ་ཎཱ་ཀ་རོ.
‘‘དྷ་ར་ཎཱི་རི་ཝ སཱི་ལེ་ན, ཧི་མ་ཝཱ་ཝ ས་མཱ་དྷི་ནཱ;
ཨཱ་ཀཱ་སོ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ, ཨ་ས་ངྒོ ཨ་ནི་ལོ ཡ་ཐཱ.
‘‘ཏ་དཱ་ཧཾ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ, ཨུ་པ་པ་ནྣོ མ་ཧཱ་ཀུ་ལེ;
པ་ཧཱུ་ཏ་དྷ་ན་དྷ་ཉྙ་སྨིཾ, ནཱ་ནཱ་ར་ཏ་ན་ས་ཉྩ་ཡེ.
‘‘མ་ཧ་ཏཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ན, ནི་སི་ནྣཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ;
ཨུ་པེ་ཙྩ དྷ་མྨ་མ་སྶོ་སིཾ, ཨ་མ་ཏཾ་ཝ མ་ནོ་ཧ་རཾ.
‘‘དྭ་ཏྟིཾ་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་དྷ་རོ, ས་ན་ཀྑ་ཏྟོ་ཝ ཙ་ནྡི་མཱ;
ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ནྣོ, སཱ་ལ་རཱ་ཛཱ་ཝ ཕུ་ལླི་ཏོ.
‘‘རཾ་སི་ཛཱ་ལ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ, དི་ཏྟོ་ཝ ཀ་ན་ཀཱ་ཙ་ལོ;
བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་པ་རི་ཝུ་ཏོ, ས་ཏ་རཾ་སཱི དི་ཝཱ་ཀ་རོ.
‘‘སོ་ཎྞཱ་ན་ནོ ཛི་ན་ཝ་རོ, ས་མ་ཎཱི་ཝ སི་ལུ་ཙྩ་ཡོ;
ཀ་རུ་ཎཱ་པུ་ཎྞ་ཧ་ད་ཡོ, གུ་ཎེ་ན ཝི་ཡ སཱ་ག་རོ.
‘‘ལོ་ཀ་ཝི་སྶུ་ཏ་ཀི་ཏྟི ཙ, སི་ནེ་རཱུ་ཝ ན་གུ་ཏྟ་མོ;
ཡ་ས་སཱ ཝི་ཏྠ་ཏོ ཝཱི་རོ, ཨཱ་ཀཱ་ས་ས་དི་སོ མུ་ནི.
‘‘ཨ་ས་ངྒ་ཙི་ཏྟོ ས་བྦ་ཏྠ, ཨ་ནི་ལོ ཝི་ཡ ནཱ་ཡ་ཀོ;
པ་ཏི་ཊྛཱ ས་བྦ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ, མ་ཧཱི་ཝ མུ་ནི་ས་ཏྟ་མོ.
‘‘ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟོ ལོ་ཀེ་ན, ཏོ་ཡེ་ན པ་དུ་མཾ ཡ་ཐཱ;
ཀུ་ཝཱ་ད་ག་ཙྪ་ད་ཧ་ནོ, ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ་ཝ སོ་བྷ་ཏི.
‘‘ཨ་ག་དོ ཝི་ཡ ས་བྦ་ཏྠ, ཀི་ལེ་ས་ཝི་ས་ནཱ་ས་ཀོ;
ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་སེ་ལོ་ཝ, གུ་ཎ་ག་ནྡྷ་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏོ.
‘‘གུ་ཎཱ་ནཾ ཨཱ་ཀ་རོ ཝཱི་རོ, ར་ཏ་ནཱ་ནཾ་ཝ སཱ་ག་རོ;
སི་ནྡྷཱུ་ཝ ཝ་ན་རཱ་ཛཱི་ནཾ, ཀི་ལེ་ས་མ་ལ་ཧཱ་ར་ཀོ.
‘‘ཝི་ཛ་ཡཱི་ཝ མ་ཧཱ་ཡོ་དྷོ, མཱ་ར་སེ་ནཱ་ཝ་མ་དྡ་ནོ;
ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི་ཝ སོ རཱ་ཛཱ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ར་ཏ་ནི་སྶ་རོ.
‘‘མ་ཧཱ་བྷི་ས་ཀྐ་ས་ངྐཱ་སོ, དོ་ས་བྱཱ་དྷི་ཏི་ཀི་ཙྪ་ཀོ;
ས་ལླ་ཀ་ཏྟོ ཡ་ཐཱ ཝེ་ཛྫོ, དི་ཊྛི་ག་ཎྜ་ཝི་ཕཱ་ལ་ཀོ.
‘‘སོ ཏ་དཱ ལོ་ཀ་པ་ཛྫོ་ཏོ, ས་ན་རཱ་མ་ར་ས་ཀྐ་ཏོ;
པ་རི་སཱ་སུ ན་རཱ་དི་ཙྩོ, དྷ་མྨཾ དེ་ས་ཡ་ཏེ ཛི་ནོ.
‘‘དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ མ་ཧཱ་བྷོ་གོ, སཱི་ལེ་ན སུ་ག་ཏཱུ་པ་གོ;
བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཙ ནི་བྦཱ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཝ་མ་ནུ་སཱ་ས་ཐ.
‘‘དེ་ས་ནཾ ཏཾ མ་ཧ་སྶཱ་དཾ, ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་ནྟ་སོ་བྷ་ནཾ;
སུ་ཎ་ནྟི པ་རི་སཱ ས་བྦཱ, ཨ་མ་ཏཾ་ཝ མ་ཧཱ་ར་སཾ.
‘‘སུ་ཏྭཱ སུ་མ་དྷུ་རཾ དྷ་མྨཾ, པ་ས་ནྣོ ཛི་ན་སཱ་ས་ནེ;
སུ་ག་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ནྟྭཱ, ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ན་མ་སྶ་ཧཾ.
‘‘མུ་ནི་ནོ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཱ, ཨོ་པུ་ཉྫེ་སིཾ ཏ་དཱ མ་ཧིཾ;
ཙ་ཏུ་ཛྫཱ་ཏེ་ན ག་ནྡྷེ་ན, མཱ་སེ ཨ་ཊྛ དི་ནེ་སྭ་ཧཾ.
‘‘པ་ཎི་དྷཱ་ཡ སུ་ག་ནྡྷ་ཏྟཾ, ས་རཱི་ར་ཝི་སྶ་ག་ནྡྷི་ནོ;
ཏ་དཱ ཛི་ནོ ཝི་ཡཱ་ཀཱ་སི, སུ་ག་ནྡྷ་ཏ་ནུ་ལཱ་བྷི་ཏཾ.
‘‘ཡོ ཡཾ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་བྷཱུ་མིཾ, ག་ནྡྷེ་ནོ་པུ་ཉྫ་ཏེ ས་ཀིཾ;
ཏེ་ན ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀེ་ན, ཨུ་པ་པ་ནྣོ ཏ་ཧིཾ ཏ་ཧིཾ.
‘‘སུ་ག་ནྡྷ་དེ་ཧོ ས་བྦ་ཏྠ, བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་ཡཾ ན་རོ;
གུ་ཎ་ག་ནྡྷ་ཡུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ, ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ཏི་ནཱ་ས་ཝོ.
‘‘ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན སུ་ཀ་ཏེ་ན, ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཎི་དྷཱི་ཧི ཙ;
ཛ་ཧི་ཏྭཱ མཱ་ནུ་སཾ དེ་ཧཾ, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་མ་ག་ཙྪ་ཧཾ.
‘‘པ་ཙྪི་མེ ཙ བྷ་ཝེ དཱ་ནི, ཛཱ་ཏོ ཝི་པྤ་ཀུ་ལེ ཨ་ཧཾ;
ག་བྦྷཾ མེ ཝ་ས་ཏོ མཱ་ཏཱ, དེ་ཧེ་ནཱ་སི སུ་ག་ནྡྷི་ཏཱ.
‘‘ཡ་དཱ ཙ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་མྷཱ, ནི་ཀྑ་མཱ་མི ཏ་དཱ པུ་རཱི;
སཱ་ཝ་ཏྠི ས་བྦ་ག་ནྡྷེ་ཧི, ཝཱ་སི་ཏཱ ཝི་ཡ ཝཱ་ཡ་ཐ.
‘‘པུ་པྥ་ཝ་སྶ་ཉྩ སུ་ར་བྷི, དི་བྦ་ག་ནྡྷཾ མ་ནོ་ར་མཾ;
དྷཱུ་པཱ་ནི ཙ མ་ཧ་གྒྷཱ་ནི, ཨུ་པ་ཝཱ་ཡིཾ་སུ ཏཱ་ཝ་དེ.
‘‘དེ་ཝཱ ཙ ས་བྦ་ག་ནྡྷེ་ཧི, དྷཱུ་པ་པུ་པྥེ་ཧི ཏཾ གྷ་རཾ;
ཝཱ་ས་ཡིཾ་སུ སུ་ག་ནྡྷེ་ན, ཡ་སྨིཾ ཛཱ་ཏོ ཨ་ཧཾ གྷ་རེ.
‘‘ཡ་དཱ ཙ ཏ་རུ་ཎོ བྷ་དྡོ, པ་ཋ་མེ ཡོ་བྦ་ནེ ཋི་ཏོ;
ཏ་དཱ སེ་ལཾ ས་པ་རི་སཾ, ཝི་ནེ་ཏྭཱ ན་ར་སཱ་ར་ཐི.
‘‘ཏེ་ཧི ས་བྦེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ, སཱ་ཝ་ཏྠི་པུ་ར་མཱ་ག་ཏོ;
ཏ་དཱ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཏཾ, དི་སྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཨ་ཧཾ.
‘‘སཱི་ལཾ ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙ་ཉྩ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཉྩ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ;
བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་རོ དྷ་མྨེ, པཱ་པུ་ཎིཾ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཾ.
‘‘ཡ་དཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཙཱ་ཧཾ, ཡ་དཱ ཙ ཨ་ར་ཧཱ ཨ་ཧུཾ;
ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཾ ཡ་དཱ ཙཱ་ཧཾ, ག་ནྡྷ་ཝ་སྶོ ཏ་དཱ ཨ་ཧུ.
‘‘ས་རཱི་ར་ག་ནྡྷོ ཙ ས་དཱ་ཏི་སེ་ཏི མེ, མ་ཧཱ་ར་ཧཾ ཙ་ནྡ་ན་ཙ་མྤ་ཀུ་པྤ་ལཾ;
ཏ་ཐེ་ཝ ག་ནྡྷེ ཨི་ཏ་རེ ཙ ས་བྦ་སོ, པ་ས་ཡ྄ཧ ཝཱ་ཡཱ་མི ཏ་ཏོ ཏ་ཧིཾ ཏ་ཧིཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཏི་ཏྠི་ཡེ་སུ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་གཾ དུ་ཀྑཾ, སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ཛྷཱ་ནཱ་དི་སུ་ཁ་ཉྩ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་པ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་མུ་ཁེ་ན ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ –
༣༢༠. ‘‘ཨ་ཡོ་གེ ཡུ་ཉྫ་མ་ཏྟཱ་ནཾ, པུ་རི་སོ ཀི་ཙྩ་མི་ཙྪ་ཀོ;
ཙ་རཾ ཙེ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཏཾ མེ དུ་བྦྷ་ག་ལ་ཀྑ་ཎཾ.
༣༢༡. ‘‘ཨ་བྦཱུ་ལ༹ྷཾ ཨ་གྷ་ག་ཏཾ ཝི་ཛི་ཏཾ, ཨེ་ཀ་ཉྩེ ཨོ་སྶ་ཛེ་ཡྻ ཀ་ལཱི་ཝ སི་ཡཱ;
ས་བྦཱ་ནི་པི ཙེ ཨོ་སྶ་ཛེ་ཡྻ ཨ་ནྡྷོ་ཝ སི་ཡཱ, ས་མ་ཝི་ས་མ་སྶ ཨ་ད་སྶ་ན་ཏོ.
༣༢༢. ‘‘ཡ་ཉྷི ཀ་ཡི་རཱ ཏ་ཉྷི ཝ་དེ, ཡཾ ན ཀ་ཡི་རཱ ན ཏཾ ཝ་དེ;
ཨ་ཀ་རོ་ནྟཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནཾ, པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟི པ་ཎྜི་ཏཱ.
༣༢༣. ‘‘ཡ་ཐཱ་པི རུ་ཙི་རཾ པུ་པྥཾ, ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟཾ ཨ་ག་ནྡྷ་ཀཾ;
ཨེ་ཝཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ, ཨ་ཕ་ལཱ ཧོ་ཏི ཨ་ཀུ་བྦ་ཏོ.
༣༢༤. ‘‘ཡ་ཐཱ་པི རུ་ཙི་རཾ པུ་པྥཾ, ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟཾ སུ་ག་ནྡྷ་ཀཾ;
ཨེ་ཝཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ, ས་ཕ་ལཱ ཧོ་ཏི ཀུ་བྦ་ཏོ’’ཏི. –
ཨི་མཱ པ་ཉྩ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཡོ་གེཏི ཨ་ཡུ་ཉྫི་ཏ་བྦེ ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦེ ཨ་ནྟ་དྭ་ཡེ. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡུ་ཉྫནྟི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཡུ་ཉྫ་ནྟོ ཡོ་ཛེ་ནྟོ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟོ. ཀི་ཙྩ་མི་ཙྪ་ཀོཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཧི་ཏཱ་ཝ་ཧཾ ཀི་ཙྩཾ ཨི་ཙྪ་ནྟོ, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ཡོ་གེ ཙ་རཾ ཙ་ར་ནྟོ ཙེ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ནཱ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻཱཏི ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཧི་ཏ་སུ་ཁཾ ན པཱ་པུ་ཎེ་ཡྻཱ་ཏི ཉཱ་ཡོ. ཏ་སྨཱ ཡཾ ཨ་ཧཾ ཏི་ཏྠི་ཡ་མ་ཏ་ཝ་ཉྩི་ཏོ ཨ་ཡོ་གེ ཡུ་ཉྫིཾ, ཏཾ མེ དུ་བྦྷ་ག་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་པུ་ཉྙ་ས་བྷཱ་ཝོ. ‘‘པུ་རི་མ་ཀ་མྨ་བྱཱ་མོ་ཧི་ཏོ ཨ་ཡོ་གེ ཡུ་ཉྫི’’ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
ཨ་བྦཱུ་ལ༹ྷཾ ཨ་གྷ་ག་ཏཾ ཝི་ཛི་ཏནྟི ཝི་བཱ་དྷ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨ་གྷཱ ནཱ་མ རཱ་གཱ་ད་ཡོ, ཨ་གྷཱ་ནི ཨེ་ཝ ཨ་གྷ་ག་ཏཾ, ཨ་གྷ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཛི་ཏཾ སཾ་སཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི, ཏེ་སཾ ཝི་ཛ་ཡོ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་བྷི་བྷ་ཝོ. ‘‘ཨ་གྷ་ག་ཏཾ ཝི་ཛི་ཏ’’ནྟི ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ལོ་པཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཨ་བྦཱུ་ལ༹ྷཾ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏཾ ཡེ་ན, ཏཾ ཨ་བྦཱུ་ལ༹ྷཱ་གྷ་ག་ཏཾ ཝི་ཛི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ, ཀི་ལེ་སེ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་ཉྩེ ཨོ་སྶ་ཛེ་ཡྻཱཏི ཨ་དུ་ཏི་ཡ་ཏཱ་ཡ པ་དྷཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཙ ཨེ་ཀཾ ཨ་པྤ་མཱ་དཾ ས་མྨཱ་པ་ཡོ་ག་མེ་ཝ ཝཱ ཨོ་སྶ་ཛེ་ཡྻ པ་རི་ཙྩ་ཛེ་ཡྻ ཙེ. ཀ་ལཱི་ཝ སོ པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞཱི ཝི་ཡ སི་ཡཱ. ས་བྦཱ་ནི་པི ཙེ ཨོ་སྶ་ཛེ་ཡྻཱཏི ས་བྦཱ་ནི་པི ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་པཱ་ཙ་ཀཱ་ནི ས་དྡྷཱ་ཝཱི་རི་ཡ་ས་ཏི་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཨོ་སྶ་ཛེ་ཡྻ ཙེ, ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཚ་ཌྜེ་ཡྻ ཙེ, ཨ་ནྡྷོ་ཝ སི་ཡཱ ས་མ་ཝི་ས་མ་སྶ ཨ་ད་སྶ་ན་ཏོ.
ཡ་ཐཱཏི ཨོ་པ་མྨ་ས་མྤ་ཊི་པཱ་ད་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. རུ་ཙི་རནྟི སོ་བྷ་ནཾ. ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟནྟི ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ. ཨ་ག་ནྡྷ་ཀནྟི ག་ནྡྷ་ར་ཧི་ཏཾ པཱ་ལི་བྷ་དྡ་ཀ་གི་རི་ཀ་ཎྞི་ཀ་ཛ་ཡ་སུ་མ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ. ཨེ་ཝཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ ཝཱ་ཙཱཏི སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ ནཱ་མ ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ན་ས་མྤ་ནྣ་པུ་པྥ་ས་དི་སཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ཨ་ག་ནྡྷ་ཀཾ པུ་པྥཾ དྷཱ་རེ་ནྟ་སྶ ས་རཱི་རེ ག་ནྡྷོ ན ཕ་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏ་མྤི ཡོ ས་ཀྐ་ཙྩ་ས་ཝ་ནཱ་དཱི་ཧི ཙ ས་མཱ་ཙ་ར་ཏི, ཏ་སྶ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨ་ས་མཱ་ཙ་ར་ནྟ་སྶ ཡཾ ཏ་ཏྠ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཨ་ཀུ་བྦ་ཏོ སུ་ཏ་ག་ནྡྷཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ག་ནྡྷ་ཉྩ ན ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི ཨ་ཕ་ལཱ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ, ཨ་ཕ་ལཱ ཧོ་ཏི ཨ་ཀུ་བྦ་ཏོ’’ཏི.
སུ་ག་ནྡྷ་ཀནྟི སུ་མ་ན་ཙ་མྤ་ཀ་ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་པུ་པྥཱ་དི་བྷེ་དཾ. ཨེ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ ཏཾ པུ་པྥཾ དྷཱ་རེ་ནྟ་སྶ ས་རཱི་རེ ག་ནྡྷོ ཕ་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏེ་པི་ཊ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ་པི ཡོ ས་ཀྐ་ཙྩ་ས་ཝ་ནཱ་དཱི་ཧི ཏ་ཏྠ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་ཕ་ལཱ ཧོ་ཏི, སུ་ཏ་ག་ནྡྷ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ག་ནྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐོ་ཝཱ་དཾ པ་ཊི་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ཡ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི ཏ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི ཙ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
སུ་བྷཱུ་ཏ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. གི་རི་མཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཝ་སྶ་ཏི དེ་ཝོཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ གི་རི་མཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ སུ་མེ་དྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ པུ་ཏྟེ ཙ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏེ སོ་ཀ་ས་ལླ་ས་མ་པྤི་ཏོ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་ཊྛོ ས་ཏྠཱ་རཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ སོ་ཀ་ས་ལླེ ཨ་བྦཱུ་ལ༹ྷེ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ སུ་ག་ནྡྷ་པུ་པྥེ་ཧི པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ སི་ར་སི ཨ་ཉྫ་ལིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝི.
སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ རཱ་ཛ་ག་ཧེ བི་མྦི་སཱ་ར་ར་ཉྙོ པུ་རོ་ཧི་ཏ་སྶ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, གི་རི་མཱ་ན་ནྡོཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ས་ཏྠུ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ག་མ་ནེ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཀ་ཏི་པ་ཡཾ དི་ཝ་སཾ གཱ་མ་ཀཱ་ཝཱ་སེ ཝ་སི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏུཾ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི. བི་མྦི་སཱ་ར་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ, བྷ་ནྟེ, ཝ་ས་ཐ, ཨ་ཧཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧཱ་མཱི’’ཏི ས་མྤ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཏོ བ་ཧུ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ན ས་རི. ‘‘ཐེ་རོ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི དེ་ཝ་ཏཱ ཐེ་ར་སྶ ཏེ་མ་ན་བྷ་ཡེ་ན ཝ་སྶཾ ཝཱ་རེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ཨ་ཝ་སྶ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཀུ་ཊི་ཀཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སི. ཐེ་རོ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡཾ ཝ་ས་ནྟོ སེ་ནཱ་ས་ན་ས་པྤཱ་ཡ་ལཱ་བྷེ་ན ས་མཱ་དྷཱ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཏཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༤༠.༤༡༩-༤༤༨) –
‘‘བྷ་རི་ཡཱ མེ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ, པུ་ཏྟོ སི་ཝ་ཐི་ཀཾ ག་ཏོ;
མཱ་ཏཱ པི་ཏཱ མ་ཏཱ བྷཱ་ཏཱ, ཨེ་ཀ་ཙི་ཏ་མྷི ཌ་ཡ྄ཧ་རེ.
‘‘ཏེ་ན སོ་ཀེ་ན ས་ནྟ་ཏྟོ, ཀི་སོ པ་ཎྜུ ཨ་ཧོ་ས་ཧཾ;
ཙི་ཏྟ་ཀྑེ་པོ ཙ མེ ཨཱ་སི, ཏེ་ན སོ་ཀེ་ན ཨ་ཊྚི་ཏོ.
‘‘སོ་ཀ་ས་ལླ་པ་རེ་ཏོ་ཧཾ, ཝ་ན་ནྟ་མུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ;
པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ, རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝ་སཱ་མ་ཧཾ.
‘‘སུ་མེ་དྷོ ནཱ་མ ས་མྦུ་དྡྷོ, དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཛི་ནོ;
མ་མུ་དྡྷ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ སོ, ཨཱ་ག་ཉྪི མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ.
‘‘པ་ད་ས་དྡཾ སུ་ཎི་ཏྭཱ་ན, སུ་མེ་དྷ་སྶ མ་ཧེ་སི་ནོ;
པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ན་ཧཾ སཱི་སཾ, ཨུ་ལློ་ཀེ་སིཾ མ་ཧཱ་མུ་ནིཾ.
‘‘ཨུ་པཱ་ག་ཏེ མ་ཧཱ་ཝཱི་རེ, པཱི་ཏི མེ ཨུ་ད་པ་ཛྫ་ཐ;
ཏ་དཱ་སི་མེ་ཀ་གྒ་མ་ནོ, དི་སྭཱ ཏཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ.
‘‘ས་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ་ན, པ་ཎྞ་མུ་ཊྛི་མ་དཱ་ས་ཧཾ;
ནི་སཱི་དི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏྠ, ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཙ་ཀྑུ་མཱ.
‘‘ནི་ས་ཛྫ ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ, སུ་མེ་དྷོ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀོ;
དྷ་མྨཾ མེ ཀ་ཐ་ཡཱི བུ་དྡྷོ, སོ་ཀ་ས་ལླ་ཝི་ནོ་ད་ནཾ.
‘‘ཨ་ན་ཝ྄ཧི་ཏཱ ཏ་ཏོ ཨཱ་གུཾ, ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ ཨི་ཏོ ག་ཏཱ;
ཡ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཏ་ཐཱ ག་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཀཱ པ་རི་དེ་ཝ་ནཱ.
‘‘ཡ་ཐཱ་པི པ་ཐི་ཀཱ ས་ཏྟཱ, ཝ་སྶ་མཱ་ནཱ་ཡ ཝུ་ཊྛི་ཡཱ;
ས་བྷ་ཎྜཱ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཝ་སྶ་སྶཱ་པ་ཏ་ནཱ་ཡ ཏེ.
‘‘ཝ་སྶེ ཙ ཏེ ཨོ་ར་མི་ཏེ, ས་མྤ་ཡ་ནྟི ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ;
ཨེ་ཝཾ མཱ་ཏཱ པི་ཏཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, ཏ་ཏྠ ཀཱ པ་རི་དེ་ཝ་ནཱ.
‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ པཱ་ཧུ་ན་ཀཱ, ཙ་ལི་ཏེ་རི་ཏ་ཀ་མྤི་ཏཱ;
ཨེ་ཝཾ མཱ་ཏཱ པི་ཏཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, ཏ་ཏྠ ཀཱ པ་རི་དེ་ཝ་ནཱ.
‘‘ཡ་ཐཱ་པི ཨུ་ར་གོ ཛི་ཎྞཾ, ཧི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི སཾ ཏ་ཙཾ;
ཨེ་ཝཾ མཱ་ཏཱ པི་ཏཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, སཾ ཏ་ནུཾ ཨི་དྷ ཧཱི་ཡ་རེ.
‘‘བུ་དྡྷ་སྶ གི་ར་མ་ཉྙཱ་ཡ, སོ་ཀ་ས་ལླཾ ཝི་ཝ་ཛྫ་ཡིཾ;
པཱ་མོ་ཛྫཾ ཛ་ན་ཡི་ཏྭཱ་ན, བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛཾ ཨ་ཝ་ནྡ་ཧཾ.
‘‘ཝ་ནྡི་ཏྭཱ་ན མ་ཧཱ་ནཱ་གཾ, པཱུ་ཛ་ཡིཾ གི་རི་མ་ཉྫ་རིཾ;
དི་བྦ་ག་ནྡྷཾ ས་མྤ་ཝ་ནྟཾ, སུ་མེ་དྷཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ.
‘‘པཱུ་ཛ་ཡི་ཏྭཱ་ན ས་མྦུ་དྡྷཾ, སི་རེ ཀ་ཏྭཱ་ན ཨ་ཉྫ་ལིཾ;