༤. སཱ་ནུ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

མ་ཏཾ ཝཱ ཨ་མྨ རོ་ད་ནྟཱིཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་ནུ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? སོ་པི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ པུ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ ཨི་ཏོ ཙ་ཏུ་ན་ཝུ་ཏེ ཀ་པྤེ སི་དྡྷ་ཏྠ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་དྷོ་ཝ་ན་མུ་ཁ་ཝི་ཀྑཱ་ལ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་པ་ནེ་སི. ས་ཏྠཱ ཧི བྷོ་ཛ་ན་ཀཱ་ལེ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ དྷོ་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ས་ཏྠུ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་པ་ནེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ མུ་ཁཾ ཝི་ཀྑཱ་ལེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཏ་མྤི ཉ་ཏྭཱ མུ་ཁོ་ད་ཀཾ ཨུ་པ་ནེ་སི. ས་ཏྠཱ མུ་ཁཾ ཝི་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ན་ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏེ་ན ཀ་རཱི་ཡ་མཱ་ནཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ སཱ་དི་ཡི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཏ་སྨིཾ ག་བྦྷ་ག་ཏེ་ཡེ་ཝ པི་ཏཱ པ་ཝཱ་སཾ ག་ཏོ, ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ད་ས་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི་ཏྭཱ སཱ་ནཱུཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཝ་ཌྜྷ་ནྟེ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀཾ་ཡེ་ཝ ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦཱ་ཛེ་སི, ‘‘ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡོ ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨ་ཙྩ་ནྟ་སུ་ཁ་བྷཱ་གཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘སོ སཱ་ནུ་སཱ་མ་ཎེ་རོ’’ཏི པ་ཉྙཱ་ཏོ པ་ཉྙ་ཝཱ ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ས་ཏྟེ་སུ མེ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡོ ཨ་ཧོ་སི མ་ནཱ་པོ་ཏི ས་བྦཾ སཱ་ནུ་སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཏ་སྶ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཡཾ མཱ་ཏཱ ཡ་ཀྑ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏཾ ཡ་ཀྑཱ ‘‘སཱ་ནུ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་ཡཾ མཱ་ཏཱ’’ཏི ག་རུ་ཙི་ཏྟི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱ ཧུ་ཏྭཱ མཱ་ནེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སཱ་ནུ་སྶ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཝི་བྦྷ་མི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཏཾ ཏ་སྶ ཡ་ཀྑི་ནི་མཱ་ཏཱ ཉ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་མཱ་ཏུ་ཡཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘ཏ་ཝ པུ་ཏྟོ, སཱ་ནུ, ‘ཝི་བྦྷ་མི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི, ཏ་སྨཱ ཏྭཾ –

‘‘སཱ་ནུཾ པ་བུ་དྡྷཾ ཝ་ཛྫཱ་སི, ཡ་ཀྑཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨི་དཾ;

མཱ་ཀཱ་སི པཱ་པ་ཀཾ ཀ་མྨཾ, ཨཱ་ཝི ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ར་ཧོ.

‘‘ས་ཙེ ཏྭཾ པཱ་པ་ཀཾ ཀ་མྨཾ, ཀ་རི་སྶ་སི ཀ་རོ་སི ཝཱ;

ན ཏེ དུ་ཀྑཱ པ་མུ་ཏྱ་ཏྠི, ཨུ་པྤ་ཙྩཱ་པི པ་ལཱ་ཡ་ཏོ’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༢༣༩; དྷ. པ. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༢༥ སཱ་ནུ་སཱ་མ་ཎེ་ར་ཝ་ཏྠུ) –

ཨེ་ཝཾ བྷ་ཎཱ་ཧཱི’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ཡ་ཀྑི་ནི་མཱ་ཏཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི. མ་ནུ་སྶ་མཱ་ཏཱ པ་ན ཏཾ སུ་ཏྭཱ པ་རི་དེ་ཝ་སོ་ཀ་ས་མཱ་པ་ནྣཱ ཙེ་ཏོ་དུ་ཀྑ་ས་མ་པྤི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ སཱ་ནུ་སཱ་མ་ཎེ་རོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ མཱ་ཏུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ མཱ་ཏ་རཾ རོ་ད་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་མྨ, ཀིཾ ནི་སྶཱ་ཡ རོ་ད་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟོ མཱ་ཏུ ‘‘མ་ཏཾ ཝཱ, ཨ་མྨ, རོ་ད་ནྟི, ཡོ ཝཱ ཛཱི་ཝཾ ན དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི.

༤༤. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ‘‘ཨ་མྨ, རོ་ད་ནྟཱ ནཱ་མ ཉཱ་ཏ་ཀཱ མི་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཏ་ཀཾ མི་ཏྟཾ ཝཱ མ་ཏཾ ཨུ་དྡི་སྶ རོ་ད་ནྟི པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ཏ་ཏྟཱ, ཡོ ཝཱ ཉཱ་ཏ་ཀོ མི་ཏྟོ ཝཱ ཛཱི་ཝཾ ཛཱི་ཝ་ནྟོ དེ་ས་ནྟ་རཾ པ་ཀྐ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཙ ན དི་སྶ་ཏི, ཏཾ ཝཱ ཨུ་དྡི་སྶ རོ་ད་ནྟི, ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ མ་ཡི ན ཝི་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཛཱི་ཝ་ནྟཾ དྷ་ར་མཱ་ནཾ མཾ པུ་ར་ཏོ ཋི་ཏཾ པ་སྶ་ནྟཱི; ཀ་སྨཱ, ཨ་མྨ, རོ་ད་སི?མཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཏ་ཝ རོ་ད་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱི’’ཏི.

ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་སྶ མཱ་ཏཱ ‘‘མ་ར་ཎ་ཉྷེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༦༣) སུ་ཏྟ་པ་དཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨུ་པྤ་བྦ་ཛ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ མ་ར་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟཱི –

‘‘མ་ཏཾ ཝཱ པུ་ཏྟ རོ་ད་ནྟི, ཡོ ཝཱ ཛཱི་ཝཾ ན དི་སྶ་ཏི;

ཡོ ཙ ཀཱ་མེ ཙ་ཛི་ཏྭཱ་ན, པུ་ན་རཱ་ག་ཙྪ་ཏེ ཨི་དྷ.

‘‘ཏཾ ཝཱ་པི པུ་ཏྟ རོ་ད་ནྟི, པུ་ན ཛཱི་ཝཾ མ་ཏོ ཧི སོ;

ཀུ་ཀྐུ་ལཱ༹ ཨུ་བྦྷ་ཏོ ཏཱ་ཏ, ཀུ་ཀྐུ་ལ༹ཾ པ་ཏི་ཏུ་མི་ཙྪ་སཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༢༣༩; དྷ. པ. ཨ་ཊྛ. ༢.སཱ་ནུ་སཱ་མ་ཎེ་ར་ཝ་ཏྠུ) –

གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡཾ ཨ་བྷཱ་སི.

ཏ་ཏྠ ཀཱ་མེ ཙ་ཛི་ཏྭཱ་ནཱཏི ནེ་ཀྑ་མྨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ པ་ཧཱ་ཡ, ཏ་ཉྩ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་སྶ ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་བྦ་ཛྫཱ ཧེ་ཏྠ ཀཱ་མ་པ་རི་ཙྩཱ་གོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. པུ་ན་རཱ་ག་ཙྪ་ཏེ ཨི་དྷཱཏི ཨི་དྷ གེ་ཧེ པུ་ན་དེ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཏཾ ཝཱ་པཱིཏི ཡོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་བྦྷ་མ་ཏི, ཏཾ ཝཱ་པི པུ་གྒ་ལཾ མ་ཏཾ ཝི་ཡ་མཱ་དི་སི་ཡོ རོ་ད་ནྟི. ཀ་སྨཱ་ཏི ཙེ? པུ་ན ཛཱི་ཝཾ མ་ཏོ ཧི སོཏི ཝི་བྦྷ་མ་ན་ཏོ པ་ཙྪཱ ཡོ ཛཱི་ཝ་ནྟོ, སོ གུ་ཎ་མ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ མ་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཨི་དཱ་ནི་སྶ ས་ཝི་སེ་ས་སཾ་ཝེ་གཾ ཛ་ནེ་ཏུཾ ‘‘ཀུ་ཀྐུ་ལཱ༹’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ‘‘ཨ་ཧོ་ར་ཏྟཾ ཨཱ་དི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཌ་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ཀུ་ཀྐུ་ལ༹་ནི་ར་ཡ་ས་དི་ས་ཏྟཱ ཀུ་ཀྐུ་ལཱ༹ གི་ཧི་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ནྟི་ཡཱ མ་ཡཱ ཨུ་བྦྷ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཏོ, ཏཱ་ཏ སཱ་ནུ, ཀུ་ཀྐུ་ལ༹ཾ པ་ཏི་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་སི པ་ཏི་ཏུ་ཀཱ་མོ་སཱི’’ཏི.

ཏཾ སུ་ཏྭཱ སཱ་ནུ་སཱ་མ་ཎེ་རོ སཾ་ཝེ་ག་ཛཱ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༢༡.༢༥-༢༩) –

‘‘བྷུ་ཉྫ་ནྟཾ ས་མ་ཎཾ དི་སྭཱ, ཝི་པྤ་ས་ནྣ་མ་ནཱ་ཝི་ལཾ;

གྷ་ཊེ་ནོ་ད་ཀ་མཱ་དཱ་ཡ, སི་དྡྷ་ཏྠ་སྶ ཨ་དཱ་ས་ཧཾ.

‘‘ནི་མྨ་ལོ ཧོ་མ་ཧཾ ཨ་ཛྫ, ཝི་མ་ལོ ཁཱི་ཎ་སཾ་ས་ཡོ;

བྷ་ཝེ ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ, ཕ་ལཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏེ སུ་བྷཾ.

‘‘ཙ་ཏུ་ནྣ་ཝུ་ཏི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཨུ་ད་ཀཾ ཡ་མ་དཱ་ས་ཧཾ;

དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ད་ཀ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.

‘‘ཨེ་ཀ་ས་ཊྛི་མྷི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཨེ་ཀོ་ཝ ཝི་མ་ལོ ཨ་ཧུ;

ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལོ.

‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.

ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཐེ་རོ ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ར་མྦྷོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི ཙ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཨུ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་མེ་ཝ གཱ་ཐཾ པ་ཙྩུ་དཱ་ཧཱ་སི.

སཱ་ནུ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.