༥. ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཝི་ཧཱ་རི་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡ་ཐཱ་པི བྷ་དྡོ ཨཱ་ཛ་ཉྙོཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཝི་ཧཱ་རི་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? སོ་པི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ ཨི་ཏོ ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏེ ཀ་པྤེ ཝི་པ་སྶིཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཀོ་ར་ཎྜ་པུ་པྥེ་ཧི པཱུ་ཛཾ ཨ་ཀཱ་སི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ སེ་ཊྛི་སྶ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ ཡོ་བྦ་ན་མ་དེ་ན ཀཱ་མེ་སུ མུ་ཙྪཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པཱ་ར་དཱ་རི་ཀཾ རཱ་ཛ་པུ་རི་སེ་ཧི ཝི་ཝི་དྷཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཀ་རཱི་ཡ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ སཾ་ཝེ་ག་ཛཱ་ཏོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི. པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཙ རཱ་ག་ཙ་རི་ཏ་ཏཱ་ཡ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ སུ་ས་མྨ་ཊྛཾ པ་རི་ཝེ་ཎཾ སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཾ པཱ་ནཱི་ཡ་པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ སུ་པ་ཉྙ་ཏཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏེ་ན སོ ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཝི་ཧཱ་རཱིཏྭེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ.
སོ རཱ་གུ་སྶ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རི་ཏྭཱ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཾ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ, ‘‘དྷི་ར་ཏྠུ, མཾ ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ’’ནྟི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་བྦྷ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི, ཏེ་ན ཙ མ་གྒེ་ན ས་ཀ་ཊེ་སུ ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀོ ས་ཀ་ཊ་ཡུ་ཏྟོ གོ་ཎོ པ་རི་སྶ་མ་ནྟོ ཝི་ས་མ་ཊྛཱ་ནེ ཁ་ལི་ཏྭཱ པ་ཏི, ཏཾ སཱ་ཀ་ཊི་ཀཱ ཡུ་ག་ཏོ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཏི་ཎོ་ད་ཀཾ ད་ཏྭཱ པ་རི་སྶ་མཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ པུ་ན་པི དྷུ་རེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཐེ་རོ ཏཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཡ་ཐཱ་ཡཾ གོ་ཎོ ས་ཀིཾ ཁ་ལི་ཏྭཱ་པི ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཀིཾ དྷུ་རཾ ཝ་ཧ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མ་ཡཱ་པི ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ས་ཀིཾ ཁ་ལི་ཏེ་ནཱ་པི ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཡོ་ནི་སོ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནྟོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ཏེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷི་ནཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ སཱི་ལཾ པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༢༡.༣༥-༣༩) –
‘‘ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཉྩ པ་དཾ དི་སྭཱ, ཙ་ཀྐཱ་ལ་ངྐཱ་ར་བྷཱུ་སི་ཏཾ;
པ་དེ་ནཱ་ནུ་པ་དཾ ཡ་ནྟོ, ཝི་པ་སྶི་སྶ མ་ཧེ་སི་ནོ.
‘‘ཀོ་ར་ཎྜཾ པུ་པྥི་ཏཾ དི་སྭཱ, ས་མཱུ་ལཾ པཱུ་ཛི་ཏཾ མ་ཡཱ;
ཧ་ཊྛོ ཧ་ཊྛེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན, ཨ་ཝ་ནྡིཾ པ་ད་མུ་ཏྟ་མཾ.
‘‘ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ པུ་པྥ་མ་བྷི་པཱུ་ཛ་ཡིཾ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ས་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ས་ཀ་པྤ་མྷི, ཨེ་ཀོ ཝཱི་ཏ་མ་ལོ ཨ་ཧུཾ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལོ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨཱ་དྷི་ག་མ་ན་དཱི་པ་ནིཾ ‘‘ཡ་ཐཱ་པི བྷ་དྡོ ཨཱ་ཛ་ཉྙོ, ཁ་ལི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི.
༤༥. ཏ་ཏྠ ཁ་ལི་ཏྭཱཏི པ་ཀྑ་ལི་ཏྭཱ. པ་ཏི་ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ཏི, པུ་ན་དེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨེ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ བྷ་དྡོ ཨུ་ས་བྷཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ བྷཱ་རཾ ཝ་ཧ་ནྟོ པ་རི་སྶ་མ་པྤ་ཏྟོ ཝི་ས་མ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ པ་ཀྑ་ལི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཏོ ན ཏ་ཏྟ་ཀེ་ན དྷུ་རཾ ཚ་ཌྜེ་ཏི, ཐཱ་མ་ཛ་ཝ་པ་ར་ཀྐ་མ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཁ་ལི་ཏྭཱ་པི པ་ཏི་ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཋ་ཏྭཱ བྷཱ་རཾ ཝ་ཧ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་སྶ་མ་པྤ་ཏྟོ ཀི་རི་ཡཱ་པ་རཱ་དྷེ་ན ཁ་ལི་ཏྭཱ ཏཾ ཁ་ལི་ཏཾ ཐཱ་མ་ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ མ་གྒ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ས་ཝ་ན་ནྟེ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛཱ་ཏ་ཏཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཀཾ, ཏ་སྶ ཨུ་རེ ཝཱ་ཡཱ་མ་ཛ་ནི་ཏཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཏཱ་ཡ ཨོ་ར་སཾ པུ་ཏྟཾ བྷ་དྡཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་ས་དི་ས་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་ནྟི ཙ མཾ དྷཱ་རེ་ཐ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཝི་ཧཱ་རི་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.