༣. སོ་པཱ་ཀ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཡ་ཐཱ་པི ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་སྨིནྟི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སོ་པཱ་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? སོ ཀི་ར པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་སྶ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ་རཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ བཱི་ཛ་པཱུ་ར་ཕ་ལཱ་ནི ས་ཏྠུ ཨུ་པ་ནེ་སི. པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. སོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཙ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷུ་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཏི་ཎྞཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཁཱི་ར་བྷ་ཏྟཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ཏེ་ཧི པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ཧི ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ ཨེ་ཀ་དཱ མ་ནུ་སྶ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་སྶ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཁཱི་ར་བྷ་ཏྟཾ ཨ་དཱ་སི. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ སུ་ག་ཏཱི་སུ ཨེ་ཝ པ་རི་བྦྷ་མ་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ པུ་རི་མ་ཀ་མྨ་ནི་སྶ་ནྡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ཡ དུ་གྒ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཏ་སྶ མཱ་ཏཱ ད་ས མཱ་སེ ཀུ་ཙྪི་ནཱ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་རི་པ་ཀྐེ ག་བྦྷེ ཝི་ཛཱ་ཡ་ན་ཀཱ་ལེ ཝི་ཛཱ་ཡི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི མུ་ཙྪཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ བ་ཧུ་ཝེ་ལཾ མ་ཏཱ ཝི་ཡ ནི་པ་ཛྫི. ཏཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ‘‘མ་ཏཱ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ སུ་སཱ་ནཾ ནེ་ཏྭཱ ཙི་ཏ་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ་ཏ་ཝུ་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ཨ་གྒིཾ ཨ་ད་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. དཱ་ར་ཀོ པ་ཙྪི་མ་བྷཱ་ཝི་ཀ་ཏྟཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ཨ་རོ་གོ ནི་ཀྑ་མི. མཱ་ཏཱ པ་ན ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. དེ་ཝ་ཏཱ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་རཱུ་པེ་ན སུ་སཱ་ན་གོ་པ་ཀ་སྶ གེ་ཧེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཏི་པ་ཡ་ཀཱ་ལཾ པ་ཏི་རཱུ་པེ་ན ཨཱ་ཧཱ་རེ་ན པོ་སེ་སི. ཏ་ཏོ པ་རཾ སུ་སཱ་ན་གོ་པ་ཀོ ཙ ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷེ་ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ ཏ་སྶ པུ་ཏྟེ་ན སུ་པི་ཡེ་ན ནཱ་མ དཱ་ར་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཏ་སྶ སུ་སཱ་ནེ ཛཱ་ཏ་སཾ་ཝ་ཌྜྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སོ་པཱ་ཀོཏི ས་མ་ཉྙཱ ཨ་ཧོ་སི.

ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀཾ ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ཝེ་ལཱ་ཡ ཉཱ་ཎ་ཛཱ་ལཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཝེ་ནེ་ཡྻ་བ་ནྡྷ་ཝེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཉཱ་ཎ་ཛ་ལ་ནྟོ་ག་དྷཾ དི་སྭཱ སུ་སཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. དཱ་ར་ཀོ པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ནཱ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནོ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་སི. སོ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ‘‘པི་ཏ་རཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ པི་ཏ་རཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་སི. ཏ་སྶ པི་ཏཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མཾ དཱ་ར་ཀཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི. ས་ཏྠཱ ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ནི་ཡོ་ཛེ་སི. སོ མེ་ཏྟཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སུ་སཱ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཙ ཙི་ར་སྶེ་ཝ མེ་ཏྟཱ་ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༤༥.༡-༧) –

‘‘ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷོ མ་ཧཱ་ཝཱི་རོ, ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ན པཱ་ར་གཱུ;

ག་ཎ་མྷཱ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ སོ, ཨ་ག་མཱ་སི ཝ་ན་ནྟ་རཾ.

‘‘བཱི་ཛ་མི་ཉྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, ལ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཝུ་ཎིཾ ཨ་ཧཾ;

བྷ་ག་ཝཱ ཏ་མྷི ས་མ་ཡེ, ཛྷཱ་ཡ་ཏེ པ་བྦ་ཏ་ནྟ་རེ.

‘‘དི་སྭཱ་ན་ཧཾ དེ་ཝ་དེ་ཝཾ, ཝི་པྤ་ས་ནྣེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ;

ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་སྶ ཝཱི་ར་སྶ, བཱི་ཛ་མི་ཉྫ་མ་དཱ་ས་ཧཾ.

‘‘ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀ་པྤ་མྷི, ཡཾ མི་ཉྫ་མ་ད་དིཾ ཏ་དཱ;

དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, བཱི་ཛ་མི་ཉྫ་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.

‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.

ཨ་ར་ཧཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ན ཨ་ཉྙེ་སཾ སོ་སཱ་ནི་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ་པི ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་སྨི’’ནྟི གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི.

༣༣. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱཏི ཨོ་པ་མྨ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་སྨིནྟི པུ་ནཱ་ཏི ཙ ཀུ་ལ་ཝཾ་སཾ ཏཱ་ཡ་ཏི ཙཱ་ཏི པུ་ཏྟོ, ཨ་ཏྲ་ཛཱ་དི་བྷེ་དོ པུ་ཏྟོ. ཨེ་ཀོ པུ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟོ, ཏ་སྨིཾ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་སྨིཾ. ཝི་ས་ཡེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. པི་ཡ་སྨིནྟི པི་ཡཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙ རཱུ་པ་སཱི་ལཱ་ཙཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཙ པེ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ. ཀུ་ས་ལཱིཏི ཀུ་ས་ལཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཁེ་མཾ སོ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ, ཏཾ ལ་བྷི་ཏ་བྦཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཀུ་ས་ལཱི, ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏེ་སཱི མེ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ. ས་བྦེ་སུ པཱ་ཎེ་སཱུཏི ས་བྦེ་སུ ས་ཏྟེ་སུ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦཱ་སུ དི་སཱ་སུ ས་བྦེ་སུ ཝཱ བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ, ས་བྦཱ་སུ ཝཱ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་སུ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀེ པི་ཡེ མ་ནཱ་པེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱ ཀུ་ས་ལཱི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཧི་ཏེ་སཱི བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་དི་བྷེ་དཱ་སུ ས་བྦཱ་སུ དི་སཱ་སུ, ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དི་བྷེ་དེ་སུ ས་བྦེ་སུ བྷ་ཝེ་སུ ད་ཧ་རཱ་དི་བྷེ་དཱ་སུ ས་བྦཱ་སུ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་སུ ཙ ཋི་ཏེ་སུ ས་བྦེ་སུ ས་ཏྟེ་སུ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཧི་ཏེ་སི་ཏཱ་ཡ ཀུ་ས་ལཱི བྷ་ཝེ་ཡྻ, ‘‘མི་ཏྟོ ཨུ་དཱ་སཱི་ནོ པ་ཉྩ་ཏྠི་ཀོ’’ཏི སཱི་མཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ སཱི་མཱ་ས་མྦྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ར་སཾ མེ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི. ཨི་མཾ པ་ན གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ ཏུ་མྷེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫེ་ཡྻཱ་ཐ, ཡེ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘སུ་ཁཾ སུ་པ་ཏཱི’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཨ. ནི. ༡༡.༡༥) ཨེ་ཀཱ་ད་ས མེ་ཏྟཱ་ནི་སཾ་སཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཏེ་སཾ བྷཱ་གི་ནོ བྷ་ཝ་ཐཱ’’ཏི ཨོ་ཝཱ་ད་མ་དཱ་སི.

སོ་པཱ་ཀ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.