༢. སུ་པྤི་ཡ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཛ་རཾ ཛཱི་ར་མཱ་ནེ་ནཱཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སུ་པྤི་ཡ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? སོ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཝ་ས་ནྟོ ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ ཨ་དཱ་སི, ཏ་ཐཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཀ་སྶ་པ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཀཱ་ལེ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ན ལ་དྡྷ་སཾ་ཝེ་གོ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཛཱ་ཏི་མ་དེ་ན སུ་ཏ་མ་དེ་ན ཙ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་ཀྐཾ་སེ་ནྟོ པ་རེ ཙ ཝ་མྦྷེ་ནྟོ ཝི་ཧཱ་སི. སོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པ་རི་བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པེ སུ་སཱ་ན་གོ་པ་ཀ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི. སུ་པྤི་ཡོཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ སོ་པཱ་ཀ་ཏྠེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་སཾ་ཝེ་གོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛ་རཾ ཛཱི་ར་མཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི.
༣༢. ཏ་ཏྠ ཨ་ཛ་རནྟི ཛ་རཱ་ར་ཧི་ཏཾ, ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏ་ཉྷི ཨ་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ ཛ་རཱ, ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ག་ཏེ པུ་གྒ་ལ་སྶ སཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཛ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ་ཏོ་པི ཨ་ཛ་རཾ ནཱ་མ. ཛཱི་ར་མཱ་ནེ་ནཱཏི ཛཱི་ར་ནྟེ་ན, ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཛ་རཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟེ་ན. ཏ་པྤ་མཱ་ནེ་ནཱཏི ས་ནྟ་པྤ་མཱ་ནེ་ན, རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི ཨ་གྒཱི་ཧི ད་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ་ན. ནི་བྦུ་ཏིནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་ནྟཱ་པཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་བྦུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཾ ནི་བྦཱ་ནཾ. ནི་མི་ཡནྟི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཡྻཾ. པ་ར་མཾ ས་ནྟིནྟི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཝཱུ་པ་ས་མ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་མཾ ས་ནྟིཾ. ཙ་ཏཱུ་ཧི ཡོ་གེ་ཧི ཨ་ན་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏྟཱ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་ར་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཛ་རཱ་ཡ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཛཱི་ར་མཱ་ནེ་ན, ཏ་ཐཱ རཱ་ག་གྒི་ཨཱ་དཱི་ཧི ས་ནྟ་པྤ་མཱ་ནེ་ན ག་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཙྩེ་ན དུ་ཀྑེ་ན ཨ་སཱ་རེ་ན ས་བྦ་ཐཱ་པི ཨ་ནུ་པ་ས་ནྟ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཨུ་པ་དྡ་ཝེ་ན, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཛ་རཾ པ་ར་མུ་པ་ས་མ་བྷཱུ་ཏཾ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནུ་པ་དྡུ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ནི་མི་ཡཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཾ ‘‘མ་ཧཱ ཝ་ཏ མེ ལཱ་བྷོ མ་ཧཱ ཨུ་ད་ཡོ ཧ་ཏྠ་ག་ཏོ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི མ་ནུ་སྶཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི བྷ་ཎྜཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟཱ ནི་ར་པེ་ཀྑཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ་ན ས་མྦ་ཧུ་མཱ་ནཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཐེ་རོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡེ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཙ ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏཾ, ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཊི་པེ་སི་ཏ་ཏྟ་ཉྩ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ‘‘ནི་མི་ཡཾ པ་ར་མཾ ས་ནྟིཾ, ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་རི་བྲཱུ་ཧ་ཡ་ནྟོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༥༢.༥༡-༧༧) –
‘‘ཝ་རུ་ཎོ ནཱ་མ ནཱ་མེ་ན, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་ནྟ་པཱ་ར་གཱུ;
ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ད་ས པུ་ཏྟཱ་ནི, ཝ་ན་མ་ཛ྄ཛྷོ་ག་ཧིཾ ཏ་དཱ.
‘‘ཨ་སྶ་མཾ སུ་ཀ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ, སུ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ མ་ནོ་ར་མཾ;
པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ཀ་རི་ཏྭཱ་ན, ཝ་སཱ་མི ཝི་པི་ནེ ཨ་ཧཾ.
‘‘པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ, ཨཱ་ཧུ་ཏཱི་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧོ;
མ་མུ་དྡྷ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ སོ, ཨཱ་ག་ཙྪི མ་མ ཨ་སྶ་མཾ.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཝ་ན་ས་ཎྜ་མྷི, ཨོ་བྷཱ་སོ ཝི་པུ་ལོ ཨ་ཧུ;
བུ་དྡྷ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན, པ་ཛྫ་ལཱི ཝི་པི་ནཾ ཏ་དཱ.
‘‘དི་སྭཱ་ན ཏཾ པཱ་ཊི་ཧཱི་རཾ, བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛ་སྶ ཏཱ་དི་ནོ;
པ་ཏྟ་པུ་ཊཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, ཕ་ལེ་ན པཱུ་ཛ་ཡིཾ ཨ་ཧཾ.
‘‘ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ་ན ས་མྦུ་དྡྷཾ, ས་ཧ་ཁཱ་རི་མ་དཱ་ས་ཧཾ;
ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ མེ བུ་དྡྷོ, ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ན་མ་བྲ་ཝི.
‘‘ཁཱ་རི་བྷཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, པ་ཙྪ་ཏོ ཨེ་ཧི མེ ཏུ་ཝཾ;
པ་རི་བྷུ་ཏྟེ ཙ ས་ངྒྷ་མྷི, པུ་ཉྙཾ ཏ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
‘‘པུ་ཊ་ཀཾ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ་དཱ་ས་ཧཾ;
ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ, ཏུ་སི་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཧཾ.
‘‘ཏ་ཏྠ དི་བྦེ་ཧི ན་ཙྩེ་ཧི, གཱི་ཏེ་ཧི ཝཱ་དི་ཏེ་ཧི ཙ;
པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན སཾ་ཡུ་ཏྟཾ, ཨ་ནུ་བྷོ་མི ས་དཱ སུ་ཁཾ.
‘‘ཡཾ ཡཾ ཡོ་ནུ་པ་པ་ཛྫཱ་མི, དེ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཐ མཱ་ནུ་སཾ;
བྷོ་གེ མེ ཨཱུ་ན་ཏཱ ན་ཏྠི, ཕ་ལ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏུ་རོ དཱི་པཱ, ས་ས་མུ་དྡཱ ས་པ་བྦ་ཏཱ;
ཕ་ལཾ བུ་དྡྷ་སྶ ད་ཏྭཱ་ན, ཨི་སྶ་རཾ ཀཱ་ར་ཡཱ་མ་ཧཾ.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཡེ པ་ཀྑི་ག་ཎཱ, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏ་ནྟི ཙེ;
ཏེ་པི མེ ཝ་ས་མ་ནྭེ་ནྟི, ཕ་ལ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཝ་ན་ས་ཎྜ་མྷི, ཡ་ཀྑཱ བྷཱུ་ཏཱ ཙ ར་ཀྑ་སཱ;
ཀུ་མྦྷ་ཎྜཱ ག་རུ་ལཱ༹ ཙཱ་པི, པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཾ ཨུ་པེ་ནྟི མེ.
‘‘ཀུ་མྨཱ སོ་ཎཱ མ་དྷུ་ཀཱ་རཱ, ཌཾ་སཱ ཙ མ་ཀ་སཱ ཨུ་བྷོ;
ཏེ་པི མཾ ཝ་ས་མ་ནྭེ་ནྟི, ཕ་ལ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘སུ་པ་ཎྞཱ ནཱ་མ ས་ཀུ་ཎཱ, པ་ཀྑི་ཛཱ་ཏཱ མ་ཧ་བྦ་ལཱ;
ཏེ་པི མཾ ས་ར་ཎཾ ཡ་ནྟི, ཕ་ལ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཡེ་པི དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ ནཱ་གཱ, ཨི་དྡྷི་མ་ནྟོ མ་ཧཱ་ཡ་སཱ;
ཏེ་པི མཾ ཝ་ས་མ་ནྭེ་ནྟི, ཕ་ལ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘སཱི་ཧཱ བྱ་གྒྷཱ ཙ དཱི་པཱི ཙ, ཨ་ཙྪ་ཀོ་ཀ་ཏ་ར་ཙྪ་ཀཱ;
ཏེ་པི མཾ ཝ་ས་མ་ནྭེ་ནྟི, ཕ་ལ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཨོ་ས་དྷཱི ཏི་ཎ་ཝཱ་སཱི ཙ, ཡེ ཙ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཝཱ་སི་ནོ;
ས་བྦེ མཾ ས་ར་ཎཾ ཡ་ནྟི, ཕ་ལ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘སུ་དུ་དྡ་སཾ སུ་ནི་པུ་ཎཾ, ག་མྦྷཱི་རཾ སུ་པྤ་ཀཱ་སི་ཏཾ;
ཕ་སྶ་ཡི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རཱ་མི, ཕ་ལ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཝི་མོ་ཀྑེ ཨ་ཊྛ ཕུ་སི་ཏྭཱ, ཝི་ཧ་རཱ་མི ཨ་ནཱ་ས་ཝོ;
ཨཱ་ཏཱ་པཱི ནི་པ་ཀོ ཙཱ་ཧཾ, ཕ་ལ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཡེ ཕ་ལ་ཊྛཱ བུ་དྡྷ་པུ་ཏྟཱ, ཁཱི་ཎ་དོ་སཱ མ་ཧཱ་ཡ་སཱ;
ཨ་ཧ་མ་ཉྙ་ཏ་རོ ཏེ་སཾ, ཕ་ལ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ར་མིཾ ག་ནྟྭཱ, སུ་ཀྐ་མཱུ་ལེ་ན ཙོ་དི་ཏོ;
ས་བྦཱ་ས་ཝེ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ, ཝི་ཧ་རཱ་མི ཨ་ནཱ་ས་ཝོ.
‘‘ཏེ་ཝི་ཛྫཱ ཨི་དྡྷི་པ་ཏྟཱ ཙ, བུ་དྡྷ་པུ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ཡ་སཱ;
དི་བྦ་སོ་ཏཾ ས་མཱ་པ་ནྣཱ, ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཨ་ཧཾ.
‘‘ས་ཏ་ས་ཧ་སྶི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ ཕ་ལཾ ཨ་ད་དིཾ ཏ་དཱ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཕ་ལ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ་པི ཏ་མེ་ཝ གཱ་ཐཾ ཨ་ཉྙཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷཱ་སི.
སུ་པྤི་ཡ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.