༣. ཝ་ན་ཝ་ཙྪ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ནཱི་ལ་བྦྷ་ཝ་ཎྞཱཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཝ་ན་ཝ་ཙྪ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? སོ ཀི་ར ཨ་ཏྠ་ད་སྶི་ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀ་ཙྪ་པ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟོ ཝི་ན་ཏཱ་ཡ ནཱ་མ ན་དི་ཡཱ ཝ་ས་ཏི. ཏ་སྶ ཁུ་དྡ་ཀ་ནཱ་ཝ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཀི་ར ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཋི་ཏཾ དི་སྭཱ, ‘‘པཱ་རཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ མ་ཉྙེ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པི་ཊྛི་ཡཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ནེ་ཏུ་ཀཱ་མོ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫི. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ནྟོ ཨཱ་རུ་ཧི. སོ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ སོ་ཏཾ ཚི་ནྡ་ནྟོ ཛི་ཡཱ་ཡ ཝེ་གེ་ན ཁི་ཏྟ་ས་རོ ཝི་ཡ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ པ་ར་ཏཱི་རཾ པཱ་པེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ པུ་ཉྙ་སྶ ཕ་ལཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཀ་ས་མྤ་ཏྟི་ཉྩ བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སཱི་ཡེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. པུ་ན ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཀ་པོ་ཏ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རིཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ དི་སྭཱ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་སི.

ཏ་ཏོ པ་ན ཙུ་ཏོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ སཾ་ཝེ་ག་ཛཱ་ཏོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ བ་ཧུཾ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་ཙི་ནི. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ན་ག་རེ ཝ་ཙྪ་གོ་ཏྟ་སྶ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཏ་སྶ མཱ་ཏཱ པ་རི་པ་ཀྐ་ག་བྦྷཱ ཨ་ར་ཉྙཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ཉྫཱ་ཏ་དོ་ཧ་ལཱ༹ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཏི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ་སྶཱ ཀ་མྨ་ཛ་ཝཱ་ཏཱ ཙ་ལིཾ་སུ, ཏི་རོ་ཀ་ར་ཎིཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་དཾ་སུ. སཱ དྷ་ཉྙ་པུ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. སོ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ས་ཧ པཾ་སུ་ཀཱི་ལི༹་ཀ་ས་ཧཱ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ‘‘ཝ་ཙྪོ’’ཏི་སྶ ནཱ་མ་ཉྩ ཨ་ཧོ་སི. ཝ་ནཱ་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ ཝ་སེ་ན ཝ་ན་ཝ་ཙྪོཏི པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧ་ནྟེ, ‘‘ཨ་ཧ་མྤི སི་དྡྷ་ཏྠ་ཀུ་མཱ་རེ་ན ས་ཧ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཝ་ས་ནྟོ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝ་ས་མཱ་ནོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༤༩-༡༤༨-༡༦༣) –

‘‘ཨ་ཏྠ་ད་སྶཱི ཏུ བྷ་ག་ཝཱ, ས་ཡ་མྦྷཱུ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀོ;

ཝི་ན་ཏཱ་ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རཾ, ཨུ་པ་ག་ཙྪི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.

‘‘ཨུ་ད་ཀཱ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མྨ, ཀ་ཙྪ་པོ ཝཱ་རི་གོ་ཙ་རོ;

བུ་དྡྷཾ ཏཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཧཾ, ཨུ་པེ་སིཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ.

‘‘ཨ་བྷི་རཱུ་ཧ་ཏུ མཾ བུ་དྡྷོ, ཨ་ཏྠ་ད་སྶཱི མ་ཧཱ་མུ་ནི;

ཨ་ཧཾ ཏཾ ཏཱ་ར་ཡི་སྶཱ་མི, དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཏུ་ཝཾ.

‘‘མ་མ ས་ངྐ་པྤ་མ་ཉྙཱ་ཡ, ཨ་ཏྠ་ད་སྶཱི མ་ཧཱ་ཡ་སོ;

ཨ་བྷི་རཱུ་ཧི་ཏྭཱ མེ པི་ཊྛིཾ, ཨ་ཊྛཱ་སི ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀོ.

‘‘ཡ་ཏོ ས་རཱ་མི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཡ་ཏོ པ་ཏྟོ་སྨི ཝི་ཉྙུ་ཏཾ;

སུ་ཁཾ མེ ཏཱ་དི་སཾ ན་ཏྠི, ཕུ་ཊྛེ པཱ་ད་ཏ་ལེ ཡ་ཐཱ.

‘‘ཨུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ་ན ས་མྦུ་དྡྷོ, ཨ་ཏྠ་ད་སྶཱི མ་ཧཱ་ཡ་སོ;

ན་དི་ཏཱི་ར་མྷི ཋ་ཏྭཱ་ན, ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་ས་ཐ.

‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཝ་ཏྟ་ཏེ ཙི་ཏྟཾ, ག་ངྒཱ་སོ་ཏཾ ཏ་རཱ་མ་ཧཾ;

ཨ་ཡ་ཉྩ ཀ་ཙྪ་པོ རཱ་ཛཱ, ཏཱ་རེ་སི མ་མ པ་ཉྙ་ཝཱ.

‘‘ཨི་མི་ནཱ བུ་དྡྷ་ཏ་ར་ཎེ་ན, མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཙ;

ཨ་ཊྛཱ་ར་སེ ཀ་པྤ་ས་ཏེ, དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ར་མི་སྶ་ཏི.

‘‘དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ཨི་དྷཱ་ག་ནྟྭཱ, སུ་ཀྐ་མཱུ་ལེ་ན ཙོ་དི་ཏོ;

ཨེ་ཀཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ, ཀ་ངྑཱ་སོ་ཏཾ ཏ་རི་སྶ་ཏི.

‘‘ཡ་ཐཱ་པི བྷ་དྡ་ཀེ ཁེ་ཏྟེ, བཱི་ཛཾ ཨ་པྤ་མྤི རོ་པི་ཏཾ;

ས་མྨཱ་དྷཱ་རེ པ་ཝེ་ཙྪ་ནྟེ, ཕ་ལཾ ཏོ་སེ་ཏི ཀ་སྶ་ཀཾ.

‘‘ཏ་ཐེ་ཝི་དཾ བུ་དྡྷ་ཁེ་ཏྟཾ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་དེ་སི་ཏཾ;

ས་མྨཱ་དྷཱ་རེ པ་ཝེ་ཙྪ་ནྟེ, ཕ་ལཾ མཾ ཏོ་ས་ཡི་སྶ་ཏི.

‘‘པ་དྷཱ་ན་པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ་མྷི, ཨུ་པ་ས་ནྟོ ནི་རཱུ་པ་དྷི;

ས་བྦཱ་ས་ཝེ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ, ཝི་ཧ་རཱ་མི ཨ་ནཱ་ས་ཝོ.

‘‘ཨ་ཊྛཱ་ར་སེ ཀ་པྤ་ས་ཏེ, ཡཾ ཀ་མྨ་མ་ཀ་རིཾ ཏ་དཱ;

དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཏ་ར་ཎཱ་ཡ ཨི་དཾ ཕ་ལཾ.

‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.

ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་མཱ་ག་ཏོ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་ཝ་སེ་ན ‘‘ཀིཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ར་ཉྙེ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ལ་དྡྷོ’’ཏི པུ་ཊྛོ ‘‘ར་མ་ཎཱི་ཡཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ར་ཉྙེ པ་བྦ་ཏཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་པ་བྦ་ཏེ ཝ་ཎྞེ་ནྟོ ‘‘ནཱི་ལ་བྦྷ་ཝ་ཎྞཱ’’ཏི གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི.

༡༣. ཏ་ཏྠ ནཱི་ལ་བྦྷ་ཝ་ཎྞཱཏི ནཱི་ལ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ནི་བྷཱ ནཱི་ལ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ས་ཎྛཱ་ནཱ ཙ. རུ་ཙི་རཱཏི རུ་ཙི་ཡཱ ས་ཀི་ར་ཎཱ པ་བྷ་སྶ་རཱ ཙ. སཱི་ཏ་ཝཱ་རཱིཏི སཱི་ཏ་ལ་ས་ལི་ལཱ. སུ་ཙི་ནྡྷ་རཱཏི སུ་ཙི་སུ་དྡྷ་བྷཱུ་མི་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ སུ་ཙི་ནྡྷ་རཱ. གཱ་ཐཱ་སུ་ཁ་ཏྠ་ཉྷི སཱ་ནུ་ནཱ་སི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་དྡེ་སོ. ‘‘སཱི་ཏ་ཝཱ་རི་སུ་ཙི་ནྡྷ་རཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, སཱི་ཏ་སུ་ཙི་ཝཱ་རི་དྷ་རཱ སཱི་ཏ་ལ་ཝི་མ་ལ་ས་ལི་ལཱ་ས་ཡ་ཝ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ནྡ་གོ་པ་ཀ་ས་ཉྪ་ནྣཱཏི ཨི་ནྡ་གོ་པ་ཀ་ནཱ་མ་ཀེ་ཧི པ་ཝཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞེ་ཧི ར་ཏྟ་ཀི་མཱི་ཧི ས་ཉྪཱ་དི་ཏཱ པཱ་ཝུ་སྶ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨི་ནྡ་གོ་པ་ཀ་ནཱ་མཱ་ནི ར་ཏྟ་ཏི་ཎཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་པ་རེ ‘‘ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་རུ་ཀྑཱ’’ཏི. སེ་ལཱཏི སི་ལཱ་མ་ཡཱ པ་བྦ་ཏཱ, ན པཾ་སུ་པ་བྦ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཡ་ཐཱ་པི པ་བྦ་ཏོ སེ་ལོ’’ཏི (ཨུ་དཱ. ༢༤). ར་མ་ཡ་ནྟི མནྟི མཾ ར་མཱ་པེ་ནྟི, མ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཝེ་ཀཱ་བྷི་ར་ཏྟིཾ པ་རི་བྲཱུ་ཧེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཐེ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ར་ཀཱ་ལ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཨ་ར་ཉྙཱ་བྷི་ར་ཏིཾ པ་ཝེ་དེ་ནྟོ ཏི་ཝི་དྷཾ ཝི་ཝེ་ཀཱ་བྷི་ར་ཏི་མེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀེ་ན ཨ་ཉྙཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ དཱི་པི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི.

ཝ་ན་ཝ་ཙྪ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.