༧. ཡ་ས་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སུ་ཝི་ལི་ཏྟོ སུ་ཝ་ས་ནོཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཡ་ས་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ སུ་མེ་དྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཝ་ནཾ ནེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སི. བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ མ་ཧ་གྒྷེ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཙྪཱ་དེ་སི, ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་ཉྩ བྷི་ཀྑུཾ མ་ཧ་གྒྷེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩེ་ཀ་དུ་སྶ་ཡུ་གེ་ན ས་བྦེ་ན ས་མ་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན ཨ་ཙྪཱ་དེ་སི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ སི་དྡྷ་ཏྠ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་མ་ཎྜཾ ས་ཏྟ་ཧི ར་ཏ་ནེ་ཧི པཱུ་ཛེ་སི. ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨེ་ཝཾ སུ་ག་ཏཱི་སུ་ཡེ་ཝ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ཝ་སྶ སེ་ཊྛི་ནོ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, ཡ་སོ ནཱ་མ ནཱ་མེ་ན པ་ར་མ་སུ་ཁུ་མཱ་ལོ. ‘‘ཏ་སྶ ཏ་ཡོ པཱ་སཱ་དཱ’’ཏི ས་བྦཾ ཁ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༥) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
སོ པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ནཱ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ནི་དྡཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་སྶ པ་རི་ཛ་ན་སྶ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ ས་ཉྫཱ་ཏ་སཾ་ཝེ་གོ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་དུ་ཀཱ་རཱུ་ལ༹ྷོ་ཝ གེ་ཧ་ཏོ ནི་གྒ་ཏོ དེ་ཝ་ཏཱ་ཝི་ཝ་ཊེ་ན ན་ག་ར་དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་ཏ་ན་ས་མཱི་པཾ ག་ཏོ ‘‘ཨུ་པ་དྡུ་ཏཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ཨུ་པ་སྶ་ཊྛཾ ཝ་ཏ, བྷོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ན ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ཙ་ངྐ་མ་ནྟེ་ན ‘‘ཨེ་ཧི, ཡ་ས, ཨི་དཾ ཨ་ནུ་པ་དྡུ་ཏཾ, ཨི་དཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཊྛ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ, ‘‘ཨ་ནུ་པ་དྡུ་ཏཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཊྛཾ ཀི་ར ཨ་ཏྠཱི’’ཏི སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་དུ་ཀཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ས་ཏྠཱ་རཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ས་ཙྩ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་ཡ ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཝེ་ས་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ པི་ཏུ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་ཙྩ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༤༠.༤༥༦-༤༨༣) –
‘‘མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ ཨོ་གྒ་ཡ྄ཧ, བྷ་ཝ་ནཾ མེ སུ་ནི་མྨི་ཏཾ;
སུ་ནི་མྨི་ཏཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི, ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ཀ་པ་ཀཱུ་ཛི་ཏཱ.
‘‘མ་ནྡཱ་ལ་ཀེ་ཧི ས་ཉྪ་ནྣཱ, པ་དུ་མུ་པྤ་ལ་ཀེ་ཧི ཙ;
ན་དཱི ཙ ས་ནྡ་ཏེ ཏ་ཏྠ, སུ་པ་ཏི་ཏྠཱ མ་ནོ་ར་མཱ.
‘‘མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པ་ས་ཉྪ་ནྣཱ, ནཱ་ནཱ་དི་ཛ་ས་མོ་ཏྠ་ཏཱ;
མ་ཡཱུ་ར་ཀོ་ཉྩཱ་བྷི་རུ་དཱ, ཀོ་ཀི་ལཱ་དཱི་ཧི ཝ་གྒུ་ཧི.
‘‘པཱ་རེ་ཝ་ཏཱ ར་ཝི་ཧཾ་སཱ ཙ, ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ཀཱ ན་དཱི་ཙ་རཱ;
དི་ནྡི་བྷཱ སཱ་ལི༹་ཀཱ ཙེ་ཏྠ, པ་མྨ་ཀཱ ཛཱི་ཝ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ.
‘‘ཧཾ་སཱ ཀོ་ཉྩཱ་པི ན་དི་ཏཱ, ཀོ་སི་ཡཱ པི་ངྒ་ལཱ བ་ཧཱུ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣཱ, མ་ཎི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཝཱ་ལུ་ཀཱ.
‘‘ས་བྦ་སོ་ཎྞ་མ་ཡཱ རུ་ཀྑཱ, ནཱ་ནཱ་ག་ནྡྷ་ས་མེ་རི་ཏཱ;
ཨུ་ཛྫོ་ཏེ་ནྟི དི་ཝཱ་ར་ཏྟིཾ, བྷ་ཝ་ནཾ ས་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀཾ.
‘‘ས་ཊྛི་ཏཱུ་རི་ཡ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, སཱ་ཡཾ པཱ་ཏོ པ་ཝ་ཛྫ་རེ;
སོ་ལ༹་སི་ཏྠི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི མཾ ས་དཱ.
‘‘ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མྨ བྷ་ཝ་ནཱ, སུ་མེ་དྷཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ;
པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ སུ་མ་ནོ, ཝ་ནྡ་ཡིཾ ཏཾ མ་ཧཱ་ཡ་སཾ.
‘‘ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ, ས་ས་ངྒྷཾ ཏཾ ནི་མ་ནྟ་ཡིཾ;
ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི སོ དྷཱི་རོ, སུ་མེ་དྷོ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀོ.
‘‘མ་མ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ, ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི མ་ཧཱ་མུ་ནི;
ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ, བྷ་ཝ་ནཾ མེ ཨུ་པཱ་ག་མིཾ.
‘‘ཨཱ་མ་ནྟ་ཡིཾ པ་རི་ཛ་ནཾ, ས་བྦེ ས་ནྣི་པ་ཏཱ་ཐ ཝོ;
པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ བུ་དྡྷོ, བྷ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི.
‘‘ལཱ་བྷཱ ཨ་མྷཾ སུ་ལ་དྡྷཾ ནོ, ཡེ ཝ་སཱ་མ ཏ་ཝ་ནྟི་ཀེ;
མ་ཡ་མྤི བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛ་སྶ, པཱུ་ཛཾ ཀ་སྶཱ་མ ས་ཏྠུ་ནོ.
‘‘ཨ་ནྣཾ པཱ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ, ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ ཨ་ཧཾ;
ཝ་སཱི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི, ཨུ་པེ་སི ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀོ.
‘‘པ་ཉྩ་ངྒི་ཀེ་ཧི ཏཱུ་རི་ཡེ་ཧི, པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ན་མ་ཀཱ་ས་ཧཾ;
ས་བྦ་སོ་ཎྞ་མ་ཡེ པཱི་ཋེ, ནི་སཱི་དི པུ་རི་སུ་ཏྟ་མོ.
‘‘ཨུ་པ་རི་ཙྪ་ད་ནཾ ཨཱ་སི, ས་བྦ་སོ་ཎྞ་མ་ཡཾ ཏ་དཱ;
བཱི་ཛ་ནི་ཡོ པ་ཝཱ་ཡ་ནྟི, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ནྟ་རེ.
‘‘པ་ཧཱུ་ཏེ་ན་ནྣ་པཱ་ནེ་ན, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་མ་ཏ་པྤ་ཡིཾ;
པ་ཙྩེ་ཀ་དུ་སྶ་ཡུ་ག་ལེ༹, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ་དཱ་ས་ཧཾ.
‘‘ཡཾ ཝ་ད་ནྟི སུ་མེ་དྷོ་ཏི, ལོ་ཀཱ་ཧུ་ཏི་པ་ཊི་གྒ་ཧཾ;
བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ, ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་ས་ཐ.
‘‘ཡོ མེ ཨ་ནྣེ་ན པཱ་ནེ་ན, ས་བྦེ ཨི་མེ ཙ ཏ་པྤ་ཡིཾ;
ཏ་མ་ཧཾ ཀི་ཏྟ་ཡི་སྶཱ་མི, སུ་ཎཱ་ཐ མ་མ བྷཱ་ས་ཏོ.
‘‘ཨ་ཊྛཱ་ར་སེ ཀ་པྤ་ས་ཏེ, དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ར་མི་སྶ་ཏི;
ས་ཧ་སྶ་ཀྑ་ཏྟུཾ རཱ་ཛཱ ཙ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
‘‘ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི ཡཾ ཡོ་ནིཾ, དེ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཐ མཱ་ནུ་སཾ;
ས་བྦ་དཱ ས་བྦ་སོ་ཝ་ཎྞཾ, ཚ་ད་ནཾ དྷཱ་ར་ཡི་སྶ་ཏི.
‘‘ཏིཾ་ས་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶ་མྷི, ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་ཀུ་ལ་ས་མྦྷ་ཝོ;
གོ་ཏ་མོ ནཱ་མ གོ་ཏྟེ་ན, ས་ཏྠཱ ལོ་ཀེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
‘‘ཏ་སྶ དྷ་མྨེ་སུ དཱ་ཡཱ་དོ, ཨོ་ར་སོ དྷ་མྨ་ནི་མྨི་ཏོ;
ས་བྦཱ་ས་ཝེ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ, ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ཏི་ནཱ་ས་ཝོ.
‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ, སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི་སྶ་ཏི;
ཙི་ཏ་ཀེ ཚ་ཏྟཾ དྷཱ་རེ་ནྟི, ཧེ་ཊྛཱ ཚ་ཏྟ་མྷི ཌ་ཡ྄ཧ་ཐ.
‘‘སཱ་མ་ཉྙཾ མེ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཾ, ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡཱ;
མ་ཎྜ་པེ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝཱ, ས་ནྟཱ་པོ མེ ན ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘ཏིཾ་ས་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶ་མྷི, ཡཾ དཱ་ན་མ་ད་དིཾ ཏ་དཱ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ས་བྦ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཡ་སཾ ད་ཀྑི་ཎཾ བཱ་ཧུཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝ་ཙ་ན་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ དྭ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟ་ཀེ་ས་མ་སྶུ ཨ་ཊྛ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་དྷ་རོ ཝ་སྶ་ས་ཊྛི་ཀ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨུ་དཱ་ནེ་ནྟོ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པུ་རི་མཱ་ཝ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན –
༡༡༧. ‘‘སུ་ཝི་ལི་ཏྟོ སུ་ཝ་ས་ནོ, ས་བྦཱ་བྷ་ར་ཎ་བྷཱུ་སི་ཏོ;
ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ག་མིཾ, ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི. – གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ སུ་ཝི་ལི་ཏྟོཏི སུ་ནྡ་རེ་ན ཀུ་ངྐུ་མ་ཙ་ནྡ་ནཱ་ནུ་ལེ་པ་ནེ་ན ཝི་ལི་ཏྟ་ག་ཏྟོ. སུ་ཝ་ས་ནོཏི སུ་ཊྛུ མ་ཧ་གྒྷ་ཀཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྠ་ཝ་ས་ནོ. ས་བྦཱ་བྷ་ར་ཎ་བྷཱུ་སི་ཏོཏི སཱི་སཱུ་པ་གཱ་དཱི་ཧི ས་བྦེ་ཧི ཨཱ་བྷ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་ཏོ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ག་མིནྟི ཨ་དྷི་ག་ཙྪིཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཡ་ས་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.