༡༢. དྭཱ་ད་ས་མ་ཝ་གྒོ
༡. ཛེ་ནྟ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དུ་པྤ་བྦ་ཛྫཾ ཝེ དུ་ར་དྷི་ཝཱ་སཱ གེ་ཧཱཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཛེ་ནྟ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ སི་ཁི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ་རཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཀིཾ་ཀི་རཱ་ཏ་པུ་པྥེ་ཧི པཱུ་ཛཾ ཨ་ཀཱ་སི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ ཛེ་ནྟ་གཱ་མེ ཨེ་ཀ་སྶ མ་ཎྜ་ལི་ཀ་རཱ་ཛ་སྶ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, ཛེ་ནྟོཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནོ པ་བྦ་ཛྫཱ་ནི་ནྣ་མཱ་ན་སོ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ན ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘པ་བྦ་ཛྫཱ ནཱ་མ དུ་ཀྐ་རཱ, གྷ་རཱ་པི དུ་རཱ་ཝཱ་སཱ, དྷ་མྨོ ཙ ག་མྦྷཱི་རོ, བྷོ་གཱ ཙ དུ་ར་དྷི་ག་མཱ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ན ཙི་ནྟཱ་བ་ཧུ་ལོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎི. སུ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་བྦ་ཛྫཱ་བྷི་ར་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ སུ་ཁཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡༦.༢༡-༢༤) –
‘‘དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཧཾ ས་ནྟོ, པཱུ་ཛ་ཡིཾ སི་ཁི་ནཱ་ཡ་ཀཾ;
ཀ་ཀྐཱ་རུ་པུ་པྥཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ, བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་བྷི་རོ་པ་ཡིཾ.
‘‘ཨེ་ཀ་ཏིཾ་སེ ཨི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ པུ་པྥ་མ་བྷི་རོ་པ་ཡིཾ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཨི་ཏོ ཙ ན་ཝ་མེ ཀ་པྤེ, རཱ་ཛཱ ས་ཏྟུ་ཏྟ་མོ ཨ་ཧུཾ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལོ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ, ‘‘ཨ་ས་ཀྑིཾ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཨཱ་དི་ཏོ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཚི་ནྡི་ཏུ’’ནྟི སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཀཱ་རཾ ཏ་སྶ ཙ ས་མྨ་དེ་ཝ ཚི་ནྣ་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ –
༡༡༡. ‘‘དུ་པྤ་བྦ་ཛྫཾ ཝེ དུ་ར་དྷི་ཝཱ་སཱ གེ་ཧཱ, དྷ་མྨོ ག་མྦྷཱི་རོ དུ་ར་དྷི་ག་མཱ བྷོ་གཱ;
ཀི་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟི ནོ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ནེ་ཝ, ཡུ་ཏྟཾ ཙི་ནྟེ་ཏུཾ ས་ཏ་ཏ་མ་ནི་ཙྩ་ཏ’’ནྟི. –
གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ དུ་པྤ་བྦ་ཛྫནྟི ཨ་པྤཾ ཝཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷ་ཉྩེ་ཝ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚ་ཉྩ པ་ཧཱ་ཡ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ཨུ་རཾ ད་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛ་ན་སྶ དུ་ཀྐ་ར་ཏྟཱ དུ་ཀྑཾ པ་བྦ་ཛ་ནཾ, དུ་ཀྐ་རཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཏི དུ་པྤ་བྦ་ཛྫཾ. ཝེཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ད་ལ༹ྷ་ཏྠོ ཝཱ ‘‘པ་བྦ་ཛྫཱ དུ་ཀྑཱ’’ཏི. གེ་ཧ་ཉྩེ ཨཱ་ཝ་སེ་ཡྻཾ, དུ་ར་དྷི་ཝཱ་སཱ གེ་ཧཱ, ཡ་སྨཱ གེ་ཧཾ ཨ་དྷི་ཝ་ས་ནྟེ་ན ར་ཉྙཱ རཱ་ཛ་ཀི་ཙྩཾ, ཨི་སྶ་རེ་ན ཨི་སྶ་ར་ཀི་ཙྩཾ, ག་ཧ་པ་ཏི་ནཱ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཧོ་ཏི, པ་རི་ཛ་ནོ ཙེ་ཝ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཙ ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ, ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨི་ཉྩ ཀ་ཏྟ་བྦེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ་པི གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ ཚི་དྡ་གྷ་ཊོ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ཝི་ཡ ཙ དུ་པྤཱུ་རོ, ཏ་སྨཱ གེ་ཧཱ ནཱ་མེ་ཏེ ཨ་དྷི་ཝ་སི་ཏུཾ ཨཱ་ཝ་སི་ཏུཾ དུ་ཀྑཱ དུ་ཀྐ་རཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ དུ་ར་དྷི་ཝཱ་སཱ དུ་རཱ་ཝཱ་སཱ་ཏི. པ་བྦ་ཛྫ་ཉྩེ ཨ་ནུ་ཏི་ཊྛེ་ཡྻཾ དྷ་མྨོ ག་མྦྷཱི་རོ, ཡ་ད་ཏྠཱ པ་བྦ་ཛྫཱ, སོ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦོ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་དྡྷ་མྨོ ག་མྦྷཱི་རོ, ག་མྦྷཱི་ར་ཉཱ་ཎ་གོ་ཙ་ར་ཏྟཱ དུ་དྡ་སོ, དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷོ དྷ་མྨ་སྶ ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ. གེ་ཧ་ཉྩེ ཨཱ་ཝ་སེ་ཡྻཾ, དུ་ར་དྷི་ག་མཱ བྷོ་གཱ ཡེ་ཧི ཝི་ནཱ ན ས་ཀྐཱ གེ་ཧཾ ཨཱ་ཝ་སི་ཏུཾ, ཏེ བྷོ་གཱ དུ་ཀྑེ་ན ཀ་སི་རེ་ན ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་ཏཱ་ཡ དུ་ར་དྷི་ག་མཱ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛྫཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ཏི་ཊྛེ་ཡྻཾ, ཨེ་ཝ་མྤི ཀི་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟི ནོ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན ཨི་དྷ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝུ་ཏྟི ཛཱི་ཝི་ཀཱ ཀི་ཙྪཱ དུ་ཀྑཱ, གྷ་རཱ་ཝཱ་སཱ་ནཾ དུ་ར་དྷི་ཝཱ་ས་ཏཱ་ཡ བྷོ་གཱ་ན་ཉྩ དུ་ར་དྷི་ག་མ་ཏཱ་ཡ གེ་ཧེ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཡཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཀི་ཙྪཱ ཀ་སི་རཱ ཝུ་ཏྟི ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཏ་ཏྠ ཀིཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི? ཡུ་ཏྟཾ ཙི་ནྟེ་ཏུཾ ས་ཏ་ཏ་མ་ནི་ཙྩ་ཏཾ ས་ཀ་ལཾ དི་ཝ་སཾ པུ་བྦ་ར་ཏྟཱ་པ་ར་ར་ཏྟ་ཉྩ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཝ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་དི་ཨ་ནྟ་ཝ་ནྟ་ཏོ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏོ ཙ ན ནི་ཙྩ་ནྟི ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏུཾ ཝི་པ་སྶི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ སི་དྡྷཱ་ཡ ཨི་ཏ་རཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ སི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་ནི་ཙྩ་སྶ དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ནཾ ཨ་བྱ་བྷི་ཙ་ར་ཎ་ཏོ སཱ་ས་ནི་ཀ་སྶ སུ་ཁ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ཙ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑཾ, ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཏ་ད་ན་ཏྟཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༡༥), ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨཾ’’ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༦; དཱི. ནི. ༢.༣༧༡; སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༡), ‘‘ཝ་ཡ་དྷ་མྨཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༡༨) ཙ ཏ་ད་མི་ནཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཝི་ཏ་ཀྐེ ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་མུ་ཁེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩོ ཛཱ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་པ་ཏྟི’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨི་ད་མེ་ཝ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཉྙཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཧོ་སི.
ཛེ་ནྟ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཝ་ཙྪ་གོ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏེ་ཝི་ཛྫོ་ཧཾ མ་ཧཱ་ཛྷཱ་ཡཱིཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཝ་ཙྪ་གོ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཀུ་ས་ལ་བཱི་ཛཾ རོ་པེ་ནྟོ ཝི་པ་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ བ་ནྡྷུ་མ་ཏཱི་ན་ག་རེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ར་ཉྙཱ ནཱ་ག་རེ་ཧི ཙ ས་དྡྷིཾ བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་བྷ་ཝ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, ཏ་སྶ ཝ་ཙྪ་གོ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཙྪ་གོ་ཏྟོཏྭེ་ཝ ས་མ་ཉྙཱ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝི་ཛྫཱ་སུ ནི་པྥ་ཏྟིཾ ག་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟིཾ ག་ཝེ་ས་ནྟོ ཏ་ཏྠ སཱ་རཾ ཨ་དི་སྭཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏེ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡༦.༡༥-༢༠) –
‘‘ཨུ་དེ་ནྟཾ ས་ཏ་རཾ་སིཾ་ཝ, པཱི་ཏ་རཾ་སིཾ་ཝ བྷཱ་ཎུ་མཾ;
པ་ནྣ་ར་སེ ཡ་ཐཱ ཙ་ནྡཾ, ནི་ཡྻ་ནྟཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ.
‘‘ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ས་བྦེ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཨ་ཧུཾ;
པ་རི་ཝཱ་རིཾ་སུ ས་མྦུ་དྡྷཾ, དྭི་པ་དི་ནྡཾ ན་རཱ་ས་བྷཾ.
‘‘ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ་ན ཏཾ ཝཱི་ཐིཾ, ནི་ཡྻ་ནྟེ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀེ;
ཨུ་སྶཱ་པེ་སིཾ དྷ་ཛཾ ཏ་ཏྠ, ཝི་པྤ་ས་ནྣེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ.
‘‘ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ དྷ་ཛཾ ཨ་བྷི་རོ་པ་ཡིཾ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, དྷ་ཛ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཨི་ཏོ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀེ ཀ་པྤེ, རཱ་ཛཱ་ཧོ་སིཾ མ་ཧ་བྦ་ལོ;
ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་མྤ་ནྣོ, སུ་དྷ་ཛོ ཨི་ཏི ཝི་སྶུ་ཏོ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ པ་ན ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ ཨུ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན –
༡༡༢. ‘‘ཏེ་ཝི་ཛྫོ་ཧཾ མ་ཧཱ་ཛྷཱ་ཡཱི, ཙེ་ཏོ་ས་མ་ཐ་ཀོ་ཝི་དོ;
ས་ད་ཏྠོ མེ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ, ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི. – གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ ཏེ་ཝི་ཛྫོ་ཧནྟི ཡ་དི་པི མཾ པུ་བྦེ ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ པཱ་རཾ ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏེ་ཝི་ཛྫོ’’ཏི ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི, ཏཾ པ་ན ས་མ་ཉྙཱ་མ་ཏྟཾ ཝེ་དེ་སུ ཝི་ཛྫཱ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་དཱ་ནི པ་ན པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཏི་སྶ་ནྣཾ ཝི་ཛྫཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཏེ་ཝི་ཛྫོ ཨ་ཧཾ, མ་ཧ་ནྟ་སྶ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་སྶ ས་མུ་ད་ཡ་པ་ཀྑི་ཡ་སྶ ཀི་ལེ་ས་ག་ཎ་སྶ ཛྷཱ་པ་ན་ཏོ, མ་ཧ་ནྟེ་ན མ་གྒ་ཕ་ལ་ཛྷཱ་ནེ་ན མ་ཧ་ནྟ་སྶ ཨུ་ལཱ༹་ར་སྶ པ་ཎཱི་ཏ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཛྷཱ་ཡ་ན་ཏོ ཙ མ་ཧཱ་ཛྷཱ་ཡཱི. ཙེ་ཏོ་ས་མ་ཐ་ཀོ་ཝི་དོཏི ཙི་ཏྟ་ས་ངྑོ་བྷ་ཀ་རཱ་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མ་ནེ་ན ཙེ་ཏ་སོ ས་མཱ་ད་ཧ་ནེ ཀུ་ས་ལོ. ཨེ་ཏེ་ན ཏེ་ཝི་ཛྫ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ. ས་མཱ་དྷི་ཀོ་ས་ལླ་ས་ཧི་ཏེ་ན ཧི ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡེ་ན ཏེ་ཝི་ཛྫ་ཏཱ, ན ཀེ་ཝ་ལེ་ན. ས་ད་ཏྠོཏི ས་ཀ་ཏྠོ ཀ-ཀཱ་ར་སྶཱ་ཡཾ ད-ཀཱ་རོ ཀ་ཏོ ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༩; ཨ. ནི. ༣.༣༨) ཝི་ཡ. ‘‘ས་ད་ཏྠོ’’ཏི ཙ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཉྷི ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་བ་ནྡྷ་ཊྛེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ར་མ་ཏྠ་ཊྛེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠ་ཏྟཱ ‘‘ས་ཀ་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སྭཱ་ཡཾ ས་ད་ཏྠོ མེ མ་ཡཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ. ཨེ་ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ མ་ཧཱ་ཛྷཱ་ཡི་བྷཱ་ཝཾ སི་ཁཱ་པ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཝ་ཙྪ་གོ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཝ་ན་ཝ་ཙྪ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཙྪོ་དི་ཀཱ པུ་ཐུ་སི་ལཱཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཝ་ན་ཝ་ཙྪ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཀུ་ས་ལ་བཱི་ཛཾ རོ་པེ་ནྟོ ཝི་པ་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ པ་ར་སྶ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ནྟོ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་པ་རཱ་དྷཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡེ་ན ཏ་ཛྫི་ཏོ པ་ལཱ་ཡ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ བོ་དྷི་རུ་ཀྑཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ ཏ་སྶ མཱུ་ལཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ པི་ཎྜི་བ་ནྡྷེ་ཧི ཨ་སོ་ཀ་པུ་པྥེ་ཧི པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ བོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁོ ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སི་ནྣོ མཱ་རེ་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏེ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ དི་སྭཱ ཏེ་སུ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཀོ་པེ་ཏྭཱ བོ་དྷིཾ ཨེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ས་ཏ་པོ་རི་སེ པ་པཱ་ཏེ པ་པ་ཏི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་བྷ་ཝ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, ‘‘ཝ་ཙྪོ’’ཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ བི་མྦི་སཱ་ར་ས་མཱ་ག་མེ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡༦.༧-༡༤) –
‘‘པ་ར་ཀ་མྨཱ་ཡ་ནེ ཡུ་ཏྟོ, ཨ་པ་རཱ་དྷཾ ཨ་ཀཱ་ས་ཧཾ;
ཝ་ན་ནྟཾ ཨ་བྷི་དྷཱ་ཝི་སྶཾ, བྷ་ཡ་ཝེ་ར་ས་མ་པྤི་ཏོ.
‘‘པུ་པྥི་ཏཾ པཱ་ད་པཾ དི་སྭཱ, པི་ཎྜི་བ་ནྡྷཾ སུ་ནི་མྨི་ཏཾ;
ཏ་མྦ་པུ་པྥཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, བོ་དྷི་ཡཾ ཨོ་ཀི་རིཾ ཨ་ཧཾ.
‘‘ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ་ན ཏཾ བོ་དྷིཾ, པཱ་ཊ་ལིཾ པཱ་ད་པུ་ཏྟ་མཾ;
པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ་ན, བོ་དྷི་མཱུ་ལེ ཨུ་པཱ་ཝི་སིཾ.
‘‘ག་ཏ་མ་གྒཾ ག་ཝེ་ས་ནྟཱ, ཨཱ་ག་ཙྪུཾ མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ;
ཏེ ཙ དི་སྭཱ་ན་ཧཾ ཏ་ཏྠ, ཨཱ་ཝ་ཛྫིཾ བོ་དྷི་མུ་ཏྟ་མཾ.
‘‘ཝ་ནྡི་ཏྭཱ་ན ཨ་ཧཾ བོ་དྷིཾ, ཝི་པྤ་ས་ནྣེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ;
ཨ་ནེ་ཀ་ཏཱ་ལེ པ་པ་ཏིཾ, གི་རི་དུ་གྒེ བྷ་ཡཱ་ན་ཀེ.
‘‘ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ པུ་པྥ་མ་བྷི་རོ་པ་ཡིཾ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, བོ་དྷི་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཨི་ཏོ ཙ ཏ་ཏི་ཡེ ཀ་པྤེ, རཱ་ཛཱ སུ་ས་ཉྙ་ཏོ ཨ་ཧཾ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལོ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཝི་ཝེ་ཀཱ་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ ཝ་ནེ་ཡེ་ཝ ཝ་སི, ཏེ་ན ཝ་ན་ཝ་ཙྪོཏི ས་མ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཨ་ཐ ཀ་དཱ་ཙི ཐེ་རོ ཉཱ་ཏི་ཛ་ནཱ་ནུ་གྒ་ཧ་ཏྠཾ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ཏོ ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཏ་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛི་ཡ་མཱ་ནོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ག་མ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ས་ནྡ་སྶེ་ཏི. ཏཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཏྠཾ དྷུ་ར་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ཐ, མ་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཡཱ་ཙིཾ་སུ. ཐེ་རོ ཏེ་སཾ པ་བྦ་ཏ་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀི་ཏྟ་ནཱ་པ་དེ་སེ་ན ཝི་ཝེ་ཀཱ་བྷི་ར་ཏིཾ ནི་ཝེ་དེ་ནྟོ –
༡༡༣. ‘‘ཨ་ཙྪོ་དི་ཀཱ པུ་ཐུ་སི་ལཱ, གོ་ན་ངྒུ་ལ་མི་གཱ་ཡུ་ཏཱ;
ཨ་མྦུ་སེ་ཝཱ་ལ་ས་ཉྪ་ནྣཱ, ཏེ སེ་ལཱ ར་མ་ཡ་ནྟི མ’’ནྟི. – གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ ཨ་ཙྪོ་དི་ཀཱཏི ཨ་ཙྪཾ ཨ་བ་ཧ་ལཾ སུ་ཁུ་མཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨེ་ཏེ་སཱུ་ཏི ‘‘ཨ་ཙྪོ་ད་ཀཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཨ་ཙྪོ་དི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏེ་ན ཏེ་སཾ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི. པུ་ཐུ་སི་ལཱཏི པུ་ཐུ་ལཱ ཝི་ཏྠ་ཏཱ མུ་དུ་སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶཱ སི་ལཱ ཨེ་ཏེ་སཱུ་ཏི པུ་ཐུ་སི་ལཱ. ཨེ་ཏེ་ན ནི་ས་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི. གུ་ནྣཾ ཝི་ཡ ན་ངྒུ་ལཾ ན་ངྒུ་ཊྛཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི གོ་ན་ངྒུ་ལཱ, ཀཱ་ལ༹་མ་ཀྐ་ཊཱ, ‘‘པ་ཀ་ཏི་མ་ཀྐ་ཊཱ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི་ཡེ་ཝ. གོ་ན་ངྒུ་ལེ་ཧི ཙ པ་ས་དཱ་དི་ཀེ་ཧི མི་གེ་ཧི ཙ ཏ་ཧཾ ཏ་ཧཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟེ་ཧི ཨཱ་ཡུ་ཏཱ མི་སྶི་ཏཱ་ཏི གོ་ན་ངྒུ་ལ་མི་གཱ་ཡུ་ཏཱ. ཨེ་ཏེ་ན ཏེ་སཾ ཨ་མ་ནུ་སྶཱུ་པ་ཙཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པེ་ཏ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་མྦུ་སེ་ཝཱ་ལ་ས་ཉྪ་ནྣཱཏི པ་ས་ཝ་ན་ཏོ ས་ཏ་ཏཾ པ་གྒྷ་ར་མཱ་ན་ས་ལི་ལ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཧཾ ཏ་ཧཾ ཨུ་ད་ཀ་སེ་ཝཱ་ལ་ས་ཉྪཱ་དི་ཏཱ. ཏེ སེ་ལཱ ར་མ་ཡ་ནྟི མནྟི ཡ་ཏྠཱ་ཧཾ ཝ་སཱ་མི; ཏེ ཨེ་དི་སཱ སེ་ལཱ པ་བྦ་ཏཱ ཝི་ཝེ་ཀཱ་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ མཾ ར་མ་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠེ་ཝཱ་ཧཾ ག་ཙྪཱ་མཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་ད་མེ་ཝ ཙ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཉྙཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཧོ་སི.
ཝ་ན་ཝ་ཙྪ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀཱ་ཡ་དུ་ཊྛུ་ལླ་ག་རུ་ནོཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? སོ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝི་ཛྫཱ་སུ ནི་པྥ་ཏྟིཾ ག་ཏོ ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དཾ སུ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་ཀ་ཙཱི་རཾ ས་ཏྠུ པཱ་ད་མཱུ་ལེ པ་ཏྠ་རི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་ཏྠ ཋི་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཀཱ་ལཱ༹་ནུ་སཱ་རེ་ན ག་ནྡྷེ་ན པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ‘‘ས་མུ་དྡྷ་ར་སི་མཾ ལོ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཧི ད་ས་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝི. ཏཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨི་ཏོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤ་མ་ཏྠ་ཀེ གོ་ཏ་མ་སྶ ནཱ་མ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཡཱ་ཝཱ་ཡཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དོ, ཏཱ་ཝ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝི་ཛྫཱ་སུ ནི་པྥ་ཏྟིཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ སཱ་རཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝི་ཀ་ཏྟཱ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ག་ཝེ་ས་ནྟོ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༤༠.༣༠༤-༣༣༢) –
‘‘ཀ་ཎི་ཀཱ་རཾ་ཝ ཛ་ལི་ཏཾ, དཱི་པ་རུ་ཀྑཾ་ཝ ཨུ་ཛྫ་ལཾ;
ཨོ་ས་དྷིཾ་ཝ ཝི་རོ་ཙ་ནྟཾ, ཝི་ཛྫུ་ཏཾ ག་ག་ནེ ཡ་ཐཱ.
‘‘ཨ་ས་མྦྷཱི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་སིཾ, མི་ག་རཱ་ཛཾ་ཝ ཀེ་ས་རིཾ;
ཉཱ་ཎཱ་ལོ་ཀཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟཾ, མ་དྡ་ནྟཾ ཏི་ཏྠི་ཡེ ག་ཎེ.
‘‘ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟཾ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ, ཚི་ནྡ་ནྟཾ ས་བྦ་སཾ་ས་ཡཾ;
ག་ཛྫ་ནྟཾ མི་ག་རཱ་ཛཾ་ཝ, ཨ་དྡ་སཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ.
‘‘ཛ་ཊཱ་ཛི་ན་དྷ་རོ ཨཱ་སིཾ, བྲ་ཧཱ ཨུ་ཛུ པ་ཏཱ་པ་ཝཱ;
ཝཱ་ཀ་ཙཱི་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཨ་པ་ཏྠ་རིཾ.
‘‘ཀཱ་ལཱ༹་ནུ་སཱ་རི་ཡཾ ག་ཡ྄ཧཾ, ཨ་ནུ་ལི་མྤིཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ;
ས་མྦུ་དྡྷ་མ་ནུ་ལི་མྤེ་ཏྭཱ, ས་ནྠ་ཝིཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ.
‘‘ས་མུ་དྡྷ་ར་སི་མཾ ལོ་ཀཾ, ཨོ་གྷ་ཏི་ཎྞ མ་ཧཱ་མུ་ནི;
ཉཱ་ཎཱ་ལོ་ཀེ་ན ཛོ་ཏེ་སི, ནཱ་ཝ་ཊཾ ཉཱ་ཎ་མུ་ཏྟ་མཾ.
‘‘དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སི, མ་དྡ་སེ པ་ར་ཏི་ཏྠི་ཡེ;
ཨུ་ས་བྷོ ཛི་ཏ་ས་ངྒཱ་མོ, ས་མྤ་ཀ་མྤེ་སི མེ་ད་ནིཾ.
‘‘མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨཱུ་མི་ཡོ, ཝེ་ལ་ནྟ་མྷི པ་བྷི་ཛྫ་རེ;
ཏ་ཐེ་ཝ ཏ་ཝ ཉཱ་ཎ་མྷི, ས་བྦ་དི་ཊྛཱི པ་བྷི་ཛྫ་རེ.
‘‘སུ་ཁུ་མ་ཙྪི་ཀ་ཛཱ་ལེ་ན, ས་ར་མྷི ས་མྤ་ཏཱ་ནི་ཏེ;
ཨ་ནྟོ་ཛཱ་ལཱི་ཀ་ཏཱ པཱ་ཎཱ, པཱི་ལི༹་ཏཱ ཧོ་ནྟི ཏཱ་ཝ་དེ.
‘‘ཏ་ཐེ་ཝ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ལོ་ཀེ, པུ་ཐུ་པཱ་ས་ཎྜ་ནི་སྶི་ཏཱ;
ཨ་ནྟོ་ཉཱ་ཎ་ཝ་རེ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟི མཱ་རི་ས.
‘‘པ་ཏི་ཊྛཱ ཝུ་ཡ྄ཧ་ཏཾ ཨོ་གྷེ, ཏྭ་ཉྷི ནཱ་ཐོ ཨ་བ་ནྡྷུ་ནཾ;
བྷ་ཡ་ཊྚི་ཏཱ་ནཾ ས་ར་ཎཾ, མུ་ཏྟི་ཏྠཱི་ནཾ པ་རཱ་ཡ་ཎཾ.
‘‘ཨེ་ཀ་ཝཱི་རོ ཨ་ས་དི་སོ, མེ་ཏྟཱ་ཀ་རུ་ཎ་ས་ཉྩ་ཡོ;
ཨ་ས་མོ སུ་ས་མོ ས་ནྟོ, ཝ་སཱི ཏཱ་དཱི ཛི་ཏ་ཉྫ་ཡོ.
‘‘དྷཱི་རོ ཝི་ག་ཏ་ས་མྨོ་ཧོ, ཨ་ནེ་ཛོ ཨ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱི;
ཏུ་སི་ཏོ ཝ་ནྟ་དོ་སོ་སི, ནི་མྨ་ལོ སཾ་ཡ་ཏོ སུ་ཙི.
‘‘ས་ངྒཱ་ཏི་གོ ཧ་ཏ་མ་དོ, ཏེ་ཝི་ཛྫོ ཏི་བྷ་ཝ་ནྟ་གོ;
སཱི་མཱ་ཏི་གོ དྷ་མྨ་ག་རུ, ག་ཏ་ཏྠོ ཧི་ཏ་ཝ་བྦྷུ་ཏོ.
‘‘ཏཱ་ར་ཀོ ཏྭཾ ཡ་ཐཱ ནཱ་ཝཱ, ནི་དྷཱི་ཝ་སྶཱ་ས་ཀཱ་ར་ཀོ;
ཨ་ས་མྦྷཱི་ཏོ ཡ་ཐཱ སཱི་ཧོ, ག་ཛ་རཱ་ཛཱ་ཝ ད་པྤི་ཏོ.
‘‘ཐོ་མེ་ཏྭཱ ད་ས་གཱ་ཐཱ་ཧི, པ་དུ་མུ་ཏྟ་རཾ མ་ཧཱ་ཡ་སཾ;
ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ་ནོ པཱ་དེ, ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཊྛཱ་ས་ཧཾ ཏ་དཱ.
‘‘པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ, ཨཱ་ཧུ་ཏཱི་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧོ;
བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཋི་ཏོ ས་ཏྠཱ, ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་ས་ཐ.
‘‘ཡོ མེ སཱི་ལ་ཉྩ ཉཱ་ཎ་ཉྩ, ས་དྡྷ་མྨ་ཉྩཱ་པི ཝ་ཎྞ་ཡི;
ཏ་མ་ཧཾ ཀི་ཏྟ་ཡི་སྶཱ་མི, སུ་ཎཱ་ཐ མ་མ བྷཱ་ས་ཏོ.
‘‘ས་ཊྛི ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ར་མི་སྶ་ཏི;
ཨ་ཉྙེ དེ་ཝེ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ, ཨི་སྶ་རཾ ཀཱ་ར་ཡི་སྶ་ཏི.
‘‘སོ པ་ཙྪཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ་ན, སུ་ཀྐ་མཱུ་ལེ་ན ཙོ་དི་ཏོ;
གོ་ཏ་མ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ, སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་སྶ་ཏི.
‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ་ན ཀཱ་ཡེ་ན, པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཝི་ཝ་ཛྫི་ཡ;
ས་བྦཱ་ས་ཝེ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ, ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ཏི་ནཱ་ས་ཝོ.
‘‘ཡ་ཐཱ་པི མེ་གྷོ ཐ་ན་ཡཾ, ཏ་པྤེ་ཏི མེ་ད་ནིཾ ཨི་མཾ;
ཏ་ཐེ་ཝ ཏྭཾ མ་ཧཱ་ཝཱི་ར, དྷ་མྨེ་ན ཏ་པྤ་ཡཱི མ་མཾ.
‘‘སཱི་ལཾ པ་ཉྙ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ, ཐ་ཝི་ཏྭཱ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ;
པ་ཏྟོ་མྷི པ་ར་མཾ ས་ནྟིཾ, ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ད་མ་ཙྩུ་ཏཾ.
‘‘ཨ་ཧོ ནཱུ་ན ས བྷ་ག་ཝཱ, ཙི་རཾ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ ཙ་ཀྑུ་མཱ;
ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཉྩ ཝི་ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ, ཕུ་སེ་ཡྻུཾ ཨ་མ་ཏཾ པ་དཾ.
‘‘ཨ་ཡཾ མེ པ་ཙྪི་མཱ ཛཱ་ཏི, བྷ་ཝཱ ས་བྦེ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ;
ས་བྦཱ་ས་ཝེ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ, ཝི་ཧ་རཱ་མི ཨ་ནཱ་ས་ཝོ.
‘‘ས་ཏ་ས་ཧ་སྶི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ བུ་དྡྷ་མ་བྷི་ཐོ་མ་ཡིཾ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཀི་ཏྟ་ནཱ་ཡ ཨི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ ཝ་ས་ནྟེ ཀཱ་ཡ་ད་ལ༹ྷི་བ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ –
༡༡༤. ‘‘ཀཱ་ཡ་དུ་ཊྛུ་ལླ་ག་རུ་ནོ, ཧི་ཡྻ་མཱ་ན་མྷི ཛཱི་ཝི་ཏེ;
ས་རཱི་ར་སུ་ཁ་གི་དྡྷ་སྶ, ཀུ་ཏོ ས་མ་ཎ་སཱ་དྷུ་ཏཱ’’ཏི. – གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་དུ་ཊྛུ་ལླ་ག་རུ་ནོཏི དུ་ཊྛུ་ལླཾ ཨ་སུ་བྷ་ཡོ་གྱ་ཏཱ, ཀཱ་ཡ་སྶ དུ་ཊྛུ་ལླཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཊྛུ་ལླཾ, ཀཱ་ཡ་དུ་ཊྛུ་ལླཾ ག་རུ ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏཾ ཡ་སྶ སོ ཀཱ་ཡ་དུ་ཊྛུ་ལླ་ག་རུ, ཨ་ནི་སྶ་ར་ཎ་པྤ་ཉྙོ ཧུ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་པོ་ས་ན་པྤ་སུ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ད་ལ༹ྷི་བ་ཧུ་ལོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་དུ་ཊྛུ་ལླ་ག་རུ་ནོ. ཧི་ཡྻ་མཱ་ན་མྷི ཛཱི་ཝི་ཏེཏི ཀུ་ནྣ་དཱི་ནཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་ངྑཱ་རེ ལ་ཧུ་སོ ཁཱི་ཡ་མཱ་ནེ. ས་རཱི་ར་སུ་ཁ་གི་དྡྷ་སྶཱཏི པ་ཎཱི་ཏཱ་ཧཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡ་སྶ སུ་ཁེ་ན གེ་དྷཾ ཨཱ་པ་ནྣ་སྶ. ཀུ་ཏོ ས་མ་ཎ་སཱ་དྷུ་ཏཱཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན སཱ་དྷུ་ཏཱ སུ་ས་མ་ཎ་ཏཱ ཀུ་ཏོ ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན སི་ཡཱ, ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ པ་ན ཀཱ་ཡེ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཙ ནི་ར་པེ་ཀྑ་སྶ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་ས་ནྟོ་སེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶེ་ཝ ས་མ་ཎ་སཱ་དྷུ་ཏཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་སཱ་ཝ་ཧི་ཡྻ་སེ པ་བྦ་ཏེ་ནཱཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ སུ་མེ་དྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝི་ཛྫཱ་སུ ནི་པྥ་ཏྟིཾ ག་ཏོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཨ་སྶ་མཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ མ་ནྟེ ཝཱ་ཙེ་ནྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ ཏ་སྶ ཨ་ས་མ་པ་དཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪི. སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ནི་སི་ནྣེ བྷ་ག་ཝ་ཏི སུ་མ་དྷུ་རཾ མ་དྷུཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི. ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ སུ་ག་ཏཱི་སུ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ནཱ་མོཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནེ་སཱ་ད་ཀེ ནཱ་མ པ་བྦ་ཏེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ‘‘ཀིཾ མེ ཨི་མི་ནཱ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནི་བྦི་ནྡ་ནྟོ ཨུ་ཙྩཾ པ་བྦ་ཏ་སི་ཁ་རཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཏཾ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རཾ ཝི་ཡ ནི་དྡི་ས་ནྟོ –
༡༡༥. ‘‘ཨེ་སཱ་ཝ་ཧི་ཡྻ་སེ པ་བྦ་ཏེ་ན, བ་ཧུ་ཀུ་ཊ་ཛ་ས་ལླ་ཀི་ཀེ་ན;
ནེ་སཱ་ད་ཀེ་ན གི་རི་ནཱ, ཡ་ས་སྶི་ནཱ པ་རི་ཙྪ་དེ་ནཱ’’ཏི. – གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ ཨེ་སཱ་ཝ་ཧི་ཡྻ་སེཏི ཨེ་སོ ཏྭཾ མ་ཧཱ་ནཱ་མ ཨ་ཝ་ཧི་ཡྻ་སེ པ་རི་ཧཱ་ཡ་སི. པ་བྦ་ཏེ་ནཱཏི ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨི་མི་ནཱ པ་བྦ་ཏེ་ན. བ་ཧུ་ཀུ་ཊ་ཛ་ས་ལླ་ཀི་ཀེ་ནཱཏི བ་ཧཱུ་ཧི ཀུ་ཊ་ཛེ་ཧི ཨི་ནྡ་སཱ་ལ་རུ་ཀྑེ་ཧི ས་ལླ་ཀཱི་ཧི ཨི་ནྡ་སཱ་ལ་རུ་ཀྑེ་ཧི ཝཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན. ནེ་སཱ་ད་ཀེ་ནཱཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ་ན. གི་རི་ནཱཏི སེ་ལེ་ན. སེ་ལོ ཧི ས་ནྡྷི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི པ་བྦེ་ཧི ཋི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘པ་བྦ་ཏོ’’ཏི, པ་ས་ཝ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཛ་ལ་སྶ, སཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ བྷེ་ས་ཛྫཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་ན་ཉྩ གི་ར་ཎ་ཏོ ‘‘གི་རཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘པ་བྦ་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘གི་རི་ནཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ས་སྶི་ནཱཏི ས་བྦ་གུ་ཎེ་ཧི ཝི་སྶུ་ཏེ་ན པ་ཀཱ་སེ་ན. པ་རི་ཙྪ་དེ་ནཱཏི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་རུ་ཀྑ་ག་ཙྪ་ལ་ཏཱ་ཧི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཚ་ནྣེ་ན, ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ པ་རི་ཙྪ་ད་བྷཱུ་ཏེ་ན. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཡ་དི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་བ་ཧུ་ལོ ཧོ་སི, ཨེ་ཝཾ ཏྭཾ ཨི་མི་ནཱ ཚཱ་ཡཱུ་ད་ཀ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ས་པྤཱ་ཡེ་ན ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ་ན ནེ་སཱ་ད་ཀ་གི་རི་ནཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་སི, ཨི་དཱ་ནི་ཧཾ ཏཾ ཨི་ཏོ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ མཱ་རེ་སྶཱ་མི, ཏ་སྨཱ ན ལ་བྦྷཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝ་སི་ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏུ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཐེ་རོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཛྫེ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༤༠.༣༣༣-༣༥༢) –
‘‘སི་ནྡྷུ་ཡཱ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ, སུ་ཀ་ཏོ ཨ་སྶ་མོ མ་མ;
ཏ་ཏྠ ཝཱ་ཙེ་མ་ཧཾ སི་སྶེ, ཨི་ཏི་ཧཱ་སཾ ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ.
‘‘དྷ་མྨ་ཀཱ་མཱ ཝི་ནཱི་ཏཱ ཏེ, སོ་ཏུ་ཀཱ་མཱ སུ་སཱ་ས་ནཾ;
ཚ་ལ༹་ངྒེ པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟཱ, སི་ནྡྷུ་ཀཱུ་ལེ ཝ་ས་ནྟི ཏེ.
‘‘ཨུ་པྤཱ་ཏ་ག་མ་ནེ ཙེ་ཝ, ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཙ ཀོ་ཝི་དཱ;
ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ག་ཝེ་ས་ནྟཱ, ཝ་ས་ནྟི ཝི་པི་ནེ ཏ་དཱ.
‘‘སུ་མེ་དྷོ ནཱ་མ ས་མྦུ་དྡྷོ, ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི ཏཱ་ཝ་དེ;
ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ནྟོ, ཨུ་པཱ་ག་ཙྪི ཝི་ནཱ་ཡ་ཀོ.
‘‘ཨུ་པཱ་ག་ཏཾ མ་ཧཱ་ཝཱི་རཾ, སུ་མེ་དྷཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ;
ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ, ལོ་ཀ་ཛེ་ཊྛ་སྶ་དཱ་ས་ཧཾ.
‘‘ཝི་པི་ནཱ་ཏོ མ་དྷུཾ ག་ཡ྄ཧ, བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛ་སྶ་དཱ་ས་ཧཾ;
ས་མྦུ་དྡྷོ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ, ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ན་མ་བྲ་ཝི.
‘‘ཡོ ཏཾ ཨ་དཱ་སི མ་དྷུཾ མེ, པ་ས་ནྣོ སེ་ཧི པཱ་ཎི་བྷི;
ཏ་མ་ཧཾ ཀི་ཏྟ་ཡི་སྶཱ་མི, སུ་ཎཱ་ཐ མ་མ བྷཱ་ས་ཏོ.
‘‘ཨི་མི་ནཱ མ་དྷུ་དཱ་ནེ་ན, ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀེ་ན ཙ;
ཏིཾ་ས ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ར་མི་སྶ་ཏི.
‘‘ཏིཾ་ས་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶ་མྷི, ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་ཀུ་ལ་ས་མྦྷ་ཝོ;
གོ་ཏ་མོ ནཱ་མ གོ་ཏྟེ་ན, ས་ཏྠཱ ལོ་ཀེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
‘‘ཏ་སྶ དྷ་མྨེ་སུ དཱ་ཡཱ་དོ, ཨོ་ར་སོ དྷ་མྨ་ནི་མྨི་ཏོ;
ས་བྦཱ་ས་ཝེ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ, ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ཏི་ནཱ་ས་ཝོ.
‘‘དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ཨི་དྷཱ་ག་ནྟྭཱ, མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨུ་པཱ་ག་ཏེ;
མ་དྷུ་ཝ་སྶཾ པ་ཝ་སྶི་ཏྠ, ཚཱ་ད་ཡཾ མ་དྷུ་ནཱ མ་ཧིཾ.
‘‘མ་ཡི ནི་ཀྑ་ནྟ་མ་ཏྟ་མྷི, ཀུ་ཙྪི་ཡཱ ཙ སུ་དུ་ཏྟ་རཱ;
ཏ་ཏྲཱ་པི མ་དྷུ་ཝ་སྶཾ མེ, ཝ་སྶ་ཏེ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལི་ཀཾ.
‘‘ཨ་གཱ་རཱ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མྨ, པ་བྦ་ཛིཾ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ;
ལཱ་བྷཱི ཨ་ནྣ་སྶ པཱ་ན་སྶ, མ་དྷུ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ས་བྦ་ཀཱ་མ་ས་མི་དྡྷོ་ཧཾ, བྷ་ཝི་ཏྭཱ དེ་ཝ་མཱ་ནུ་སེ;
ཏེ་ནེ་ཝ མ་དྷུ་དཱ་ནེ་ན, པ་ཏྟོ་མྷི ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཾ.
‘‘ཝུ་ཊྛ་མྷི དེ་ཝེ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལེ ཏི་ཎེ, ས་མྤུ་པྥི་ཏེ དྷ་ར་ཎཱི་རུ་ཧེ ས་ཉྪ་ནྣེ;