༥. མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་སཱ་ཝ་ཧི་ཡྻ་སེ པ་བྦ་ཏེ་ནཱཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ སུ་མེ་དྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝི་ཛྫཱ་སུ ནི་པྥ་ཏྟིཾ ག་ཏོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཨ་སྶ་མཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ མ་ནྟེ ཝཱ་ཙེ་ནྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ ཏ་སྶ ཨ་ས་མ་པ་དཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪི. སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ནི་སི་ནྣེ བྷ་ག་ཝ་ཏི སུ་མ་དྷུ་རཾ མ་དྷུཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི. ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ སུ་ག་ཏཱི་སུ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ནཱ་མོཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནེ་སཱ་ད་ཀེ ནཱ་མ པ་བྦ་ཏེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ‘‘ཀིཾ མེ ཨི་མི་ནཱ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནི་བྦི་ནྡ་ནྟོ ཨུ་ཙྩཾ པ་བྦ་ཏ་སི་ཁ་རཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཏཾ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རཾ ཝི་ཡ ནི་དྡི་ས་ནྟོ –
༡༡༥. ‘‘ཨེ་སཱ་ཝ་ཧི་ཡྻ་སེ པ་བྦ་ཏེ་ན, བ་ཧུ་ཀུ་ཊ་ཛ་ས་ལླ་ཀི་ཀེ་ན;
ནེ་སཱ་ད་ཀེ་ན གི་རི་ནཱ, ཡ་ས་སྶི་ནཱ པ་རི་ཙྪ་དེ་ནཱ’’ཏི. – གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ ཨེ་སཱ་ཝ་ཧི་ཡྻ་སེཏི ཨེ་སོ ཏྭཾ མ་ཧཱ་ནཱ་མ ཨ་ཝ་ཧི་ཡྻ་སེ པ་རི་ཧཱ་ཡ་སི. པ་བྦ་ཏེ་ནཱཏི ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨི་མི་ནཱ པ་བྦ་ཏེ་ན. བ་ཧུ་ཀུ་ཊ་ཛ་ས་ལླ་ཀི་ཀེ་ནཱཏི བ་ཧཱུ་ཧི ཀུ་ཊ་ཛེ་ཧི ཨི་ནྡ་སཱ་ལ་རུ་ཀྑེ་ཧི ས་ལླ་ཀཱི་ཧི ཨི་ནྡ་སཱ་ལ་རུ་ཀྑེ་ཧི ཝཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན. ནེ་སཱ་ད་ཀེ་ནཱཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ་ན. གི་རི་ནཱཏི སེ་ལེ་ན. སེ་ལོ ཧི ས་ནྡྷི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི པ་བྦེ་ཧི ཋི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘པ་བྦ་ཏོ’’ཏི, པ་ས་ཝ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཛ་ལ་སྶ, སཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ བྷེ་ས་ཛྫཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་ན་ཉྩ གི་ར་ཎ་ཏོ ‘‘གི་རཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘པ་བྦ་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘གི་རི་ནཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ས་སྶི་ནཱཏི ས་བྦ་གུ་ཎེ་ཧི ཝི་སྶུ་ཏེ་ན པ་ཀཱ་སེ་ན. པ་རི་ཙྪ་དེ་ནཱཏི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་རུ་ཀྑ་ག་ཙྪ་ལ་ཏཱ་ཧི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཚ་ནྣེ་ན, ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ པ་རི་ཙྪ་ད་བྷཱུ་ཏེ་ན. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཡ་དི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་བ་ཧུ་ལོ ཧོ་སི, ཨེ་ཝཾ ཏྭཾ ཨི་མི་ནཱ ཚཱ་ཡཱུ་ད་ཀ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ས་པྤཱ་ཡེ་ན ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ་ན ནེ་སཱ་ད་ཀ་གི་རི་ནཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་སི, ཨི་དཱ་ནི་ཧཾ ཏཾ ཨི་ཏོ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ མཱ་རེ་སྶཱ་མི, ཏ་སྨཱ ན ལ་བྦྷཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝ་སི་ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏུ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཐེ་རོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཛྫེ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༤༠.༣༣༣-༣༥༢) –
‘‘སི་ནྡྷུ་ཡཱ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ, སུ་ཀ་ཏོ ཨ་སྶ་མོ མ་མ;
ཏ་ཏྠ ཝཱ་ཙེ་མ་ཧཾ སི་སྶེ, ཨི་ཏི་ཧཱ་སཾ ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ.
‘‘དྷ་མྨ་ཀཱ་མཱ ཝི་ནཱི་ཏཱ ཏེ, སོ་ཏུ་ཀཱ་མཱ སུ་སཱ་ས་ནཾ;
ཚ་ལ༹་ངྒེ པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟཱ, སི་ནྡྷུ་ཀཱུ་ལེ ཝ་ས་ནྟི ཏེ.
‘‘ཨུ་པྤཱ་ཏ་ག་མ་ནེ ཙེ་ཝ, ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཙ ཀོ་ཝི་དཱ;
ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ག་ཝེ་ས་ནྟཱ, ཝ་ས་ནྟི ཝི་པི་ནེ ཏ་དཱ.
‘‘སུ་མེ་དྷོ ནཱ་མ ས་མྦུ་དྡྷོ, ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི ཏཱ་ཝ་དེ;
ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ནྟོ, ཨུ་པཱ་ག་ཙྪི ཝི་ནཱ་ཡ་ཀོ.
‘‘ཨུ་པཱ་ག་ཏཾ མ་ཧཱ་ཝཱི་རཾ, སུ་མེ་དྷཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ;
ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ, ལོ་ཀ་ཛེ་ཊྛ་སྶ་དཱ་ས་ཧཾ.
‘‘ཝི་པི་ནཱ་ཏོ མ་དྷུཾ ག་ཡ྄ཧ, བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛ་སྶ་དཱ་ས་ཧཾ;
ས་མྦུ་དྡྷོ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ, ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ན་མ་བྲ་ཝི.
‘‘ཡོ ཏཾ ཨ་དཱ་སི མ་དྷུཾ མེ, པ་ས་ནྣོ སེ་ཧི པཱ་ཎི་བྷི;
ཏ་མ་ཧཾ ཀི་ཏྟ་ཡི་སྶཱ་མི, སུ་ཎཱ་ཐ མ་མ བྷཱ་ས་ཏོ.
‘‘ཨི་མི་ནཱ མ་དྷུ་དཱ་ནེ་ན, ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀེ་ན ཙ;
ཏིཾ་ས ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ར་མི་སྶ་ཏི.
‘‘ཏིཾ་ས་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶ་མྷི, ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་ཀུ་ལ་ས་མྦྷ་ཝོ;
གོ་ཏ་མོ ནཱ་མ གོ་ཏྟེ་ན, ས་ཏྠཱ ལོ་ཀེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
‘‘ཏ་སྶ དྷ་མྨེ་སུ དཱ་ཡཱ་དོ, ཨོ་ར་སོ དྷ་མྨ་ནི་མྨི་ཏོ;
ས་བྦཱ་ས་ཝེ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ, ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ཏི་ནཱ་ས་ཝོ.
‘‘དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ཨི་དྷཱ་ག་ནྟྭཱ, མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨུ་པཱ་ག་ཏེ;
མ་དྷུ་ཝ་སྶཾ པ་ཝ་སྶི་ཏྠ, ཚཱ་ད་ཡཾ མ་དྷུ་ནཱ མ་ཧིཾ.
‘‘མ་ཡི ནི་ཀྑ་ནྟ་མ་ཏྟ་མྷི, ཀུ་ཙྪི་ཡཱ ཙ སུ་དུ་ཏྟ་རཱ;
ཏ་ཏྲཱ་པི མ་དྷུ་ཝ་སྶཾ མེ, ཝ་སྶ་ཏེ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལི་ཀཾ.
‘‘ཨ་གཱ་རཱ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མྨ, པ་བྦ་ཛིཾ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ;
ལཱ་བྷཱི ཨ་ནྣ་སྶ པཱ་ན་སྶ, མ་དྷུ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ས་བྦ་ཀཱ་མ་ས་མི་དྡྷོ་ཧཾ, བྷ་ཝི་ཏྭཱ དེ་ཝ་མཱ་ནུ་སེ;
ཏེ་ནེ་ཝ མ་དྷུ་དཱ་ནེ་ན, པ་ཏྟོ་མྷི ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཾ.
‘‘ཝུ་ཊྛ་མྷི དེ་ཝེ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལེ ཏི་ཎེ, ས་མྤུ་པྥི་ཏེ དྷ་ར་ཎཱི་རུ་ཧེ ས་ཉྪ་ནྣེ;
སུ་ཉྙེ གྷ་རེ མ་ཎྜ་པ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ཀེ, ཝ་སཱ་མི ནི་ཙྩཾ སུ་ཁི་ཏོ ཨ་ནཱ་ས་ཝོ.
‘‘མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ཧ་ནྟེ ཧཱི་ནེ ཙ, བྷ་ཝེ ས་བྦེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མིཾ;
ཨ་ཛྫ མེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཁཱི་ཎཱ, ན་ཏྠི དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོ.
‘‘ཏིཾ་ས་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶ་མྷི, ཡཾ དཱ་ན་མ་ད་དིཾ ཏ་དཱ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, མ་དྷུ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཙ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཉྙཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་གཱ་ཐཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.