༩. བ་ལ་ཀ་ཐཱ
བ་ལ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༤. ཨི་དཱ་ནི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ བ་ལ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་པུ་བྦ་ཏྠཱ་ནུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་དི་ཏོ སུ་ཏྟ་ནྟ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ བ་ལཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཉྙཱ་ནི་པི བ་ལཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་པི་ཙ ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི བ་ལཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་བྦཱ་ནི་པི ཏཾ་ཏཾ་པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ཧི ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་ཊྛེ་ན བ་ལཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཧི་རི་བ་ལནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ པཱ་པ་ཏོ ཧི་རཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཧི་རཱི, ལ་ཛྫཱ་ཡེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. པཱ་པ་ཏོ ཨོ་ཏྟ་པྤ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨོ་ཏྟ་པྤཾ, པཱ་པ་ཏོ ཨུ་བྦེ་ག་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཧི་རཱི, བ་ཧི་དྡྷཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ. ཨ་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏི ཧི་རཱི, ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏི ཨོ་ཏྟ་པྤཾ. ལ་ཛྫཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ས་ཎྛི་ཏཱ ཧི་རཱི, བྷ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝ་ས་ཎྛི་ཏཾ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ. ས་པྤ་ཏི་སྶ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཧི་རཱི, ཝ་ཛྫ་བྷཱི་རུ་ཀ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ. སཱ ཨེ་ཝ ཧི་རཱི ཨ་ཧི་རི་ཀེ་ན ན ཀ་མྤ་ཏཱི་ཏི ཧི་རི་བ་ལཾ. ཏ་དེ་ཝ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ན ན ཀ་མྤ་ཏཱི་ཏི ཨོ་ཏྟ་པྤ་བ་ལཾ. ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནེ་ན ན ཀ་མྤ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལཾ. ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཎ་པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཝཱི་རི་ཡ་སཱི་སེ་ན ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་བ་ལཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལཾ. ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ན་མེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ནི སཱི་ལཱ་དཱི་ནི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་བ་ལཾ. ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ས་ངྒ་ཧ་བ་ལཾ. ས་ངྒ་ཧེ བ་ལ་ནྟི་པི པཱ་ཋོ. དུ་ཀྑ་མཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ ཁ་ནྟི་བ་ལཾ. དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་རེ་སཾ ཏོ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་བ་ལཾ. ཨ་དྷི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་པ་ནཾ ནི་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་བ་ལཾ. ཀུ་ས་ལེ་སུ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ ཨི་སྶ་རི་ཡ་བ་ལཾ. ཀུ་ས་ལེ་སུ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བ་ལཾ. ཧི་རི་བ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠོ མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་དེ་སུ བྱ་ཉྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་སེ་ས་ཏོ ཡུ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ. ས་མ་ཐ་བ་ལཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བ་ལནྟི བ་ལ་པྤ་ཏྟཱ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨེ་ཝ.
མཱ་ཏི་ཀཱ་ནི་དྡེ་སེ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡེ ན ཀ་མྤ་ཏཱི་ཏི ས་དྡྷཱ་བ་ལནྟི མཱུ་ལ་བ་ལ་ཊྛཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ ཨ་པ་རེ་ཧི ན་ཝ་ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི. ཡོ ཧི དྷ་མྨོ ཨ་ཀ་མྤི་ཡོ བ་ལ་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, སོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་པ་ཀྑེ ཀི་ལེ་སེ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏི, པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏཾ སཱི་ལཾ དི་ཊྛི་ཉྩ ཝི་སོ་དྷེ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ པ་བྷ་སྶ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝོ་དཱ་པེ་ཏི, ཝ་སིཾ པཱ་པེ་ནྟོ ཝི་སེ་སཾ ཨ་དྷི་ག་མཱ་པེ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ པཱ་པེ་ནྟོ ཨུ་ཏྟ་རི་པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ ཀཱ་རེ་ཏི, ཀ་མེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མ་ཡཾ ཀཱ་རེ་ཏི, ཕ་ལ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ནི་རོ་དྷེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ན་ཝ་དྷཱ བ་ལ་ཊྛོ ཝི་སེ་སི་ཏོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཱདཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ.
ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཾ ཧི་རཱི་ཡ་ཏཱིཏི ནེ་ཀྑ་མྨ་ཡུ་ཏྟོ ཡོ་གཱི ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ཏོ ཧི་རཱི་ཡ་ཏི. ཨོ་ཏྟ་པྤེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏེ་ཧི ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི་པི ཧི་རཱི་ཡ་ནཱ ཨོ་ཏྟ་པྤ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི. བྱཱ་པཱ་དནྟི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཏཱིཏི ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏི. བྷཱ་ཝེ་ཏཱིཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏི. ཝ་ཛྫནྟི རཱ་གཱ་དི་ཝ་ཛྫཾ. ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏཱིཏི བ་ནྡྷ་ཏི. ཁ་མ་ཏཱིཏི ཏ་སྶ ཡོ་གི་སྶ ཁ་མ་ཏི རུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཉྙཱ་པེ་ཏཱིཏི ཏོ་སེ་ཏི. ནི་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏཱིཏི ཙི་ནྟཱ་པེ་ཏི. ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏཱིཏི ཙི་ཏྟེ པ་ཧུ ཧུ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཝི་ད་ཧ་ཏི. བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ནི་པི ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དཱི་ནི་ཡེ་ཝ. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝུ་ཏྟོ, ཨ་ཏྠོ པ་ན བྱ་ཉྫ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཨི་དྷ ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་མ་ཐ་བ་ལཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བ་ལ་ཉྩ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཀི་ལེ་སེ ཙ ཁ་ནྡྷེ ཙ ན ཀ་མྤ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ཙ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཀི་ལེ་སེ ཙ ཁ་ནྡྷེ ཙ ན ཀ་མྤ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ཙ ས་མ་ཐ་བ་ལ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བ་ལཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ.
སེ་ཁཱ་སེ་ཁ་བ་ལེ་སུ ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི སེ་ཁ་བ་ལནྟི སེ་ཁ་པུ་གྒ་ལོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི སེ་ཁོ, སཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཏ་སྶ སེ་ཁ་སྶ བ་ལ་ནྟི སེ་ཁ་བ་ལ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ སི་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་སེ་ཁ་བ་ལནྟི ཨ་སེ་ཁ་པུ་གྒ་ལོ ཏ་ཏྠ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ སི་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ ན སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨ་སེ་ཁོ, སཱ་ཡེ་ཝ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཏ་སྶ ཨ་སེ་ཁ་སྶ བ་ལ་ནྟི ཨ་སེ་ཁ་བ་ལཾ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱདཱི་སུ. ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎནྟི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ. ཏ་མྤི ཧི ལོ་ཀི་ཀ་མྤི ཧོ་ནྟཾ སེ་ཁ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ སེ་ཁ་བ་ལཾ, ཨ་སེ་ཁ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་སེ་ཁ་བ་ལ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ཨ་ཊྛ མ་གྒ་ངྒཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཱ ཕ་ལ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡོ ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་སྶ སེ་ཁཱ་སེ་ཁ་བ་ལ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བ་ལེ་སུ ས་བྦཱ་ནི་པི ཉཱ་ཎ་བ་ལཱ་ནི. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོཏི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོཏི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏནྟི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ས་ཧ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ སུ་དི་ཊྛཱ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ སུ་དི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ. ཡནྟི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ག་མྨཱཏི པ་ཊི་ཙྩ. པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སཱུ་པ་མཱཏི མ་ཧཱ་བྷི་ཏཱ་པ་ཊྛེ་ན ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་ཡཱ ཨུ་པ་མི་ཏཱ. ཀཱ་མཱཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ ཙ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ ཙ.
ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་ནྣནྟི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏ་ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣཾ. ཏ་ཡོ ཧི ཝི་ཝེ་ཀཱ – ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀོ་ཏི. ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཙ ཝི་ཝེ་ཀ་ཊྛ་ཀཱ་ཡཱ་ནཾ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་བྷི་ར་ཏཱ་ནཾ. ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཙ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ. ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀོ ཙ ནི་རུ་པ་དྷཱི་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཝི་ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཱ་ནཾ, ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏ་ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣཾ ཝཱ. པ་ཉྩ ཧི ཝི་ཝེ་ཀཱ – ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་ཝེ་ཀོ ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཝེ་ཀོ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ཝེ་ཀོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་ཝེ་ཀོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀོ་ཏི. ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་ནྣནྟི ཝི་ཝེ་ཀེ ནི་ནྣཾ. ཝི་ཝེ་ཀ་པོ་ཎནྟི ཝི་ཝེ་ཀེ ན་ཏཾ. ཝི་ཝེ་ཀ་པ་བྦྷཱ་རནྟི ཝི་ཝེ་ཀ་སཱི་ས་བྷཱ་རཾ. དྭེ་པི པུ་རི་མ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཝི་ཝེ་ཀ་ཊྛནྟི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝ་ཛྫི་ཏཾ, དཱུ་རཱི་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ. ནེ་ཀྑ་མྨཱ་བྷི་ར་ཏནྟི ནི་བྦཱ་ནེ ཨ་བྷི་ར་ཏཾ, པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཨ་བྷི་ར་ཏཾ ཝཱ. བྱ་ནྟཱི་བྷཱུ་ཏནྟི ཝི་ག་ཏ་ནྟཱི་བྷཱུ་ཏཾ, ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ནཱ་པི ཨ་ན་ལླཱི་ནཾ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཾ ཝི་སཾ་ས་ཊྛཾ. ས་བྦ་སོཏི ས་བྦ་ཐཱ. ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱིཏི སཾ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ བྱ་ནྟཱི་བྷཱུ་ཏནྟི ཝི་ག་ཏ་ནི་ཀ་ནྟི་བྷཱུ་ཏཾ, ནི་ཏྟ་ཎྷ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀུ་ཏོ? ས་བྦ་སོ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་བྦེ་ཧི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷ ད་ས་ཧི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བ་ལེ་ཧི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ མ་གྒོ ཀ་ཐི་ཏོ. ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི དུ་ཀྑ་པ་རི་ཉྙཱ་བ་ལཾ, ‘‘ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ’’ཏི ས་མུ་ད་ཡ་པ་ཧཱ་ན་བ་ལཾ, ‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་ནྣཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་བ་ལཾ, ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ས་ཏྟ་ཝི་དྷཾ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལ་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. ད་ས ཨི་དྡྷི་བ་ལཱ་ནི ཨི་དྡྷི་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི.
ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལ་ནི་དྡེ་སེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཱ་ནཱིཏི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཝ བ་ལཱ་ནི. ཡ་ཐཱ ཝཱ པུ་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ བ་ལཱ་ནི པུ་ཉྙུ་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏ་བ་ལཱ་ནཱི་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཾ – ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ ཉཱ་ཎ་བ་ལ་ཉྩ. ཏེ་སུ ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ ཧ་ཏྠི་ཀུ་ལཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ པོ་རཱ་ཎེ་ཧི –
‘‘ཀཱ་ལཱ༹་ཝ་ཀ་ཉྩ ག་ངྒེ་ཡྻཾ, པ་ཎྜ་རཾ ཏ་མྦ་པི་ངྒ་ལཾ;
ག་ནྡྷ་མ་ངྒ་ལ་ཧེ་མ་ཉྩ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཚ་དྡ་ནྟི་མེ ད་སཱ’’ཏི. (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༧༦༠; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༤༨; སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢.༢༢);
ཨི་མཱ་ནི ད་ས ཧ་ཏྠི་ཀུ་ལཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལཱ༹་ཝ་ཀནྟི པ་ཀ་ཏི་ཧ་ཏྠི་ཀུ་ལཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ པུ་རི་སཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཀཱ་ལཱ༹་ཝ་ཀ་སྶ ཧ་ཏྠི་ནོ བ་ལཾ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ཀཱ་ལཱ༹་ཝ་ཀཱ་ནཾ བ་ལཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ག་ངྒེ་ཡྻ་སྶ བ་ལཾ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ག་ངྒེ་ཡྻཱ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ པ་ཎྜ་ར་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ པ་ཎྜ་རཱ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཏ་མྦ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ཏ་མྦཱ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ པི་ངྒ་ལ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ པི་ངྒ་ལཱ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ག་ནྡྷ་ཧ་ཏྠི་ནོ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ག་ནྡྷ་ཧ་ཏྠཱི་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠི་ནོ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠཱི་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཧེ་མ་ཝ་ཏ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ཧེ་མ་ཝ་ཏཱ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཚ་དྡ་ནྟ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ཚ་དྡ་ནྟཱ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བ་ལཾ. ནཱ་རཱ་ཡ་ན་ས་ངྒྷཱ་ཏ་བ་ལ་ནྟི་པི ཨི་ད་མེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་དེ་ཏཾ པ་ཀ་ཏི་ཧ་ཏྠི་ནོ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཧ་ཏྠཱི་ནཾ ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶ་སྶ, པུ་རི་ས་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ད་ས་ནྣཾ པུ་རི་ས་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ བ་ལཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ.
ཉཱ་ཎ་བ་ལཾ པ་ན ཨི་དྷ ཏཱ་ཝ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཙ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ, མ་ཛ྄ཛྷི་མེ (མ. ནི. ༡.༡༥༠) ཨཱ་ག་ཏཾ ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎཾ, ཨ་ཊྛ་སུ པ་རི་སཱ་སུ ཨ་ཀ་མྤ་ན་ཉཱ་ཎཾ, ཙ་ཏུ་ཡོ་ནི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎཾ, པ་ཉྩ་ག་ཏི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎཾ, སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ (སཾ. ནི. ༢.༣༣-༣༤) ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི ཏེ་ས་ཏྟ་ཏི ཉཱ་ཎཱ་ནི, ས་ཏྟ་ས་ཏྟ་ཏི ཉཱ་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཉཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི. ཨེ་ཏཾ ཉཱ་ཎ་བ་ལཾ ནཱ་མ. ཨི་དྷཱ་པི ཉཱ་ཎ་བ་ལ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཉཱ་ཎ་ཉྷི ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཊྛེ་ན ཙ བ་ལ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཋཱ་ན་ཉྩ ཋཱ་ན་ཏོཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ. ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷི ཡ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཕ་ལཾ ཏི་ཊྛ་ཏི ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཙ, ཏ་སྨཱ ཋཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ཡེ ཡེ དྷ་མྨཱ ཡེ་སཾ ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཧེ་ཏཱུ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཏཾ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟི, ཡེ ཡེ དྷ་མྨཱ ཡེ་སཾ ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ན ཧེ་ཏཱུ ན པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཏཾ ཏཾ ཨ་ཊྛཱ་ན་ནྟི པ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཋཱ་ན་ཉྩ ཋཱ་ན་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡ་མྤཱིཏི ཡེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན. ཨི་ད་མྤཱིཏི ཨི་ད་མྤི ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨཱ་ས་བྷཾ ཋཱ་ནནྟི སེ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨཱ་ས་བྷཱ ཝཱ པུ་བྦ་བུ་དྡྷཱ, ཏེ་སཾ ཋཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པི་ཙ ག་ཝ་ས་ཏ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཨུ་ས་བྷོ, ག་ཝ་ས་ཧ་སྶ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཝ་ས་བྷོ, ཝ་ཛ་ས་ཏ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཝཱ ཨུ་ས་བྷོ, ཝ་ཛ་ས་ཧ་སྶ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཝ་ས་བྷོ, ས་བྦ་ག་ཝ་སེ་ཊྛོ ས་བྦ་པ་རི་སྶ་ཡ་ས་ཧོ སེ་ཏོ པཱ་སཱ་དི་ཀོ མ་ཧཱ་བྷཱ་ར་ཝ་ཧོ ཨ་ས་ནི་ས་ཏ་ས་དྡེ་ཧི་པི ཨ་ས་ནྟ་ས་ནཱི་ཡོ ནི་ས་བྷོ, སོ ཨི་དྷ ཨུ་ས་བྷོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨི་ད་མྤི ཧི ཏ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་ས་བྷ་སྶ ཨི་ད་ནྟི ཨཱ་ས་བྷཾ. ཋཱ་ནནྟི ཙ་ཏཱུ་ཧི པཱ་དེ་ཧི པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨི་དཾ པ་ན ཨཱ་ས་བྷཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ས་བྷཾ ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ནི་ས་བྷ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨུ་ས་བྷོ ཨུ་ས་བྷ་བ་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཙ་ཏཱུ་ཧི པཱ་དེ་ཧི པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཨ་ཙ་ལ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་པི ད་ས་ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པཱ་དེ་ཧི ཨ་ཊྛ་པ་རི་ས་པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ཀེ་ན་ཙི པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ་ན པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟེ་ན ཨ་ཀ་མྤི་ཡོ ཨ་ཙ་ལ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ ཙ ཏཾ ཨཱ་ས་བྷཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནི ཨཱ་རོ་པེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨཱ་ས་བྷཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢.༢༢; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༤༨).
པ་རི་སཱ་སཱུཏི ཁ་ཏྟི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ས་མ་ཎ་ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་མཱ་ར་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་སུ པ་རི་སཱ་སུ. སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏཱིཏི སེ་ཊྛ་ནཱ་དཾ ཨ་ཚ་མྦྷི་ཏ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི, སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ས་དི་སཾ ཝཱ ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི. ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟེ་ན (མ. ནི. ༡.༡༤༦ ཨཱ་ད་ཡོ; དཱི. ནི. ༡.༣༨༡ ཨཱ་ད་ཡོ) དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཝཱ སཱི་ཧོ ས་ཧ་ན་ཏོ ཧ་ན་ན་ཏོ ཙ སཱི་ཧོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཧ་ན་ཏོ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཱ་ནཾ ཧ་ན་ན་ཏོ སཱི་ཧོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་སྶ སཱི་ཧ་སྶ ནཱ་དཾ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ སཱི་ཧོ སཱི་ཧ་བ་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་བྦ་ཏྠ ཝི་སཱ་ར་དོ ཝི་ག་ཏ་ལོ་མ་ཧཾ་སོ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱི་ཧོ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ཊྛ་སུ པ་རི་སཱ་སུ ཝི་སཱ་ར་དོ ཝི་ག་ཏ་ལོ་མ་ཧཾ་སོ ‘‘ཨི་ཏི རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༣.༧༨) ན་ཡེ་ན ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་ས་ས་མྤ་ནྣཾ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པ་རི་སཱ་སུ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏཱི’’ཏི.
བྲ་ཧྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ བྲ་ཧྨནྟི སེ་ཊྛཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ཝི་སུ་དྡྷཾ. ཙ་ཀྐས་དྡོ པ་ནཱ་ཡཾ –
ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ ལ་ཀྑ་ཎེ ཙ, ར་ཐ་ངྒེ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ;
དཱ་ནེ ར་ཏ་ན་དྷ་མྨཱུ་ར, ཙ་ཀྐཱ་དཱི་སུ ཙ དི་སྶ་ཏི;
དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ ཨི་དྷ མ་ཏོ, ཏ་མྤི དྭེ་དྷཱ ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡེ.
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཀྐཱ་ནི, ཡེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ནཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༣༡) ཧི ཨ་ཡཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཧེ་ཊྛཱ པཱ་ད་ཏ་ལེ་སུ ཙ་ཀྐཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༣༥) ཨེ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎེ. ‘‘ཙ་ཀྐཾ་ཝ ཝ་ཧ་ཏོ པ་ད’’ནྟི (དྷ. པ. ༡) ཨེ་ཏྠ ར་ཐ་ངྒེ. ‘‘ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐཾ ན་ཝ་དྭཱ་ར’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༢༩) ཨེ་ཏྠ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ. ‘‘ད་དཾ བྷུ་ཉྫ མཱ ཙ པ་མཱ་དོ, ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟ་ཡ ཀོ་ས་ལཱ་དྷི་པཱ’’ཏི (ཛཱ. ༡.༧.༡༤༩) ཨེ་ཏྠ དཱ་ནེ. ‘‘དི་བྦཾ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༤༣) ཨེ་ཏྠ ར་ཏ་ན་ཙ་ཀྐེ. ‘‘མ་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཙ་ཀྐ’’ནྟི (སུ. ནི. ༥༦༢) ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ. ‘‘ཨི་ཙྪཱ་ཧ་ཏ་སྶ པོ་ས་སྶ, ཙ་ཀྐཾ བྷ་མ་ཏི མ་ཏྠ་ཀེ’’ཏི (ཛཱ. ༡.༡.༡༠༤; ༡.༥.༡༠༣) ཨེ་ཏྠ ཨུ་ར་ཙ་ཀྐེ. ‘‘ཁུ་ར་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན ཙེ་པི ཙ་ཀྐེ་ནཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༦༦) ཨེ་ཏྠ པ་ཧ་ར་ཎ་ཙ་ཀྐེ. ‘‘ཨ་ས་ནི་ཝི་ཙ་ཀྐ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༣.༦༡; སཾ. ནི. ༢.༡༦༢) ཨེ་ཏྠ ཨ་ས་ནི་མ་ཎྜ་ལེ. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ མ་ཏོ.
ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ དུ་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་པ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལཱ་ཝ་ཧཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ, ཀ་རུ་ཎཱ་པ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལཱ་ཝ་ཧཾ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི དུ་ཝི་དྷཾ. ཏ་ཉྷི ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཏོ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ནཱ་མ, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཝཱ ཡཱ་ཝ བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ནཱ་མ, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. དཱི་པ་ངྐ་ར་ད་ས་བ་ལ་ཏོ ཝཱ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ནཱ་མ, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་མྤི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི དུ་ཝི་དྷཾ. ཏ་ཉྷི ཡཱ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ནཱ་མ, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ, དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ལོ་ཀི་ཡཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི པ་ནེ་ཏཾ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ, བུ་དྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨོ་ར་ས་ཉཱ་ཎཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘བྲ་ཧྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི’’ཏི.
ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནནྟི ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཱ་ནཾ, ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཝཱ ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཾ. ཋཱ་ན་སོ ཧེ་ཏུ་སོཏི པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཙེ་ཝ ཧེ་ཏུ་ཏོ ཙ. ཏ་ཏྠ ག་ཏི་ཨུ་པ་དྷི་ཀཱ་ལ་པ་ཡོ་གཱ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཋཱ་ནཾ. ཀ་མྨཾ ཧེ་ཏུ.
ས་བྦ་ཏྠ་གཱ་མི་ནིནྟི ས་བྦ་ག་ཏི་གཱ་མི་ནི་ཉྩ ཨ་ག་ཏི་གཱ་མི་ནི་ཉྩ. པ་ཊི་པ་དནྟི མ་གྒཾ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི བ་ཧཱུ་སུ་པི མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པཱ་ཎཾ གྷཱ་ཏེ་ནྟེ་སུ ཨི་མ་སྶ ཙེ་ཏ་ནཱ ནི་ར་ཡ་གཱ་མི་ནཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་གཱ་མི་ནཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་སྨི་མྤི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ ས་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏུནྟི ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ཧི, ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝཱ དྷཱ་ཏཱུ་ཧི བ་ཧུ་དྷཱ་ཏུཾ. ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏུནྟི ཏཱ་སཾ་ཡེ་ཝ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཝི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་དྷཱ་ཏུཾ. ལོ་ཀནྟི ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ལོ་ཀཾ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཏཱ་སཾ ཏཱ་སཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ ས་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཏནྟི ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏཱ་དི་ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱི་ཧི ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ.
པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནནྟི པ་དྷཱ་ན་ས་ཏྟཱ་ནཾ. པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ནནྟི ཏ་ཏོ པ་རེ་སཾ ཧཱི་ན་ས་ཏྟཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་ཏྠ་མེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏཾ པ་ད་དྭ་ཡཾ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྭེ་དྷཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷཱ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟནྟི ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་ར་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཨ་པ་ར་བྷཱ་ཝ་ཉྩ, ཝུ་དྡྷི་ཉྩ ཧཱ་ནི་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑ་ས་མཱ་དྷི་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནནྟི པ་ཋ་མཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ, ‘‘རཱུ་པཱི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ (པ་ཊི. མ. ༡.༢༠༩) ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཝི་མོ་ཀྑཱ་ནཾ, ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ས་མཱ་དྷཱི་ནཾ, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ན་ཝ་ནྣཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ. སཾ་ཀི་ལེ་སནྟི ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡ་དྷ་མྨཾ. ཝོ་དཱ་ནནྟི ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡ་དྷ་མྨཾ. ཝུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏཾ པ་ན ‘‘ཝོ་དཱ་ན་མྤི ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་མྷཱ ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཝུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༨༢༨) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ པ་གུ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཉྩེ་ཝ བྷ་ཝ་ངྒ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ. ཧེ་ཊྛི་མཾ ཧེ་ཊྛི་མ་ཉྷི པ་གུ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི་མ་སྶ ཨུ་པ་རི་མ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝོ་དཱ་ན་མྤི ཝུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. བྷ་ཝ་ངྒེ་ན པ་ན ས་བྦ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཏ་མྷཱ ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཝུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཧེ་ཊྛཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ནེ་ཝ.
ཏ་ཏྠ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ. ཨ་ནཱ་ས་ཝནྟི ཨཱ་ས་ཝ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ. ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིནྟི ཨེ་ཏྠ ཙེ་ཏོ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ས་མཱ་དྷི, པ་ཉྙཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙ པ་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཙ ས་མཱ་དྷི རཱ་ག་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི, པ་ཉྙཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘‘ཡོ ཧི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མཱ་དྷི, ཏ་ད་སྶ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ. ཡཱ ཧི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙཱ, ཏ་ད་སྶ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ. ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་རཱ་གཱ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༥༡༦; ༥༢༠). ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ས་མ་ཐ་བ་ལཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བ་ལཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེཏི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱཏི ཨ་དྷི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཡེ་ཝ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ, ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡེ་ན ཉ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫཱཏི ཨ་དྷི་ག་ནྟྭཱ, ནི་པྥཱ་དེ་ཏྭཱ ཝཱ. ཨི་མེ་སཾ པ་ན ད་ས་ནྣཾ ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་རོ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ (ཝི་བྷ. ༨༠༩ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཏྠ པ་ར་ཝཱ་དི་ཀ་ཐཱ ཧོ་ཏི – ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ ཉཱ་ཎཾ ན་ཏྠི, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶེ་ཝཱ་ཡཾ པ་བྷེ་དོ་ཏི. ན ཏཾ ཏ་ཐཱ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་མེ་ཝ ཧི ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ, ཨ་ཉྙཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ. ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎ་ཉྷི ས་ཀ་ས་ཀ་ཀི་ཙྩ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ཏ་མྤི, ཏ་ཏོ ཨ་ཝ་སེ་ས་མྤི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎེ་སུ ཧི པ་ཋ་མཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི, དུ་ཏི་ཡཾ ཀ་མྨ་ནྟ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ནྟ་ར་མེ་ཝ, ཏ་ཏི་ཡཾ ཀ་མྨ་པ་རི་ཙྪེ་ད་མེ་ཝ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ, པ་ཉྩ་མཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་མེ་ཝ, ཚ་ཊྛཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཏི་ཀྑ་མུ་དུ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ, ས་ཏྟ་མཾ ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏེ་སཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་དི་མེ་ཝ, ཨ་ཊྛ་མཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝུ་ཏྠ་ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟ་ཏི་མེ་ཝ, ན་ཝ་མཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་མེ་ཝ, ད་ས་མཾ ས་ཙྩ་པ་རི་ཙྪེ་ད་མེ་ཝ. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ན ཨེ་ཏེ་ཧི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ཉྩ, ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ན ཀི་ཙྩཾ ན ས་བྦཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་ཉྷི ཛྷཱ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པྤེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨི་དྡྷི ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཀུ་བྦི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, མ་གྒོ ཧུ་ཏྭཱ ཀི་ལེ་སེ ཁེ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི.
ཨ་པི་ཙ པ་ར་ཝཱ་དཱི ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ ‘‘ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ཝི་ཙཱ་རཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ལོ་ཀི་ཡཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར’’ནྟི. ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟ ཉཱ་ཎཱ་ནི ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི. ‘‘ཏ་ཏོ པ་རཱ་ནི དྭེ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི. ‘‘ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ སི་ཡཱ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཾ, སི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཾ, སི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་ར’’ནྟི ཝ་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཐཱ ‘‘པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི, ཏ་ཏོ པ་རཱ་ནི དྭེ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི, ཏ་ཏོ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཨེ་ཀཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར’’ནྟི ཝ་ཀྑ་ཏི. ‘‘ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ན ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་ར་མེ་ཝ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་མེ་ཝ ལོ་ཀི་ཡ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི.
ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་པུ་བྦ་ཏྠཱ་ནུ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་ཋ་མཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎེ་ན ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཙེ་ཝ ཨ་ན་དྷི་ག་མ་སྶ ཙ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཀི་ལེ་སཱ་ཝ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝཾ པ་སྶ་ཏི ལོ་ཀི་ཡ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏོ ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཙ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཉཱ་ཎེ་ན ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝཾ པ་སྶ་ཏི ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ད་སྶ་ན་ཏོ. ས་བྦ་ཏྠ་གཱ་མི་ནི་པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཀ་མྨཱ་ཝ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝཾ པ་སྶ་ཏི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཀ་ཀ་མྨཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏུ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཾ ཙ་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་སཾ པ་སྶ་ཏི དྷཱ་ཏུ་ཝེ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཏོ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་དྷི་མུ་ཏྟིཾ པ་སྶ་ཏི པ་ཡོ་གཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ་པི ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཾ. ཨ་ཐེ་ཝཾ དི་ཊྛ་ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ས་ཏྟི ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ པ་སྶ་ཏི ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཀྑ་མུ་དུ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ. ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཏི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟཱ་པི པ་ནེ་ཏེ ས་ཙེ དཱུ་རེ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐ ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཉཱ་ཎེ་ན ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཝ་སཱི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཨི་དྡྷི་ཝི་སེ་སེ་ན ཁི་པྤཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཙ ནེ་སཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎེ་ན པུ་བྦ་ཛཱ་ཏི་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཏྟ་བྦེ་ན ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་མྤ་ཏི ཙི་ཏྟ་ཝི་སེ་སཾ པ་སྶ་ནྟོ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཝི་ག་ཏ་ས་མྨོ་ཧ་ཏྟཱ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨི་མི་ནཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨི་མཱ་ནི ད་ས བ་ལཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི.
༤༥. ཨི་དཱ་ནི ས་བྦ་བ་ལཱ་ནི ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ནི་དྡི་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ས་དྡྷཱ་བ་ལནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པུ་ཙྪཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡེ ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་ཊྛེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་ཏྠ ཧི་རཱི་ཡ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ དེ་ས་ནཱ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལཱ་དཱི་སུ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བ་ལ་པ་རི་ཡ་ནྟེ་སུ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི ཙ, ‘‘ཏེ་ནཱ’’ཏི ཙ, ‘‘ཏ’’ནྟི ཙ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དི་ཀ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒནྟི ཏེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏེཏི ཏ་ཏྠ ས་མ་ཐེ ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ཏེ, ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧུ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏེ. ཏ་ཏྠ སི་ཀྑ་ཏཱིཏི ཏ་ཏྠ སེ་ཁ་བ་ལེ སེ་ཁོ སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི སེ་ཁ་བ་ལ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ སི་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱཏི ཏ་ཏྠ ཨ་སེ་ཁ་བ་ལེ ཨ་སེ་ཁ་སྶ སི་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་སེ་ཁ་བ་ལཾ. ཏེ་ན ཨཱ་ས་ཝཱ ཁཱི་ཎཱཏི ཏེ་ན ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཨཱ་ས་ཝཱ ཁཱི་ཎཱ་ཏི ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བ་ལཾ. ལོ་ཀི་ཡེ་ནཱ་པི ཧི ཉཱ་ཎེ་ན ཨཱ་ས་ཝཱ ཁཱི་ཎཱ ནཱ་མ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བ་ལ་ནྟི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བ་ལཾ. ཏ་སྶ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྡྷི་བ་ལནྟི ཏ་སྶ ཨི་དྡྷི་མ་ཏོ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྡྷི་ཡེ་ཝ བ་ལཾ ཨི་དྡྷི་བ་ལཾ. ཨ་པྤ་མེ་ཡྻ་ཊྛེ་ནཱཏི ཡ་སྨཱ སཱ་ཝ་ཀཱ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཛཱ་ན་ནྟི, ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཛཱ་ན་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཏཱི་སུ ཝི་ཛྫཱ་སུ ‘‘ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏཱ་སུ་པི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཏྠཱཏི སེ་སེ་སུ ས་ཏྟ་སུ ཉཱ་ཎ་བ་ལེ་སུ ཙ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ (ཝི་བྷ. ༧༦༠) ཙ ད་ས་སུ་པི བ་ལེ་སུ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎཾ པ་ན ས་བྦ་ཐཱ་པི སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ད་ས་པི བ་ལཱ་ནི སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི. ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཊྛེ་ན ཨ་ཏུ་ལི་ཡ་ཊྛེ་ན ཨ་པྤ་མེ་ཡྻཱ་ནི, ཏ་སྨཱ་ཡེ་ཝ ཙ ‘‘ཨ་པྤ་མེ་ཡྻ་ཊྛེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི.
བ་ལ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.