པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ

(དུ་ཏི་ཡོ བྷཱ་གོ)

༦༨. ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༡༡. ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་སེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱཏི ཝ་ཙ་ནེ ཨུ་དྡེ་སེ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི ‘‘ཚ ཉཱ་ཎཱ་ནི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི སཱ་ཝ་ཀེ་ཧཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. མཱ་ཏི་ཀཱ ༡.༧༣) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨུ་དྡེ་སེ ཨ་ཏྠ་ཏོ སི་དྡྷ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ནི་དྡེ་སེ ག་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ. ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏཱིཏི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གེ་ན ས་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ལ་གྒ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟཱ, ཏེ ས་ཏྟེ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶ་ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི. ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑེཏི པ་ཉྙཱ་མ་ཡེ ཨ་ཀྑི་མྷི ཨ་པྤཾ རཱ་གཱ་དི་ར་ཛོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑཱ, ཨ་པྤཾ རཱ་གཱ་དི་ར་ཛོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཝཱ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑཱ. ཏེ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑེ. མ་ཧཱ་ར་ཛ་ཀྑེཏི པ་ཉྙཱ་མ་ཡེ ཨ་ཀྑི་མྷི མ་ཧ་ནྟཾ རཱ་གཱ་དི་ར་ཛོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི མ་ཧཱ་ར་ཛ་ཀྑཱ, མ་ཧ་ནྟཾ རཱ་གཱ་དི་ར་ཛོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཝཱ མ་ཧཱ་ར་ཛ་ཀྑཱ. ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡེ མུ་དི་ནྡྲི་ཡེཏི ཏི་ཀྑཱ་ནི ས་དྡྷཱ་དཱི་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཱ, མུ་དཱུ་ནི ས་དྡྷཱ་དཱི་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི མུ་དི་ནྡྲི་ཡཱ. སྭཱ་ཀཱ་རེ དྭཱ་ཀཱ་རེཏི སུ་ནྡ་རཱ ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ཀཱ་རཱ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི སྭཱ་ཀཱ་རཱ, ཀུ་ཙྪི་ཏཱ ག་ར་ཧི་ཏཱ ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ཀཱ་རཱ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི དྭཱ་ཀཱ་རཱ. སུ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡེ དུ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡེཏི ཡེ ཀ་ཐི་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟི སུ་ཁེ་ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ, ཏེ སུ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡཱ, ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏཱ དུ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡཱ. ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ པ་ར་ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝི་ནོཏི ཨ་པི ཨེ་ཀེ པ་ར་ལོ་ཀ་ཉྩེ་ཝ རཱ་གཱ་དི་ཝ་ཛྫ་ཉྩ བྷ་ཡ་ཏོ པ་སྶ་ནྟེ, ཨི་མ་སྶ པ་ན པ་ད་སྶ ནི་དྡེ་སེ པ་ར་ལོ་ཀ་སྶེ་ཝ ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཁ་ནྡྷཱ་དི་ལོ་ཀེ ཙ རཱ་གཱ་དི་ཝ་ཛྫེ ཙ པ་རཾ བཱ་ལ༹ྷཾ བྷ་ཡཾ པ་སྶ་ན་སཱི་ལཱ་ཏི པ་ར་ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝི་ནོ. ཏེ པ་ར་ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝི་ནེ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ན པ་ར་ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝི་ནོཏི ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏེ. ལོ་ཀོཏི ཙ ལུ་ཛྫ་ན་པ་ལུ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན. ཝ་ཛྫནྟི ཙ ཝ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨུ་དྡེ་ས་སྶ ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི.

པུ་ན ནི་དྡེ་ས་སྶ པ་ཊི་ནི་དྡེ་སཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑེ མ་ཧཱ་ར་ཛ་ཀྑེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏཱི་སུ ར་ཏ་ནེ་སུ ཨོ་ཀ་པྤ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ ས་དྡྷཱ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་དྡྷོ. སོ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡ་ར་ཛ་སྶ ཙེ་ཝ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡ་མཱུ་ལ་ཀ་སྶ སེ་སཱ་ཀུ་ས་ལ་ར་ཛ་སྶ ཙ ཨ་པྤ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑོ. ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ ས་དྡྷཱ་ཏི ཨ་སྶ་དྡྷོ. སོ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ ར་ཛ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ར་ཛ་ཀྑོ. ཨཱ་ར་དྡྷཾ ཝཱི་རི་ཡ་མ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ. སོ ཀོ་ས་ཛྫ་ར་ཛ་སྶ ཙེ་ཝ ཀོ་ས་ཛྫ་མཱུ་ལ་ཀ་སྶ སེ་སཱ་ཀུ་ས་ལ་ར་ཛ་སྶ ཙ ཨ་པྤ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑོ. ཧཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡ་ཏྟཱ ཀུ་ཙྪི་ཏེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན སཱི་ད་ཏཱི་ཏི ཀུ་སཱི་དོ, ཀུ་སཱི་དོ ཨེ་ཝ ཀུ་སཱི་ཏོ. སོ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ ར་ཛ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ར་ཛ་ཀྑོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པེ་ཙྩ ཋི་ཏཱ ས་ཏི ཨ་སྶཱ་ཏི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི. སོ མུ་ཊྛ་སྶ་ཙྩ་ར་ཛ་སྶ ཙེ་ཝ མུ་ཊྛ་སྶ་ཙྩ་མཱུ་ལ་ཀ་སྶ སེ་སཱ་ཀུ་ས་ལ་ར་ཛ་སྶ ཙ ཨ་པྤ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑོ. མུ་ཊྛཱ ན་ཊྛཱ ས་ཏི ཨ་སྶཱ་ཏི མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི. སོ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ ར་ཛ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ར་ཛ་ཀྑོ. ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མཾ, ས་མྨཱ ཝཱ ཨཱ་ཧི་ཏོ ཋི་ཏོ་ཏི ས་མཱ་ཧི་ཏོ, ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟོ་ཏི ཝཱ ས་མཱ་ཧི་ཏོ. སོ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ར་ཛ་སྶ ཙེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་མཱུ་ལ་ཀ་སྶ སེ་སཱ་ཀུ་ས་ལ་ར་ཛ་སྶ ཙ ཨ་པྤ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑོ. ན ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ. སོ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ ར་ཛ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ར་ཛ་ཀྑོ. ཨུ་ད་ཡ་ཏྠ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཉྙཱ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་ཉྙ་ཝཱ. སོ མོ་ཧ་ར་ཛ་སྶ ཙེ་ཝ མོ་ཧ་མཱུ་ལ་ཀ་སྶ སེ་སཱ་ཀུ་ས་ལ་ར་ཛ་སྶ ཙ ཨ་པྤ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑོ. མོ་ཧ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ དུ་ཊྛཱ པ་ཉྙཱ ཨ་སྶཱ་ཏི དུ་པྤ་ཉྙོ. སོ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ ར་ཛ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ར་ཛ་ཀྑོ. ས་དྡྷོ པུ་གྒ་ལོ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡོཏི བ་ཧུ་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་ཏི་ཡཱ ས་དྡྷཱ་ཡ ས་དྡྷོ, ཏེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡེ་ན ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡོ. ཨ་སྶ་དྡྷོ པུ་གྒ་ལོ མུ་དི་ནྡྲི་ཡོཏི བ་ཧུ་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡེ་ན ཨ་སྶ་དྡྷོ, ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན དུ་བྦ་ལེ་ན ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡེ་ན མུ་དི་ནྡྲི་ཡོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ས་དྡྷོ པུ་གྒ་ལོ སྭཱ་ཀཱ་རོཏི ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ས་དྡྷཱ་ཡ སོ་བྷ་ནཱ་ཀཱ་རོ. ཨ་སྶ་དྡྷོ པུ་གྒ་ལོ དྭཱ་ཀཱ་རོཏི ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡེ་ན ཝི་རཱུ་པཱ་ཀཱ་རོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. སུ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡོཏི སུ་ཁེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ. དུ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡོཏི དུ་ཀྑེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ. པ་ར་ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྨཱ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣ་སྶེ་ཝ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནི སུ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ས་དྡྷཱ་དི་ས་མྤ་ནྣོ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ, སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ས་དྡྷཱ་དི་ས་མྤ་ནྣོ་པི ཝཱ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ར་ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ ཧི ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ ‘‘པ་ར་ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ.

༡༡༢. ཨི་དཱ་ནི ‘‘པ་ར་ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་ཉྩ ཝ་ཛྫ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ལོ་ཀོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ ཁ་ནྡྷཱ ཨེ་ཝ ལུ་ཛྫ་ན་པ་ལུ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན ལོ་ཀོ་ཏི ཁ་ནྡྷ་ལོ་ཀོ. སེ་ས་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝི་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ལོ་ཀོཏི ཨ་པཱ་ཡ་ལོ་ཀོ. སོ ཧི ཨ་ནི་ཊྛ་ཕ་ལ་ཏྟཱ ཝི་རཱུ་པོ ལཱ་བྷོ་ཏི ཝི་པ་ཏྟི, བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི བྷ་ཝོ, ཝི་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ བྷ་ཝོ ཝི་པ་ཏྟི་བྷ་ཝོ, ཝི་པ་ཏྟི་བྷ་ཝོ ཨེ་ཝ ལོ་ཀོ ཝི་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ལོ་ཀོ. ཝི་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ལོ་ཀོཏི ཨ་པཱ་ཡཱུ་པ་གཾ ཀ་མྨཾ. ཏ་ཉྷི ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ ཕ་ལ་ནྟི ས་མྦྷ་ཝོ, ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་མྦྷ་ཝོ ཝི་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝོ, ཝི་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝོ ཨེ་ཝ ལོ་ཀོ ཝི་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ལོ་ཀོ. ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ལོ་ཀོཏི སུ་ག་ཏི་ལོ་ཀོ. སོ ཧི ཨི་ཊྛ་ཕ་ལ་ཏྟཱ སུ་ནྡ་རོ ལཱ་བྷོ་ཏི ས་མྤ་ཏྟི, བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི བྷ་ཝོ, ས་མྤ་ཏྟི ཨེ་ཝ བྷ་ཝོ ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝོ, ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝོ ཨེ་ཝ ལོ་ཀོ ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ལོ་ཀོ. ས་མྤ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ལོ་ཀོཏི སུ་ག་ཏཱུ་པ་གཾ ཀ་མྨཾ. ཏ་ཉྷི ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ ཕ་ལ་ནྟི ས་མྦྷ་ཝོ, ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མྦྷ་ཝོ ས་མྤ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝོ, ས་མྤ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝོ ཨེ་ཝ ལོ་ཀོ ས་མྤ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ལོ་ཀོ. ཨེ་ཀོ ལོ་ཀོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནེ་ཝ.

ཝ་ཛྫནྟི ན་པུཾ་ས་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་སུ་ཀོ་ཏི ཨ་ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ ཀ་ཏཾ. ཀི་ལེ་སཱཏི རཱ་གཱ་ད་ཡོ. དུ་ཙྩ་རི་ཏཱཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་ད་ཡོ. ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱཏི པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་ད་ཡོ. བྷ་ཝ་གཱ་མི་ཀ་མྨཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན བྷ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི བྷ་ཝ་གཱ་མི་ནོ, ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ་སུ་པི ཝི་པཱ་ཀ་ཛ་ན་ཀཱ་ནེ་ཝ ཀ་མྨཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨི་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ལོ་ཀེ ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ཝ་ཛྫེཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ ལོ་ཀེ ཙ ཝ་ཛྫེ ཙ. ཏི་བྦཱ བྷ་ཡ་ས་ཉྙཱཏི བ་ལ་ཝ་ཏཱི བྷ་ཡ་ས་ཉྙཱ. ཏི་བྦཱཏི པ་ར་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ, བྷ་ཡ་ས་ཉྙཱཏི བྷ་ཡ་ས་དྡ་སྶ, ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་དྭ་ཡ་མྤི ཧི བྷ་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཏྟཱ ས་ཡ་ཉྩ ས་བྷ་ཡ་ཏྟཱ བྷ་ཡཾ, བྷ་ཡ་མི་ཏི ས་ཉྙཱ བྷ་ཡ་ས་ཉྙཱ. པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཏཾ ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པེ་ཙྩ ཋི་ཏཱ ཧོ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་སི་ཀེ ཝ་དྷ་ཀེཏི ཡ་ཐཱ ནཱ་མ པ་ཧ་རི་ཏུཾ ཨུ་ཙྩཱ་རི་ཏ་ཁ་གྒེ པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟེ ཏི་བྦཱ བྷ་ཡ་ས་ཉྙཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ལོ་ཀེ ཙ ཝ་ཛྫེ ཙ ཏི་བྦཱ བྷ་ཡ་ས་ཉྙཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་པ་ཉྩ་ཀཱ་དཱི་སུ ད་ས་སུ པ་ཉྩ་ཀེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི. ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱིཏི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི. ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. པ་སྶ་ཏཱིཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་ཊྛཾ ཝི་ཡ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཉྙཱ་ཏཱིཏི ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་མ་རི་ཡཱ་དཱ་ཧི ཛཱ་ནཱ་ཏི. པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ཨ་སེ་སེ་ཏྭཱ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ པ་དཱ་ལེ་ཏཱི་ཏི.

ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༦༩. ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༡༣. ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་སེ ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོཏི་ཨཱ་དི པ་ཉྩ་དྷཱ ཋ་པི་ཏོ ནི་དྡེ་སོ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ ཨེ་ཝ. ཙ་རི་ཏནྟི པུ་བྦེ ཀ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ ཀ་མྨཾ. ཨ་དྷི་མུ་ཏྟིནྟི ས་མྤ་ཏི ཀུ་ས་ལེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ ཝཱ ཙི་ཏྟ་ཝོ་ས་གྒོ. བྷ་བྦཱ་བྷ་བྦེཏི བྷ་བྦེ ཙ ཨ་བྷ་བྦེ ཙ. ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ཛཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི བྷ་བྦཱ. ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ས་མཱི་པེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཛཱ་ཡི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ བྷ་བྦཱ, བྷཱ་ཛ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣཱ, ཏེ བྷ་བྦཱ. ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ཨ་བྷ་བྦཱ.

ཀ་ཏ་མོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡོཏི་ཨཱ་དི ནི་དྡེ་ས་སྶ པ་ཊི་ནི་དྡེ་སོ. ཏ་ཏྠ ས་སྶ་ཏོཏི ནི་ཙྩོ. ལོ་ཀོཏི ཨ་ཏྟཱ. ཨི་དྷ ས་རཱི་རཾ་ཡེ་ཝ ན་སྶ་ཏི, ཨ་ཏྟཱ པ་ན ཨི་དྷ པ་ར་ཏྠ ཙ སོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི མ་ཉྙ་ནྟི. སོ ཧི ས་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ལོ་ཀོ’’ཏི མ་ཉྙ་ནྟི. ཨ་ས་སྶ་ཏོཏི ཨ་ནི་ཙྩོ. ཨ་ཏྟཱ ས་རཱི་རེ་ནེ་ཝ ས་ཧ ན་སྶ་ཏཱི་ཏི མ་ཉྙ་ནྟི. ཨ་ནྟ་ཝཱཏི པ་རི་ཏྟེ ཀ་སི་ཎེ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏཾ་པ་རི་ཏྟ་ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙི་ཏྟཾ ས་པ་རི་ཡ་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་ཏི མ་ཉྙ་ནྟི. ཨ་ན་ནྟ་ཝཱཏི ན ཨ་ནྟ་ཝཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ ཀ་སི་ཎེ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏཾ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་ཏི མ་ཉྙ་ནྟི. ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་རནྟི ཛཱི་ཝོ ཙ ས་རཱི་ར་ཉྩ ཏཾ་ཡེ་ཝ. ཛཱི་ཝོཏི ཨ་ཏྟཱ, ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ན་པུཾ་ས་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ས་རཱི་རནྟི རཱ་ས་ཊྛེ་ན ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ. ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་རནྟི ཨ་ཉྙོ ཛཱི་ཝོ ཨ་ཉྙཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ. ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱཏི ཁ་ནྡྷཱ ཨི་དྷེ་ཝ ཝི་ན་སྶ་ནྟི, ས་ཏྟོ མ་ར་ཎ་ཏོ པ་རཾ ཧོ་ཏི ཝི་ཛྫ་ཏི ན ན་སྶ་ཏི. ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཙེ་ཏྠ ས་ཏྟཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ར་ཧཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨི་མེ ‘‘ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི པ་ཀྑེ དོ་སཾ དི་སྭཱ ཨེ་ཝཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱཏི ཁ་ནྡྷཱ་པི ཨི་དྷེ་ཝ ན་སྶ་ནྟི, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཙ མ་ར་ཎ་ཏོ པ་རཾ ན ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི. ཨི་མེ ‘‘ཧོ་ཏཱི’’ཏི པ་ཀྑེ དོ་སཾ དི་སྭཱ ཨེ་ཝཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་མེ ཨེ་ཀེ་ཀ་པ་ཀྑ་པ་རི་གྒ་ཧེ དོ་སཾ དི་སྭཱ ཨུ་བྷ་ཡ་པ་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་མེ ཨུ་བྷ་ཡ་པ་ཀྑ་པ་རི་གྒ་ཧེ ཨུ་བྷ་ཡ་དོ་སཱ་པ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ‘‘ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙ ན ཧོ་ཏི, ནེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པ་པ་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ནྟི.

ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡོ – ‘‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ་ཏི ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ད་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི དི་ཊྛི་པ་བྷེ་དོ་ཝ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོཏི ཙ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ལོ་ཀོ་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ ས་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀོ’’ཏི ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ས་སྶ་ཏ་ནྟི ག་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི. ཨ་ས་སྶ་ཏོཏི ཏ་མེ་ཝ ལོ་ཀཾ ‘‘ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨུ་ཙྪེ་ད་གྒ་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི. ཨ་ནྟ་ཝཱཏི པ་རི་ཏྟ་ཀ་སི་ཎ་ལཱ་བྷི་ནོ སུ་པྤ་མ་ཏྟེ ཝཱ ས་རཱ་ཝ་མ་ཏྟེ ཝཱ ཀ་སི་ཎེ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ‘‘ལོ་ཀོ’’ཏི ཙ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ནྟེ་ན ‘‘ཨ་ནྟ་ཝཱ’’ཏི ཙ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ‘‘ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’’ཏི ག་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི. སཱ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་པི ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་པི. ཝི་པུ་ལ་ཀ་སི་ཎ་ལཱ་བྷི་ནོ པ་ན ཏ་སྨིཾ ཀ་སི་ཎེ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ‘‘ལོ་ཀོ’’ཏི ཙ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ནྟེ་ན ‘‘ན ཨ་ནྟ་ཝཱ’’ཏི ཙ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ‘‘ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’’ཏི ག་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི. སཱ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་པི ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་པི. ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་རནྟི བྷེ་ད་ན་དྷ་མྨ་སྶ ས་རཱི་ར་སྶེ་ཝ ‘‘ཛཱི་ཝ’’ནྟི ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ས་རཱི་རེ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཛཱི་ཝ་མྤི ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་ཙྪེ་ད་གྒ་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི. དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ ས་རཱི་ར་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཛཱི་ཝ་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ས་རཱི་རེ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི ཛཱི་ཝཾ ན ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ས་སྶ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི. ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ས་ཏྟོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ནཱ་མ, སོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ཏོ པ་ཋ་མཱ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི. ‘‘ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ཏོ དུ་ཏི་ཡཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི. ‘‘ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ཏོ ཏ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི. ‘‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ཏོ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པ་དི་ཊྛཱི་ཏི.

ཨི་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ ཝཱ ས་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ ཝཱཏི བྷ་ཝོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་སྶ་ཏོ, ས་སྶ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་དི་ཊྛི བྷ་ཝ་དི་ཊྛི, བྷ་ཝོ་ཏི དི་ཊྛཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་བྷ་ཝོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨུ་ཙྪེ་དོ, ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་དི་ཊྛི ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི, ཝི་བྷ་ཝོ་ཏི དི་ཊྛཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ ད་ས་ཝི་དྷཱ དི་ཊྛི བྷ་ཝ་དི་ཊྛི ཙ ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི ཙཱ་ཏི དྭི་དྷཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏཱ་སུ དྭཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ ཨ་པ་སྶི་ཏཱ ཨ་ལླཱི་ནཱ ས་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི.

ཨེ་ཏེ ཝཱ པ་ན ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེ ཨ་ནུ་པ་ག་མྨཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་གྒི་ཏོ ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ཝཱ མི་ཐུ་བྷེ་དཱ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༡༥༢) ཝི་ཡ ཝཱ-ས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན དྭེ པ་ཀྑེ ཙ ན ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ན་ལླཱི་ཡི་ཏྭཱ པ་ཧཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱ ཝཱ ཁ་ནྟཱི’’ཏི ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠོ་ཝ. ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣེ་སཱུཏི ཨི་མེ་སཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ, ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ, ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝཱ ས་མཱུ་ཧོ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ. ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་དྡ་ས་ཏྠ་ཏོ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཾ. ཏེ ཏེ པ་ཙྩ་ཡེ པ་ཊི་ཙྩ ས་ཧ ས་མྨཱ ཙ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ. ཏ་སྶཱ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཙ ཏེ་སུ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཙ དྷ་མྨེ་སུ. ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱ. ཁ་ནྟཱིཏི ཉཱ་ཎཾ. ཉཱ་ཎ་ཉྷི ཁ་མ་ན་ཏོ ཁ་ནྟི. པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ ཧོ་ཏཱིཏི ས་ཏྟེ་ཧི ཨ་དྷི་ག་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཁ་ནྟི་ཡཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཏྟཱ་ནུ་པ་ག་མོ ཧོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ཡཾ ཨཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏྟཱ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་པ་ར་མ་ད་སྶ་ནེ་ན ཕ་ལཱ་ནུ་པ་ར་མ་ད་སྶ་ན་ཏོ. པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཁ་ནྟི་ཡཱ ས་སྶ་ཏ་ཏྟཱ་ནུ་པ་ག་མོ ཧོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ཡཾ ན་ཝ་ན་ཝཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ད་སྶ་ན་ཏོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེ ཨ་ནུ་པ་ག་མྨ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨ་ད་སྶ་ནེ་ན ན ཨུ་ཙྪེ་དོ ན ས་སྶ་ཏོ་ཏི པ་ཝ་ཏྟཾ ས་མྨཱ་ད་སྶ་ནཾ ‘‘ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱ ཁ་ནྟཱི’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་དི་ཊྛི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ ཉཱ་ཎནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ ནེ་ཡྻཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་མྤི ཝི་ས་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ‘‘ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ པ་ན ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཧེ་ཊྛཱ པ་ན ‘‘ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན’’ནྟི བྷ་ཡ་ཏཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ ཉཱ་ཎཾ ས་ཏྟེ་ཧི པ་ཊི་ལ་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.

ཨི་དཱ་ནི ‘‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ‘‘ཨེ་ཏེ ཝཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཀཱ་མཾ སེ་ཝ་ནྟ་ཉྙེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི སེ་སཱ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི སེ་ས་ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཙ པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མཾ སེ་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ པུ་གྒ་ལཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. སེ་ཝ་ནྟནྟི ཙ ཨ་བྷི་ཎྷ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན སེ་ཝ་མཱ་ནཾ. པུ་བྦེ ཨཱ་སེ་ཝི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ ག་རུ ཨ་སྶཱ་ཏི ཀཱ་མ་ག་རུ་ཀོ. ཏ་ཐེ་ཝ ཀཱ་མོ ཨཱ་ས་ཡེ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་སྶཱ་ཏི ཀཱ་མཱ་ས་ཡོ. ས་ནྟཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀཱ་མེ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོ ལ་གྒོ་ཏི ཀཱ་མཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ནེ་ཀྑ་མྨཱདཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནེ་ཝ. ཀཱ་མཱ་དཱི་ཧི ཙ ཏཱི་ཧི སེ་སཱ་ཀུ་ས་ལཱ, ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དཱི་ཧི ཏཱི་ཧི སེ་ས་ཀུ་ས་ལཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡོ’’ཏི ཏི་དྷཱ ཝུ་ཏྟཾ ས་ནྟཱ་ན་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི.

ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡོ – ‘‘ཨི་ཏི བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛིཾ ཝཱ ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ. ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི ཧི ཨེ་ཏྠ བྷ་ཝ་དི་ཊྛཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི ཙ ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛཱི་ཏི. ས་བྦ་དི་ཊྛཱི་ན་ཉྷི ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛཱི་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ས་བྦེ་པི་མེ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ ས་ཏྟཱ ཨི་མཱ་ཝ དྭེ དི་ཊྛི་ཡོ ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘དྭ་ཡ་ནི་སྶི་ཏོ ཁྭཱ་ཡཾ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ལོ་ཀོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་ཏྠི་ཏ་ཉྩེ་ཝ ན་ཏྠི་ཏ་ཉྩཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༡༥). ཨེ་ཏྠ ཧི ཨ་ཏྠི་ཏཱཏི ས་སྶ་ཏཾ. ན་ཏྠི་ཏཱཏི ཨུ་ཙྪེ་དོ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏཱ་ནཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡོ. ཨི་དཱ་ནི ཝི་ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏཱ་ནཾ སུ་དྡྷ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཏེ ཝཱ པ་ན ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེ ཨ་ནུ་པ་ག་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཏེ ཝཱ པ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ཡེ་ཝ. ‘‘ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེ’’ཏི ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་ས་ངྑཱ་ཏེ དྭེ ཨ་ནྟེ. ‘‘ཨ་ནུ་པ་ག་མྨཱ’’ཏི ན ཨ་ལླཱི་ཡི་ཏྭཱ. ‘‘ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུ’’ཏི ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཝ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨེ་སུ ཙ. ‘‘ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱ ཁ་ནྟཱི’’ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ. ‘‘ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎ’’ནྟི མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དེ ཙེ་ཝ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨེ་སུ ཙ ཨེ་ཏེ ཨུ་བྷོ ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་ཨ་ནྟེ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ, ཡ་ཉྩ ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ, ཨ་ཡཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡོ. ཨ་ཡཾ ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏཱ་ན་ཉྩ ཝི་ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏཱ་ན་ཉྩ ས་བྦེ་ས་མྤི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡོ ཨི་དཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་ཊྛ་ཀ་ཐཱ.

ཝི་ཏ་ཎྜ་ཝཱ་དཱི པ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་གྒོ ནཱ་མ ཝཱ་སཾ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏི, ཏྭཾ མ་གྒོ ཝཱ་སོ་ཏི ཝ་དེ་སཱི’’ཏི? སོ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཏྭཾ ཨ་རི་ཡ་ཝཱ་ས་བྷཱ་ཎ་ཀོ ཧོ་སི ན ཧོ་སཱི’’ཏི? ས་ཙེ ‘‘ན ཧོ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ‘‘ཏྭཾ ཨ་བྷཱ་ཎ་ཀ་ཏཱ་ཡ ན ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ས་ཙེ ‘‘བྷཱ་ཎ་ཀོ་སྨཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ‘‘སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ས་ཙེ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, ས་ཡཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ ‘‘ད་ས་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡཱ་ཝཱ་སཱ, ཡ་ད་རི་ཡཱ ཨཱ་ཝ་སིཾ་སུ ཝཱ ཨཱ་ཝ་ས་ནྟི ཝཱ ཨཱ་ཝ་སི་སྶ་ནྟི ཝཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༡༩). ཨེ་ཏ་ཉྷི སུ་ཏྟཾ མ་གྒ་སྶ ཝཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ཏ་སྨཱ སུ་ཀ་ཐི་ཏ་མེ་ཝེ་ཏ་ནྟི. ཨི་མཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཨི་མེ་ས་ཉྩ དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནཾ ཨི་མེ་ས་ཉྩ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་པི ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝ. ཏ་སྨཱ་ཡེ་ཝ ཙ ‘‘ཀཱ་མཾ སེ་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི.

ཨ་ནུ་ས་ཡ་ནི་དྡེ་སེ ཨ་ནུ་ས་ཡཱཏི ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡཱ? ཨ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཊྛེ་ན. ཀོ ཨེ་ས ཨ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཊྛོ ནཱ་མཱ་ཏི? ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛོ. ཨེ་ཏེ ཧི ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛེ་ན ཏ་སྶ ཏ་སྶ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ནུ་སེ་ནྟི ནཱ་མ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ནུ་ས་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་ནུ་སེ་ནྟཱིཏི ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐཱ་པི སི་ཡཱ – ཨ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཊྛོ ནཱ་མ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ཀཱ་རོ, སོ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི. ཏ་ཏྲི་དཾ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ – ན ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ཀཱ་རོ, ཨ་ནུ་ས་ཡོ་ཏི པ་ན ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛེ་ན ཐཱ་མ་ག་ཏ་ཀི་ལེ་སོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. སོ ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ སཱ་ར་མྨ་ཎོ ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཊྛེ་ན ས་ཧེ་ཏུ་ཀོ ཨེ་ཀ་ནྟཱ་ཀུ་ས་ལོ ཨ་ཏཱི་ཏོ་པི ཧོ་ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏོ་པི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ་པི, ཏ་སྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཏྲི་དཾ པ་མཱ་ཎཾ – ཨི་དྷེ་ཝ ཏཱ་ཝ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡ (པ་ཊི. མ. ༣.༢༡) ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ་ནཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ‘‘ཐཱ་མ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ས་ཡཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཎི་ཡཾ མོ་ཧ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ལ་ངྒཱི མོ་ཧོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ, ཨ་ཡཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མོ་ཧོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༣༩༠) ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ མོ་ཧ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ. ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ‘‘ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཙི་ཏྟ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི ས་བྦེ ཝཱ་དཱ པ་ཊི་སེ་དྷི་ཏཱ. ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཡ་མ་ཀེ ས་ཏྟ་ནྣཾ མ་ཧཱ་ཝཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཝཱ་རེ ‘‘ཡ་སྶ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (ཡ་མ. ༢.ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཡ་མ་ཀ.༣༠༠) ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ནུ་སེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨི་མི་ནཱ ཏ་ནྟི་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་མྤི ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ སཱ་ར་མྨ་ཎོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི སུ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨ་ནུ་ས་ཡོ ཧི ནཱ་མེ་ས པ་རི་ནི་པྥ་ནྣོ ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨོ་ཏི ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ.

ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀཱ་མ་རཱ་གོ ཙ སོ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡོ ཙཱ་ཏི ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙེ་ཏྠ ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟེ་སུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ མ་ནཱ་པེ་སུ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ལོ་བྷོ. པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙ དོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟེ་སུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་མ་ནཱ་པེ་སུ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ དོ་སོ. མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡོ དི་ཊྛི་ག་ཏ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟེ་སུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་ཛྫེ་སུ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨེ་སུ རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨེ་སུ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ མཱ་ནོ. དི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་ཊྛི་ག་ཏ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནུ་ས་ཡོ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡོ དྭཱ་ད་ས་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་སུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ. ཏ་ཡོ་པི ཨ་ཝ་སེ་ས་ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མོ་ཧཱ. བྷ་ཝ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་ཊྛི་ག་ཏ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ན ཝུ་ཏྟོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ན རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ལོ་བྷོ ཝུ་ཏྟོ.

༡༡༤. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཡཾ ལོ་ཀེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ལོ་ཀེ པི་ཡ་རཱུ་པནྟི ཡཾ ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ པི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ པི་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཾ. སཱ་ཏ་རཱུ་པནྟི སཱ་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཨ་སྶཱ་ད་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཨེ་ཏྠ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛེ་ན ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏི. ‘‘པི་ཡ་རཱུ་པཾ སཱ་ཏ་རཱུ་པ’’ནྟི ཙ ཨི་དྷ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨོ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཨུ་ད་ཀེ ནི་མུ་གྒ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཙ ཨུ་པ་རི ཙ ས་མ་ནྟཱ ཙ ཨུ་ད་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ རཱ་གུ་པྤ་ཏྟི ནཱ་མ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ས་མཱ་ཙི་ཎྞཱ. ཏ་ཐཱ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཊི་གྷུ་པྤ་ཏྟི. ཨི་ཏི ཨི་མེ་སུ དྭཱི་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ་སུ དྭཱི་སུ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨེ་སུ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏཱཏི ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་ཊི་གྷ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨ་ནུ་པ་ཏི་ཏཱ ཨ་ནུ་ག་ཏཱ. ཝི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ་པི པཱ་ཋོ. ཏ་དེ་ཀ་ཊྛོཏི ཏཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་ཧ་ཛེ་ཀ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ཋི་ཏོ. མཱ་ནོ ཙ དི་ཊྛི ཙ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཙཱཏི ན་ཝ་ཝི་དྷ་མཱ་ནོ, དྭཱ་ས་ཊྛི་ཝི་དྷཱ དི་ཊྛི, ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ, ཏ་དེ་ཀ་ཊྛོ མཱ་ནོ ཙ ཏ་དེ་ཀ་ཊྛཱ དི་ཊྛི ཙ ཏ་དེ་ཀ་ཊྛཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཙཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ད་ཊྛ་བྦཱཏི པ་སྶི་ཏ་བྦཱ ཨ་ཝ་ག་ནྟ་བྦཱ. ཏ་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. བྷ་ཝ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ པ་ནེ་ཏྠ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཙ་རི་ཏ་ནི་དྡེ་སེ ཏེ་ར་ས ཙེ་ཏ་ནཱ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ. དྭཱ་ད་ས ཨ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ. ཙ་ཏ་སྶོ ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ པ་རི་ཏྟ་བྷཱུ་མ་ཀོ. ཨི་ཏ་རོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་མ་ཀོ. ཏཱི་སུ་པི ཝཱ ཨེ་ཏེ་སུ ཡོ ཀོ་ཙི ཨ་པྤ་ཝི་པཱ་ཀོ པ་རི་ཏྟ་བྷཱུ་མ་ཀོ, མ་ཧཱ་ཝི་པཱ་ཀོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་མ་ཀོཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

༡༡༥. ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི་ནི་དྡེ་སེ ས་ནྟཱིཏི སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི. ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱཏི ལཱ་མ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ. པ་ཎཱི་ཏཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ. སེ་ཝ་ནྟཱིཏི ནི་སྶ་ཡ་ནྟི ཨ་ལླཱི་ཡ་ནྟི. བྷ་ཛ་ནྟཱིཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི. པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནྟཱིཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི. ས་ཙེ ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ ན སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ, ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་པི ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དི་སེ སཱ་རུ་པྤེ བྷི་ཀྑཱུ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི. ས་ཙེ་པི ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ སཱ་རུ་པྤཱ བྷི་ཀྑཱུ, ཨི་ཏ་རེ ཨ་སཱ་རུ་པྤཱ, ཏེ་པི ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དི་སེ ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཾ པ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི་ཡེ་ཝ, ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མྤི ཨ་དྡྷཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏཱི་ཏ་མྤི ཨ་དྡྷཱ་ནནྟི ཨ་ཏཱི་ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ, ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་ག་ཏྠེ ཝཱ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. ཨི་དཾ པ་ན དུ་སྶཱི་ལཱ་ནཾ དུ་སྶཱི་ལ་སེ་ཝ་ན་མེ་ཝ, སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟ་སེ་ཝ་ན་མེ་ཝ, དུ་པྤ་ཉྙཱ་ནཾ དུ་པྤ་ཉྙ་སེ་ཝ་ན་མེ་ཝ, པ་ཉྙ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཉྙ་ཝ་ནྟ་སེ་ཝ་ན་མེ་ཝ ཀོ ནི་ཡ་མེ་ཏཱི་ཏི? ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་དྷཱ་ཏུ ནི་ཡ་མེ་ཏཱི་ཏི.

བྷ་བྦཱ་བྷ་བྦ་ནི་དྡེ་སེ ཚ་ཌྜེ་ཏ་བྦེ པ་ཋ་མཾ ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦེ པ་ཙྪཱ ནི་དྡི་སི་ཏུཾ ཨུ་དྡེ་ས་སྶ ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་བྷ་བྦཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ. ཨུ་དྡེ་སེ པ་ན དྭ་ནྡ་ས་མཱ་སེ ཨ་ཙྩི་ཏ་སྶ ཙ མ་ནྡ་ཀྑ་ར་སྶ ཙ པ་ད་སྶ པུ་བྦ་ནི་པཱ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན བྷ་བྦ་ས་དྡོ པུ་བྦཾ པ་ཡུ་ཏྟོ. ཀ་མྨཱ་ཝ་ར་ཎེ་ནཱཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ་ན ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨེ་ན. ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱཏི ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏཱ. ཀི་ལེ་སཱ་ཝ་ར་ཎེ་ནཱཏི ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ. ཨི་མཱ་ནི དྭེ ས་གྒ་མ་གྒཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ཏོ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱ་ནི. བྷི་ཀྑུ་ནཱི་དཱུ་ས་ཀཱ་དཱི་ནི ཀ་མྨཱ་ནི་པི ཀ་མྨཱ་ཝ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི. ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་ར་ཎེ་ནཱཏི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ན་མྤི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པི ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་ར་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཨ་སྶ་དྡྷཱཏི བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ས་དྡྷཱ་ར་ཧི་ཏཱ. ཨ་ཙྪ་ནྡི་ཀཱཏི ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙྪ་ནྡ་ར་ཧི་ཏཱ. ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཀཱ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཙྪ་ནྡི་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛཱ. དུ་པྤ་ཉྙཱཏི བྷ་ཝ་ངྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཧཱི་ནཱ. བྷ་ཝ་ངྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ན པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་པི ཡ་སྶ བྷ་ཝ་ངྒཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ པཱ་ད་ཀཾ ན ཧོ་ཏི, སོ་པི དུ་པྤ་ཉྙོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ. ཨ་བྷ་བྦཱ ནི་ཡཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟནྟི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཨ་བྷ་བྦཱ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཧི ས་མྨཱ ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི ས་མྨ་ཏྟཾ, སོ་ཡེ་ཝ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཕ་ལ་དཱ་ནེ, ས་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ ཨ་ཙ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་ཡཱ་མོ, ཏཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏུཾ པ་ཝི་སི་ཏུཾ ཨ་བྷ་བྦཱ. ན ཀ་མྨཱ་ཝ་ར་ཎེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི.

ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༧༠. ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱི་ར་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༡༦. ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱི་ར་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་སེ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧཱིཏི སེ་སཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་སེ ཨ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཨོ་ཀཱ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོཏི ནཱ་བྷི་ཡཱ ཨུ་དྡྷཾ ས་རཱི་ར་ཏོ. ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ཏེ་ཛོ་ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨ་གྒི་ཛཱ་ལཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ‘‘ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨ་གྒི་ཛཱ་ལཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏེ ས་ཧ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨ་གྒི་ཛཱ་ལཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. སཱ ཧི ཨི་དྷ རཱ་ས་ཊྛེ་ན ཁ་ནྡྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོཏི ནཱ་བྷི་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ས་རཱི་ར་ཏོ. ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ཨཱ་པོ་ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ‘‘ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏེ ས་ཧ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ཨ་བྦོ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རེ དྭེ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏ་སྨཱ་ཡེ་ཝ ཡུ་ག་ལཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷ་ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨ་ནྟ་རཾ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ན བྷ་ཝ་ངྒ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ན་ཏྠི. པུ་ར་ཏྠི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོཏི ཨ་བྷི་མུ་ཁ་པ་སྶ་ཏོ. པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོཏི པི་ཊྛི་པ་སྶ་ཏོ. ད་ཀྑི་ཎ་ཨ་ཀྑི་ཏོ ཝཱ་མ་ཨ་ཀྑི་ཏོཏི་ཨཱ་དི ས་མཱ་ས་པཱ་ཋོ་ཡེ་ཝ, ན ཨ་ཉྙོ. ད་ཀྑི་ཎ་ནཱ་སི་ཀཱ་སོ་ཏ་ཏོ ཝཱ་མ་ནཱ་སི་ཀཱ་སོ་ཏ་ཏོ་ཏི པཱ་ཋོ སུ་ནྡ་རོ. ར་སྶཾ ཀ་ཏྭཱ་པི པ་ཋ་ནྟི. ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏ་ཊྛེ་ན ཀཱུ་ཊོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཀཱུ་ཊོ, ཨཾ་སོ་ཡེ་ཝ ཀཱུ་ཊོ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊོ. ཨ་ངྒུ་ལ་ངྒུ་ལེ་ཧཱིཏི ཨ་ངྒུ་ལཱི་ཧི ཨ་ངྒུ་ལཱི་ཧི. ཨ་ངྒུ་ལ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཧཱིཏི ཨ་ངྒུ་ལཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཧི. ཨེ་ཀེ་ཀ་ལོ་མ་ཏོ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཀེ་ཀ་ལོ་མ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ཨཱ་མེ་ཌི་ཏ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་བྦ་ལོ་མཱ་ནཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཏྟཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་ལོ་མ་ཏོ་ཝ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷ་ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ ཡུ་ག་ལཱ ཡུ་ག་ལཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ལོ་མ་ཀཱུ་པ་ཏོ ལོ་མ་ཀཱུ་པ་ཏོ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ལོ་མ་ཀཱུ་པ་ཏོ ལོ་མ་ཀཱུ་པ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀེ་སུ་ཙི པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀ་ལོ་མ་ཏོ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ལོ་མ་ཀཱུ་པ་ཏོ ལོ་མ་ཀཱུ་པ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ལོ་མ་ཀཱུ་པ་ཏོ ལོ་མ་ཀཱུ་པ་ཏོ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཀེ་ཀ་ལོ་མ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཏ་མྤི ཡུ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ. པཱ་ཊི་ཧཱི་ར་སྶ ཨ་ཏི་སུ་ཁུ་མ་ཏྟ་དཱི་པ་ན་ཏོ པ་ན པུ་རི་མ་པཱ་ཋོ་ཡེ་ཝ སུ་ནྡ་ར་ཏ་རོ.

ཨི་དཱ་ནི ཚ་ནྣཾ ཝ་ཎྞཱ་ནནྟི ཀོ ས་མྦ་ནྡྷོ? ཧེ་ཊྛཱ ‘‘ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་ན ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝ་ས་མྦ་ནྡྷོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ཙ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱི་རཱ་དྷི་ཀཱ་རེ་ན ཙ ཚ་ནྣཾ ཝ་ཎྞཱ་ནཾ ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ར་སྨི་ཡོ ཡ་མ་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ཙ ཨ་ཝ་སྶཾ ‘‘ར་སྨི་ཡོ’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཡེ་ཝ. ནཱི་ལཱ་ནནྟི ཨུ་མཱ་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ. པཱི་ཏ་ཀཱ་ནནྟི ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ. ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ནནྟི ཨི་ནྡ་གོ་པ་ཀ་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ. ཨོ་དཱ་ཏཱ་ནནྟི ཨོ་ས་དྷི་ཏཱ་ར་ཀ་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ. མ་ཉྫི་ཊྛཱ་ནནྟི མ་ནྡ་ར་ཏྟ་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ. པ་བྷ་སྶ་རཱ་ནནྟི པ་བྷཱ་ས་ན་པ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ནཾ པ་བྷ་སྶ་ར་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ. པ་བྷ་སྶ་ར་ཝ་ཎྞེ ཝི་སུཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི ཝུ་ཏྟེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཝ་ཎྞེ་སུ ཡེ ཡེ པ་བྷཱ ས་མུ་ཛྫ་ལཱ, ཏེ ཏེ པ་བྷ་སྶ་རཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱི་རཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱི་ར་ཉཱ་ཎ་བ་ལེ་ནེ་ཝ ཀེ་ས་མ་སྶཱུ་ན་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཀྑཱི་ན་ཉྩ ནཱི་ལ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི ནཱི་ལ་ར་སྨི་ཡོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, ཡཱ་སཾ ཝ་སེ་ན ག་ག་ན་ཏ་ལཾ ཨ་ཉྫ་ན་ཙུ་ཎྞ་ས་མོ་ཀི་ཎྞཾ ཝི་ཡ ཨུ་མཱ་པུ་པྥ་ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ད་ལ་ས་ཉྪ་ནྣཾ ཝི་ཡ ཝཱི་ཏི་པ་ཏ་ནྟ་མ་ཎི་ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚཾ ཝི་ཡ པ་སཱ་རི་ཏ་མེ་ཙ་ཀ་པ་ཊཾ ཝི་ཡ ཙ ཧོ་ཏི. ཚ་ཝི་ཏོ ཙེ་ཝ ཨ་ཀྑཱི་ན་ཉྩ པཱི་ཏ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི པཱི་ཏ་ར་སྨི་ཡོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, ཡཱ་སཾ ཝ་སེ་ན དི་སཱ་བྷཱ་གཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ས་ནི་སི་ཉྩ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊ་པ་སཱ་རི་ཏཱ ཝི་ཡ ཀུ་ངྐུ་མ་ཙུ་ཎྞ་ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་པུ་པྥ་ས་མྤ་རི་ཀི་ཎྞཱ ཝི་ཡ ཙ ཝི་རོ་ཙ་ནྟི. མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏེ་ཧི ཙེ་ཝ ཨ་ཀྑཱི་ན་ཉྩ ར་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི ལོ་ཧི་ཏ་ར་སྨི་ཡོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, ཡཱ་སཾ ཝ་སེ་ན དི་སཱ་བྷཱ་གཱ ཙི་ན་པི་ཊྛ་ཙུ་ཎྞ་ར་ཉྫི་ཏཱ ཝི་ཡ སུ་པ་ཀྐ་ལཱ་ཁཱ་ར་ས་ནི་སི་ཉྩ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ ཝི་ཡ ཛ་ཡ་སུ་མ་ན་པཱ་ལི་བྷ་དྡ་ཀ་བ་ནྡྷུ་ཛཱི་ཝ་ཀ་ཀུ་སུ་མ་ས་མྤ་རི་ཀི་ཎྞཱ ཝི་ཡ ཙ ཝི་རོ་ཙ་ནྟི. ཨ་ཊྛཱི་ཧི ཙེ་ཝ ད་ནྟེ་ཧི ཙ ཨ་ཀྑཱི་ན་ཉྩ སེ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི ཨོ་དཱ་ཏ་ར་སྨི་ཡོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, ཡཱ་སཾ ཝ་སེ་ན དི་སཱ་བྷཱ་གཱ ར་ཛ་ཏ་ཀུ་ཊེ་ཧི ཨཱ་སི་ཉྩ་མཱ་ན་ཁཱི་ར་དྷཱ་རཱ་ས་མྤ་རི་ཀི་ཎྞཱ ཝི་ཡ པ་སཱ་རི་ཏ་ར་ཛ་ཏ་པ་ཊྚ་ཝི་ཏཱ་ནཱ ཝི་ཡ ཝཱི་ཏི་པ་ཏ་ནྟ་ར་ཛ་ཏ་ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚཱ ཝི་ཡ ཀུ་ནྡ་ཀུ་མུ་ད་སི་ནྡུ་ཝཱ་ར་སུ་མ་ན་མ་ལླི་ཀཱ་དི་ཀུ་སུ་མ་ས་ཉྪ་ནྣཱ ཝི་ཡ ཙ ཝི་རོ་ཙ་ནྟི. ཧ་ཏྠ་ཏ་ལ་པཱ་ད་ཏ་ལཱ་དཱི་ཧི མ་ནྡ་ར་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི མ་ཉྫི་ཊྛ་ར་སྨི་ཡོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, ཡཱ་སཾ ཝ་སེ་ན དི་སཱ་བྷཱ་གཱ པ་ཝཱ་ལ༹་ཛཱ་ལ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ ཝི་ཡ ར་ཏྟ་ཀུ་ར་ཝ་ཀ་ཀུ་སུ་མ་ས་མོ་ཀི་ཎྞཱ ཝི་ཡ ཙ ཝི་རོ་ཙ་ནྟི. ཨུ་ཎྞཱ་ན་ཁཱ་དཱི་ཧི པ་བྷ་སྶ་ར་ཊྛཱ་ནེ་ཧི པ་བྷ་སྶ་ར་ར་སྨི་ཡོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, ཡཱ་སཾ ཝ་སེ་ན དི་སཱ་བྷཱ་གཱ ཨོ་ས་དྷི་ཏཱ་ར་ཀ་པུ་ཉྫ་པུ་ཎྞཱ ཝི་ཡ ཝི་ཛྫུ་པ་ཊ་ལཱ་དི་པ་རི་པུ་ཎྞཱ ཝི་ཡ ཙ ཝི་རོ་ཙ་ནྟི.

བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ངྐ་མ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ ནི་མྨི་ཏཱ་ན་ཉྩ ནཱ་ནཱ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཀ་ར་ཎཾ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱི་རེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ས་ཉྷི ནི་མྨི་ཏཱ་ནཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ ཡུ་ག་ལཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཡ་དི ནི་མྨི་ཏཱ བ་ཧུ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ‘‘ནི་མྨི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཀ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཙེ? ནི་མྨི་ཏེ་སུ་པི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ནཱ་ནཱ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཧི ཝུ་ཏྟེ ས་བྦེ་པི ནི་མྨི་ཏཱ ས་ཀིཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐི་ཀཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ན ཝུ་ཏྟེ ནི་མྨི་ཏེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀོ ནཱ་ནཱ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐི་ཀོ་ཏི ཉཱ་ཡ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ. ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ་ཏྠེ་རོ་པི ཏཱ་ཝ ནཱ་ནཱ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐི་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ཧ་སྶཾ མཱ་པེ་སི, ཀིཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱི་རེ བ་ཧཱུ ནི་མྨི་ཏེ ན ཀ་རི་སྶ་ཏི. ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ་ཏྠེ་རཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན ནཱ་ནཱ་ཨི་རི་ཡ་པ་ཐི་ཀཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་རཱུ་པཱ་ན་ཉྩ ནི་མྨཱ་ནཾ ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཧི ནི་མྨི་ཏཱ ཨི་དྡྷི་མ་ཏཱ ས་དི་སཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ ཝཱ བྷཱ་སི་ཏ་ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཡཾ ཡཾ ཨི་དྡྷི་མཱ ཀ་རོ་ཏི, ཏཾ ཏ་དེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི, ཝི་ས་དི་ས་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་ནཱ་ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨཱི་དི་སཱ ཧོ་ནྟུ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨི་མཾ ནཱ་མ ཀ་རོ་ནྟཱུ’’ཏི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ན ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ནེ་ཝ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ནི་མྨཱ་ནཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷ་ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ་ནི་མྨཱ་ནེ ཙ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ནི་མྨཱ་ནེ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ངྐ་མ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཀཱ་སེ ཝཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཝཱ ཙ་ངྐ་མ་ཏི. ནི་མྨི་ཏོཏི ཨི་དྡྷི་ཡཱ མཱ་པི་ཏ་བུ་དྡྷ་རཱུ་པཾ. ཏི་ཊྛ་ཏི ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི་པི ཨཱ་ཀཱ་སེ ཝཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཝཱ. ཀ་པྤེ་ཏཱིཏི ཀ་རོ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ་ཏི.

ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱི་ར་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༧༡. མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༡༧. མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་སེ བ་ཧུ་ཀེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་ཧི ཨེ་ཀཱུ་ན་ན་ཝུ་ཏི་ཡཱ པ་ཀཱ་རེ་ཧི. པ་སྶ་ནྟཱ་ནནྟི ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཙ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཙ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ་ནཾ. ཨོ་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི ཨོ་ཏ་ར་ཏི པ་ཝི་ས་ཏི. ཨཱ་དི་ཏྟོཏི དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན པཱི་ལཱ༹་ཡོ་ག་ཏོ ས་ནྟཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་དཱི་པི་ཏོ. ‘‘ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ, ཏཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༣.༡༥) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་སྶ ཙེ་ཝ དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན པཱི་ལི༹་ཏ་ཏྟཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཋ་མཾ དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨཱ་དི་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་དི་ཏྟ་ཏཾ པ་ན ཨུ་པ་རི ཝ་ཀྑ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨཱ་དི་ཏྟོཏི རཱ་གཱ་དཱི་ཧི་ཡེ་ཝ ཨཱ་དི་ཏྟོ. ཨུ་པ་རི པ་ན ‘‘ཏ་སྶ ན་ཏྠ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ནི་བྦཱ་པེ་ཏཱ’’ཏི ཨ་ཏྠཱ་པེ་ཀྑ་ན་ཝ་སེ་ན པུ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སོཏི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ལུ་ཛྫ་ན་པ་ལུ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན ལོ་ཀོ, ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ས་ནྣི་ཝ་ས་ནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ཏྟཱ་ཏི ས་ནྣི་ཝཱ་སོ, ལོ་ཀོ་ཝ ས་ནྣི་ཝཱ་སོ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སོ. དུ་ཀྑི་ཏཾ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་ར་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་ས་ཡོ་ག་ཏོ ས་ཏྟ་ས་མཱུ་ཧོ་པི ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སོ. སོ་པི ཙ ས་ཧ་ཁ་ནྡྷ་ཀོ་ཡེ་ཝ. ཨུ་ཡྻུ་ཏྟོཏི ཨ་ནེ་ཀེ་སུ ཀི་ཙྩེ་སུ ནི་ཙྩ་བྱཱ་པཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཡོ་གོ ཀ་ཏ་ཨུ་སྶཱ་ཧོ, ས་ཏ་ཏ་ཀི་ཙྩེ་སུ ས་ཨུ་སྶུ་ཀྐོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. གྷ་ཊྚ་ན་ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཝཱ ཨུ་ཡྻུ་ཏྟོ. པ་ཡཱ་ཏོཏི པ་བྦ་ཏེ་ཡྻཱ ན་དཱི ཝི་ཡ ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ག་མ་ནེ་ན མ་ར་ཎཱ་ཡ ཡཱ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ. ཀུ་མྨ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོཏི ཀུ་ཙྪི་ཏཾ མི་ཙྪཱ་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ. ཨུ་པ་རི པ་ན ‘‘ཝི་པ་ཐ་པ་ཀྑ་ནྡོ’’ཏི ནཱ་ནཱ་པ་དེ་ཧི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ.

ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཛ་རཱ་ཝ་སེ་ན མ་ར་ཎཱ་ཡ ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་ཏི ཧ་རཱི་ཡ་ཏི. ཛ་རཱ ཧི ‘‘ཨཱ་ཡུ་ནོ སཾ་ཧཱ་ནཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༢) ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་དྡྷུ་ཝོཏི ན ཐི་རོ, ས་དཱ ཏ་ཐེ་ཝ ན ཧོ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཨ་དྡྷུ་ཝོ, ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི པུ་རི་མ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཨེ་ཏེ་ན ས་ཀཱ་ར་ཎཾ ཛ་རཱ་དུ་ཀྑཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཛ་རཱ་དུ་ཀྑཾ དི་སྭཱ ཛ་རཱ་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙ་ར་ཧི་ཏཱ་པི ཝི་ཉྙཱུ པ་བྦ་ཛ་ནྟི. ཨ་ཏཱ་ཎོཏི ཏཱ་ཡི་ཏུཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠེ་ན ར་ཧི་ཏོ, ཨ་ནཱ་ར་ཀྑོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ན་བྷི་སྶ་རོཏི ཨ་བྷི་ས་རི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ག་ནྟྭཱ བྱཱ་ཧ་ར་ཎེ་ན ཨ་སྶཱ་སེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠེ་ན ར་ཧི་ཏོ, ཨ་ས་ཧཱ་ཡོ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ ཨ་ན་བྷི་སྶ་རོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏཱ་ཎོ་ཏི པུ་རི་མ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཨེ་ཏེ་ན ས་ཀཱ་ར་ཎཾ པི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡོ་ག་དུ་ཀྑཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ པི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡོ་ག་དུ་ཀྑཾ དི་སྭཱ ཉཱ་ཏི་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙ་ར་ཧི་ཏཱ་པི ཝི་ཉྙཱུ པ་བྦ་ཛ་ནྟི. ཨ་སྶ་ཀོཏི ས་ཀ་བྷ་ཎྜ་ར་ཧི་ཏོ. ས་བྦཾ པ་ཧཱ་ཡ ག་མ་ནཱི་ཡནྟི ས་ཀ་བྷ་ཎྜ་ནྟི ས་ལླ་ཀྑི་ཏཾ ས་བྦཾ པ་ཧཱ་ཡ ལོ་ཀེ་ན ག་ནྟ་བྦཾ. ཡ་སྨཱ ས་བྦཾ པ་ཧཱ་ཡ ག་མ་ནཱི་ཡཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་སྶ་ཀོ་ཏི པུ་རི་མ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཨེ་ཏེ་ན ས་ཀཱ་ར་ཎཾ མ་ར་ཎ་དུ་ཀྑཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ དི་སྭཱ བྷོ་ག་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙ་ར་ཧི་ཏཱ་པི ཝི་ཉྙཱུ པ་བྦ་ཛ་ནྟི. ཨ་ཉྙ་ཏྠ ‘‘ཀ་མྨ་སྶ་ཀཱ མཱ་ཎ་ཝ་ས་ཏྟཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༢༨༩) ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ ཙ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སུ་ཏྟེ ཙ ‘‘ཨ་སྶ་ཀོ ལོ་ཀོ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༣༠༥) ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཀ་ཐཾ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཙེ? པ་ཧཱ་ཡ ག་མ་ནཱི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་སྶ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་མྨཾ པ་ན ན པ་ཧཱ་ཡ ག་མ་ནཱི་ཡཾ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཀ་མྨ་སྶ་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སུ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཙ ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏྭཾ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་མི་སྶ་སཱི’’ཏི (མ. ནི. ༢.༣༠༦). ཨཱུ་ནོཏི པཱ་རི་པཱུ་རི་ར་ཧི་ཏོ. ཨ་ཏི་ཏྟོཏི བྷི་ཡྻོ བྷི་ཡྻོ པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ་པི ན སུ་ཧི་ཏོ. ཨི་དཾ ཨཱུ་ན་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཎྷཱ་དཱ་སོཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝ་སེ ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་ཡ དཱ་ས་བྷཱུ་ཏོ. ཨི་དཾ ཨ་ཏི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཏེ་ན ཨི་ཙྪཱ་རོ་གཱ་པ་དེ་སེ་ན ས་ཀཱ་ར་ཎཾ བྱཱ་དྷི་དུ་ཀྑཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ བྱཱ་དྷི་དུ་ཀྑཾ དི་སྭཱ བྱཱ་དྷི་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙ་ར་ཧི་ཏཱ་པི ཝི་ཉྙཱུ པ་བྦ་ཛ་ནྟི. ཨ་ཏཱ་ཡ་ནོཏི པུ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི་པི ཏཱ་ཡ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏཱ་ཡ་ནོ ཨ་ནཱ་ར་ཀྑོ, ཨ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻ་ཁེ་མོ ཝཱ. ཨ་ལེ་ཎོཏི ཨ་ལླཱི་ཡི་ཏུཾ ནི་སྶི་ཏུཾ ཨ་ན་ར་ཧོ ཨ་ལླཱི་ནཱ་ན་མྤི ཙ ལེ་ཎ་ཀི་ཙྩཱ་ཀཱ་ར་ཀོ. ཨ་ས་ར་ཎོཏི ནི་སྶི་ཏཱ་ནཾ ན བྷ་ཡ་སཱ་ར་ཀོ ན བྷ་ཡ་ཝི་ནཱ་ས་ཀོ. ཨ་ས་ར་ཎཱི་བྷཱུ་ཏོཏི པུ་རེ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨ་ས་ར་ཎོ, ཨུ་པྤ་ཏྟི་ས་མ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ ཨ་ས་ར་ཎཱི་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨུ་དྡྷ་ཏོཏི ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལེ་སུ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལུ་པྤ་ཏྟི་བཱ་ཧུ་ལླ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་མ་ངྒཱི་ལོ་ཀོ ཏེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཏོ. ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟོཏི ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་སྶེ་ཝ ཡོ་གེ་ན ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟོ བྷ་ནྟ་མི་ག་པ་ཊི་བྷཱ་གོ. ‘‘ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་ཏི ལོ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཙ ‘‘ཨུ་དྡྷ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི ཙ པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ལོ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ག་ཏཾ, སེ་སེ་སུ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སོ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ལོ་ཀོ་ཡེ་ཝ. ས་ས་ལློཏི པཱི་ལཱ༹་ཛ་ན་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་ཏུ་ད་ན་ཏཱ་ཡ དུ་ནྣཱི་ཧ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་ལླཱ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏེ་ཧི རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ས་ལླེ་ཧི ས་ཧ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀོ. ཝི་དྡྷོཏི མི་གཱ་ད་ཡོ ཀ་དཱ་ཙི པ་རེ་ཧི ཝི་དྡྷཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཡཾ པ་ན ལོ་ཀོ ནི་ཙྩཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཝི་དྡྷོ. པུ་ཐུ་ས་ལླེ་ཧཱིཏི ‘‘ས་ཏྟ ས་ལླཱ་ནི – རཱ་ག་ས་ལླཾ, དོ་ས་ས་ལླཾ, མོ་ཧ་ས་ལླཾ, མཱ་ན་ས་ལླཾ, དི་ཊྛི་ས་ལླཾ, ཀི་ལེ་ས་ས་ལླཾ, དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ས་ལླ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ནི. ༡༧༤) ཝུ་ཏྟེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ས་ལླེ་ཧི. ཏ་སྶཱཏི ཏ་སྶ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་ས་སྶ. ས་ལླཱ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་ཏཱཏི ཏེ་སཾ ས་ལླཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་ཏོ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏཱ པུ་གྒ་ལོ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ མ་ཡཱཏི མཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ཡེ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀཱ ས་ལླཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟི, ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎ་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ཝི་ཛྫ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ་ཝ་ར་ཎོཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨེ་ཝ ས་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཙྪཱ་ད་ནེ་ན ཨ་ནྡྷཾ ཝི་ཡ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ, སོ་ཝ ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ག་མ་ན་ནི་ཝཱ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ་ཝ་ར་ཎོ. ཀི་ལེ་ས་པ་ཉྫ་ར་པ་ཀྑི་ཏྟོཏི ཀི་ལེ་སཱ ཨེ་ཝ ཀུ་ས་ལ་ག་མ་ན་ས་ནྣི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན པ་ཉྫ་རོ་ཏི ཀི་ལེ་ས་པ་ཉྫ་རོ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་བྷ་ཝེ ཀི་ལེ་ས་པ་ཉྫ་རེ པ་ཀྑི་ཏྟོ པཱ་ཏི་ཏོ. ཨཱ་ལོ་ཀཾ ད་སྶེ་ཏཱཏི པ་ཉྙཱ་ལོ་ཀཾ ད་སྶ་ན་སཱི་ལོ, པ་ཉྙཱ་ལོ་ཀ་སྶ ད་སྶེ་ཏཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏོཏི ཨ་ཝི་ཛྫཾ ག་ཏོ པ་ཝི་ཊྛོ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ག་ཧ་ན་ག་ཏོ ཝི་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཀོ་ས་སྶ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ཊྛོ་ཏི པུ་རི་མ་ཏོ ཝི་སེ་སོ. ཨ་ཎྜ་བྷཱུ་ཏོཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཙ ཝི་སེ་སཱ་ཡེ་ཝ. ཨ་ཎྜ་བྷཱུ་ཏོཏི ཨ་ཎྜེ བྷཱུ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཨ་ཎྜེ ནི་བྦ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཎྜ་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ལོ་ཀོ ཨ་ཝི་ཛྫ་ཎྜ་ཀོ་སེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཎྜ་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོཏི ཏེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་ཎྜ་ཀོ་སེ་ན ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨོ་ན་དྡྷོ བ་དྡྷོ ཝེ་ཋི་ཏོ.

ཏ་ནྟཱ་ཀུ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏོཏི ཏ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀུ་ལ་བྷཱུ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ དུ་ནྣི་ཀྑི་ཏྟཾ མཱུ་སི་ཀ་ཙྪི་ནྣཾ པེ་ས་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཏ་ནྟཾ ཏ་ཧིཾ ཏ་ཧིཾ ཨཱ་ཀུ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཨི་དཾ ཨ་གྒཾ ཨི་དཾ མཱུ་ལ་ནྟི ཨ་གྒེ་ན ཝཱ ཨ་གྒཾ, མཱུ་ལེ་ན ཝཱ མཱུ་ལཾ ས་མཱ་ནེ་ཏུཾ དུ་ཀྐ་རཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ཏྟཱ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རེ ཁ་ལི་ཏཱ ཨཱ་ཀུ་ལཱ བྱཱ་ཀུ་ལཱ ཧོ་ནྟི, ན ས་ཀྐོ་ནྟི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཏུཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ནྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ་པི བྷ་ཝེ་ཡྻ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ན དྭེ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ ཨ་ཉྙོ ས་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡ་ཐཱ པ་ན ཨཱ་ཀུ་ལཾ ཏ་ནྟཾ ཀ་ཉྫི་ཀཾ ད་ཏྭཱ ཀོ་ཙྪེ་ན པ་ཧ་ཊཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཀུ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏཾ ཧོ་ཏི ག་ཎྛི་བ་དྡྷཾ, ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ལོ་ཀོ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ པ་ཀྑ་ལི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡེ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ཀུ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི ག་ཎྛི་བ་དྡྷོ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི དི་ཊྛི་ཡོ ནི་སྶི་ཏཱ, ས་བྦེ ཏེ པ་ཙྩ་ཡཾ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཀུ་ལཱ་ག་ཎྛི་ཀ་ཛཱ་ཏོཏི ཀུ་ལཱ་ག་ཎྛི་ཀཾ ཝི་ཡ བྷཱུ་ཏོ. ཀུ་ལཱ་ག་ཎྛི་ཀཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པེ་ས་ཀཱ་ར་ཀ་ཉྫི་ཀ་སུ་ཏྟཾ. ‘‘ཀུ་ལཱ ནཱ་མ ས་ཀུ་ཎི་ཀཱ, ཏ་སྶཱ ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀོ’’ཏི་པི ཨེ་ཀེ. ཡ་ཐཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨཱ་ཀུ་ལཾ ཨ་གྒེ་ན ཝཱ ཨ་གྒཾ, མཱུ་ལེ་ན ཝཱ མཱུ་ལཾ ས་མཱ་ནེ་ཏུཾ དུ་ཀྐ་ར་ནྟི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. མུ་ཉྫ་པ་བྦ་ཛ་བྷཱུ་ཏོཏི མུ་ཉྫ་ཏི་ཎཾ ཝི་ཡ པ་བྦ་ཛ་ཏི་ཎཾ ཝི་ཡ ཙ བྷཱུ་ཏོ མུ་ཉྫ་ཏི་ཎ་པ་བྦ་ཛ་ཏི་ཎ་ས་དི་སོ ཛཱ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཏཱ་ནི ཏི་ཎཱ་ནི ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ར་ཛྫུ ཛི་ཎྞ་ཀཱ་ལེ ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཏི་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཏི་ཎཱ་ནཾ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་གྒཾ ཨི་དཾ མཱུ་ལ’’ནྟི ཨ་གྒེ་ན ཝཱ ཨ་གྒཾ, མཱུ་ལེ་ན ཝཱ མཱུ་ལཾ ས་མཱ་ནེ་ཏུཾ དུ་ཀྐ་རཾ, ཏ་མྤི པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ན དྭེ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ ཨ་ཉྙོ ས་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ལོ་ཀོ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ག་ཎྛི་ཛཱ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ སཾ་སཱ་རཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི.

ཏ་ཏྠ ཨ་པཱ་ཡོཏི ནི་ར་ཡོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡོ ཨ་སུ་ར་ཀཱ་ཡོ. ས་བྦེ་པི ཧི ཏེ ཝ་ཌྜྷི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨ་པཱ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏ་ཐཱ དུ་ཀྑ་སྶ ག་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་གྒ་ཏི. སུ་ཁ་ས་མུ་སྶ་ཡ་ཏོ ཝི་ནི་པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ནི་པཱ་ཏོ. ཨི་ཏ་རོ པ་ན –

‘‘ཁ་ནྡྷཱ་ན་ཉྩ པ་ཊི་པཱ་ཊི, དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ན ཙ;

ཨ་བྦོ་ཙྪི་ནྣཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ, སཾ་སཱ་རོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི’’.

ཏཾ ས་བྦ་མྤི ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཙུ་ཏི་ཏོ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ, པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ ཙུ་ཏི་ནྟི ཨེ་ཝཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡོ ག་ཎྷ་མཱ་ནོ ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཡོ་ནཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ ག་ཏཱི་སུ ས་ཏྟ་སུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏཱི་སུ ན་ཝ་སུ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ་སུ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཝཱ་ཏུ་ཀྑི་ཏྟ་ནཱ་ཝཱ ཝི་ཡ ཡ་ནྟ་གོ་ཎོ ཝི་ཡ ཙ པ་རི་བྦྷ་མ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་ས་དོ་ས་ས་ལླི་ཏྟོཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན ཀུ་ས་ལ་ཛཱི་ཝི་ཏ་ནཱ་ས་ན་ཏོ ཝི་ས་ནྟི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་སཾ, ཏ་དེ་ཝ ས་ནྟཱ་ན་དཱུ་ས་ན་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་ས་དོ་སོ, ཏེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་བྷཱུ་ཏེ་ན བྷུ་སཾ ལི་ཏྟོ མ་ཀྑི་ཏོ་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་ས་དོ་ས་ས་ལླི་ཏྟོ. ཀི་ལེ་ས་ཀ་ལ་ལཱི་བྷཱུ་ཏོཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་མཱུ་ལ་ཀཱ ཀི་ལེ་སཱ ཨེ་ཝ ཨོ་སཱི་ད་ན་ཊྛེ་ན ཀ་ལ་ལཾ ཀ་དྡ་མོ་ཏི ཀི་ལེ་ས་ཀ་ལ་ལཾ, ཏ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཀི་ལེ་ས་ཀ་ལ་ལཱི, ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ. རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་ཛ་ཊཱ་ཛ་ཊི་ཏོཏི ལོ་བྷ་པ་ཊི་གྷཱ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ ཨེ་ཝ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཧེ་ཊྛུ་པ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ སཾ་སི་བྦ་ན་ཊྛེ་ན ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦཱ་དཱི་ནཾ སཱ་ཁཱ་ཛཱ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཛ་ཊཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཛ་ཊཱ, ཏཱ་ཡ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་ཛ་ཊཱ་ཡ ཛ་ཊི་ཏོ. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཝེ་ལུ༹་ཛ་ཊཱ་དཱི་ཧི ཝེ་ལུ༹་ཨཱ་ད་ཡོ, ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཡ ཛ་ཊཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ ཛ་ཊི་ཏོ ཝི་ན་དྡྷོ སཾ་སི་བྦི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛ་ཊཾ ཝི་ཛ་ཊེ་ཏཱཏི ཨི་མཾ ཨེ་ཝཾ ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀཾ ལོ་ཀཾ ཛ་ཊེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཛ་ཊཾ ཝི་ཛ་ཊེ་ཏཱ སཾ་ཚི་ནྡི་ཏཱ ས་མྤ་དཱ་ལ་ཡི་ཏཱ.

ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་པ་ཊི་མུ་ཀྐོཏི ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ཝ ཨ་བྦོ་ཙྪི་ནྣཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ས་ངྒྷ་ཊི་ཏ་ཊྛེ་ན ས་ངྒྷཱ་ཊོ་ཏི ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྒྷཱ་ཊོ, ཏ་སྨིཾ ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྒྷཱ་ཊེ པ་ཊི་མུ་ཀྐོ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛོ ཨ་ནྟོ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་པ་ཊི་མུ་ཀྐོ. ཏ་ཎྷཱ་ཛཱ་ལེ་ན ཨོ་ཏྠ་ཊོཏི ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ཝ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན སཾ་སི་བྦ་ན་ཊྛེ་ན ཛཱ་ལ་ནྟི ཏ་ཎྷཱ་ཛཱ་ལཾ, ཏེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཛཱ་ལེ་ན ཨོ་ཏྠ་ཊོ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཚཱ་དི་ཏོ པ་ལི་ཝེ་ཋི་ཏོ. ཏ་ཎྷཱ་སོ་ཏེ་ན ཝུ་ཡ྄ཧ་ཏཱིཏི ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ཝ སཾ་སཱ་རེ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་ཊྛེ་ན སོ་ཏོ་ཏི ཏ་ཎྷཱ་སོ་ཏོ, ཏེ་ན ཏ་ཎྷཱ་སོ་ཏེ་ན ཝུ་ཡ྄ཧ་ཏི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷཱི་ཡ་ཏི. ཏ་ཎྷཱ་ས་ཉྙོ་ཛ་ནེ་ན ས་ཉྙུ་ཏྟོཏི ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ཝ ལོ་ཀཾ ཝ་ཊྚ་སྨིཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཏོ བ་ནྡྷ་ན་ཏོ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཏེ་ན ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ན ས་ཉྙུ་ཏྟོ བ་དྡྷོ. ཏ་ཎྷཱ་ནུ་ས་ཡེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཊོཏི ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ཝ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡོ་ཏི ཏ་ཎྷཱ་ནུ་ས་ཡོ, ཏེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ནུ་ས་ཡེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཊོ ཨ་ནུ་ག་ཏོ ཐཱ་མ་ག་ཏོ. ཏ་ཎྷཱ་ས་ནྟཱ་པེ་ན ས་ནྟ་པྤ་ཏཱིཏི ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ཕ་ལ་ཀཱ་ལེ ཙ ལོ་ཀཾ ས་ནྟཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ས་ནྟཱ་པོ, ཏེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ས་ནྟཱ་པེ་ན ས་ནྟ་པྤ་ཏི ས་ནྟཱ་པཱི་ཡ་ཏི. ཏ་ཎྷཱ་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ན པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་ཏཱིཏི ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ཝ བ་ལ་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ཕ་ལ་ཀཱ་ལེ ཙ ས་མ་ནྟ་ཏོ ད་ཧ་ན་ཊྛེ་ན མ་ཧཱ་པ་རི་ལཱ༹་ཧོ་ཏི ཏ་ཎྷཱ་པ་རི་ལཱ༹་ཧོ, ཏེ་ན ཏ་ཎྷཱ་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ན པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཌ་ཧཱི་ཡ་ཏི. དི་ཊྛི་ས་ངྒྷཱ་ཊཱད་ཡོ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.

ཨ་ནུ་ག་ཏོཏི ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛོ. ཨ་ནུ་ས་ཊོཏི ཨ་ནུ་དྷཱ་ཝི་ཏོ. ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོཏི པཱི་ལི༹་ཏོ. ཨ་བྦྷཱ་ཧ་ཏོཏི ཨ་བྷི་ཨཱ་ཧ་ཏོ ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ བྷུ་སཾ པ་ཧ་ཏོ. དུ་ཀྑེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོཏི དུ་ཀྑེ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀེ སུ་ཁ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛོ.

ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨུ་ཌྜི་ཏོཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨུ་ལླ་ངྒྷི་ཏོ. ཙ་ཀྑུ ཧི ཏ་ཎྷཱ་ར་ཛྫུ་ནཱ ཨཱ་ཝུ་ནི་ཏྭཱ རཱུ་པ་ནཱ་ག་ད་ནྟེ ཨུ་ཌྜི་ཏཾ, སོ་ཏཱ་དཱི་ནི ཏ་ཎྷཱ་ར་ཛྫུ་ནཱ ཨཱ་ཝུ་ནི་ཏྭཱ ས་དྡཱ་དི་ནཱ་ག་ད་ནྟེ་སུ ཨུ་ཌྜི་ཏཱ་ནི. ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི་ལོ་ཀོ་པི ཨུ་ཌྜི་ཏོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ. ཛ་རཱ་པཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོཏི ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན པཱ་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཛ་རཱ་ཡ པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ. མ་ཙྩུ་པཱ་སེ་ན པ་རི་ཀྑི་ཏྟོཏི དུ་མྨོ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན པཱ་ས་བྷཱུ་ཏེ་ན མ་ར་ཎེ་ན བ་དྡྷོ. མ་ཧཱ་བ་ནྡྷ་ན་བ་དྡྷོཏི ད་ལ༹ྷ་ཏྟཱ དུ་ཙྪེ་ད་ཏྟཱ ཙ མ་ཧ་ནྟེ་ཧི བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི བ་དྡྷོ. རཱ་ག་བ་ནྡྷ་ནེ་ནཱཏི རཱ་གོ ཨེ་ཝ བ་ནྡྷ་ཏི སཾ་སཱ་ར་ཏོ ཙ་ལི་ཏུཾ ན དེ་ཏཱི་ཏི རཱ་ག་བ་ནྡྷ་ནཾ. ཏེ་ན རཱ་ག་བ་ནྡྷ་ནེ་ན. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀི་ལེ་ས་བ་ནྡྷ་ནེ་ནཱཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སེ་ན ཀི་ལེ་ས་བ་ནྡྷ་ནེ་ན. དུ་ཙྩ་རི་ཏ་བ་ནྡྷ་ནེ་ནཱཏི ཏི་ཝི་དྷེ་ན. སུ་ཙ་རི་ཏཾ པ་ན བ་ནྡྷ་ན་མོ་ཀྑ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ བ་ནྡྷ་ན་མོ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ ཨ་ཏྠི. ཏ་སྨཱ ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

བ་ནྡྷ་ནཾ མོ་ཙེ་ཏཱཏི ཏ་སྶ བ་ནྡྷ་ནཾ མོ་ཙེ་ཏཱ. བ་ནྡྷ་ནཱ མོ་ཙེ་ཏཱ་ཏི་པི པཱ་ཋོ, བ་ནྡྷ་ན་ཏོ ཏཾ མོ་ཙེ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཧཱ་ས་མྦཱ་དྷ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོཏི ཀུ་ས་ལ་ས་ཉྩཱ་ར་པཱི་ལ༹་ནེ་ན མ་ཧཱ་ས་མྦཱ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏཾ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཀི་ལེ་ས་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ག་ཧ་ནཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ. ཨོ་ཀཱ་སཾ ད་སྶེ་ཏཱཏི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཨོ་ཀཱ་སཾ ད་སྶེ་ཏཱ. མ་ཧཱ་པ་ལི་བོ་དྷེ་ན པ་ལི་བུ་དྡྷོཏི མ་ཧཱ་ནི་ཝཱ་ར་ཎེ་ན ནི་ཝུ་ཏོ. མ་ཧཱ་ལེ་པེ་ན ཝཱ ལི་ཏྟོ. པ་ལི་བོ་དྷོཏི ཙ རཱ་གཱ་དི་ས་ཏྟ་ཝི་དྷོ ཨེ་ཝ. ‘‘ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་པ་ལི་བོ་དྷོ’’ཏི ཨེ་ཀེ. པ་ལི་བོ་དྷཾ ཚེ་ཏཱཏི ཏཾ པ་ལི་བོ་དྷཾ ཚི་ནྡི་ཏཱ. མ་ཧཱ་པ་པཱ་ཏེཏི པ་ཉྩ་ག་ཏི་པ་པཱ་ཏེ, ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་པ་པཱ་ཏེ ཝཱ. ཏཾ ས་བྦ་མྤི དུ་རུ་ཏྟ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན པ་པཱ་ཏོ. པ་པཱ་ཏཱ ཨུ་དྡྷ་ཏཱཏི ཏ་མྷཱ པ་པཱ་ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏཱ. མ་ཧཱ་ཀ་ནྟཱ་ར་པྤ་ཊི་པ་ནྣོཏི ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་བྱཱ་དྷི་མ་ར་ཎ་སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་ས་ཀ་ནྟཱ་རཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ. ས་བྦ་མྤི ཏཾ དུ་ར་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཊྛེ་ན ཀ་ནྟཱ་རོ, ཏཾ ཀ་ནྟཱ་རཾ ཏཱ་རེ་ཏཱ. ཀ་ནྟཱ་རཱ ཏཱ་རེ་ཏཱ་ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ. མ་ཧཱ་སཾ་སཱ་ར་པྤ་ཊི་པ་ནྣོཏི ཨ་བྦོ་ཙྪི་ནྣཾ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ. སཾ་སཱ་རཱ མོ་ཙེ་ཏཱཏི སཾ་སཱ་ར་ཏོ མོ་ཙེ་ཏཱ. སཾ་སཱ་རཾ མོ་ཙེ་ཏཱ་ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ. མ་ཧཱ་ཝི་དུ་གྒེཏི སཾ་སཱ་ར་ཝི་དུ་གྒེ. སཾ་སཱ་རོ་ཡེ་ཝ ཧི དུ་གྒ་མ་ན་ཊྛེ་ན ཝི་དུ་གྒོ. ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི བྷུ་སཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཙ་ར་ཏི. མ་ཧཱ་པ་ལི་པེཏི མ་ཧ་ནྟེ ཀཱ་མ་ཀ་དྡ་མེ. ཀཱ་མོ ཧི ཨོ་སཱི་ད་ན་ཊྛེ་ན པ་ལི་པོ. པ་ལི་པ་ནྣོཏི ལ་གྒོ. མ་ཧཱ་པ་ལི་པ་པ་ལི་པ་ནྣོ་ཏི་པི པཱ་ཋོ.

ཨ་བྦྷཱ་ཧ་ཏོཏི ས་བྦོ་པ་དྡ་ཝེ་ཧི ཨ་བྦྷཱ་ཧ་ཏོ. རཱ་ག་གྒི་ནཱཏི རཱ་གཱ་ད་ཡོ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་གྒི, ཏེ་ན རཱ་ག་གྒི་ནཱ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨུ་ནྣཱི་ཏ་ཀོཏི ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ནཱི་ཏོ, ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཛ་རཱ་དི་ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ་ཡ ནཱི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ-ཀཱ་རོ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦོ. ཧ་ཉྙ་ཏི ནི་ཙྩ་མ་ཏཱ་ཎོཏི པ་རི་ཏྟཱ་ཡ་ཀེ་ན ར་ཧི་ཏོ ས་ཏ་ཏཾ པཱི་ལཱི༹་ཡ་ཏི. པ་ཏྟ་ད་ཎྜོཏི རཱ་ཛཱ་དཱི་ཧི ལ་དྡྷ་ཨཱ་ཎོ. ཏ་ཀྐ་རོཏི ཙོ་རོ. ཝ་ཛྫ་བ་ནྡྷ་ན་བ་དྡྷོཏི རཱ་གཱ་དི་ཝ་ཛྫ་བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི བ་དྡྷོ. ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོཏི མ་ར་ཎ་དྷ་མྨ་ག་ཎྛི་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་པེ་ཙྩ ཋི་ཏོ. ཀོ་ཙི བ་ནྡྷ་ནཱ མོ་ཙེ་ཏཱ. ཀོ་ཙི བ་ནྡྷ་ནཾ མོ་ཙེ་ཏཱ་ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཨ་ནཱ་ཐོཏི ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ ནཱ་ཐོ ཨི་སྶ་རོ, ས་ཡཾ ཝཱ ན ནཱ་ཐོ ན ཨི་སྶ་རོ་ཏི ཨ་ནཱ་ཐོ, ཨ་ས་ར་ཎོ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. པ་ར་མ་ཀཱ་པ་ཉྙ་པྤ་ཏྟོཏི ཛ་རཱ་དི་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནེ ཨ་པྤ་ཧུ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏཱི་ཝ ཀ་པ་ཎ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟོ. ཏཱ་ཡེ་ཏཱཏི ར་ཀྑི་ཏཱ. ཏཱ་ཡི་ཏཱ་ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ སུ་ནྡ་རོ. དུ་ཀྑཱ་བྷི་ཏུ་ནྣོཏི ཛཱ་ཏི་དུ་ཀྑཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི ཨ་བྷི་ཏུ་ནྣོ ཨ་ཏི་བྱཱ་དྷི་ཏོ ཨ་ཏི་ཀ་མྤི་ཏོ ཙ. ཙི་ར་ར་ཏྟཾ པཱི་ལི༹་ཏོཏི དུ་ཀྑེ་ཧེ་ཝ དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ནཾ པཱི་ལི༹་ཏོ གྷ་ཊྚི་ཏོ. ག་དྷི་ཏོཏི གེ་དྷེ་ན གི་དྡྷོ, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཀཱ་ཡ་ག་ནྠེ་ན ཝཱ ག་ནྠི་ཏོ. ནི་ཙྩཾ པི་པཱ་སི་ཏོཏི པཱ་ཏུཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨི་ཙྪཱ པི་པཱ་སཱ, སཱ ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ཝ, ཏ་ཎྷཱ་པི་པཱ་སཱ་ཡ ནི་ར་ནྟ་རཾ པི་པཱ་སི་ཏོ.

ཨ་ནྡྷོཏི ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྑཱུ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཎོ. པ་ཉྙཱ ཧི དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཾ པ་སྶ་ཏི. ཨ་ཙ་ཀྑུ་ཀོཏི ཏཾ པ་ན ཨ་ནྡྷ་ཏྟཾ ན པ་ཙྪཱ ས་མྦྷཱུ་ཏཾ, པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཙ་ཀྑུ་ཀོ་ཏི ཏ་མེ་ཝ ཨ་ནྡྷ་ཏྟཾ ཝི་སེ་སེ་ཏི. ཧ་ཏ་ནེ་ཏྟོཏི ན་ཡ་ན་ཊྛེ་ན ནེ་ཏྟ་ནྟི ས་ངྑཾ ག་ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཝི་ན་ཊྛ་ནེ་ཏྟ་ཀོ. ས་མ་ཝི་ས་མཾ ད་སྶེ་ནྟཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནེ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏྟ་ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཉྙཱ་ཡ སུ་ག་ཏི་ཉྩ ཨ་ག་ཏི་ཉྩ ན་ཡ་ཏི. ཧ་ཏ་ནེ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ་སྶ ནེ་ཏུ་ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀོཏི ཨཱ་ཧ, ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ནེ་ཏྟ་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙོ་པི་སྶ ནེ་ཏཱ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་པ་ཐ་པ་ཀྑ་ནྡོཏི ཝི་པ་རཱི་ཏོ, ཝི་ས་མོ ཝཱ པ་ཐོ ཝི་པ་ཐོ, ཏཾ ཝི་པ་ཐཾ པ་ཀྑ་ནྡོ པ་ཝི་ཊྛོ པ་ཊི་པ་ནྣོ་ཏི ཝི་པ་ཐ་པ་ཀྑ་ནྡོ, མི་ཙྪཱ་པ་ཐ་ས་ངྑཱ་ཏཾ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྫ་སཱ་པ་ར་དྡྷོཏི ཨ་ཉྫ་སེ ཨུ་ཛུ་མ་གྒ་སྨིཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་པ་ར་དྡྷོ ཝི་ར་དྡྷོ. ཨ་རི་ཡ་པ་ཐཾ ཨཱ་ནེ་ཏཱཏི ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏཱ པ་ཊི་པཱ་ད་ཡི་ཏཱ. མ་ཧོ་གྷ་པ་ཀྑ་ནྡོཏི ཡ་སྶ སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཏཾ ཝ་ཊྚ་སྨིཾ ཨོ་ཧ་ན་ནྟི ཨོ་སཱི་དཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཨོ་གྷཱ, པ་ཀ་ཏི་ཨོ་གྷ་ཏོ མ་ཧ་ནྟཱ ཨོ་གྷཱ་ཏི མ་ཧོ་གྷཱ. ཏེ ཀཱ་མོ་གྷོ བྷ་ཝོ་གྷོ དི་ཊྛོ་གྷོ ཨ་ཝི་ཛྫོ་གྷོ་ཏི ཙ་ཏུ་པྤ་བྷེ་དཱ. ཏེ མ་ཧོ་གྷེ པ་ཀྑ་ནྡོ པ་ཝི་ཊྛོ་ཏི མ་ཧོ་གྷ་པ་ཀྑ་ནྡོ, སཾ་སཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་ཧོ་གྷཾ ཝཱ པ་ཀྑ་ནྡོ་ཏི.

༡༡༨. ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཀུ་ཏྟ་རི་ཀ་ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ དྭཱི་ཧི དི་ཊྛི་ག་ཏེ་ཧཱིཏི ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛཱི་ཧི. ཏ་ཏྠ དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ‘‘གཱུ་ཐ་ག་ཏཾ མུ་ཏྟ་ག་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི (ཨ. ནི. ༩.༡༡) ཝི་ཡ. ག་ནྟ་བྦཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ག་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏ་ནྟི དི་ཊྛི་ག་ཏཾ, དི་ཊྛཱི་སུ ག་ཏཾ ཨི་དཾ ད་སྶ་ནཾ དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ་ཏི་པི དི་ཊྛི་ག་ཏཾ. དྭཱ་ས་ཊྛི་ཏེ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ཡོ་པི ཧི ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛཱི་ཏི དྭེ་ཝ དི་ཊྛི་ཡོ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ས་ངྑེ་པེ་ན ས་བྦཱ དི་ཊྛི་ཡོ ཨ་ནྟོ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘དྭཱི་ཧི དི་ཊྛི་ག་ཏེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏོཏི པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྟོ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རཾ པ་ཏྟོ, ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ཨ་པྤ་དཱ་ནེ་ན ཀུ་ས་ལ་ཙཱ་ར་སྶ ག་ཧ་ཎཾ པ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘‘དྭཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ཊྛི་ག་ཏེ་ཧི པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ ཨོ་ལཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཀེ, ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཀེ, ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ ཙ པ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༤༩).

ཏཱི་ཧི དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ཧཱིཏི ཏི་ཝི་དྷ་ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ཏི་ཝི་དྷ་མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན. ཝི་པྤ་ཊི་པ་ནྣོཏི ཝི་རཱུ་པཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ, མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ནྣོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡོ་གེ་ཧི ཡུ་ཏྟོཏི ཝ་ཊྚ་སྨིཾ ཡོ་ཛེ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་གཱ, ཨཱི་ཏི་ཨ་ཏྠེ་ན ཝཱ ཡོ་གཱ, ཏེ་ཧི ཡོ་གེ་ཧི ཡུ་ཏྟོ ས་མ་པྤི་ཏོ. ཙ་ཏུ་ཡོ་ག་ཡོ་ཛི་ཏོཏི ཀཱ་མ་ཡོ་གོ, བྷ་ཝ་ཡོ་གོ, དི་ཊྛི་ཡོ་གོ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡོ་གོ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཡོ་གེ་ཧི ས་ཀ་ཊ་སྨིཾ ཡོ་གོ ཝི་ཡ ཝ་ཊྚ་སྨིཾ ཡོ་ཛི་ཏོ. པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀོ རཱ་གོ ཀཱ་མ་ཡོ་གོ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ, ཛྷཱ་ན་ནི་ཀ་ནྟི ཙ, ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ རཱ་གོ བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན པ་ཏྠ་ནཱ བྷ་ཝ་ཡོ་གོ. དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ཡོ དི་ཊྛི་ཡོ་གོ. ཨ་ཊྛ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡོ་གོ. ཏེ ཨེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ བ་ལ་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ ཨོ་གྷཱ, དུ་བྦ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ ཡོ་གཱ.

ཙ་ཏཱུ་ཧི ག་ནྠེ་ཧཱིཏི ཡ་སྶ སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཏཾ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝ་ཊྚ་སྨིཾ ག་ནྠེ་ནྟི གྷ་ཊེ་ནྟཱི་ཏི ག་ནྠཱ. ཏེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཀཱ་ཡ་ག་ནྠོ, བྱཱ་པཱ་དོ ཀཱ་ཡ་ག་ནྠོ, སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སོ ཀཱ་ཡ་ག་ནྠོ, ཨི་དཾ་ས་ཙྩཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཀཱ་ཡ་ག་ནྠོ་ཏི ཙ་ཏུ་པྤ་བྷེ་དཱ. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡ, ས་ཡཾ ཝཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ ཨེ་སཱ་ཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ, ལོ་བྷོ་ཡེ་ཝ. ནཱ་མ་ཀཱ་ཡཾ ག་ནྠེ་ཏི ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝ་ཊྚ་སྨིཾ གྷ་ཊེ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ཡ་ག་ནྠོ. བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཏེ་ན ཙི་ཏྟཾ པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏི, བྱཱ་པཱ་ད་ཡ་ཏི ཝཱ ཝི་ན་ཡཱ་ཙཱ་ར་རཱུ་པ་ས་མྤ་ཏྟི་ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་དཱི་ནཱི་ཏི བྱཱ་པཱ་དོ. ཨི་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ སཱི་ལེ་ན སུ་དྡྷི ཝ་ཏེ་ན སུ་དྡྷི སཱི་ལ་ཝ་ཏེ་ན སུ་དྡྷཱི་ཏི པ་རཱ་མ་ས་ནཾ སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སོ. ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་སི་ཏ་མྤི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ་ས་ཙྩཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ. ཏེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ག་ནྠེ་ཧི ག་ནྠི་ཏོ, བ་དྡྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་ཧཱིཏི བྷུ་སཾ ཨཱ་དི་ཡ་ནྟི ད་ལ༹ྷ་གྒཱ་ཧཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ. ཏེ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཾ སཱི་ལ་བྦ་ཏུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ན་ནྟི ཙ་ཏུ་པྤ་བྷེ་དཱ. ཝ་ཏྠུ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀཱ་མཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ, ཀཱ་མོ ཙ སོ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི་པི ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ. དི་ཊྛི ཙ སཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཾ, དི་ཊྛིཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི་པི དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཾ. ‘‘ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པ་ཊི. མ. ༡.༡༤༧) ཧི པུ་རི་མ་དི་ཊྛིཾ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་ཊྛི ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི. སཱི་ལ་བྦ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི སཱི་ལ་བྦ་ཏུ་པཱ་དཱ་ནཾ, སཱི་ལ་བྦ་ཏ་ཉྩ ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི་པི སཱི་ལ་བྦ་ཏུ་པཱ་དཱ་ནཾ. གོ་སཱི་ལ་གོ་ཝ་ཏཱ་དཱི་ནི ཧི ཨེ་ཝཾ ཝི་སུ་དྡྷཱི་ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཏོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནི. ཝ་ད་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ་དོ, ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ. ཀིཾ ཝ་ད་ནྟི, ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟི ཝཱ? ཨ་ཏྟཱ་ནཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ཝཱ་ད་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ནཾ. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མཱ དྭེ དི་ཊྛི་ཡོ ས་བྦཱ་པི དི་ཊྛཱི དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཾ. ཏེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་ཧི. ཨུ་པཱ་དཱི་ཡ་ཏཱིཏི བྷུ་སཾ ག་ཎྷཱི་ཡ་ཏི. ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ, ལོ་ཀོ ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་ཧི ཏཾ ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ བྷུ་སཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

པ་ཉྩ་ག་ཏི་ས་མཱ་རུ་ལ༹ྷོཏི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊ་ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ག་མྨ་ཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ག་ཏི, ས་ཧོ་ཀཱ་ས་ཀཱ ཁ་ནྡྷཱ. ནི་ར་ཡོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡོ མ་ནུ་སྶཱ དེ་ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ པ་ཉྩ ག་ཏི་ཡོ ཝོ་ཀྐ་མ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན བྷུ་སཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷོ. པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧཱིཏི རཱུ་པ་ས་དྡ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ཕོ་ཊྛ་བྦ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧི. ར་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ པ་ཊི་ཙྩ རཱ་གུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན ཏེ་ཧི ར་ཉྫཱི་ཡ་ཏི, སཱ་ར་ཏྟོ ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྩ་ཧི ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧཱིཏི ཙི་ཏྟཾ ནཱི་ཝ་ར་ནྟི པ་རི་ཡོ་ན་ནྡྷ་ནྟཱི་ཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་བྱཱ་པཱ་ད་ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི. ཨོ་ཏྠ་ཊོཏི ཨུ་པ་རི་ཏོ པི་ཧི་ཏོ.

ཚ་ཧི ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལེ་ཧཱིཏི ཚ་ཧི ཝི་ཝཱ་ད་སྶ མཱུ་ལེ་ཧི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཚ་ཡི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཚ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀོ་དྷ་ནོ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་ནཱ་ཧཱི. ཡོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀོ་དྷ་ནོ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་ནཱ་ཧཱི. སོ ས་ཏྠ་རི་པི ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ, དྷ་མྨེ་པི, ས་ངྒྷེ་པི, སི་ཀྑཱ་ཡ་པི ན པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི. ཡོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ, དྷ་མྨེ་པི, ས་ངྒྷེ་པི, སི་ཀྑཱ་ཡ་པི ན པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི, སོ ས་ངྒྷེ ཝི་ཝཱ་དཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཡོ ཧོ་ཏི ཝི་ཝཱ་དོ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ་ཧི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ་སུ་ཁཱ་ཡ བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཙེ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ས་མ་ནུ་པ་སྶེ་ཡྻཱ་ཐ, ཏ་ཏྲ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶེ་ཝ པཱ་པ་ཀ་སྶ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མེ་ཡྻཱ་ཐ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཙེ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ན ས་མ་ནུ་པ་སྶེ་ཡྻཱ་ཐ. ཏ་ཏྲ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶེ་ཝ པཱ་པ་ཀ་སྶ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་སྶ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཐ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ པཱ་པ་ཀ་སྶ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ པཱ་པ་ཀ་སྶ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་སྶ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝོ ཧོ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ མ་ཀྑཱི ཧོ་ཏི པ་ལཱ༹་སཱི. ཨི་སྶུ་ཀཱི ཧོ་ཏི མ་ཙྪ་རཱི. ས་ཋོ ཧོ་ཏི མཱ་ཡཱ་ཝཱི. པཱ་པི་ཙྪོ ཧོ་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི. ས་ནྡི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སཱི ཧོ་ཏི ཨཱ་དྷཱ་ན་གྒཱ་ཧཱི དུ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱི. ཡོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ནྡི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སཱི ཧོ་ཏི ཨཱ་དྷཱ་ན་གྒཱ་ཧཱི དུ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱི, སོ ས་ཏྠ་རི་པི…པེ… ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (པ་རི. ༢༧༢; ཨ. ནི. ༦.༣༦).

ཏ་ཏྠ ཀོ་དྷ་ནོཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཀོ་དྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨུ་པ་ནཱ་ཧཱིཏི ཝེ་ར་ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨུ་པ་ནཱ་ཧེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནནྟི དྭི་ནྣཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དོ ཀ་ཐཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི? ཀོ་ས་མྦ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༤༥༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཡ དྭཱི་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཝི་ཝཱ་དཾ ཨཱ་པ་ནྣེ་སུ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཏེ་སཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཝི་ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ག་ཎྷ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ཝི་ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏོ ཏེ་སཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་པི ཝི་ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཐ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཧོ་ནྟི. དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནི་ཡོ ཧོ་ནྟི ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནི་ཡོ. ཏ་ཏོ ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ མི་ཏྟཱ བྷུ་མྨ་ཊྛ་དེ་ཝ་ཏཱ བྷི་ཛྫ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ ས་བྦེ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཧོ་ནྟི. དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི་ཧི པ་ན ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ་ཝ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏོ ཡཾ བ་ཧུ་ཀེ་ཧི ག་ཧི་ཏཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ས་ཙྩ་ནྟི དྷ་མྨཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ བ་ཧུ་ཏ་རཱ་ཝ ཨ་དྷ་མྨཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཏེ ཨ་དྷ་མྨཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ དྭི་ནྣཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དོ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཧོ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱཏི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་རི་སཱ་ཡ ཝཱ. བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱཏི པ་རེ་སཾ པ་རི་སཱ་ཡ ཝཱ. མ་ཀྑཱིཏི པ་རེ་སཾ གུ་ཎ་མ་ཀྑ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན མ་ཀྑེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. པ་ལཱ༹་སཱིཏི ཡུ་ག་གྒཱ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན པ་ལཱ༹་སེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨི་སྶུ་ཀཱིཏི པ་རེ་སཾ ས་ཀྐཱ་རཱ་དི་ཨི་སྶཱ་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཨི་སྶཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. མ་ཙྪ་རཱིཏི ཨཱ་ཝཱ་ས་མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་དཱི་ཧི པ་ཉྩ་ཧི མ་ཙྪ་རི་ཡེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ས་ཋོཏི ཀེ་རཱ་ཊི་ཀོ. མཱ་ཡཱ་ཝཱིཏི ཀ་ཏ་པཱ་པ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀོ. པཱ་པི་ཙྪོཏི ཨ་ས་ནྟ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནི་ཙྪ་ཀོ དུ་སྶཱི་ལོ. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱིཏི ན་ཏྠི་ཀ་ཝཱ་དཱི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝཱ་དཱི ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དཱི. ས་ནྡི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སཱིཏི ས་ཡཾ དི་ཊྛི་མེ་ཝ པ་རཱ་མ་ས་ཏི. ཨཱ་དྷཱ་ན་གྒཱ་ཧཱིཏི ད་ལ༹ྷ་གྒཱ་ཧཱི. དུ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱིཏི ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ག་ཧི་ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་ཏུཾ. ཁུ་དྡ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་བྷ་ངྒེ པ་ན ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཚ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཱ་ནི? ཀོ་དྷོ མ་ཀྑོ ཨི་སྶཱ སཱ་ཋེ་ཡྻཾ པཱ་པི་ཙྪ་ཏཱ ས་ནྡི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སི་ཏཱ, ཨི་མཱ་ནི ཚ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཱ་ནཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ༩༤༤) པ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀེ་ཀོ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨོ ཝུ་ཏྟོ.

ཚ་ཧི ཏ་ཎྷཱ་ཀཱ་ཡེ་ཧཱིཏི ‘‘རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ, ས་དྡ་ཏ་ཎྷཱ, ག་ནྡྷ་ཏ་ཎྷཱ, ར་ས་ཏ་ཎྷཱ, ཕོ་ཊྛ་བྦ་ཏ་ཎྷཱ, དྷ་མྨ་ཏ་ཎྷཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༩༤༤) ཝུ་ཏྟཱ་ཧི ཚ་ཧི ཏ་ཎྷཱ་ཧི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨི་མྤི ཝི་ས་ཡེ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ནེ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ས་མཱུ་ཧ་ཊྛེ་ན ཀཱ་ཡ་ས་དྡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཏ་ཎྷཱ་ཀཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཎྷཱ་ཀཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ཝ. ར་ཛྫ་ཏཱིཏི ས་ཡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ར་ཛྫ་ཏི, སཱ་ར་ཏྟོ ཧོ་ཏི.

ཚ་ཧི དི་ཊྛི་ག་ཏེ་ཧཱིཏི ས་བྦཱ་ས་ཝ་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟེ་ཧི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཏ་ཏྠ –

‘‘ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཚ་ནྣཾ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ‘ཨ་ཏྠི མེ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཝཱ ཨ་སྶ ས་ཙྩ་ཏོ ཐེ་ཏ་ཏོ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ‘ན་ཏྠི མེ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཝཱ ཨ་སྶ ས་ཙྩ་ཏོ ཐེ་ཏ་ཏོ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ‘ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཉྫཱ་ནཱ་མཱི’ཏི ཝཱ ཨ་སྶ ས་ཙྩ་ཏོ ཐེ་ཏ་ཏོ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ‘ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ན་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཉྫཱ་ནཱ་མཱི’ཏི ཝཱ ཨ་སྶ ས་ཙྩ་ཏོ ཐེ་ཏ་ཏོ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ‘ཨ་ན་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཉྫཱ་ནཱ་མཱི’ཏི ཝཱ ཨ་སྶ ས་ཙྩ་ཏོ ཐེ་ཏ་ཏོ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཧོ་ཏི ‘ཡོ མེ ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟཱ ཝ་དོ ཝེ་དེ་ཡྻོ ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲ ཀ་ལྱཱ་ཎ་པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི, སོ ཙ ཁོ པ་ན མེ ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟཱ ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨོ ས་སྶ་ཏི་ས་མཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཋ་སྶ་ཏཱི’’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༩).

ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠི མེ ཨ་ཏྟཱཏི ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི ས་བྦ་ཀཱ་ལེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠི་ཏཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ས་ཙྩ་ཏོ ཐེ་ཏ་ཏོཏི བྷཱུ་ཏ་ཏོ ཙ ཐི་ར་ཏོ ཙ, ‘‘ཨི་དཾ ས་ཙྩ’’ནྟི སུ་ཊྛུ ད་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན་ཏྠི མེ ཨ་ཏྟཱཏི ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི ས་ཏོ ས་ཏྟ་སྶ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་བྷ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ. ཨ་ཐ ཝཱ པུ་རི་མཱ་པི ཏཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ག་ཧ་ཎ་ཏོ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ག་ཎྷ་ནྟཱི ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི, པ་ཙྪི་མཱ་པི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ་སུ ན་ཏྠཱི་ཏི ག་ཧ་ཎ་ཏོ ‘‘བྷ་སྶ་ནྟཱ ཨཱ་ཧུ་ཏི་ཡོ’’ཏི ག་ཧི་ཏ་དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི. ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ག་ཎྷ་ནྟཱི ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་ཀ་སྶ ཝི་ཡ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི. ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཉྫཱ་ནཱ་མཱིཏི ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སཱི་སེ་ན ཁ་ནྡྷེ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀྑ་ནྡྷེ ས་ཉྫཱ་ན་ཏོ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨི་མཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཉྫཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཧོ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ན་ཏྟཱ་ནནྟི ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ, ཨི་ཏ་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཉྙཱ་ཡ ཏེ ས་ཉྫཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ན་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནནྟི ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ, ཨི་ཏ་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཨ་ཏྟཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཉྙཱ་ཡ ཏེ ས་ཉྫཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི. ས་བྦཱ་པི ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཡོ་ཝ. ཝ་དོ ཝེ་དེ་ཡྻོཏི་ཨཱ་ད་ཡོ པ་ན ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ཀཱ་རཱ. ཏ་ཏྠ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཝ་དོ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་སྶ ཀཱ་ར་ཀོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དེ་ཡྻོ, ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀིཾ ཝེ་དེ་ཏཱི་ཏི? ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲ ཀ་ལྱཱ་ཎ་པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི. ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲཱཏི ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཋི་ཏི་ནི་ཝཱ་ས་ནི་ཀཱ་ཡེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཝཱ. ནི་ཙྩོཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ར་ཧི་ཏོ. དྷུ་ཝོཏི ཐི་རོ སཱ་ར་བྷཱུ་ཏོ. ས་སྶ་ཏོཏི ས་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀོ. ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཀ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་དྷ་མྨོ, ཀ་ཀ་ཎྚ་ཀོ ཝི་ཡ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ས་སྶ་ཏི་ས་མནྟི ཙ་ནྡ་སཱུ་རི་ཡ་ས་མུ་དྡ་མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི་པ་བྦ་ཏཱ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ས་སྶ་ཏི་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ས་སྶ་ཏཱི་ཧི ས་མཾ ས་སྶ་ཏི་ས་མཾ. ཡཱ་ཝ ས་སྶ་ཏི་ཡོ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཏ་ཐེ་ཝ ཋ་སྶ་ཏཱི་ཏི ག་ཎྷ་ཏོ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཧོ་ཏི.

ཁུ་དྡ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་བྷ་ངྒེ པ་ན ‘‘ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏི, ན སོ ཛཱ་ཏོ ནཱ་ཧོ་སི, ན སོ ཛཱ་ཏོ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨོ་ཏི ཝཱ པ་ན་སྶ ས་ཙྩ་ཏོ ཐེ་ཏ་ཏོ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ༩༤༨) ཚ དི་ཊྛཱི ཨེ་ཝཾ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ.

ཏ་ཏྠ ན སོ ཛཱ་ཏོ ནཱ་ཧོ་སཱིཏི སོ ཨ་ཏྟཱ ཨ་ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨ་ཏོ ན ཛཱ་ཏོ ནཱ་མ, ས་དཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏེ ནཱ་ཧོ་སི, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཡོ ཧི ཛཱ་ཏོ, སོ ཨ་ཧོ་སི. ཡོ ཙ ཛཱ་ཡི་སྶ་ཏི, སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ན སོ ཛཱ་ཏོ ནཱ་ཧོ་སཱིཏི སོ ས་དཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི ན ཛཱ་ཏུ ན ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི ན ཛཱ་ཏུ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ.

ས་ཏྟ་ཧི ས་ཉྙོ་ཛ་ནེ་ཧཱིཏི ས་ཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཝུ་ཏྟེ་ཧི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཏ་ཏྠ –

‘‘ས་ཏྟི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ས་ཏྟ? ཨ་ནུ་ན་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, པ་ཊི་གྷ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, དི་ཊྛི་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, མཱ་ན་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, བྷ་ཝ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༧.༨).

ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ན་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནནྟི ཀཱ་མ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ས་བྦཱ་ནེ་ཝེ་ཏཱ་ནི བ་ནྡྷ་ན་ཊྛེ་ན སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི.

ས་ཏྟ་ཧི མཱ་ནེ་ཧཱིཏི ཁུ་དྡ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཝུ་ཏྟེ་ཧི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཏ་ཏྠ –

‘‘མཱ་ནོ, ཨ་ཏི་མཱ་ནོ, མཱ་ནཱ་ཏི་མཱ་ནོ, ཨོ་མཱ་ནོ, ཨ་དྷི་མཱ་ནོ, ཨ་སྨི་མཱ་ནོ, མི་ཙྪཱ་མཱ་ནོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༩༥༠).

ཏ་ཏྠ མཱ་ནོཏི སེ་ཡྻཱ་དི་ཝ་སེ་ན པུ་གྒ་ལཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་ནྣ་ཏི. ཨ་ཏི་མཱ་ནོཏི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ‘‘མ་ཡཱ ས་དི་སོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨུ་ནྣ་ཏི. མཱ་ནཱ་ཏི་མཱ་ནོཏི ‘‘ཨ་ཡཾ པུ་བྦེ མ་ཡཱ ས་དི་སོ, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཧཾ སེ་ཊྛོ, ཨ་ཡཾ ཧཱི་ན་ཏ་རོ’’ཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་མཱ་ནོ. ཨོ་མཱ་ནོཏི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ, ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མཱ་ནོ་ཡེ་ཝ. ཨ་དྷི་མཱ་ནོཏི ཨ་ན་དྷི་ག་ཏེ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨེ ཨ་དྷི་ག་ཏོ་ཏི མཱ་ནོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་དྷི་མཱ་ནོ པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལ་སྶ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ན ཝི་ཏི་ཎྞ་ཀ་ངྑ་སྶ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ནྟ་སྶ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན ཨ་ཉྙེ་སཾ. ཨ་སྨི་མཱ་ནོཏི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨ་སྨཱི་ཏི མཱ་ནོ, ‘‘ཨ་ཧཾ རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་མཱ་ནོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མི་ཙྪཱ་མཱ་ནོཏི པཱ་པ་ཀེ་ན ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ནཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་མཱ་ནོ.

ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ. ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ལཱ་བྷཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་ནུ་རོ་དྷ་ཝ་སེ་ན, ཨ་ལཱ་བྷཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཊི་ཝི་རོ་དྷ་ཝ་སེ་ན བྷུ་སཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི, པ་ཀ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ ཛ་ཧཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མི་ཙྪ་ཏྟཱཔི ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ. ནི་ཡྻཱ་ཏོཏི ག་ཏོ པ་ཀྑ་ནྡོ, ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨ་ཊྛ་ཧི པུ་རི་ས་དོ་སེ་ཧཱིཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཨུ་པ་མཱ་ཧི ས་ཧ, ཁུ་དྡ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཨུ་པ་མཾ ཝི་ནཱ ཝུ་ཏྟེ་ཧི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཏ་ཏྠ –

‘‘ཀ་ཏ་མེ ཨ་ཊྛ པུ་རི་ས་དོ་སཱ? ཨི་དྷ བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དེ་ནྟི. སོ བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ‘ན ས་རཱ་མི ན ས་རཱ་མཱི’ཏི ཨ་སྶ་ཏི་ཡཱ་ཝ ནི་བྦེ་ཋེ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མོ པུ་རི་ས་དོ་སོ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དེ་ནྟི. སོ བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ཙོ་ད་ཀཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་པྥ་ར་ཏི ‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཏུ་ཡ྄ཧཾ བཱ་ལ་སྶ ཨ་བྱ་ཏྟ་སྶ བྷ་ཎི་ཏེ་ན, ཏྭ་མྤི ནཱ་མ མཾ བྷ་ཎི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་སཱི’ཏི? ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ པུ་རི་ས་དོ་སོ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དེ་ནྟི. སོ བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ཙོ་ད་ཀཾ་ཡེ་ཝ པ་ཙྩཱ་རོ་པེ་ཏི ‘ཏྭ་མྤི ཁོ་སི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཏྭཾ ཏཱ་ཝ པ་ཋ་མཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་ཧཱི’ཏི. ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ པུ་རི་ས་དོ་སོ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དེ་ནྟི. སོ བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཏི, བ་ཧི་དྡྷཱ ཀ་ཐཾ ཨ་པ་ནཱ་མེ་ཏི, ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠོ པུ་རི་ས་དོ་སོ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དེ་ནྟི. སོ བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ བཱ་ཧཱ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཀཾ བྷ་ཎ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་མོ པུ་རི་ས་དོ་སོ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དེ་ནྟི. སོ བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ས་ངྒྷཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཙོ་ད་ཀཾ སཱ་པ་ཏྟི་ཀོ་ཝ ཡེ་ན ཀཱ་མཾ པ་ཀྐ་མ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཚ་ཊྛོ པུ་རི་ས་དོ་སོ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དེ་ནྟི. སོ བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ‘ནེ་ཝཱ་ཧཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་མྷི, ན པ་ནཱ་ཧཾ ཨ་ནཱ་པ་ནྣོ་མྷཱི’ཏི སོ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ ས་ངྒྷཾ ཝི་ཧེ་སེ་ཏི. ཨ་ཡཾ ས་ཏྟ་མོ པུ་རི་ས་དོ་སོ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དེ་ནྟི. སོ བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཏུ་མྷེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨ་ཏི་བཱ་ལ༹ྷཾ མ་ཡི བྱཱ་ཝ་ཊཱ? ཨི་དཱ་ནཱ་ཧཾ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟི་སྶཱ་མཱི’ཏི. སོ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘ཨི་དཱ་ནི ཁོ ཏུ་མྷེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ཐཱ’ཏི. ཨ་ཡཾ ཨ་ཊྛ་མོ པུ་རི་ས་དོ་སོ. ཨི་མེ ཨ་ཊྛ པུ་རི་ས་དོ་སཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༩༥༧; ཨ. ནི. ༨.༡༤).

ཏ་ཏྠ པུ་རི་ས་དོ་སཱཏི པུ་རི་སཱ་ནཾ དོ་སཱ, ཏེ པ་ན པུ་རི་ས་ས་ནྟཱ་ནཾ དཱུ་སེ་ནྟཱི་ཏི དོ་སཱ. ན ས་རཱ་མི ན ས་རཱ་མཱིཏི ‘‘མ་ཡཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ན་སྶ་རཱ་མི ན ས་ལླ་ཀྑེ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་སྶ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྦེ་ཋེ་ཏི མོ་ཙེ་ཏི. ཙོ་ད་ཀཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་པྥ་ར་ཏཱིཏི པ་ཊི་ཝི་རུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཕ་ར་ཏི, པ་ཊི་ཨཱ་ཎི་བྷཱ་ཝེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི. ཀིཾ ནུ ཁོ ཏུ་ཡ྄ཧནྟི ཏུ་ཡ྄ཧཾ བཱ་ལ་སྶ ཨ་བྱ་ཏྟ་སྶ བྷ་ཎི་ཏེ་ན ནཱ་མ ཀིཾ, ཡོ ཏྭཾ ནེ་ཝ ཝ་ཏྠུཾ, ན ཨཱ་པ་ཏྟིཾ, ན ཙོ་ད་ནཾ ཛཱ་ནཱ་སཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏྭ་མྤི ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ བྷ་ཎི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་སཱི་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཏི. པ་ཙྩཱ་རོ་པེ་ཏཱིཏི ‘‘ཏྭ་མྤི ཁོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟོ པ་ཏི་ཨཱ་རོ་པེ་ཏི. པ་ཊི་ཀ་རོ་ཧཱིཏི དེ་ས་ནཱ་གཱ་མི་ནིཾ དེ་སེ་ཧི, ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཧི, ཏ་ཏོ སུ་དྡྷ་ནྟེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཙོ་དེ་སྶ་སཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན, ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི. ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཀོ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཀིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཀི་སྨིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཀ་ཐཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཀཾ བྷ་ཎ་ཐ, ཀིཾ བྷ་ཎ་ཐཱ’’ཏི བྷ་ཎ་ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀི་ཉྩི ཏ་ཡཱ དི་ཊྛ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན སུ་ཎཱ་མཱི’’ཏི སོ་ཏཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏི. བ་ཧི་དྡྷཱ ཀ་ཐཾ ཨ་པ་ནཱ་མེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་སཱི’’ཏི པུ་ཊྛོ ‘‘པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟཾ ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ན ཏ་ཝ པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟ་ག་མ་ནཾ པུ་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏ་ཏོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ཏོ་མྷཱི་ཏི. ‘‘རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཝཱ ཡཱ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གེ་ཧཾ ཝཱ, ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཏ་ཏྠ མེ སཱུ་ཀ་ར་མཾ་སཾ ལ་དྡྷ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟོ ཀ་ཐཾ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑི་པ་ཏི. ཀོ་པནྟི ཀུ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ, དོ་སནྟི དུ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ཀོ་དྷ་སྶེ་ཝ ནཱ་མཾ. ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡནྟི ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛཱ་ཀཱ་རཾ, དོ་མ་ན་སྶ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏཱིཏི ད་སྶེ་ཏི པ་ཀཱ་སེ་ཏི. བཱ་ཧཱ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཀཾ བྷ་ཎ་ཏཱིཏི བཱ་ཧཾ ཝི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ལ་ཛྫི་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ད་ཏི. ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱཏི ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་རེ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ, ཨ་ནཱ་ད་རོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཧེ་སེ་ཏཱིཏི ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏི བཱ་དྷ་ཏི. ཨ་ཏི་བཱ་ལ༹ྷནྟི ཨ་ཏི་ད་ལ༹ྷཾ ཨ་ཏི་པྤ་མཱ་ཎཾ. མ་ཡི བྱཱ་ཝ་ཊཱཏི མ་ཡི བྱཱ་པཱ་རཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ. ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱཏི ཧཱི་ན་སྶ གི་ཧི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ, གི་ཧཱི ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ཐཱཏི ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ ཧོ་ཐ, ‘‘མ་ཡཱ ལ་བྷི་ཏ་བྦཾ ལ་བྷ་ཐ, མ་ཡཱ ཝ་སི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ས་ཐ, ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཝོ མ་ཡཱ ཀ་ཏོ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝ་ད་ཏི. དུ་སྶ་ཏཱིཏི དུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི.

ན་ཝ་ཧི ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧཱིཏི ས་ཏྟེ་སུ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ན་ཝ་ཡི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ན་ཝ? ‘ཨ་ན་ཏྠཾ མེ ཨ་ཙ་རཱི’ཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷ་ཏི, ‘ཨ་ན་ཏྠཾ མེ ཙ་ར་ཏཱི’ཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷ་ཏི, ‘ཨ་ན་ཏྠཾ མེ ཙ་རི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷ་ཏི, ‘པི་ཡ་སྶ མེ མ་ནཱ་པ་སྶ ཨ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཙ་རི, ཨ་ན་ཏྠཾ ཙ་ར་ཏི, ཨ་ན་ཏྠཾ ཙ་རི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷ་ཏི, ‘ཨ་པྤི་ཡ་སྶ མེ ཨ་མ་ནཱ་པ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཙ་རི, ཨ་ཏྠཾ ཙ་ར་ཏི, ཨ་ཏྠཾ ཙ་རི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷ་ཏི. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ཝ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༩.༢༩).

ཏ་ཏྠ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ཨཱ་གྷཱ་ཏནྟི ཙེ་ཏྠ ཀོ་པོ, སོ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཀོ་པ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ཏྟཱ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ. ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷ་ཏཱིཏི ཀོ་པཾ བ་ནྡྷ་ཏི ཀ་རོ་ཏི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ‘‘ཨ་ཏྠཾ མེ ནཱ་ཙ་རི, ན ཙ་ར་ཏི, ན ཙ་རི་སྶ་ཏི. པི་ཡ་སྶ མེ མ་ནཱ་པ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ནཱ་ཙ་རི, ན ཙ་ར་ཏི, ན ཙ་རི་སྶ་ཏི. ཨ་པྤི་ཡ་སྶ མེ ཨ་མ་ནཱ་པ་སྶ ཨ་ན་ཏྠཾ ནཱ་ཙ་རི, ན ཙ་ར་ཏི, ན ཙ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༨༥; ཝི་བྷ. ༩༦༠; དྷ. ས. ༡༠༦༦) ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་པ་རཱ་ནི་པི ན་ཝ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨི་མེ་ཧེ་ཝ ན་ཝ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི. ཨཱ་གྷཱ་ཏི་ཏོཏི གྷ་ཊྚི་ཏོ.

ན་ཝ་ཝི་དྷ་མཱ་ནེ་ཧཱིཏི ཀ་ཏ་མེ ན་ཝ་ཝི་དྷ་མཱ་ནཱ? སེ་ཡྻ་སྶ སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མཱ་ནོ, སེ་ཡྻ་སྶ ས་དི་སོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མཱ་ནོ, སེ་ཡྻ་སྶ ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མཱ་ནོ. ས་དི་ས་སྶ སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མཱ་ནོ, ས་དི་ས་སྶ ས་དི་སོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མཱ་ནོ, ས་དི་ས་སྶ ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མཱ་ནོ. ཧཱི་ན་སྶ སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མཱ་ནོ, ཧཱི་ན་སྶ ས་དི་སོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མཱ་ནོ, ཧཱི་ན་སྶ ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མཱ་ནོ. ཨི་མེ ན་ཝ་ཝི་དྷ་མཱ་ནཱ (ཝི་བྷ. ༩༦༢).

ཨེ་ཏྠ པ་ན སེ་ཡྻ་སྶ སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མཱ་ནོ རཱ་ཛཱུ་ན་ཉྩེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. རཱ་ཛཱ ཧི ‘‘ར་ཊྛེ་ན ཝཱ དྷ་ནེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཧ་ནེ་ཧི ཝཱ ཀོ མ་ཡཱ ས་དི་སོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨེ་ཏཾ མཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི, པ་བྦ་ཛི་ཏོ་པི ‘‘སཱི་ལ་དྷུ་ཏ་ངྒཱ་དཱི་ཧི ཀོ མ་ཡཱ ས་དི་སོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨེ་ཏཾ མཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི.

སེ་ཡྻ་སྶ ས་དི་སོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མཱ་ནོཔི ཨེ་ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. རཱ་ཛཱ ཧི ‘‘ར་ཊྛེ་ན ཝཱ དྷ་ནེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཧ་ནེ་ཧི ཝཱ ཨ་ཉྙ་རཱ་ཛཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཀིཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཏཾ མཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི, པ་བྦ་ཛི་ཏོ་པི ‘‘སཱི་ལ་དྷུ་ཏ་ངྒཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཀིཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཏཾ མཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི.

སེ་ཡྻ་སྶ ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མཱ་ནོཔི ཨེ་ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡ་སྶ ཧི ར་ཉྙོ ར་ཊྛཾ ཝཱ དྷ་ནཾ ཝཱ ཝཱ་ཧ་ནཱ་དཱི་ནི ཝཱ ནཱ་ཏི་ས་མྤ་ནྣཱ་ནི ཧོ་ནྟི, སོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ རཱ་ཛཱ་ཏི ཝོ་ཧཱ་ར་སུ་ཁ་མ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ, ཀིཾ རཱ་ཛཱ ནཱ་མ ཨ་ཧ’’ནྟི ཨེ་ཏཾ མཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི, པ་བྦ་ཛི་ཏོ་པི ཨ་པྤ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ‘‘ཨ་ཧཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ་ཏི ཀ་ཐཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཀིཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ནཱ་མཱ་ཧཾ, ཀིཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ནཱ་མཱ་ཧཾ, ཀིཾ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ནཱ་མཱ་ཧཾ, ཡ་སྶ མེ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨེ་ཏཾ མཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི.

ས་དི་ས་སྶ སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མཱ་ནཱད་ཡོ ཨ་མ་ཙྩཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨ་མ་ཙྩོ ཝཱ ཧི ར་ཊྛི་ཡོ ཝཱ ‘‘བྷོ་ག་ཡཱ་ན་ཝཱ་ཧ་ནཱ་དཱི་ཧི ཀོ མ་ཡཱ ས་དི་སོ ཨ་ཉྙོ རཱ་ཛ་པུ་རི་སོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝཱ, ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཉྙེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀིཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཝཱ, ‘‘ཨ་མ་ཙྩོ་ཏི ནཱ་མ་མེ་ཝ མ་ཡ྄ཧཾ, གྷཱ་ས་ཙྪཱ་ད་ན་མ་ཏྟ་མྤི མེ ན་ཏྠི, ཀིཾ ཨ་མ་ཙྩོ ནཱ་མཱ་ཧ’’ནྟི ཝཱ ཨེ་ཏཾ མཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི.

ཧཱི་ན་སྶ སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མཱ་ནཱད་ཡོ དཱ་སཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. དཱ་སོ ཧི ‘‘མཱ་ཏི་ཏོ ཝཱ པི་ཏི་ཏོ ཝཱ ཀོ མ་ཡཱ ས་དི་སོ ཨ་ཉྙོ དཱ་སོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཉྙེ ཛཱི་ཝི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཀུ་ཙྪི་ཧེ་ཏུ དཱ་སཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ, ཨ་ཧཾ པ་ན པ་ཝེ་ཎི་ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ སེ་ཡྻོ’’ཏི ཝཱ, ‘‘པ་ཝེ་ཎི་ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་བྷ་ཏོ་སུ་དྡྷི་ཀ་དཱ་ས་ཏྟེ་ན ཨ་སུ་ཀ་དཱ་སེ་ན ནཱ་མ ས་དྡྷིཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཀིཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཝཱ, ‘‘ཀུ་ཙྪི་ཝ་སེ་ནཱ་ཧཾ དཱ་ས་བྱཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཀོ་ཊི་ཡཱ པ་ན མེ དཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ ན་ཏྠི, ཀིཾ དཱ་སོ ནཱ་མ ཨ་ཧ’’ནྟི ཝཱ ཨེ་ཏཾ མཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ དཱ་སོ, ཨེ་ཝཾ པུ་ཀྐུ་ས་ཙ་ཎྜཱ་ལཱ་ད་ཡོ་པི ཨེ་ཏཾ མཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཏྠ ཙ སེ་ཡྻ་སྶ སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་མཱ་ནོ་ཝ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མཱ་ནོ, ཨི་ཏ་རེ དྭེ ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མཱ་ནཱ. ཏ་ཐཱ ས་དི་ས་སྶ ས་དི་སོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཧཱི་ན་སྶ ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་མཱ་ནོ་ཝ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མཱ་ནོ, ཨི་ཏ་རེ དྭེ ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མཱ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མཱ་ནཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ, ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མཱ་ནཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ་ཏི.

ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ. ར་ཛྫ་ཏཱིཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ རཱ་གེ་ནེ་ཝ ར་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་དཱི་ན་མྤི ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་ཀེ་ཧི ས་བྦེ་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་ཧི ར་ཛྫ་ཏི, ཡུ་ཛྫ་ཏི བ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

ད་ས་ཧི ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ཧཱིཏི ཀ་ཏ་མཱ་ནི ད་ས ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནི? ལོ་བྷོ, དོ་སོ, མོ་ཧོ, མཱ་ནོ, དི་ཊྛི, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ, ཐི་ནཾ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ, ཨ་ཧི་རི་ཀཾ, ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ད་ས ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནི (ཝི་བྷ. ༩༦༦).

ཏ་ཏྠ ཀི་ལེ་སཱ ཨེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནི, ཝ་ས་ནྟི ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ས་ཏྟཱ ལོ་བྷཱ་དཱི་སུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ཏྠཱུ་ནི, ཀི་ལེ་སཱ ཙ ཏེ ཏ་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཙཱ་ཏི ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནི. ཡ་སྨཱ ཙེ་ཏྠ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་པི ཀི་ལེ་སཱ ཝ་ས་ནྟི ཨེ་ཝ ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི་ཏི་པི ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནི. ལུ་བྦྷ་ནྟི ཏེ་ན, ས་ཡཾ ཝཱ ལུ་བྦྷ་ཏི, ལུ་བྦྷ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ ཏ་ནྟི ལོ་བྷོ. དུ་སྶ་ནྟི ཏེ་ན, ས་ཡཾ ཝཱ དུ་སྶ་ཏི, དུ་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ ཏ་ནྟི དོ་སོ. མུ་ཡ྄ཧ་ནྟི ཏེ་ན, ས་ཡཾ ཝཱ མུ་ཡ྄ཧ་ཏི, མུ་ཡ྄ཧ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ ཏ་ནྟི མོ་ཧོ. མ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི མཱ་ནོ. དི་ཊྛིཨཱ་ད་ཡོ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཝ. ན ཧི་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཧི་རི་ཀོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་ཧི་རི་ཀཾ. ན ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤཱི, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤཾ. ཏེ་སུ ཨ་ཧི་རི་ཀཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཛི་གུ་ཙྪ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤཾ ཏེ་ཧེ་ཝ ཨ་སཱ་ར་ཛྫ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཀི་ལི་སྶ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་ཏཱ་པཱི་ཡ་ཏི ཝི་བཱ་དྷཱི་ཡ་ཏི.

ད་ས་ཧི ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧཱིཏི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ན་ཝ་ཧི ཙ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ པ་ནཱ་གྷཱ་ཏོ ཛཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༡༠༦༦) ཝུ་ཏྟེ་ན ཙཱ་ཏི ད་ས་ཧི. ཨ་ན་ཏྠཾ མེ ཨ་ཙ་རཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི་པི ཧི ཨ་ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཁཱ་ཎུ་ཀ་ཎྚ་ཀཱ་དི་མྷི་པི ཨ་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.

ད་ས་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐེ་ཧཱིཏི ཀ་ཏ་མེ ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ (དཱི. ནི. ༣.༣༦༠)? པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ, མུ་སཱ་ཝཱ་དོ, པི་སུ་ཎཱ ཝཱ་ཙཱ, ཕ་རུ་སཱ ཝཱ་ཙཱ, ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པོ, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ, བྱཱ་པཱ་དོ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི. ཨི་མེ ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཱ་ནི ཙ ཏཱ་ནི པ་ཐཱ ཙ དུ་གྒ་ཏི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ. ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོཏི ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏོ.

ད་ས་ཧི ས་ཉྙོ་ཛ་ནེ་ཧཱིཏི ཀ་ཏ་མཱ་ནི ད་ས སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི (དྷ. ས. ༡༡༡༨)? ཀཱ་མ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, པ་ཊི་གྷ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, མཱ་ན་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, དི་ཊྛི་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་ས་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, བྷ་ཝ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཨི་སྶཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, མ་ཙྪ་རི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཨི་མཱ་ནི ད་ས སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི. མི་ཙྪ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ.

ད་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱཏི ཀ་ཏ་མཱ ད་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི (ཝི་བྷ. ༩༧༡)? ན་ཏྠི དི་ནྣཾ, ན་ཏྠི ཡི་ཊྛཾ, ན་ཏྠི ཧུ་ཏཾ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ, ན་ཏྠི ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི མཱ་ཏཱ, ན་ཏྠི པི་ཏཱ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཏྠི ལོ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ས་མྨ་གྒ་ཏཱ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ནྣཱ ཡེ ཨི་མ་ཉྩ ལོ་ཀཾ པ་ར་ཉྩ ལོ་ཀཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ད་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི.

ཏ་ཏྠ ད་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱཏི ད་ས ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ད་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ. ན་ཏྠི དི་ནྣནྟི དི་ནྣཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ས་ཀྐཱ ཀ་སྶ་ཙི ཀི་ཉྩི དཱ་ཏུ་ནྟི ཛཱ་ནཱ་ཏི. དི་ནྣ་སྶ པ་ན ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ ན་ཏྠཱི་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. ན་ཏྠི ཡི་ཊྛནྟི ཡི་ཊྛཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི མ་ཧཱ་ཡཱ་གོ, ཏཾ ཡ་ཛི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡི་ཊྛ་སྶ པ་ན ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ ན་ཏྠཱི་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. ཧུ་ཏནྟི ཨཱ་ཧུ་ན་པཱ་ཧུ་ན་མ་ངྒ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ, ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་སྶ པ་ན ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ ན་ཏྠཱི་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ད་ས ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ སུ་ཀ་ཏ་ཀ་མྨཱ་ནི ནཱ་མ, ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ཀ་མྨཱ་ནི ནཱ་མ. ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ པ་ན ན་ཏྠཱི་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. ན་ཏྠི ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོཏི པ་ར་ལོ་ཀེ ཋི་ཏོ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོཏི ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ ཋི་ཏོ པ་ར་ལོ་ཀཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. ན་ཏྠི མཱ་ཏཱ ན་ཏྠི པི་ཏཱཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏེ་སུ ཀ་ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡེ་ན ཀོ་ཙི ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ ན་ཏྠཱི་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱཏི ཙ་ཝ་ན་ཀ་ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ན་ཀ་ས་ཏྟཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. ས་མྨ་གྒ་ཏཱ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ནྣཱཏི ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣཱ དྷ་མྨི་ཀ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. ཡེ ཨི་མ་ཉྩ ལོ་ཀཾ…པེ… པ་ཝེ་དེ་ནྟཱིཏི ཨི་མ་ཉྩ པ་ར་ཉྩ ལོ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཉ་ཏྭཱ པ་ཝེ་ད་ན་ས་མ་ཏྠོ ས་བྦ་ཉྙཱུ བུ་དྡྷོ ན་ཏྠཱི་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི.

ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱཏི ‘‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨ་ནྟཾ བྷཱ་གཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ནྟ་སྶ གཱ་ཧོ ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧོ, ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧོ ཨ་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ. ཏཱ་ཡ ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ. སཱ པ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ.

ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་ཏ་ཎྷཱ་པ་པ་ཉྩ་ས་ཏེ་ཧཱིཏི ཨ་ཊྛུ་ཏྟ་རཾ ས་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ས་ཏཾ. སཾ་སཱ་རེ པ་པ་ཉྩེ་ཏི ཙི་རཾ ཝ་སཱ་པེ་ཏཱི་ཏི པ་པ་ཉྩོ, ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ཝ པ་པ་ཉྩོ ཏ་ཎྷཱ་པ་པ་ཉྩོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷེ་དེ་ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཙ ཏ་ཎྷཱ་ནཾ བ་ཧུ་ཀ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཎྷཱ་པ་པ་ཉྩཱ་ནཾ ས་ཏཾ ཏ་ཎྷཱ་པ་པ་ཉྩ་ས་ཏཾ. ཏེ་ན ‘‘ཏ་ཎྷཱ་པ་པ་ཉྩ་ས་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཝ་ཙ་ན་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ན ‘‘ཏ་ཎྷཱ་པ་པ་ཉྩ་ས་ཏེ་ཧཱི’’ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ. ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་ནྟི ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཏ་ཎྷཱ་པ་པ་ཉྩ་ས་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཊྛ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ས་ཏ་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཁུ་དྡ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་བྷ་ངྒེ པ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ག་ཏཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་སྶ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི བཱ་ཧི་ར་སྶ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཏ་དེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་བྷི་ས་ཉྙུ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཚ་ཏྟིཾ་ས ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཨི་ཏི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནི ཚ་ཏྟིཾ་ས ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི, ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནི ཚ་ཏྟིཾ་ས ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནི ཚ་ཏྟིཾ་ས ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཏ་དེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་བྷི་ས་ཉྙུ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏ་ས་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ༨༤༢).

ཏ་ཎྷཱ་པ་པ་ཉྩཱ་ཡེ་ཝ པ་ནེ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནཱིཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཎྷཱ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རཱ ཏ་ཎྷཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་སྶ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཨི་ད་ཉྷི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན་སྶ ཏ་སྶ ནི་དྡེ་སེ (ཝི་བྷ. ༩༧༣) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡེ་ཝ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ, བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ, ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ཏི ཏི་སྶོ ཏ་ཎྷཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ས་དྡཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཏི ཚ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཏ་ཎྷཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས, བ་ཧི་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་སཱ་ཏི ཚ་ཏྟིཾ་ས ཧོ་ནྟི. ཏཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཚ་ཏྟིཾ་ས, ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཚ་ཏྟིཾ་ས, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཚ་ཏྟིཾ་སཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏ་ས་ཏཾ ཧོ་ཏི. པ་པ་ཉྩི་ཏོཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ, སཾ་སཱ་རེ ཝཱ པ་པ་ཉྩི་ཏོ ཙི་ར་ཝཱ་སི་ཏོ.

དྭཱ་ས་ཊྛི་ཡཱ དི་ཊྛི་ག་ཏེ་ཧཱིཏི ‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལེ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ ཝུ་ཏྟཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ? ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ནྟཱ་ན་ནྟི་ཀཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པི་ཀཱ, དྭེ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣི་ཀཱ, སོ་ལ༹་ས ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ, ཨ་ཊྛ ཨ་ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ, ཨ་ཊྛ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ, ས་ཏྟ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཱ, པ་ཉྩ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ནི་བྦཱ་ན་ཝཱ་དཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནི དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལེ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ ཝུ་ཏྟཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༩༧༧). ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ནེ་ཏྠ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལ་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཨ་ཧ་ཉྩ་མྷི ཏི་ཎྞོཏི ཨ་ཧ་ཉྩ ཙ་ཏུ་རོ་གྷཾ, སཾ་སཱ་ར་ས་མུ་དྡཾ ཝཱ ཏི་ཎྞོ ཨ་མྷི བྷ་ཝཱ་མི. མུ་ཏྟོཏི རཱ་གཱ་དི་བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི མུ་ཏྟོ. ད་ནྟོཏི ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནོ ནི་པྤ་རི་པྥ་ནྡོ. ས་ནྟོཏི སཱི་ཏཱི་བྷཱུ་ཏོ. ཨ་སྶ་ཏྠོཏི ནི་བྦཱ་ན་ད་སྶ་ནེ ལ་དྡྷ་སྶཱ་སོ. པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོཏི ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ. པ་ཧོ་མཱིཏི ས་མ་ཏྠོ་མྷི. ཁོཨི་ཏི ཨེ་ཀཾ་ས་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. པ་རེ ཙ པ་རི་ནི་བྦཱ་པེ་ཏུནྟི ཨེ་ཏྠ པ་རེ ཙ-ས་དྡོ ‘‘པ་རེ ཙ ཏཱ་རེ་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ་ཏི.

མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༧༢-༧༣. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༡༩. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ནི་དྡེ་སེ ཀ་ཏ་མཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་མ་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཏེ་ནེ་ཝ ས་ཧ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཾ ནི་དྡི་ཊྛཾ. ན ཧི ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་ཏོ ཝི་སུཾ ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཧེ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་བྷེ་ད་ཏོ དྭེ་དྷཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་ས་དྡྷཱ་བ་ལཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ ཧི ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ནྟི, ཀེ་ན་ཙི དྷ་མྨེ་ན, པུ་གྒ་ལེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏྟཱ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཨ་ཉྙེ པ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ་པི ན ཛཱ་ན་ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ནཱ་ཧུ ‘‘མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་ཡ ས་བྦཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀ་ཏྟཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏཾ་ཡེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ ཨི་ནྡ་ཝ་ཛི་རཾ ཝི་ཡ ཝི་ས་ཡེ་སུ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཾ. ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ, ས་ཀིཾ་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཾ, བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན་པི ས་བྦ་ཉྙཱུ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན ཙ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ས་བྦ་ཉྙཱུ. ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན་པི ས་བྦ་ཉྙཱུ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན ཙ ས་ཀིཾ་ས་བྦ་ཉྙཱུ’’ཏི.

ས་བྦཾ ས་ངྑ་ཏ་མ་ས་ངྑ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ས་བྦནྟི ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་སྶེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ. ཨ་ན་ཝ་སེ་སནྟི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶེ་ཝ དྷ་མྨ་སྶ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ནི་སྶེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ. ས་ངྑ་ཏ་མ་ས་ངྑ་ཏནྟི དྭི་དྷཱ པ་བྷེ་ད་ད་སྶ་ནཾ. ས་ངྑ་ཏ་ཉྷི ཨེ་ཀོ པ་བྷེ་དོ, ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ ཨེ་ཀོ པ་བྷེ་དོ. པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་ངྒ་མྨ ཀ་ཏ་ནྟི ས་ངྑ་ཏཾ. ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ. ཏ་ཐཱ ན ས་ངྑ་ཏ་ནྟི ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ. ནི་བྦཱ་ནཾ. ས་ངྑ་ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ནི་མི་ཏྟ་ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ ས་ངྑ་ཏ་སྶ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་སྶ ཙ ཨ་ཝ་སེ་སོ་ཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ. ས་ངྑ་ཏཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་ཉྩ. ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་དཱ་པི པ་ཉྙ་ཏྟི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་པ་ཀྑཾ བྷ་ཛ་ཏི. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ཉྷི ས་བྦཱ་པི པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ས་བྦནྟི ས་བྦ་དྷ་མྨ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཨ་ན་ཝ་སེ་སནྟི ནི་པྤ་དེ་ས་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ན་ཏྠཱིཏི ཏ་ཏྠ ཏ་སྨིཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ ས་ངྑ་ཏཱ་ས་ངྑ་ཏེ ནི་སྶ་ངྒ་ཏྟཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཏ་དེ་ཝ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

༡༢༠. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ས་ཡ་བྷེ་ད་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཏཱི་ཏནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣནྟི ཀཱ་ལ་བྷེ་ད་ཏོ ད་སྶི་ཏཾ, ཙ་ཀྑུ ཙེ་ཝ རཱུ་པཱ ཙཱཏི་ཨཱ་དི ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷེ་ད་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཏཾ ས་བྦནྟི ཏེ་སཾ ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ. ཡཱ་ཝ་ཏཱཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ. ཨ་ནི་ཙྩ་ཊྛནྟི་ཨཱ་དི སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་བྷེ་ད་ཏོ ད་སྶི་ཏཾ. ཨ་ནི་ཙྩ་ཊྛནྟི ཙ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཀཱ་རཾ. པ་ཙྩ་ཏྟ་ཏྠེ ཝཱ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨེ་དི་སེ་སུ. རཱུ་པ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི ཁ་ནྡྷ་བྷེ་ད་ཏོ ད་སྶི་ཏཾ. ཙ་ཀྑུ་སྶ…པེ… ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶཱཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་པེ་ཡྻཱ་ལ་ན་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཉཱ་ཎཱ་ནེ་ཝ. ཨ་བྷི་ཉྙ་ཊྛནྟི ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨེ་དི་སེ་སུ. ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷ་ཊྛནྟི་ཨཱ་དི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེཏི་ཨཱ་དི ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀ་ཝ་སེ་ན བྷེ་དོ. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རེ དྷ་མྨེཏི་ཨཱ་དི ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་སེ་ན. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ‘‘ས་བྦེ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་པཱ་ཋོ སུ་ནྡ་རོ. ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་སོ་ཏེ པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ པ་ན པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ལི་ཁི་ཏཾ. དུ་ཀྑ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི ཙུ་དྡ་ས་ནྣཾ བུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཝི་ས་ཡ་བྷེ་དོ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟེ ཉཱ་ཎནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཉཱ་ཎཱ་ནི ཝ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ཀ་སྨཱ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་སྶ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ཏྟཱ. ཝི་ས་ཡ་བྷེ་ད་ཏོ ཧི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་ས་ཡོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ.

པུ་ན ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་རཱ་མ་སུ་ཏྟ་ནྟཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༢༤) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་བྷཱུ་མིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ཧ དེ་ཝེ་ཧི ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ. ས་ཧ མཱ་རེ་ན ས་མཱ་ར་ཀ་སྶ. ས་ཧ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ. ས་ཧ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ. ས་ཧ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ. པ་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཛཱཏི ས་ཏྟ་ལོ་ཀ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ས་དེ་ཝ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཉྩ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎཾ, ས་མཱ་ར་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཚ་ཊྛ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎཾ, ས་བྲ་ཧྨ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་དི་བྲ་ཧྨ་གྒ་ཧ་ཎཾ, ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཝ་ཙ་ནེ་ན སཱ་ས་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎཾ ས་མི་ཏ་པཱ་པ་བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩ, པ་ཛཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ཏྟ་ལོ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཾ, ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མྨུ་ཏི་དེ་ཝ་སེ་ས་མ་ནུ་སྶ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཏཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཨོ་ཀཱ་ས་ལོ་ཀོ, དྭཱི་ཧི པ་ཛཱ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ས་དེ་ཝ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ལོ་ཀོ ག་ཧི་ཏོ, ས་མཱ་ར་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཚ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་ལོ་ཀོ, ས་བྲ་ཧྨ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀོ, ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་ཝ་སེ་ན, ས་མྨུ་ཏི་དེ་ཝེ་ཧི ཝཱ ས་ཧ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀོ, ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ ཝཱ.

ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ས་དེ་ཝ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ ས་བྦ་སྶ་པི ལོ་ཀ་སྶ དི་ཊྛཱ་དི་ཛཱ་ན་ན་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ཏི. ཏ་ཏོ ཡེ་སཾ སི་ཡཱ ‘‘མཱ་རོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཚ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རི་སྶ་རོ ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི, ཀིཾ ཏ་སྶཱ་པི དི་ཊྛཱ་དིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི, ཏེ་སཾ ཝི་མ་ཏིཾ ཝི་དྷ་མ་ནྟོ ‘‘ས་མཱ་ར་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡེ་སཾ པ་ན སི་ཡཱ ‘‘བྲ་ཧྨཱ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཀ་ངྒུ་ལི་ཡཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཕ་ར་ཏི, དྭཱི་ཧི…པེ… ད་ས་ཧི ཨ་ངྒུ་ལཱི་ཧི ད་ས་སུ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ་སུ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཕ་ར་ཏི, ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་ཉྩ ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི, ཀིཾ ཏ་སྶཱ་པི དི་ཊྛཱ་དིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི, ཏེ་སཾ ཝི་མ་ཏིཾ ཝི་དྷ་མ་ནྟོ ‘‘ས་བྲ་ཧྨ་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ ཡེ་སཾ སི་ཡཱ ‘‘པུ་ཐཱུ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ སཱ་ས་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ, ཀིཾ ཏེ་ས་མྤི དི་ཊྛཱ་དིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི, ཏེ་སཾ ཝི་མ་ཏིཾ ཝི་དྷ་མ་ནྟོ ‘‘ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ་ནཾ དི་ཊྛཱ་དི་ཛཱ་ན་ན་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཐ ས་མྨུ་ཏི་དེ་ཝེ ཨ་ཝ་སེ་ས་མ་ནུ་སྶེ ཙ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན སེ་ས་ས་ཏྟ་ལོ་ཀ་སྶ དི་ཊྛཱ་དི་ཛཱ་ན་ན་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀྐ་མོ. པོ་རཱ་ཎཱ པ་ནཱ་ཧུ – ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶཱཏི དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་ལོ་ཀ་སྶ. ས་མཱ་ར་ཀ་སྶཱཏི མཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་ལོ་ཀ་སྶ. ས་བྲ་ཧྨ་ཀ་སྶཱཏི བྲ་ཧྨེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་ལོ་ཀ་སྶ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦེ་པི ཏི་བྷ་ཝཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ ཏཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཏཱི་སུ པ་དེ་སུ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་ན དྭཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཏུཾ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡཱཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ཧི པ་དེ་ཧི ཏེ་ན ཏེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་མེ་ཝ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི.

དི་ཊྛནྟི རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. སུ་ཏནྟི ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. མུ་ཏནྟི པ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ ག་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ར་སཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཝི་ཉྙཱ་ཏནྟི སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. པ་ཏྟནྟི པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཏྟཾ. པ་རི་ཡེ་སི་ཏནྟི པ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ. ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱཏི ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཉྩ་རི་ཏཾ. ས་བྦཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི – ཡཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ནཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨི་མ་སྶ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ‘‘ནཱི་ལཾ པཱི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི (དྷ. ས. ༦༡༩) རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཨི་མ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨི་མཾ ནཱ་མ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ དི་སྭཱ སུ་མ་ནོ ཝཱ དུ་མྨ་ནོ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ཝཱ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཏཾ ས་བྦཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཡཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨི་མ་སྶ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ‘‘བྷེ་རི་ས་དྡོ, མུ་དི་ངྒ་ས་དྡོ’’ཏི་ཨཱ་དི ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎཾ སོ་ཏ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ‘‘མཱུ་ལ་ག་ནྡྷོ ཏ་ཙ་ག་ནྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི (དྷ. ས. ༦༢༤-༦༢༧) ག་ནྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ གྷཱ་ན་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ‘‘མཱུ་ལ་ར་སོ, ཁ་ནྡྷ་ར་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི (དྷ. ས. ༦༢༨-༦༣༡) ར་སཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཛི་ཝ྄ཧཱ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཀ་ཀྑ་ལ༹ཾ, མུ་དུ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི (དྷ. ས. ༦༤༧-༦༥༠) པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་བྷེ་དཾ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཨི་མ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨི་མཾ ནཱ་མ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ སུ་མ་ནོ ཝཱ དུ་མྨ་ནོ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ཝཱ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཏཾ ས་བྦཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཡཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨི་མ་སྶ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་དི་བྷེ་དཾ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཨི་མ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨི་མཾ ནཱ་མ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ སུ་མ་ནོ ཝཱ དུ་མྨ་ནོ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ཝཱ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཏཾ ས་བྦཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨི་མ་སྶ པ་ན མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྠི, པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྠི. ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྠི, ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྠི. ས་བྦཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཨ་པྤ་ཏྟཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི.

༡༢༡. པུ་ན ཨ་པ་རེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཏྠཾ ན ཏ་སྶཱཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ན ཏ་སྶ ཨ་དྡི་ཊྛ་མི་དྷ་ཏྠི ཀི་ཉྩཱིཏི ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨི་དྷ ཨི་མ་སྨིཾ ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀེ ལོ་ཀེ, ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨ་དྡི་ཊྛཾ ནཱ་མ ཀི་ཉྩི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ན ཨ་ཏྠི ན སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཏྠཱིཏི ཨི་དཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨཱ་ཁྱཱ་ཏ་པ་དཾ. ཨི་མི་ནཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལི་ཀ་སྶ ས་བྦ་དྷ་མྨ་སྶ ཉཱ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་སུ་ཁ་ཏྠཾ པ་ནེ་ཏྠ ད-ཀཱ་རོ སཾ་ཡུ་ཏྟོ. ཨ་ཐོ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཐོཨི་ཏི ཝ་ཙ་ནོ་པཱ་དཱ་ནེ ནི་པཱ་ཏོ. ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏནྟི ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ ནཱ་མ ཀི་ཉྩི དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ. ནཱ་ཧོ་སཱི་ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ. ཨ་བྱ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠི་ས་དྡ་སྶ ག་ཧ་ཎེ པཱ་ཋ་སེ་སཾ ཝི་ནཱ་པི ཡུ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལི་ཀ་སྶ ས་བྦ་དྷ་མྨ་སྶ ཉཱ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ནཱ་མ དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན་ཏྠི ཝཱ. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལི་ཀ་སྶ ས་བྦ་དྷ་མྨ་སྶ ཉཱ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཛཱ་ན་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨ-ཀཱ་རོ. ས་བྦཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སི ཡ་ད་ཏྠི ནེ་ཡྻནྟི ཨེ་ཏྠ ཡཾ ཏེ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཝཱ ཀཱ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ནེ་ཡྻཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ཀི་ཉྩི དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ས་བྦཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སི ཨ་དྷི་ཀེ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི. ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠི་ས་དྡེ་ན ཏེ་ཀཱ་ལི་ཀ་སྶ ཀཱ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ ཙ ག་ཧ་ཎཱ ཨ་ཏྠི-ས་དྡོ ཨ་བྱ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ་ཡེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏེ་ན ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑཱུཏི ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨོ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཙ ནི་པྤ་དེ་ས་ཏྟཱ ས་མ་ནྟཱ ས་བྦ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ ཨ་སྶཱ་ཏི ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ. ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ, ས་བྦ་ཉྙཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ སཱ་དྷི་ཏཾ.

པུ་ན བུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཝི་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑཱུ་ཏི ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑཱུཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ གཱ་ཐཱ་ཡ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑཱུཏི ཝུ་ཏྟ་པ་དེ ཡཾ ཏཾ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ, ཏཾ ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྠོ པ་ན་སྶ ཡཱ་ཝ་ཏཱ དུ་ཀྑ་སྶ དུ་ཀྑ་ཊྛོཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ཉྷི ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ནི. དྷོ་ཏ་ཀ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༣༢). ཏ་སྨིཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛེ ཝུ་ཏྟེ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ་ཊྛོ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. བུ་དྡྷ་སྶེ་ཝ ཉཱ་ཎཱ་ནཱི་ཏི བུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎཱ་ནི. དུ་ཀྑེ ཉཱ་ཎཱདཱི་ནི་པི ཧི ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན བུ་དྡྷ་སྶེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨི་ཏ་རེ་སཾ པ་ན ཨེ་ཀ་དེ་ས་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. སཱ་ཝ་ཀ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནཱིཏི པ་ན ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ནཱ་པི ཨ་ཏྠི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦོ ཉཱ་ཏོཏི ས་བྦོ ཉཱ་ཎེ་ན ཉཱ་ཏོ. ཨ་ཉྙཱ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཊྛོ ན་ཏྠཱིཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ས་བྦོ དི་ཊྛོཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཉཱ་ཏ་མ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་ཊྛོ ཝི་ཡ ཀ་ཏོ. ས་བྦོ ཝི་དི་ཏོཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ དི་ཊྛ་མ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ པཱ་ཀ་ཊོ. ས་བྦོ ས་ཙྪི་ཀ་ཏོཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཝི་དི་ཏོ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཎ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑཱི་ཀ་ཏོ. ས་བྦོ ཕ་སྶི་ཏོཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཕུ་ཊྛོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཉཱ་ཏོ ས་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན. དི་ཊྛོ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན. ཝི་དི་ཏོ ར་ས་ཝ་སེ་ན. ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན. ཕ་སྶི་ཏོ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨ་ཐ ཝཱ ཉཱ་ཏོ ཉཱ་ཎུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ན. དི་ཊྛོ ཙ་ཀྑུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ན. ཝི་དི་ཏོ པ་ཉྙུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ན. ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ ཝི་ཛྫུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ན. ཕ་སྶི་ཏོ ཨཱ་ལོ་ཀུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ན. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ དུ་ཀྑ་སྶ དུ་ཀྑ་ཊྛོ, ས་བྦོ དི་ཊྛོ, ཨ་དི་ཊྛོ དུ་ཀྑ་ཊྛོ ན་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཙ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ…པེ… ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ, ས་བྦཾ ཉཱ་ཏཾ, ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཙ ཝི་ཏྠཱ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟ་གཱ་ཐཱ ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན པུ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཏཾ་ནི་ག་མ་ནེ་ཡེ་ཝ ཧི ཀ་ཏེ ཉཱ་ཎ་ནི་ག་མ་ན་མྤི ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི.

ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ས་དྡྷ་མྨ་པྤ་ཀཱ་སི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ

ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༢. དི་ཊྛི་ཀ་ཐཱ

༡. ཨ་སྶཱ་ད་དི་ཊྛི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༢༢. ཨི་དཱ་ནི ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ན་ནྟ་རཾ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཨ་ནུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ. ཨ་ཡ་ཉྷི དི་ཊྛི་ཀ་ཐཱ ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎ་པ་རི་ཙ་ཡ་སྶ ས་མ་དྷི་ག་ཏ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་སྶ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་མ་ལ་ཝི་སོ་དྷ་ནཱ སུ་ཀ་རཱ ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཙ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ན་ནྟ་རཾ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ཀཱ དི་ཊྛཱིཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ པུ་ཙྪཱ. ཀཱ དི་ཊྛཱི་ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་རཱ་མཱ་སོ དི་ཊྛཱིཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ པུ་ཙྪི་ཏ་པུ་ཙྪཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ. ཀ་ཐཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་རཱ་མཱ་སོ དི་ཊྛཱིཏི་ཨཱ་དི་ཀོ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ, ས་བྦཱ་ཝ ཏཱ དི་ཊྛི་ཡོ ཨ་སྶཱ་ད་དི་ཊྛི་ཡོཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ དི་ཊྛི་སུ་ཏྟ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་རི་ཙྪེ་དཱ. ཏ་ཏྠ པུ་ཙྪཱ་པ་རི་ཙྪེ་དེ ཏཱ་ཝ ཀཱ དི་ཊྛཱིཏི དྷ་མྨ་པུ་ཙྪཱ, ས་བྷཱ་ཝ་པུ་ཙྪཱ. ཀ་ཏི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱིཏི ཧེ་ཏུ་པུ་ཙྪཱ པ་ཙྩ་ཡ་པུ་ཙྪཱ, ཀི་ཏྟ་ཀཱ་ནི དི་ཊྛཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཏི དི་ཊྛི་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱིཏི ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་པུ་ཙྪཱ ཝི་ཀཱ་ར་པུ་ཙྪཱ. དི་ཊྛི་ཡོ ཨེ་ཝ ཧི ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡོ་ན་ནྡྷ་ནྟི་ཡོ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱི་ཏི དི་ཊྛི་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཀ་ཏི དི་ཊྛི་ཡོཏི དི་ཊྛཱི་ནཾ ས་ངྑཱ་པུ་ཙྪཱ ག་ཎ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ. ཀ་ཏི དི་ཊྛཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱཏི ཝ་ཏྠུ་པྤ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཝ་སེ་ན དི་ཊྛི་པྤ་བྷེ་ད་པུ་ཙྪཱ. དི་ཊྛི་ཡོ ཨེ་ཝ ཧི ཏཾ ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ཏཾ ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟི པ་རཱ་མ་ས་ནྟཱི་ཏི དི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཀ་ཏ་མོ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོཏི དི་ཊྛཱི་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་པུ་ཙྪཱ པ་ཧཱ་ནཱུ་པཱ་ཡ་པུ་ཙྪཱ. དི་ཊྛི་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ཧི ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་ནི དི་ཊྛི་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ་ན ཏཱ་སཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏཱ་ནི ཙ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ས་མུ་གྒྷཱ་ཏི་ཏཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ས་མྨཱ བྷུ་སཾ ཧ་ཉྙ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.

ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཏཱ་སཾ ཚ་ནྣཾ པུ་ཙྪཱ་ནཾ ཀཱ དི་ཊྛཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཚ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཀཱ དི་ཊྛཱིཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦ་པུ་ཙྪཱ. ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་རཱ་མཱ་སོ དི་ཊྛཱིཏི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ. སཱ པ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཀེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ཏི པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ཏི ད་ལ༹ྷཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ནི་ཙྩ་ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ པ་ར་ཏོ ཨཱ་མ་ས་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི པ་རཱ་མཱ་སོ. ཨ་ཐ ཝཱ ནི་ཙྩ་ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ པ་རཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ས་ཙྩ་ནྟི ཨཱ་མ་ས་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི པ་རཱ་མཱ་སོ, ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཙ སོ པ་རཱ་མཱ་སོ ཙཱ་ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་རཱ་མཱ་སོ. ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རོ དི་ཊྛཱི་ཏི ཀི་ཙྩ་ཏོ དི་ཊྛི་ས་བྷཱ་ཝཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ཏཱི་ཎི ས་ཏནྟི ཏཱི་ཎི ས་ཏཱ་ནི, ཝ་ཙ་ན་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཀ་ཏོ. ཀ་ཏ་མོ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོཏི པུ་ཙྪཾ ཨ་ནུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོཏི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཀ་ཏཾ.

༡༢༣. ཨི་དཱ་ནི ཀ་ཐཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་རཱ་མཱ་སོཏི་ཨཱ་དི ཝི་ཏྠཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ. ཏ་ཏྠ རཱུ་པནྟི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་རཱ་མཱ་སོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. རཱུ་པནྟི ཙེ་ཏྠ རཱུ་པུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ ཀ་སི་ཎ་རཱུ་པ་ཉྩ. ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མཱ’’ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་རཱ་མཱ་སོ དི་ཊྛི, ‘‘ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་རཱ་མཱ་སོ དི་ཊྛི, ‘‘ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་རཱ་མཱ་སོ དི་ཊྛཱི་ཏི པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏནྟི སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཝེ་ད་ནཾ ཨེ་ཏཾ མ་མ, ས་ངྑཱ་རེ ཨེ་ཏཾ མ་མཱ’’ཏི ན་པུཾ་ས་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ཀ་ཏཾ. ཨེ་སོ་ཏི པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ པུ་ལླི་ངྒེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཨེ་ཏཾ མ་མཱཏི ཏ་ཎྷཱ་མ་ཉྙ་ནཱ་མཱུ་ལི་ཀཱ དི་ཊྛི. ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨཱིཏི མཱ་ན་མ་ཉྙ་ནཱ་མཱུ་ལི་ཀཱ དི་ཊྛི. ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱཏི དི་ཊྛི་མ་ཉྙ་ནཱ ཨེ་ཝ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མཱ་ཏི མ་མཾ་ཀཱ་ར་ཀ་པྤ་ནཱ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཨ་ཧཾ་ཀཱ་ར་ཀ་པྤ་ནཱ, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཧཾ་ཀཱ་ར་མ་མཾ་ཀཱ་ར་ཀ་པྤི་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ་ཏི ཙ, ཏ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་ནི་ཝེ་སོ མཱ་ན་པ་གྒཱ་ཧོ, ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་ནི་ཝི་ཊྛོ མཱ་ན་པ་གྒ་ཧི་ཏོ, ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ་ཏི ཙ, ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ད་སྶ་ནཾ, ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ད་སྶ་ནཾ, ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ད་སྶ་ན་ཧེ་ཏུ་ཀོ ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ་ཏི ཙ, དུ་ཀྑེ ཨ་སུ་བྷེ ཙ སུ་ཁཾ སུ་བྷ་ནྟི ཝི་པ་ལླཱ་ས་ག་ཏ་སྶ, ཨ་ནི་ཙྩེ ནི་ཙྩ་ནྟི ཝི་པ་ལླཱ་ས་ག་ཏ་སྶ, ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ག་ཏ་སྶ ཙ ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ་ཏི ཙ, པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཀ་པྤ་ནཱ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀ་པྤ་ནཱ, པུ་བྦ་ནྟཱ་པ་ར་ནྟ་ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཀ་པྤ་ནི་སྶི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ་ཏི ཙ, ན་ནྡི་ཡཱ ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་ནྭཱ་ག་མེ་ཏི, ན་ནྡི་ཡཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ པ་ཊི་ཀ་ངྑ་ཏི, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ སཾ་ཧཱི་ར་ཏི ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ་ཏི ཙ, པུ་བྦ་ནྟེ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ དི་ཊྛི, ཨ་པ་ར་ནྟེ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ དི་ཊྛི, པུ་བྦ་ནྟཱ་པ་ར་ནྟེ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཀོ ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ’’ཏི ཙ ཨེ་ཏེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི.

དི་ཊྛི་ཡོ པ་ནེ་ཏྠ པ་ཋ་མཾ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ. ཏ་ཏོ ཚ་ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎ- ཀཱ་ཡ་ས་མྥ་སྶ་ཀཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱ་ཀཱ་ཡ་ས་ཉྙཱ་ཀཱ་ཡ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཀཱ་ཡ་ཏ་ཎྷཱ་ཀཱ་ཡ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་དྷཱ་ཏུ་ད་ས་ཀ་སི་ཎ- དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ དི་ཊྛི་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ. དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་རེ་སུ ཙ ཡ་ཏྠ ཝི་སུཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏྠ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝི་སུཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཝི་ཡ ཀ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏོ དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ན་ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་དྷཱ་ཏུ་ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་ཏཱ. ཏཱི་ཎི ཨེ་ཀ་ནྟ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ན ཡོ་ཛི་ཏཱ་ནི. ན ཧི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ དི་ཊྛི་ཡོ ཧོ་ནྟི. ས་བྦ་ཏྠཱ་པི ཙ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ལོ་ཀི་ཡཱ ཨེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷ་རཱུ་པ་ཉྩ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཏ་ཏོ ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཝ་སེ་ན ན་ཝ་ཝི་དྷ་བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཛྷཱ་ན་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཙ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་ཏཱ. ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ག་ཧ་ཎེ པ་རི་ཧཱ་རོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ ཨེ་ཝ. ས་བྦཱ་ནི ཙེ་ཏཱ་ནི རཱུ་པཱ་དི་ཀཱ་ནི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟཱ་ནི ཨ་ཊྛ་ན་ཝུ་ཏི་ས་ཏཾ པ་དཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི.

༡༢༤. དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཁ་ནྡྷཱ་པི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནནྟི ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡ་པི ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྠུ་ཏྟཱ ‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་མཱ་ནཱ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ་ཡེ་ཝ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར’’ནྟི (སཾ. ནི. ༣.༤༧) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནནྟི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ནྡྷཱི་ཀ་ཏཱ་ནཾ དི་ཊྛི་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ‘‘ཡཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, དི་ཊྛི ‘ཨ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་སུ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ’ཏི, ཨ་ཡཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, དི་ཊྛི ཀིཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི? མ་ཧ་ཏཱི ཁོ ཨེ་སཱ, ཀ་ཙྩཱ་ན, དྷཱ་ཏུ, ཡ་དི་དཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དྷཱ་ཏུ. ཧཱི་ནཾ, ཀ་ཙྩཱ་ན, དྷཱ་ཏུཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཧཱི་ནཱ ས་ཉྙཱ ཧཱི་ནཱ དི་ཊྛཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༩༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ཨ་ཝི་ཛྫཱ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཕ་སྶོ་པི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནནྟི ཏེ་ན ཕ་སྶེ་ན ཕུ་ཊྛ་སྶ དི་ཊྛི་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ‘‘ཡེ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པུ་བྦ་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀཱ པུ་བྦ་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་ནོ པུ་བྦ་ནྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ནི ཨ་དྷི་ཝུ་ཏྟི་པ་དཱ་ནི ཨ་བྷི་ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ད་པི ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༢༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ཕ་སྶོ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ས་ཉྙཱ་པི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནནྟི ཨཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་བྷཱ་ཝ་གཱ་ཧ་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ས་ཉྙཱ་ཡ –

‘‘ཡཱ་ནི ཙ ཏཱི་ཎི ཡཱ་ནི ཙ ས་ཊྛི, ས་མ་ཎ་པྤ་ཝཱ་ད་སི་ཏཱ་ནི བྷཱུ་རི་པ་ཉྙ;

ས་ཉྙ་ཀྑ་ར་ས་ཉྙ་ནི་སྶི་ཏཱ་ནི, ཨོ་ས་ར་ཎཱ་ནི ཝི་ནེ་ཡྻ ཨོ་གྷ་ཏ་མ་གཱ’’ཏི. (སུ. ནི. ༥༤༣) –

ཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘ས་ཉྙཱ་ནི་དཱ་ནཱ ཧི པ་པ་ཉྩ་ས་ངྑཱ’’ཏི (སུ. ནི. ༨༨༠; མ་ཧཱ་ནི. ༡༠༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ས་ཉྙཱ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཝི་ཏ་ཀྐོ་པི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནནྟི ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན དི་ཊྛི་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ –

‘‘ན་ཧེ་ཝ ས་ཙྩཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི ནཱ་ནཱ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ཉྙཱ་ཡ ནི་ཙྩཱ་ནི ལོ་ཀེ;

ཏ་ཀྐ་ཉྩ དི་ཊྛཱི་སུ པ་ཀ་པྤ་ཡི་ཏྭཱ, ས་ཙྩཾ མུ་སཱ་ཏི དྭ་ཡ་དྷ་མྨ་མཱ་ཧཱུ’’ཏི. (སུ. ནི. ༨༩༢) –

ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ཝི་ཏ་ཀྐོ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ་པི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནནྟི ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་སྶེ་ཝཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཚ་ནྣཾ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. པཱ་པ་མི་ཏྟོ་པི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནནྟི པཱ་པ་མི་ཏྟ་སྶ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏི་ཨཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན དི་ཊྛི་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ‘‘བཱ་ཧི་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒ་ནྟི ཀ་རི་ཏྭཱ ན ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་ངྒ་མྤི ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི, ཡཾ ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ཏོ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཡ་ཐ་ཡི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༡༡༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ པཱ་པ་མི་ཏྟོ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. པ་ར་ཏོ་པི གྷོ་སོ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནནྟི དུ་ར་ཀྑཱ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ་ན དི་ཊྛི་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧེ་ཏཱུ དྭེ པ་ཙྩ་ཡཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ པ་ར་ཏོ ཙ གྷོ་སོ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཙ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༢.༡༢༦) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ པ་ར་ཏོ གྷོ་སོ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་ཏོ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ཊི་ས་ཉྙུ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ.

ཨི་དཱ་ནི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནནྟི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ཁ་ནྡྷཱ ཧེ་ཏུ ཁ་ནྡྷཱ པ་ཙྩ་ཡོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཁ་ནྡྷཱ ཨེ་ཝ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཛ་ན་ཀ་ཧེ་ཏུ ཙེ་ཝ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ས་མུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན, དི་ཊྛི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

༡༢༥. ཨི་དཱ་ནི ཀི་ཙྩ་བྷེ་དེ་ན དི་ཊྛི་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དི་ཊྛི་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡཱ དི་ཊྛཱིཏི ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ནྣཾ པ་དཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ མཱུ་ལ་པ་དཾ. ཡཱ དི་ཊྛི, ཏ་དེ་ཝ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ, ཡཱ དི་ཊྛི, ཏ་དེ་ཝ དི་ཊྛི་ག་ཧ་ན་ནྟི ས་བྦེ་ཧི ས་མྦ་ནྡྷོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན དི་ཊྛི, ཏ་དེ་ཝ དི་ཊྛཱི་སུ ག་ཏཾ ད་སྶ་ནཾ དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ་ཏི དི་ཊྛི་ག་ཏཾ. ཧེ་ཊྛཱ་པི་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. དྭི་ནྣཾ ཨ་ནྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ག་ཏ་ཏྟཱ་པི དི་ཊྛི་ག་ཏཾ. སཱ ཨེ་ཝ དི་ཊྛི དུ་ར་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཊྛེ་ན དི་ཊྛི་ག་ཧ་ནཾ ཏི་ཎ་ག་ཧ་ན་ཝ་ན་ག་ཧ་ན་པ་བྦ་ཏ་ག་ཧ་ནཱ་ནི ཝི་ཡ. སཱ་ས་ངྐ་ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡ་ཊྛེ་ན དི་ཊྛི་ཀ་ནྟཱ་རཾ ཙོ་ར་ཀ་ནྟཱ་ར་ཝཱ་ལ༹་ཀ་ནྟཱ་ར་ནི་རུ་ད་ཀ་ཀ་ནྟཱ་ར་དུ་བྦྷི་ཀྑ་ཀ་ནྟཱ་རཱ ཝི་ཡ. དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཎི་ཡཾ ‘‘དི་ཊྛི་ཀ་ནྟཱ་རོ’’ཏི ས་ཀ་ལི་ངྒེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཾ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན པ་ཊི་ལོ་མ་ཊྛེ་ན ཙ དི་ཊྛི་ཝི་སཱུ་ཀཾ. མི་ཙྪཱ་ད་སྶ་ན་ཉྷི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ས་མྨཱ་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཙེ་ཝ ཝི་ལོ་མེ་ཏི ཙ. དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཎི་ཡཾ (དྷ. ས. ༣༩༢, ༡༡༠༥) ‘‘དི་ཊྛི་ཝི་སཱུ་ཀཱ་ཡི་ཀ’’ནྟི ཨཱ་ག་ཏཾ. ཀ་དཱ་ཙི ས་སྶ་ཏ་སྶ, ཀ་དཱ་ཙི ཨུ་ཙྪེ་ད་སྶ ག་ཧ་ཎ་ཏོ དི་ཊྛི་ཡཱ ཝི་རཱུ་པཾ ཕ་ནྡི་ཏ་ནྟི དི་ཊྛི་ཝི་པྥ་ནྡི་ཏཾ. དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ ཧི ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི ས་སྶ་ཏཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི ཨུ་ཙྪེ་དཾ. དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ ཨ་ན་ཏྠེ སཾ་ཡོ་ཛེ་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛི་ས་ཉྙོ་ཛ་ནཾ. དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ཏུ་ད་ན་ཊྛེ་ན དུ་ནྣཱི་ཧ་ར་ཎཱི་ཡ་ཊྛེ་ན ཙ ས་ལླ་ནྟི དི་ཊྛི་ས་ལླཾ. དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ པཱི་ལཱ༹་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ས་མྦཱ་དྷོ་ཏི དི་ཊྛི་ས་མྦཱ་དྷོ. དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ མོ་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན པ་ལི་བོ་དྷོ་ཏི དི་ཊྛི་པ་ལི་བོ་དྷོ. དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ དུ་མྨོ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན བ་ནྡྷ་ན་ནྟི དི་ཊྛི་བ་ནྡྷ་ནཾ. དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ དུ་རུ་ཏྟ་ར་ཊྛེ་ན པ་པཱ་ཏོ་ཏི དི་ཊྛི་པ་པཱ་ཏོ. དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ ཐཱ་མ་ག་ཏ་ཊྛེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡོ་ཏི དི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡོ. དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྟཱ་པེ་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛི་ས་ནྟཱ་པོ. དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛི་པ་རི་ལཱ༹་ཧོ. དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་ཡཾ ག་ནྠེ་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛི་ག་ནྠོ. དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ བྷུ་སཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཾ. དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ ‘‘ས་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ. དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ ཨི་དཾ པ་ར་ནྟི ཨཱ་མ་ས་ཏི, པ་ར་ཏོ ཝཱ ཨཱ་མ་ས་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སོ.

༡༢༦. ཨི་དཱ་ནི རཱ་སི་ཝ་སེ་ན སོ་ལ༹་ས དི་ཊྛི་ཡོ ཨུ་དྡི་ས་ནྟོ ཀ་ཏ་མཱ སོ་ལ༹་ས དི་ཊྛི་ཡོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སུ་ཁ་སོ་མ་ན་སྶ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་སྶཱ་དེ དི་ཊྛི ཨ་སྶཱ་ད་དི་ཊྛི. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ག་ཏཱ དི་ཊྛི ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི. ན་ཏྠཱི་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་པ་རཱི་ཏཱ དི་ཊྛི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི. ས་ཏི ཀཱ་ཡེ དི་ཊྛི, ས་ནྟཱི ཝཱ ཀཱ་ཡེ དི་ཊྛི ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི. ཀཱ་ཡོཏི ཙེ་ཏྠ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ, ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་ཀྐཱ་ཡོ ཝ་ཏྠུ པ་ཏི་ཊྛཱ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ས་ཀྐཱ་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ. ས་སྶ་ཏ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི. ཨུ་ཙྪེ་དོ་ཏི པ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི. ས་སྶ་ཏཱ་དི་ཨ་ནྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ, ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧོ ཝཱ ཨ་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ. ཨ་ཏཱི་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པུ་བྦ་ནྟཾ ཨ་ནུ་ག་ཏཱ དི་ཊྛི པུ་བྦ་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི. ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་པ་ར་ནྟཾ ཨ་ནུ་ག་ཏཱ དི་ཊྛི ཨ་པ་ར་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི. ཨ་ན་ཏྠེ སཾ་ཡོ་ཛེ་ཏཱི་ཏི ས་ཉྙོ་ཛ་ནི་ཀཱ. ཨ་ཧ་ངྐཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ཧ་ནྟི ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན མཱ་ནེ་ན དི་ཊྛི་ཡཱ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ གྷ་ཊི་ཏཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཱ དི་ཊྛི ཨ་ཧ་ནྟི མཱ་ན་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ དི་ཊྛི. ཏ་ཐཱ མ་མ་ངྐཱ་ར་ཝ་སེ་ན མ་མ་ནྟི ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན མཱ་ནེ་ན ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ དི་ཊྛི མ་མ་ནྟི མཱ་ན་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ དི་ཊྛི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ད་ནཾ ཀ་ཐ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དོ, ཏེ་ན པ་ཊི་ས་ཉྙུ་ཏྟཱ བ་དྡྷཱ དི་ཊྛི ཨ་ཏྟ་ཝཱ་ད་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ དི་ཊྛི. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ལོ་ཀོ་ཏི ཝ་ད་ནཾ ཀ་ཐ་ནཾ ལོ་ཀ་ཝཱ་དོ, ཏེ་ན པ་ཊི་ས་ཉྙུ་ཏྟཱ དི་ཊྛི ལོ་ཀ་ཝཱ་ད་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ དི་ཊྛི. བྷ་ཝོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་སྶ་ཏཾ, ས་སྶ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་དི་ཊྛི བྷ་ཝ་དི་ཊྛི. ཝི་བྷ་ཝོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨུ་ཙྪེ་དོ, ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་དི་ཊྛི ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི.

༡༢༧-༡༢༨. ཨི་དཱ་ནི ཏཱི་ཎི ས་ཏཾ དི་ཊྛཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སེ ནི་དྡི་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཀ་ཏ་མེ ཏཱི་ཎི ས་ཏཾ དི་ཊྛཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏེ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ་ཝ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ནེ་ཝ ཏེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་སྶཱ་ད་དི་ཊྛི་ཡཱ, ཀ་ཏི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཧོ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ཀཱ་ར་ག་ཎ་ནཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་སྶཱ་ད་དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཉྩ་ཏིཾ་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཧོ་ཏཱིཏི ཏཱ་སཾ སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ཀཱ་ར་ག་ཎ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏཱ་ནི ག་ཎ་ནཱ་ནི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ ཨ་སྶཱ་ད་དི་ཊྛི་ཡཱ ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཏིཾ་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཧོ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ རཱུ་པཾ པ་ཊི་ཙྩཱཏི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་ཊི་ཙྩ. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶནྟི ‘‘ཨ་ཡཾ མེ ཀཱ་ཡོ ཨཱི་དི་སོ’’ཏི རཱུ་པ་ས་མྤ་དཾ ནི་སྶཱ་ཡ གེ་ཧ་སི་ཏཾ རཱ་ག་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟེ་ན་ཊྛེ་ན སུ་ཁ་ཉྩ སོ་མ་ན་སྶ་ཉྩ. ཏཾ་ཡེ་ཝ རཱུ་པ་སྶ ཨ་སྶཱ་དོཏི རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཨ་སྶཱ་དོ. ཏ་ཉྷི སུ་ཁཾ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་སྶཱ་དཱི་ཡ་ཏི ཨུ་པ་བྷུ་ཉྫཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་སྶཱ་དོ. ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་རཱ་མཱ་སོ དི་ཊྛཱིཏི སོ ཨ་སྶཱ་དོ ས་སྶ་ཏོ་ཏི ཝཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ས་སྶ་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་རཱ་མཱ་སོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡཱ ཙ དི་ཊྛི ཡོ ཙ ཨ་སྶཱ་དོ་ཏི ཨ་སྶཱ་ད་སྶ དི་ཊྛི་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཨ་སྶཱ་དཾ ཝི་ནཱ སཱ དི་ཊྛི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ས་མུ་ཙྩི་ཏཾ. ཨ་སྶཱ་ད་དི་ཊྛཱིཏི ཨ་སྶཱ་དེ པ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.

ཨི་དཱ་ནི ནཱ་ནཱ་སུ་ཏྟེ་ཧི སཾ་ས་ནྡེ་ཏྭཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་ཉྩ ག་ར་ཧི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་སྶཱ་ད་དི་ཊྛི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དི་ཊྛི་ཝི་པ་ཏྟཱིཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཝི་ནཱ་ས་ཀ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཝི་པ་ཏྟི. དི་ཊྛི་ཝི་པ་ནྣོཏི ཝི་པ་ནྣཱ ཝི་ན་ཊྛཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཨ་སྶཱ་ཏི དི་ཊྛི་ཝི་པ་ནྣོ, ཝི་པ་ནྣ་དི་ཊྛཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཝཱ ཝི་པ་ནྣོ ཝི་ན་ཊྛོ་ཏི དི་ཊྛི་ཝི་པ་ནྣོ. ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནེ་ན. ན བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ ཙི་ཏྟེ་ན. ན པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ནེ་ན. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏཱུཏི ‘‘ཏཾ སེ་ཝ་ནཱ་དི་ཀཾ ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ན ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་པུ་ཙྪཱ. དི་ཊྛི ཧི་སྶ པཱ་པི་ཀཱཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ. ཡ་སྨཱ ཨ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ དི་ཊྛི པཱ་པི་ཀཱ, ཏ་སྨཱ ཏཾ སེ་ཝ་ནཱ་དི་ཀཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དི་ཊྛི་ཡཱ རཱ་གོཏི ‘‘སུ་ནྡ་རཱ མེ དི་ཊྛཱི’’ཏི དི་ཊྛིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་རཱ་གོ. དི་ཊྛི་རཱ་ག་ར་ཏྟོཏི ཏེ་ན དི་ཊྛི་རཱ་གེ་ན ར་ངྒེ་ན ར་ཏྟཾ ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཡ ར་ཏྟོ. ན མ་ཧ་པྥ་ལནྟི ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་ལེ་ན. ན མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སནྟི ནི་སྶ་ནྡ་ཕ་ལེ་ན.

པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལ་སྶཱཏི པུ་རི་ས་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ. ལོ་ཀི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཧི པུ་རི ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་རཱི་རཾ, ཏ་སྨིཾ པུ་རི་སྨིཾ སེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པུ་རི་སོ, པུཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནི་ར་ཡོ, ཏཾ པུཾ ག་ལ་ཏི ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི པུ་གྒ་ལོ. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཧི ས་ཏྟཱ སུ་ག་ཏི་ཏོ ཙུ་ཏཱ དུ་གྒ་ཏི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏཱུཏི ཏཾ ན མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏྟཾ ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཧོ་ཏི. དི་ཊྛི ཧི་སྶ པཱ་པི་ཀཱཏི ཡ་སྨཱ ཨ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ དི་ཊྛི པཱ་པི་ཀཱ, ཏ་སྨཱ ན མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྭེ་ཝ ག་ཏི་ཡོཏི པ་ཉྩ་སུ ག་ཏཱི་སུ དྭེ་ཝ ག་ཏི་ཡོ. ཝི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ནི་ར་ཡོ. ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི. ཡ་ཉྩེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨནྟི ས་ཀ་ལི་ངྒ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཊི་པ་དཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ན་ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཱ་དི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ. ཡ་ཉྩ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨནྟི ས་ཀ་ས་མ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ན་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་དེ་ས་ནཱ་ས་མཱ་ད་པ་ནཱ་དི ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ. ཡ་ཉྩ མ་ནོ་ཀ་མྨནྟི ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ཙི་ནྟཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཉྩ པ་ར་ལོ་ཀ་ཙི་ནྟཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཉྩ ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ནྟཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཉྩ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ. ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛ་དྷ་ཉྙ་བཱི་ཛེ་སུ ས་ཏྟ་དི་ཊྛི་སྶ དཱ་ནཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ན་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་རི་བྷོ་གེ་སུ ཙ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་ཀ་མྨཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛཱིཏི ཡཱ ཨ་ཡཾ དི་ཊྛི, ཏ་སྶཱ་ནུ་རཱུ་པཾ. ས་མ་ཏྟནྟི པ་རི་པུ་ཎྞཾ. ས་མཱ་དི་ནྣནྟི ག་ཧི་ཏཾ.

ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ཏ་དེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི་ཡཾ ཋི་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, དི་ཊྛི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, དི་ཊྛཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟི ཏི་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘པཱ་ཎཾ ཧ་ན་ཏོ ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏོ མི་ཙྪཱ་ཙ་ར་ཏོ ན་ཏྠི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པཱ་པཾ, ན་ཏྠི པཱ་པ་སྶ ཨཱ་ག་མོ’’ཏི ཡཾ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི་ཀ་སྶ ས་ཏོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཨི་དཾ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི་ཡཾ ཋི་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ‘‘པཱ་ཎཾ ཧ་ན་ཏོ ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏོ མི་ཙྪཱ་ཙ་ར་ཏོ ན་ཏྠི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པཱ་པཾ, ན་ཏྠི པཱ་པ་སྶ ཨཱ་ག་མོ’’ཏི ཡཾ ཨི་མཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨི་མི་ནཱ ད་སྶ་ནེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཨི་དཾ དི་ཊྛི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ཏ་དེ་ཝ པ་ན ས་མ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ནྣཾ ག་ཧི་ཏཾ པ་རཱ་མ་ཊྛཾ དི་ཊྛཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་མ་ནོ་ཀ་མྨེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན མུ་སཱ བྷ་ཎ་ཏོ པི་སུ་ཎཾ བྷ་ཎ་ཏོ ཕ་རུ་སཾ བྷ་ཎ་ཏོ ས་མྥཾ པ་ལ་པ་ཏོ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལུ་ནོ བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟ་སྶ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ ས་ཏོ ན་ཏྠི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པཱ་པཾ, ན་ཏྠི པཱ་པ་སྶ ཨཱ་ག་མོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ལི་ངྒ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནཱ་དི་ལོ་ཀ་ཙི་ནྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ ཙེ་ཏྠ སུ་ནྡ་རོ.

ཙེ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ དི་ཊྛི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ནཱ་མ. དི་ཊྛི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ པ་ཏྠ་ནཱ པ་ཏྠ་ནཱ ནཱ་མ. ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཏྠ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་ཊྛ་པ་ནཱ པ་ཎི་དྷི ནཱ་མ. ཏེ་ཧི པ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ ས་ངྑཱ་རཱ ནཱ་མ. ཨ་ནི་ཊྛཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཀྑ་ཉྷི སུ་ཁ་ཀཱ་མེ་ཧི ས་ཏྟེ་ཧི ན ཨེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནི་ཊྛཾ. ཨ་པྤི་ཡ་ཏྟཱ ཨ་ཀ་ནྟཾ. མ་ན་སྶ ཨ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏོ, མ་ན་སི ཨ་ཝི་ས་པྤ་ན་ཏོ ཙ ཨ་མ་ནཱ་པཾ. ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་བྷ་དྡ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཧི་ཏཾ. པཱི་ལ༹་ན་ཏོ དུ་ཀྑནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏཱུཏི ཏཾ ཨེ་ཝཾ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ དི་ཊྛི ཧི་སྶ པཱ་པི་ཀཱཏི. ཡ་སྨཱ ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ དི་ཊྛི པཱ་པི་ཀཱ ལཱ་མ་ཀཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ལླཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ནི་ཀྑི་ཏྟནྟི ཨུ་ད་ཀེ་ན ཏི་ནྟཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ རོ་པི་ཏཾ. པ་ཐ་ཝཱི་ར་སཾ ཨཱ་པོ་ར་སནྟི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཙ ས་མྤ་དཾ ཨཱ་པ་སྶ ཙ ས་མྤ་དཾ. བཱི་ཛ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཧི ན ས་བྦཱ པ་ཐ་ཝཱི ན ས་བྦོ ཨཱ་པོ ཙ བཱི་ཛཾ ཕ་ལཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཏི. ཡོ པ་ན ཏེ་སཾ པ་དེ་སོ བཱི་ཛཾ ཕུ་ས་ཏི, སོ་ཡེ་ཝ བཱི་ཛཾ ཕ་ལཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཏི. ཏ་སྨཱ བཱི་ཛ་པོ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ་ཡེ་ཝ སོ པ་དེ་སོ པ་ཐ་ཝཱི་ར་སོ ཨཱ་པོ་ར་སོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ར་ས་ས་དྡ་སྶ ཧི ས་མྤ་ཏྟི ཙ ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཀི་ཙྩ་ས་མྤ་ཏྟི་ཨ་ཏྠེ་ན ར་སོ ནཱ་མ པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ལོ་ཀེ ཙ ‘‘སུ་ར་སོ ག་ནྡྷ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ སུ་ས་མྤ་ནྣོ ག་ནྡྷ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཉཱ་ཡ་ཏི. ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱིཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. ཡོ ཧི པ་དེ་སོ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷ་མཱ་ནཾ བཱི་ཛཾ ཏཾ ག་ཎྷཱ་ཏི ནཱ་མ. ས་བྦཾ ཏནྟི ས་བྦཾ ཏཾ ར་ས་ཛཱ་ཏཾ. ཏི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ་ཡཱཏི སོ པ་ཐ་ཝཱི་ར་སོ ཨཱ་པོ་ར་སོ ཙ ཨ་ཏི་ཏྟ་ཀོ ས་མཱ་ནོ་པི ཏི་ཏྟ་ཀཾ བཱི་ཛཾ ནི་སྶཱ་ཡ ནི་མྦ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཏེ་སཾ ཕ་ལཱ་ན་ཉྩ ཏི་ཏྟ་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀ་ཊུ་ཀ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཨི་དཾ པུ་རི་མ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ.

‘‘ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ར་སཱུ་པེ་ཏོ, ཨ་མྦོ་ཡཾ ཨ་ཧུ་ཝཱ པུ་རེ;

ཏ་མེ་ཝ པཱུ་ཛཾ ལ་བྷ་མཱ་ནོ, ཀེ་ན་མྦོ ཀ་ཊུ་ཀ་པྥ་ལོ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༢.༧༡) –

ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཡ ཧི ཨི་དྷཱ་པི ཏི་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་པྤི་ཡ་ཊྛེ་ན ཀ་ཊུ་ཀ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་སཱ་ཏ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཨ་མ་དྷུ་ར་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཨ་སཱ་དུ་ཏྟཱ་ཡཱ་ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨ་སཱ་དུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ་དཱུཏི ཧི མ་དྷུ་རཾ. བཱི་ཛཾ ཧི་སྶཱཏི ཨ་སྶ ནི་མྦཱ་དི་ཀ་སྶ བཱི་ཛཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝནྟི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཝཾ. ཡ་སྨཱ སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ པ་ར་མོ ཨ་སྶཱ་དོ, ཏ་སྨཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི. པུ་ན ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་བྷེ་དེ་ན དི་ཊྛི་ཡཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་སྶཱ་ད་དི་ཊྛི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. ཨི་མེ་ཧི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ ས་ཉྙོ་གོཏི དི་ཊྛི་ཡཱ ཨེ་ཝ སཾ་སཱ་རེ བ་ནྡྷ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི.

༡༢༩. ཡ་སྨཱ པ་ན དི་ཊྛི་བྷཱུ་ཏཱ་ནི་པི ས་ཉྙོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨ་ཏྠི ཨ་དི་ཊྛི་བྷཱུ་ཏཱ་ནི་པི, ཏ་སྨཱ ཏཾ པ་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་ཏྠི ས་ཉྙོ་ཛ་ནཱ་ནི ཙེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཀཱ་མ་རཱ་ག་ས་ཉྙོ་ཛ་ན་སྶེ་ཝ ཨ་ནུ་ན་ཡ་ས་ཉྙོ་ཛ་ནནྟི ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨ་ནུ་ན་ཡ་ས་ཉྙོ་ཛ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ལོ་བྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སེ་ས་ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་མཱུ་ལ་ཀེ་སུ་པི ཝཱ་རེ་སུ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝེ་ད་ནཱ་པ་ར་མ་ཏྟཱ ཙ ཨ་སྶཱ་ད་སྶ ཝེ་ད་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཨེ་ཝ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ. ས་ཉྙཱ་ད་ཡོ ན ག་ཧི་ཏཱ. ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཏིཾ་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ ཚ་ཀྐཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ་ཏིཾ་ས ཝ་ཏྠཱུ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཨ་སྶཱ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཏིཾ་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི.

ཨ་སྶཱ་ད་དི་ཊྛི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༢. ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༣༠. ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་ཡཾ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོཏི ཨཱ་ག་མཱ་དྷི་ག་མཱ་བྷཱ་ཝཱ ཉེ་ཡྻོ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ ཨི་ཏི. ཡ་སྶ ཧི ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཙྩ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨུ་གྒ་ཧ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་པ་ཊི་སེ་དྷ་ཀ་རོ ནེ་ཝ ཨཱ་ག་མོ, པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་སྶ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ན ཙ ཨ་དྷི་ག་མོ ཨ་ཏྠི, སོ ཨཱ་ག་མཱ་དྷི་ག་མཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཉེ་ཡྻོ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ ཨི་ཏི. སུ་ཏནྟི ཧི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཱ་ག་མོ ཙ སུ་ཏ་ཕ་ལ་ཏྟཱ ཧེ་ཏུ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ག་མོ ཙ, ཏཾ སུ་ཏཾ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི སུ་ཏ་ཝཱ, ན སུ་ཏ་ཝཱ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ. སྭཱ་ཡཾ –

པུ་ཐཱུ་ནཾ ཛ་ན་ནཱ་དཱི་ཧི, ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ;

པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ, པུ་ཐུ་ཝཱ་ཡཾ ཛ་ནོ ཨི་ཏི.

སོ ཧི པུ་ཐཱུ་ནཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་དཱི་ནཾ ཛ་ན་ནཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘པུ་ཐུ ཀི་ལེ་སེ ཛ་ནེ་ནྟཱི་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, པུ་ཐུ ཨ་ཝི་ཧ་ཏ་ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཀཱ་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, པུ་ཐུ ས་ཏྠཱ་རཱ་ནཾ མུ་ཁུ་ལློ་ཀི་ཀཱ་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, པུ་ཐུ ས་བྦ་ག་ཏཱི་ཧི ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཏཱ་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟཱི་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་ཨོ་གྷེ་ཧི ཝུ་ཡ྄ཧ་ནྟཱི་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་ས་ནྟཱ་པེ་ཧི ས་ནྟ་པྤེ་ནྟཱི་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ཧི པ་རི་ད་ཡ྄ཧ་ནྟཱི་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, པུ་ཐུ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ར་ཏྟཱ གི་དྡྷཱ ག་དྷི་ཏཱ མུ་ཙྪི་ཏཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ས་ནྣཱ ལ་གྒཱ ལ་གྒི་ཏཱ པ་ལི་བུ་དྡྷཱ་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, པུ་ཐུ པ་ཉྩ་ཧི ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ཨཱ་ཝུ་ཏཱ ནི་ཝུ་ཏཱ ཨོ་ཝུ་ཏཱ པི་ཧི་ཏཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ པ་ཊི་ཀུ་ཛྫི་ཏཱ་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༩༤). པུ་ཐཱུ་ནཾ ཝཱ ག་ཎ་ན་པ་ཐ་མ་ཏཱི་ཏཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ནཾ ནཱི་ཙ་དྷ་མྨ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ་པི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, པུ་ཐུ ཝཱ ཨ་ཡཾ, ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཏོ ཝི་སཾ་ས་ཊྛོ སཱི་ལ་སུ་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ཡུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་རི་ཡེ་ཧི ཛ་ནོ་ཏི་པི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་ཧི ‘‘ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ’’ཏི དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཡེ ཏེ –

‘‘དུ་ཝེ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ, བུ་དྡྷེ་ནཱ་དི་ཙྩ་བ་ནྡྷུ་ནཱ;

ཨ་ནྡྷོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨེ་ཀོ, ཀ་ལྱཱ་ཎེ་ཀོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ’’ཏི. –

དྭེ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ ཨ་ནྡྷ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་རི་ཡཱཏི ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཀི་ལེ་སེ་ཧི, ཨ་ན་ཡེ ན ཨི་རི་ཡ་ན་ཏོ, ཨ་ཡེ ཙ ཨི་རི་ཡ་ན་ཏོ, ས་དེ་ཝ་ཀེ་ན ཙ ལོ་ཀེ་ན ཨ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏོ བུ་དྡྷཱ ཙ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཙ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཙ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, བུ་དྡྷཱ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨི་དྷ ཨ་རི་ཡཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ས་དེ་ཝ་ཀེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀེ…པེ… ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༨).

ས་པྤུ་རི་སཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཙ ‘‘ས་པྤུ་རི་སཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ ཧི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་གུ་ཎ་ཡོ་གེ་ན སོ་བྷ་ནཱ པུ་རི་སཱ་ཏི ས་པྤུ་རི་སཱ. ས་བྦེ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏེ དྭེ་དྷཱ་པི ཝུ་ཏྟཱ. བུ་དྡྷཱ་པི ཧི ཨ་རི་ཡཱ ཙ ས་པྤུ་རི་སཱ ཙ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་པི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཡོ ཝེ ཀ་ཏ་ཉྙཱུ ཀ་ཏ་ཝེ་དི དྷཱི་རོ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ད་ལ༹ྷ་བྷ་ཏྟི ཙ ཧོ་ཏི;