ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ
ཁུ་དྡ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡེ
པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ
(པ་ཋ་མོ བྷཱ་གོ)
ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ
ཡོ ས་བྦ་ལོ་ཀཱ་ཏི་ག་ས་བྦ་སོ་བྷཱ-
ཡུ་ཏྟེ་ཧི ས་བྦེ་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ཡུ་ཏྟོ;
དོ་སེ་ཧི ས་བྦེ་ཧི ས་ཝཱ་ས་ནེ་ཧི,
མུ་ཏྟོ ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ར་མ་ཉྩ དཱ་ཏཱ.
ནི་ཙྩཾ ད་ཡཱ་ཙ་ནྡ་ན་སཱི་ཏ་ཙི་ཏྟོ,
པ་ཉྙཱ་ར་ཝི་ཛྫོ་ཏི་ཏ་ས་བྦ་ནེ་ཡྻོ;
ས་བྦེ་སུ བྷཱུ་ཏེ་སུ ཏ་མ་གྒ་བྷཱུ་ཏཾ,
བྷཱུ་ཏ་ཏྠ་ནཱ་ཐཾ སི་ར་སཱ ན་མི་ཏྭཱ.
ཡོ ས་བྦ་བྷཱུ་ཏེ་སུ མུ་ནཱི་ཝ ཨ་གྒོ, ཨ་ན་ནྟ་ས་ངྑེ་སུ ཛི་ན་ཏྟ་ཛེ་སུ;
ཨ་ཧཱུ ད་ཡཱ་ཉཱ་ཎ་གུ་ཎེ་ཧི ས་ཏྠུ་ལཱི་ལཱ་ནུ་ཀཱ་རཱི ཛ་ན་ཏཱ་ཧི་ཏེ་སུ.
ཏཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ མུ་ནི་རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཾ, ཐེ་རཾ ཐི་རཱ་ནེ་ཀ་གུ་ཎཱ་བྷི་རཱ་མཾ;
པ་ཉྙཱ་པ་བྷཱ་ཝུ་གྒ་ཏ་ཙཱ་རུ་ཀི་ཏྟིཾ, སུ་ས་ནྟ་ཝུ་ཏྟི་ཉྩ ཨ་ཐོ ན་མི་ཏྭཱ.
ས་དྡྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཱ་ནུ་པ་ཝ་ཏྟ་ཀེ་ན, ས་དྡྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སཱ་ཝ་ཀེ་ན;
སུ་ཏྟེ་སུ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན, བྷཱུ་ཏ་ཏྠ་ཝེ་དི་ཏྟ་མུ་པཱ་ག་ཏེ་ན.
ཡོ བྷཱ་སི་ཏོ བྷཱ་སི་ཏ་ཀོ་ཝི་དེ་ན, དྷ་མྨ་པྤ་དཱི་པུ་ཛྫ་ལ་ནཱ་ཡ་ཀེ་ན;
པཱ་ཋོ ཝི་སི་ཊྛོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ནཾ, མ་གྒོ་ཏི ཏ་ནྣཱ་མ་ཝི་སེ་སི་ཏོ ཙ.
ཝི་ཙི་ཏྟ་ནཱ་ན་ཏྟ་ན་ཡོ་པ་གཱུ་ལ༹ྷོ, ག་མྦྷཱི་ར་པ་ཉྙེ་ཧི ས་དཱ་ཝ་གཱ་ལ༹ྷོ;
ཨ་ཏྟ་ཏྠ་ལོ་ཀ་ཏྠ་པ་རཱ་ཡ་ཎེ་ཧི, སཾ་སེ་ཝ་ནཱི་ཡོ སུ་ཛ་ནེ་ཧི ནི་ཙྩཾ.
ཉཱ་ཎ་པྤ་བྷེ་དཱ་ཝ་ཧ་ན་སྶ ཏ་སྶ, ཡོ་གཱི་ཧི་ནེ་ཀེ་ཧི ནི་སེ་ཝི་ཏ་སྶ;
ཨ་ཏྠཾ ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟོ, སུ་ཏྟ་ཉྩ ཡུ་ཏྟི་ཉྩ ཨ་ནུ་ཀྐ་མ་ནྟོ.
ཨ་ཝོ་ཀྐ་མ་ནྟོ ས་མ་ཡཱ ས་ཀཱ ཙ, ཨ་ནཱ་མ་ས་ནྟོ ས་མ་ཡཾ པ་ར་ཉྩ;
པུ་བྦོ་པ་དེ་ས་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡ་ཉྩ, ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ནྟོ.
ཝ་ཀྑཱ་མ་ཧཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཾ ཛ་ན་སྶ, ཧི་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷ་མྨ་ཙི་ར་ཊྛི་ཏ་ཏྠཾ;
ས་ཀྐ་ཙྩ ས་དྡྷ་མྨ་པ་ཀཱ་སི་ནིཾ ཏཾ, སུ་ཎཱ་ཐ དྷཱ་རེ་ཐ ཙ སཱ་དྷུ ས་ནྟོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ནཾ མ་གྒོ་ཏི ཏ་ནྣཱ་མ་ཝི་སེ་སི་ཏོ ཙཱཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒ་སྶ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒ་ཏཱ ཏཱ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཙ་ཏ་སྶོ ཧི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ – ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཏི. ཏཱ་སཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ནཾ མ་གྒོ ཨ་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡོ་ཏི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒོ, པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀ་ཐ་མ་ཡཾ ཏཱ་སཾ མ་གྒོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙེ? པ་བྷེ་ད་ཏོ དེ་སི་ཏཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཉཱ་ཎཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ. ནཱ་ནཱ་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ་ན་ཉྷི དྷ་མྨཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ དེ་ས་ནཱ སོ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཉཱ་ཎ་པྤ་བྷེ་ད་ཉྩ ས་ཉྫ་ནེ་ཏི, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཉཱ་ཎ་པྤ་བྷེ་དཱ་ཡ ཙ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྩ – ‘‘པ་བྷེ་ད་ཏོ ཧི དེ་ས་ནཱ གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཉཱ་ཎཱ་ཝ་ཧཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡.ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ). ཨ་ཡ་ཉྩ ནཱ་ནཱ་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ དེ་ས་ནཱ, ཏེ་ན་སྶཱ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ནཾ མ་གྒ་ཏྟ་སི་དྡྷི.
ཏ་ཏྠ ཙ་ཏ་སྶོཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ. པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱཏི པ་བྷེ་དཱ. ‘‘ཨ་ཏྠེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, དྷ་མྨེ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ཏ་ཏྲ དྷ་མྨ་ནི་རུ་ཏྟཱ་བྷི་ལཱ་པེ ཉཱ་ཎཾ ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ཉཱ་ཎེ་སུ ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༧༡༨) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན ཨ་ཉྙ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི པ་བྷེ་དཱ, ཉཱ་ཎ་སྶེ་ཝ པ་བྷེ་དཱ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཉཱ་ཎ་པྤ་བྷེ་དཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྠ་པྤ་བྷེ་ད་སྶ ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠཾ ཨ་ཏྠེ པ་བྷེ་ད་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. དྷ་མྨ་པྤ་བྷེ་ད་སྶ ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠཾ དྷ་མྨེ པ་བྷེ་ད་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ནི་རུ་ཏྟི་པྤ་བྷེ་ད་སྶ ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠཾ ནི་རུ་ཏྟཱ་བྷི་ལཱ་པེ པ་བྷེ་ད་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. པ་ཊི་བྷཱ་ན་པྤ་བྷེ་ད་སྶ ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠཾ པ་ཊི་བྷཱ་ནེ པ་བྷེ་ད་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠོཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལཾ. ཏ་ཉྷི ཡ་སྨཱ ཧེ་ཏུ་ཨ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨ་རཱི་ཡ་ཏི ཨ་དྷི་ག་མཱི་ཡ་ཏི པཱ་པུ་ཎཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་བྷེ་ད་ཏོ པ་ན ཡཾ་ཀི་ཉྩི པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ, ནི་བྦཱ་ནཾ, བྷཱ་སི་ཏ་ཏྠོ, ཝི་པཱ་ཀོ, ཀི་རི་ཡཱ་ཏི ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏཾ ཨ་ཏྠཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ པ་བྷེ་ད་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ.
དྷ་མྨོཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡོ. སོ ཧི ཡ་སྨཱ ཏཾ ཏཾ ཝི་ད་ཧ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ཙེ་ཝ པཱ་པེ་ཏི ཙ, ཏ་སྨཱ དྷ་མྨོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་བྷེ་ད་ཏོ པ་ན ཡོ ཀོ་ཙི ཕ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀོ ཧེ་ཏུ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ, བྷཱ་སི་ཏཾ, ཀུ་ས་ལཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནྟི ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ དྷ་མྨོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨེ པ་བྷེ་ད་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཧི ཨ་ཏྠོ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ (ཝི་བྷ. ༧༡༩-༧༢༥) –
‘‘དུ་ཀྑེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡེ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ཧེ་ཏུ་མྷི ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ཧེ་ཏུ་ཕ་ལེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ.
‘‘ཡེ དྷ་མྨཱ ཛཱ་ཏཱ བྷཱུ་ཏཱ ས་ཉྫཱ་ཏཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ, ཨི་མེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ཡ་མྷཱ དྷ་མྨཱ ཏེ དྷ་མྨཱ ཛཱ་ཏཱ བྷཱུ་ཏཱ ས་ཉྫཱ་ཏཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ, ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ.
‘‘ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ས་མུ་ད་ཡེ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ.
‘‘ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཉཱ་ཎཾ…པེ… བྷ་ཝེ ཉཱ་ཎཾ…པེ… ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ ཉཱ་ཎཾ…པེ… ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཉཱ་ཎཾ…པེ… ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཉཱ་ཎཾ…པེ… ཕ་སྶེ ཉཱ་ཎཾ….པེ… ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནེ ཉཱ་ཎཾ….པེ… ནཱ་མ་རཱུ་པེ ཉཱ་ཎཾ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཉཱ་ཎཾ…པེ… ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ས་ངྑཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡེ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ.
‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – སུ་ཏྟཾ གེ་ཡྻཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ གཱ་ཐཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ ཝེ་ད་ལླཾ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. སོ ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ’ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ? ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཀུ་ས་ལཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ…པེ… དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ ཡཾ ཡཾ ཝཱ པ་ནཱ་ར་བྦྷ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ. ཨི་མེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ཏེ་སཾ ཝི་པཱ་ཀེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏོ.
ཏ་ཏྲ དྷ་མྨ་ནི་རུ་ཏྟཱ་བྷི་ལཱ་པེ ཉཱ་ཎནྟི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཙ དྷ་མྨེ ཙ ཡཱ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི ཨ་བྱ་བྷི་ཙཱ་རི་ཝོ་ཧཱ་རོ, ཏ་སྶ ཨ་བྷི་ལཱ་པེ བྷཱ་ས་ནེ ཨུ་དཱི་ར་ཎེ ཏཾ ལ་པི་ཏཾ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨུ་དཱི་རི་ཏཾ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི་ས་དྡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟཱ་བྷི་ལཱ་པེ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི, ཨ་ཡཾ ན ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶཱ དྷ་མྨ་ནི་རུ་ཏྟི་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི་ཡཱ མཱ་ག་དྷི་ཀཱ་ཡ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱ་སཱ་ཡ པ་བྷེ་ད་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ, ན པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི, ཨ་ཡཾ ན ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པྤ་ཏྟོ ཧི ‘‘ཕ་སྶོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘‘ཕ་སྶཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཕ་སྶ’’ནྟི ཝཱ ཝུ་ཏྟེ པ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ ན ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཉྙཾ པ་ནེ་ས ནཱ་མཱ་ཁྱཱ་ཏ་ཨུ་པ་ས་གྒ་ནི་པཱ་ཏ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་དྡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི? ཡ་ད་གྒེ་ན ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི, ཨ་ཡཾ ན ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་ད་གྒེ་ན ཏ་མྤི ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི. ཏཾ པ་ན ན་ཡི་དཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཀི་ཙྩ་ནྟི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘བྷཱ་སཾ ནཱ་མ ས་ཏྟཱ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཾ ཀ་ཐི་ཏཾ – མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཧི ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ ཀུ་མཱ་ར་ཀེ མ་ཉྩེ ཝཱ པཱི་ཋེ ཝཱ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ཏཾ ཀ་ཐ་ཡ་མཱ་ནཱ ཏཱ་ནི ཏཱ་ནི ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟི, དཱ་ར་ཀཱ ཏེ་སཾ ཏཾ ཏཾ བྷཱ་སཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པེ་ནྟི ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་མི་ནཱ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ས་བྦ་མྤི བྷཱ་སཾ ཛཱ་ན་ནྟི. མཱ་ཏཱ ད་མི་ལཱི༹, པི་ཏཱ ཨ་ནྡྷ་ཀོ. ཏེ་སཾ ཛཱ་ཏ་དཱ་ར་ཀོ ས་ཙེ མཱ་ཏུ ཀ་ཐཾ པ་ཋ་མཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ད་མི་ལ༹་བྷཱ་སཾ བྷཱ་སི་སྶ་ཏི. ས་ཙེ པི་ཏུ ཀ་ཐཾ པ་ཋ་མཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ནྡྷ་ཀ་བྷཱ་སཾ བྷཱ་སི་སྶ་ཏི. ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི པ་ན ཀ་ཐཾ ཨ་སུ་ཎ་ནྟོ མཱ་ག་དྷི་ཀ་བྷཱ་སཾ བྷཱ་སི་སྶ་ཏི.
ཡོ་པི ཨ་གཱ་མ་ཀེ མ་ཧཱ་ཨ་ར་ཉྙེ ནི་བྦ་ཏྟོ, ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙོ ཀ་ཐེ་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, སོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ མཱ་ག་དྷི་ཀ་བྷཱ་ས་མེ་ཝ བྷཱ་སི་སྶ་ཏི. ནི་ར་ཡེ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཾ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་ཏི ས་བྦ་ཏྠ མཱ་ག་དྷི་ཀ་བྷཱ་སཱ་ཝ ཨུ་སྶ་ནྣཱ. ཏ་ཏྠ སེ་སཱ ཨོ་ཊྚ་ཀི་རཱ་ཏ་ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཡོ་ན་ཀ་ད་མི་ལ༹་བྷཱ་སཱ་དི་ཀཱ བྷཱ་སཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཡ་མེ་ཝེ་ཀཱ ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩ་བྲ་ཧྨ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཨ་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཱ མཱ་ག་དྷི་ཀ་བྷཱ་སཱ ན པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ་པི ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཏ་ནྟིཾ ཨཱ་རོ་པེ་ནྟོ མཱ་ག་དྷི་ཀ་བྷཱ་སཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨཱ་རོ་པེ་སི. ཀ་སྨཱ? ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ སུ་ཁཾ ཧོ་ཏི. མཱ་ག་དྷི་ཀ་བྷཱ་སཱ་ཡ ཧི ཏ་ནྟིཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷ་སྶ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་སྶ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ སོ་ཏ་པ་ཐཱ་ག་མ་ན་མེ་ཝ པ་པ་ཉྩོ. སོ་ཏེ པ་ན ས་ངྒྷ་ཊྚི་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ན་ཡ་ས་ཏེ་ན ན་ཡ་ས་ཧ་སྶེ་ན ཨ་ཏྠོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཨ་ཉྙཱ་ཡ པ་ན བྷཱ་སཱ་ཡ ཏ་ནྟིཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཀཾ པོ་ཐེ་ཏྭཱ པོ་ཐེ་ཏྭཱ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི. བ་ཧུ་མྤི ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པྤ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ནོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པྤ་ཏྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི.
ཉཱ་ཎེ་སུ ཉཱ་ཎནྟི ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་ཉཱ་ཎ་མཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཉཱ་ཎེ པ་བྷེ་ད་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཝཱ ཏེ་སུ ཏཱི་སུ ཉཱ་ཎེ་སུ གོ་ཙ་ར་ཀི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ.
ཨི་མཱ པ་ན ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པ་བྷེ་དཾ ག་ཙྪ་ནྟི, པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཝི་ས་དཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཏ་མེ་སུ དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པ་བྷེ་དཾ ག་ཙྪ་ནྟི? སེ་ཀྑ་བྷཱུ་མི་ཡ་ཉྩ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱུ་མི་ཡ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་ར་སྶ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ་པི མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་བྷེ་དཾ ག་ཏཱ, ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ, ཙི་ཏྟ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ, དྷ་མྨི་ཀ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ, ཨུ་པཱ་ལི་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ, ཁུ་ཛྫུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡཱ་ཏི་ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ སེ་ཀྑ་བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་བྷེ་དཾ ག་ཏཱ་ཏི ཨི་མཱ་སུ དྭཱི་སུ བྷཱུ་མཱི་སུ པ་བྷེ་དཾ ག་ཙྪ་ནྟི.
ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཝི་ས་དཱ ཧོ་ནྟི? ཨ་དྷི་ག་མེ་ན, པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ, ས་ཝ་ནེ་ན, པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཡ, པུ་བྦ་ཡོ་གེ་ན. ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་ག་མོ ནཱ་མ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉྷི པ་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཝི་ས་དཱ ཧོ་ནྟི. པ་རི་ཡ་ཏྟི ནཱ་མ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཉྷི ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཝི་ས་དཱ ཧོ་ནྟི. ས་ཝ་ནཾ ནཱ་མ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ. ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟ་སྶ ཧི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཝི་ས་དཱ ཧོ་ནྟི. པ་རི་པུ་ཙྪཱ ནཱ་མ པཱ་ལི༹་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དཱི་སུ ག་ཎྛི་པ་ད་ཨ་ཏྠ་པ་ད་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ. ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་པཱ་ལི༹་ཨཱ་དཱི་སུ ཧི ཨ་ཏྠཾ པ་རི་པུ་ཙྪ་ནྟ་སྶ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཝི་ས་དཱ ཧོ་ནྟི. པུ་བྦ་ཡོ་གོ ནཱ་མ པུ་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ས་ནེ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏཱ ག་ཏ་པ་ཙྩཱ་ག་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཡཱ་ཝ ཨ་ནུ་ལོ་མ་གོ་ཏྲ་བྷུ་ས་མཱི་པཾ པ་ཏྟ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གོ. པུ་བྦ་ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶ ཧི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཝི་ས་དཱ ཧོ་ནྟི. ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཝི་ས་དཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི.
ཨེ་ཏེ་སུ པ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་སུ པ་རི་ཡ་ཏྟི ས་ཝ་ནཾ པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི པ་བྷེ་ད་སྶེ་ཝ བ་ལ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. པུ་བྦ་ཡོ་གོ ཨ་དྷི་ག་མ་སྶ བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡོ, པ་བྷེ་ད་སྶ ཧོ་ཏི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཧོ་ཏི, ན པ་ན ཏ་ཐཱ. པ་རི་ཡ་ཏྟི་ས་ཝ་ན་པ་རི་པུ་ཙྪཱ ཧི པུ་བྦེ ཧོ་ནྟུ ཝཱ མཱ ཝཱ, པུ་བྦ་ཡོ་གེ་ན པ་ན པུ་བྦེ ཙེ་ཝ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཙ ས་ངྑཱ་ར་ས་མྨ་ས་ནཾ ཝི་ནཱ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨི་མེ པ་ན དྭེ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཝི་ས་དཱ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་པ་རེ ཨཱ་ཧུ –
‘‘པུ་བྦ་ཡོ་གོ བཱ་ཧུ་ས་ཙྩཾ, དེ་ས་བྷཱ་སཱ ཙ ཨཱ་ག་མོ;
པ་རི་པུ་ཙྪཱ ཨ་དྷི་ག་མོ, ག་རུ་ས་ནྣི་སྶ་ཡོ ཏ་ཐཱ;
མི་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི ཙེ་ཝཱ་ཏི, པ་ཊི་ས་མྦྷི་ད་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ པུ་བྦ་ཡོ་གོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ་ཝ. བཱ་ཧུ་ས་ཙྩཾ ནཱ་མ ཏེ་སུ ཏེ་སུ ས་ཏྠེ་སུ ཙ སི་པྤཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཙ ཀུ་ས་ལ་ཏཱ. དེ་ས་བྷཱ་སཱ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ས་ཏ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ, ཝི་སེ་སེ་ན པ་ན མཱ་ག་དྷི་ཀེ ཀོ་ས་ལླཾ. ཨཱ་ག་མོ ནཱ་མ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨོ་པ་མྨ་ཝ་གྒ་མ་ཏྟ་སྶ་པི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་སྶ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནཾ. པ་རི་པུ་ཙྪཱ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་གཱ་ཐཱ་ཡ་པི ཨ་ཏྠ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་པུ་ཙྪ་ནཾ. ཨ་དྷི་ག་མོ ནཱ་མ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ཏཱ ཝཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཏཱ ཝཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཏཱ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཝཱ. ག་རུ་ས་ནྣི་སྶ་ཡོ ནཱ་མ སུ་ཏ་པ་ཊི་བྷཱ་ན་བ་ཧུ་ལཱ་ནཾ ག་རཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ་སོ. མི་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི ནཱ་མ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ མི་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ བུ་དྡྷཱ ཙ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཙ པུ་བྦ་ཡོ་ག་ཉྩེ་ཝ ཨ་དྷི་ག་མ་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, སཱ་ཝ་ཀཱ ས་བྦཱ་ནི་པི ཨེ་ཏཱ་ནི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, སེ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ན སེ་ཀྑ་ཕ་ལ་ཝི་མོ་ཀྑ་ནྟི་ཀཱ, ཨ་སེ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་སེ་ཀྑ་ཕ་ལ་ཝི་མོ་ཀྑ་ནྟི་ཀཱ ཙ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པྤ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ན་ཉྷི ད་ས བ་ལཱ་ནི ཝི་ཡ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལེ་ཧེ་ཝ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི. ཨི་མཱ་སཾ ཙ་ཏ་སྶ་ནྣཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ནཾ མ་གྒོ་ཏི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒོ, པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒོ ཨེ་ཝ པ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒ་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ, པ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་རཱི་ཡ་ནྟེ ཝུ་ཙྩ་ནྟེ ཨེ་ཏྠ ནཱ་ནཱ་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ ག་མྦྷཱི་རཱ ཨ་ཏྠཱ ཨི་ཏི པ་ཀ་ར་ཎཾ.
ཏ་དེ་ཏཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒ་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠ་ས་མྤ་ནྣཾ བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ ག་མྦྷཱི་རཾ ག་མྦྷཱི་ར་ཏྠཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ སུ་ཉྙ་ཏཱ་པ་ཊི་ས་ཉྙུ་ཏྟཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ཝི་སེ་ས་སཱ་དྷ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་ཊི་སེ་དྷ་ནཾ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་ཝ་ར་ར་ཏ་ནཱ་ཀ་ར་བྷཱུ་ཏཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཝི་ལཱ་ས་ཝི་སེ་ས་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ སཾ་སཱ་ར་བྷཱི་རུ་ཀཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཏ་དུ་པཱ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་སྶཱ་ས་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ནཱ་ས་ན་ཏྠ་ཉྩ ག་མྦྷཱི་ར་ཏྠཱ་ན་ཉྩ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཝ་ར་ཎེ་ན སུ་ཛ་ན་ཧ་ད་ཡ་པ་རི་ཏོ་ས་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་མ་ཧཱ་པ་དཱི་པཱ་ཝ་བྷཱ་སེ་ན ས་ཀ་ལ་ཛ་ན་ཝི་ཏྠ་ཏ་མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་སི་ནེ་ཧ་སི་ནི་དྡྷ་ཧ་ད་ཡེ་ན ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ་ན་ཧ་ད་ཡ་ག་ཏ་ཀི་ལེ་ས་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝི་དྷ་མ་ན་ཏྠ་མུ་ཛྫ་ལི་ཏ་སྶ ས་དྡྷ་མྨ་མ་ཧཱ་པ་དཱི་པ་སྶ ཏ་ད་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་ས་ན་སི་ནེ་ཧ་པ་རི་སེ་ཀེ་ན པ་ཉྩ་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཝི་ར་ཏ་མུ་ཛྫ་ལ་ན་མི་ཙྪ་ཏཱ ལོ་ཀཱ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀེ་ན ས་ཏྠུ་ཀ་པྤེ་ན དྷ་མྨ་རཱ་ཛ་སྶ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རེ་ན བྷཱ་སི་ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ལེ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏ་མེ་ཝ ས་ངྒཱི་ཏིཾ ཨཱ་རོ་པི་ཏཾ.
ཏ་དེ་ཏཾ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀ་ནྟི ཏཱི་སུ པི་ཊ་ཀེ་སུ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ. དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡོ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡོ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡོ ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡོ ཁུ་དྡ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡོ་ཏི པ་ཉྩ་སུ མ་ཧཱ་ནི་ཀཱ་ཡེ་སུ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཧཱ་ནི་ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ. སུ་ཏྟཾ གེ་ཡྻཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ གཱ་ཐཱ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ ཝེ་ད་ལླ་ནྟི ན་ཝ་སུ ས་ཏྠུ སཱ་ས་ན་ངྒེ་སུ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ གེ་ཡྻ་ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་ངྒ་དྭ་ཡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ.
‘‘དྭཱ་སཱི་ཏི བུ་དྡྷ་ཏོ ག་ཎྷིཾ, དྭེ ས་ཧ་སྶཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ཏོ;
ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཡེ མེ དྷ་མྨཱ པ་ཝ་ཏྟི་ནོ’’ཏི. (ཐེ་ར་གཱ. ༡༠༢༧) –
དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་ཏྠེ་རེ་ན པ་ན པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ ཨཱ་རོ་པི་ཏེ་ན པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ཏོ ག་ཧི་ཏེ་སུ དྭཱི་སུ དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ཧ་སྶེ་སུ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ཏ་སྶ ཏ་ཡོ ཝ་གྒཱ – མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་གྒོ, ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒོ་ཏི. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཝ་གྒ་སྨིཾ ད་ས་ད་ས་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་དི་ཀཱ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཀ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ས་མ་ཏིཾ་ས ཀ་ཐཱ. ཨེ་ཝ་མ་ནེ་ཀ་དྷཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏ་སྶ ཨི་མ་སྶ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒ་པྤ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་པུ་བྦཾ ཨ་པུ་བྦ་པ་ད་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ. ཨི་མ་ཉྷི པ་ཀ་ར་ཎཾ པཱ་ཋ་ཏོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨུ་དྡི་ས་ནྟེ་ན ཙ ནི་དྡི་ས་ནྟེ་ན ཙ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཉྩ, ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟེ་ནཱ་པི ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ་ཉྩ. ཏཾ ཀི་སྶ་ཧེ་ཏུ? ག་མྦྷཱི་ར་ཏྟཱ ཨི་མ་སྶ པ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ལོ་ཀ་ཧི་ཏཱ་ཡ ལོ་ཀེ ཙི་ར་ཊྛི་ཏ་ཏྠཾ.
ཏ་ཏྠ ས་མ་ཏིཾ་སཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་སུ ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ ཀ་སྨཱ ཨཱ་དི་ཏོ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ཙེ? ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཊི་པ་ཏྟི་མ་ལ་ཝི་སོ་དྷ་ཀ་ཏྟེ་ན པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ, ཨཱ་དི་མེ་ཝ ཝི་སོ་དྷེ་ཧི ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཀོ ཙཱ་དི ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ, སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ དི་ཊྛི ཙ ཨུ་ཛུ་ཀཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༣༦༩)?
ཨུ་ཛུ་ཀཱ དི་ཊྛཱི་ཏི ཧི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ་པི ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ ཨཱ་དི་ཏོ ཀ་ཐི་ཏཱ.
ཨ་པ་ར་མྤི ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཧོ་ཏི. ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཧོ་ཏི? ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ ‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ ‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སཱ་སྶ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཾ ‘ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤཾ ‘མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཾ ‘ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཾ ‘མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟཾ ‘ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟཾ ‘མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝཾ ‘ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝཾ ‘མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མཾ ‘ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མཾ ‘མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་མྨཱ་ས་ཏིཾ ‘ས་མྨཱ་ས་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, མི་ཙྪཱ་ས་ཏིཾ ‘མི་ཙྪཱ་ས་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷིཾ ‘ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷིཾ ‘མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སཱ་སྶ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༡༣༦ ཨཱ་ད་ཡོ).
པུ་བྦ་ངྒ་མ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཧི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ སི་དྡྷཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱི་ན་མྤི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཏཱ་ཝ སོ་དྷེ་ཏུཾ ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ ཨཱ་དི་ཏོ ཀ་ཐི་ཏཱ.
‘‘ཨ་པི་ཙུ་དཱ་ཡི, ཏི་ཊྛ་ཏུ པུ་བྦ་ནྟོ, ཏི་ཊྛ་ཏུ ཨ་པ་ར་ནྟོ, དྷ་མྨཾ ཏེ དེ་སེ་སྶཱ་མི – ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏི ཨི་དཾ ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྶུ་པྤཱ་དཱ ཨི་དཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨི་དཾ ན ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཨི་དཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༢.༢༧༡) ཙ –
པུ་བྦ་ནྟཱ་པ་ར་ནྟ་དི་ཊྛི་ཡོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཉཱ་ཎ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ ཨཱ་དི་ཏོ ཀ་ཐི་ཏཱ.
‘‘ཨ་ལཾ, སུ་བྷ་དྡ, ཏི་ཊྛ་ཏེ་ཏཾ ‘ས་བྦེ ཏེ ས་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྦྷ་ཉྙིཾ་སུ, ས་བྦེ་ཝ ན ཨ་བྦྷ་ཉྙིཾ་སུ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨ་བྦྷ་ཉྙིཾ་སུ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ན ཨ་བྦྷ་ཉྙིཾ་སཱུ’ཏི. དྷ་མྨཾ ཏེ, སུ་བྷ་དྡ, དེ་སེ་སྶཱ་མི, ཏཾ སུ་ཎཱ་ཧི སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཧི, བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༡༣) ཙ –
པུ་ཐུ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཱ་ནཾ ཝཱ་དེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶ དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ, ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀེ ཙ མ་གྒེ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ ཨཱ་དི་ཏོ ཀ་ཐི་ཏཱ.
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒཱ་ནི ས་པྤུ་རི་ས་སཾ་སེ་ཝོ, ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ, ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་པ་ཏྟཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༤༦; དཱི. ནི. ༣.༣༡༡) ཙ –
‘‘ས་དྡྷཱ་ཛཱ་ཏོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟོ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏི, པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནྟོ སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧ་ཏི, ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི, སུ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་ཏི, དྷཱ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏི, ཨ་ཏྠཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏོ དྷ་མྨཱ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཁ་མ་ནྟི, དྷ་མྨ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ ཚ་ནྡོ ཛཱ་ཡ་ཏི, ཚ་ནྡ་ཛཱ་ཏོ ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི, ཨུ་སྶ་ཧི་ཏྭཱ ཏུ་ལེ་ཏི, ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ པ་ད་ཧ་ཏི, པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཀཱ་ཡེ་ན ཙེ་ཝ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ ནཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༢.༡༨༣, ༤༣༢) ཙ –
‘‘ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི…པེ… སོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎ’’ནྟི ཨཱ་དཱི་ནི (དཱི. ནི. ༡.༡༩༠) ཙ –
ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་དཱ་ནི ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ནྟེ་ན སུ་ཏ་མ་ཡེ ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མེ་ན ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ ཨཱ་དི་ཏོ ཀ་ཐི་ཏཱ.
སཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ ཨུ་དྡེ་ས་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན དྭི་དྷཱ ཋི་ཏཱ. ཨུ་དྡེ་སེ ‘‘སོ་ཏཱ་ཝ་དྷཱ་ནེ པ་ཉྙཱ སུ་ཏ་མ་ཡེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཏེ་ས་ཏྟ་ཏི ཉཱ་ཎཱ་ནི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ནི. ནི་དྡེ་སེ ‘‘ཀ་ཐཾ སོ་ཏཱ་ཝ་དྷཱ་ནེ པ་ཉྙཱ སུ་ཏ་མ་ཡེ ཉཱ་ཎཾ. ‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ’ཏི སོ་ཏཱ་ཝ་དྷཱ་ནཾ, ཏཾ་པ་ཛཱ་ན་ནཱ པ་ཉྙཱ སུ་ཏ་མ་ཡེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཏེ་ས་ཏྟ་ཏི ཉཱ་ཎཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཝ་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནཱི་ཏི.
ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
(༡) མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ
༡. ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ
མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ཏ་ཏྠ ཨུ་དྡེ་སེ ཏཱ་ཝ སོ་ཏཱ་ཝ་དྷཱ་ནེ པ་ཉྙཱ སུ་ཏ་མ་ཡེ ཉཱ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ སོ་ཏས་དྡོ ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་པྤ་བྷེ་དོ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས –
མཾ་ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉཱ་ཎེ་སུ, ཏ་ཎྷཱ་དཱི་སུ ཙ དི་སྶ་ཏི;
དྷཱ་རཱ་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ, ཙི་ཏྟ་ས་ནྟ་ཏི་ཡ་མྤི ཙ.
‘‘སོ་ཏཱ་ཡ་ཏ་ནཾ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ སོ་ཏི་ནྡྲི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༡༥༧) ཧི ཨ་ཡཾ སོ་ཏ་ས་དྡོ མཾ་ས་སོ་ཏེ དི་སྶ་ཏི. ‘‘སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༩༥) སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ. ‘‘དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༣.༣༥༦) ཉཱ་ཎ་སོ་ཏེ. ‘‘ཡཱ་ནི སོ་ཏཱ་ནི ལོ་ཀ་སྨི་ནྟི ཡཱ་ནི ཨེ་ཏཱ་ནི སོ་ཏཱ་ནི མ་ཡཱ ཀི་ཏྟི་ཏཱ་ནི པ་ཀི་ཏྟི་ཏཱ་ནི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནི པ་ཉྙ་པི་ཏཱ་ནི པ་ཊྛ་པི་ཏཱ་ནི ཝི་ཝ་རི་ཏཱ་ནི ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནི ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ་ནི པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ནི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཏ་ཎྷཱ་སོ་ཏོ དི་ཊྛི་སོ་ཏོ ཀི་ལེ་ས་སོ་ཏོ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སོ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སོ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཨ་ཛི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༤) ཏ་ཎྷཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ‘‘ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ མ་ཧ་ནྟཾ དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷཾ ག་ངྒཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ སོ་ཏེ་ན ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༤.༢༤༡) ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ་ཡཾ. ‘‘ཨ་རི་ཡ་སྶེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡ་དི་དཾ སོ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ. ‘‘པུ་རི་ས་སྶ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སོ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏོ ཨ་བྦོ་ཙྪི་ནྣཾ ཨི་དྷ ལོ་ཀེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཉྩ པ་ར་ལོ་ཀེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༣.༡༤༩) ཙི་ཏྟ་ས་ནྟ་ཏི་ཡཾ. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཡཾ མཾ་ས་སོ་ཏེ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་ན སོ་ཏེ་ན ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ན, ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་ཝ་དྷཱི་ཡ་ཏི ཨ་ཝ་ཏྠཱ་པཱི་ཡ་ཏི ཨ་པྤཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི སོ་ཏཱ་ཝ་དྷཱ་ནཾ. ཀིཾ ཏཾ? སུ་ཏཾ. སུ་ཏ་ཉྩ ནཱ་མ ‘‘བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི སུ་ཏ་དྷ་རོ སུ་ཏ་ས་ནྣི་ཙ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༣༩) ཝི་ཡ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ ཨ་ཝ་དྷཱ་རི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ, ཏཾ ཨི་དྷ སོ་ཏཱ་ཝ་དྷཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨིཾ སོ་ཏཱ་ཝ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ སུ་ཏེ པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ སོ་ཏཱ་ཝ་དྷཱ་ནེ པ་ཉྙཱ. པ་ཉྙཱཏི ཙ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་ཀ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན པ་ཉྙཱ, ཏེ་ན ཏེ་ན ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ནཱ པ་ཀཱ་རེ་ན དྷ་མྨེ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི་པི པ་ཉྙཱ.
སུ་ཏ་མ་ཡེ ཉཱ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ སུ་ཏས་དྡོ ཏཱ་ཝ ས་ཨུ་པ་ས་གྒོ ཨ་ནུ་པ་ས་གྒོ ཙ –
ག་མ་ནེ ཝི་སྶུ་ཏེ ཏི་ནྟེ་ནུ་ཡོ་གོ་པ་ཙི་ཏེ་པི ཙ;
ས་དྡེ ཙ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་ར་ཉཱ་ཏེ ཙ དི་སྶ་ཏི.
ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ ‘‘སེ་ནཱ་ཡ པ་སུ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ག་ཙྪ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སུ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶ པ་སྶ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨུ་དཱ. ༡༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༥) ཝི་སྶུ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཱ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་སྶ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་ཙི. ༦༥༧) ཏི་ནྟཱ ཏི་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཡེ ཛྷཱ་ན་པ་སུ་ཏཱ དྷཱི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༡༨༡) ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི པུ་ཉྙཾ པ་སུ་ཏཾ ཨ་ན་པྤ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཁུ. པཱ. ༧.༡༢; པེ. ཝ. ༢༥) ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༤༡) ས་དྡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི སུ་ཏ་དྷ་རོ སུ་ཏ་ས་ནྣི་ཙ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༣༩) སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་དྷ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷ པ་ན་སྶ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཏ་མ་ཡེ ཉཱ་ཎནྟི ཡཱ ཨེ་སཱ ཨེ་ཏཾ སུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ ཨ་ཝ་དྷཱ་རི་ཏཾ ས་དྡྷ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་པ་ཋ་མ་ཉྩ ཨ་པ་རཱ་པ་ར་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ, ཏཾ ‘‘སུ་ཏ་མ་ཡེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, སུ་ཏ་མ་ཡཾ ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཏ་མ་ཡེ་ཏི ཙ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ, ཡ་ཐཱ ‘‘ན ཧེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦེ’’ (ཀ་ཐཱ. ༡, ༡༥-༡༨). ‘‘ཝ་ན་པྤ་གུ་མྦེ ཡ་ཐཱ ཕུ་སྶི་ཏ་གྒེ’’ (ཁུ. པཱ. ༦.༡༣; སུ. ནི. ༢༣༦). ‘‘ན་ཏྠི ཨ་ཏྟ་ཀཱ་རེ ན་ཏྠི པ་ར་ཀཱ་རེ ན་ཏྠི པུ་རི་ས་ཀཱ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༡༦༨) པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སུ་ཏ་མ་ཡཾ ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ སུ་ཏེ་ན པ་ཀ་ཏོ ཕ་སྶཱ་དི་ཀོ དྷ་མྨ་པུ་ཉྫོ སུ་ཏ་མ་ཡོ, ཏ་སྨིཾ སུ་ཏ་མ་ཡེ དྷ་མྨ་པུ་ཉྫེ པ་ཝ་ཏྟཾ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ སུ་ཏ་མ་ཡེ ཉཱ་ཎཾ. ས་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨེ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཉཱ་ཎཾ. ཏཾ་ཡེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ཨ་ནི་ཡ་མེ་ན ‘‘པ་ཉྙཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ‘‘ཉཱ་ཎ’’ནྟི ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཉཱ་ཎ་ཉྩ ནཱ་མ ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨ་ཀྑ་ལི་ཏ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝཱ ཀུ་ས་ལི་སྶཱ་ས་ཁི་ཏྟ་ཨུ་སུ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཝི་ཡ, ཝི་ས་ཡོ་བྷཱ་ས་ན་ར་སཾ པ་དཱི་པོ ཝི་ཡ, ཨ་ས་མྨོ་ཧ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏ་སུ་དེ་ས་ཀོ ཝི་ཡ. ‘‘ས་མཱ་ཧི་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༧༡) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་མཱ་དྷི་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་སུ ཧི ས་བྷཱ་ཝོ ཝཱ སཱ་མ་ཉྙཾ ཝཱ ལ་ཀྑ་ཎཾ ནཱ་མ, ཀི་ཙྩཾ ཝཱ ས་མྤ་ཏྟི ཝཱ ར་སོ ནཱ་མ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ, ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༢. སུ་ཏྭཱ་ན སཾ་ཝ་རེ པ་ཉྙཱཏི –
པཱ་ཏི་མོ་ཀྑོ ས་ཏཱི ཙེ་ཝ, ཉཱ་ཎཾ ཁ་ནྟི ཏ་ཐེ་ཝ ཙ;
ཝཱི་རི་ཡཾ པ་ཉྩི་མེ དྷ་མྨཱ, སཾ་ཝ་རཱ་ཏི པ་ཀཱ་སི་ཏཱ.
‘‘ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རེ་ན ཨུ་པེ་ཏོ ཧོ་ཏི ས་མུ་པེ་ཏོ ཨུ་པཱ་ག་ཏོ ས་མུ་པཱ་ག་ཏོ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ས་མྤ་ནྣོ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༡༡) ཨཱ་ག་ཏོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རོ. ‘‘ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ན ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི ཧོ་ཏི ནཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒཱ་ཧཱི. ཡ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཏ་སྶ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ར་ཀྑ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ, ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༢༡༣; མ. ནི. ༡.༢༩༥; སཾ. ནི. ༤.༢༣༩; ཨ. ནི. ༣.༡༦) ན་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ ས་ཏི་སཾ་ཝ་རོ.
‘‘ཡཱ་ནི སོ་ཏཱ་ནི ལོ་ཀ་སྨིཾ (ཨ་ཛི་ཏཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ),
ས་ཏི ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ;
སོ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཾ བྲཱུ་མི, པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏེ པི་དྷཱི་ཡ་རེ’’ཏི . (ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཨ་ཛི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ ༦༠; སུ. ནི. ༡༠༤༡) –
ཨཱ་ག་ཏོ ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རོ. ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ཝཱ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༣; ཨ. ནི. ༦.༥༨) ན་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ནཱ་སཾ་ཝ་རོ, སོ་པི ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ. ‘‘ཁ་མོ ཧོ་ཏི སཱི་ཏ་སྶ ཨུ་ཎྷ་སྶ ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཡ པི་པཱ་སཱ་ཡ ཌཾ་ས་མ་ཀ་ས་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ས་རི་ས་པ་ས་མྥ་སྶཱ་ནཾ དུ་རུ་ཏྟཱ་ནཾ དུ་རཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ སཱ་རཱི་རི་ཀཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཏི་བྦཱ་ནཾ ཁ་རཱ་ནཾ ཀ་ཊུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་སཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་མ་ནཱ་པཱ་ནཾ པཱ་ཎ་ཧ་རཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༤; ཨ. ནི. ༤.༡༡༤; ༦.༥༨) ཨཱ་ག་ཏོ ཁ་ནྟི་སཾ་ཝ་རོ. ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི པ་ཛ་ཧ་ཏི ཝི་ནོ་དེ་ཏི བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༦; ཨ. ནི. ༤.༡༡༤; ༦.༥༨) ན་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ. ‘‘ཨི་དྷ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༨) ཨཱ་ག་ཏོ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཾ་ཝ་རོ, སོ་པི ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ. ཏེ་སུ ས་ཏྟ་སུ སཾ་ཝ་རེ་སུ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ སཾ་ཝ་རཱ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཏེ་སུ ཙ ཝི་སེ་སེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རོ. ས་བྦོ་པི ཙཱ་ཡཾ སཾ་ཝ་རོ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ སཾ་ཝ་རི་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ནཾ སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཏོ སཾ་ཝ་རོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སུ་ཏ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎེ ཝུ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ སཾ་ཝ་ར་ནྟ་སྶ སཾ་ཝ་རཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཏ་སྨིཾ སཾ་ཝ་རེ པ་ཝ་ཏྟཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ ‘‘སུ་ཏྭཱ་ན སཾ་ཝ་རེ པ་ཉྙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠེ སུ་ཏྭཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ སུ་ཏ་ཧེ་ཏུ་ནཱ སཾ་ཝ་རེ པ་ཉྙཱ་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ.
སཱི་ལ་མ་ཡེ ཉཱ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ སཱི་ལ་ནྟི སཱི་ལ་ན་ཊྛེ་ན སཱི་ལཾ. ཀི་མི་དཾ སཱི་ལ་ནཾ ནཱ་མ? ས་མཱ་དྷཱ་ནཾ ཝཱ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ སུ་སཱི་ལྱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཝཱ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་དྭ་ཡཾ ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟི. ཨ་ཉྙེ པ་ན ‘‘ཨ་དྷི་སེ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཙཱ་ར་ཊྛེ་ན ཏ་སྶཱི་ལ་ཊྛེ་ན སི་ར་ཊྛེ་ན སཱི་ཏ་ལ་ཊྛེ་ན སི་ཝ་ཊྛེ་ན སཱི་ལ’’ནྟི ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི.
སཱི་ལ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཏ་སྶ, བྷི་ནྣ་སྶཱ་པི ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ;
ས་ནི་ད་སྶ་ན་ཏྟཾ རཱུ་པ་སྶ, ཡ་ཐཱ བྷི་ནྣ་སྶ ནེ་ཀ་དྷཱ.
ཡ་ཐཱ ཧི ནཱི་ལ་པཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ བྷི་ནྣ་སྶཱ་པི རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ས་ནི་ད་སྶ་ན་ཏྟཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ནཱི་ལཱ་དི་བྷེ་དེ་ན བྷི་ནྣ་སྶཱ་པི ས་ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝཱ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏོ, ཏ་ཐཱ སཱི་ལ་སྶ ཙེ་ཏ་ནཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ བྷི་ནྣ་སྶཱ་པི ཡ་དེ་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ ས་མཱ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ སཱི་ལ་ནཾ, ཏ་དེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཙེ་ཏ་ནཱ་དི་བྷེ་དེ་ན བྷི་ནྣ་སྶཱ་པི ས་མཱ་དྷཱ་ན་པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝཱ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏོ. ཨེ་ཝཾ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ པ་ན་སྶ –
‘‘དུ་སྶཱི་ལྱ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ཏཱ, ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་གུ་ཎོ ཏ་ཐཱ;
ཀི་ཙྩ་ས་མྤ་ཏྟི ཨ་ཏྠེ་ན, ར་སོ ནཱ་མ པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི’’.
ཏ་སྨཱ ཨི་དཾ སཱི་ལཾ ནཱ་མ ཀི་ཙྩ་ཊྛེ་ན ར་སེ་ན དུ་སྶཱི་ལྱ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ར་སཾ, ས་མྤ་ཏྟི་ཨ་ཏྠེ་ན ར་སེ་ན ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ར་ས་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
སོ་ཙེ་ཡྻ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་ཡི་དཾ ཏ་སྶ ཝི་ཉྙུ་ཧི;
ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཉྩ ཧི་རཱི ཙེ་ཝ, པ་ད་ཊྛཱ་ནནྟི ཝ་ཎྞི་ཏཾ. –
ཏ་ཡི་དཾ སཱི་ལཾ ‘‘ཀཱ་ཡ་སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཝ་ཙཱི་སོ་ཙེ་ཡྻཾ མ་ནོ་སོ་ཙེ་ཡྻ’’ནྟི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༦༦) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་སོ་ཙེ་ཡྻ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, སུ་ཙི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ཏི ག་ཧ་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ཉྩ པ་ན ཏ་སྶ ཝི་ཉྙཱུ་ཧི པ་ད་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝ་ཎྞི་ཏཾ, ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཧི་རོ་ཏྟ་པྤེ ཧི ས་ཏི སཱི་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི ཙ, ཨ་ས་ཏི ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ན ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷེ་ན སཱི་ལེ་ན ས་ཧ་ག་ཏཾ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ སཱི་ལ་མ་ཡེ ཉཱ་ཎཾ. ཨ་ཐ ཝཱ སཱི་ལ་མེ་ཝ པ་ཀ་ཏཾ སཱི་ལ་མ་ཡཾ, ཏ་སྨིཾ སཱི་ལ་མ་ཡེ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ. ཨ་སཾ་ཝ་རེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ཙ, སཾ་ཝ་རེ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ཙ, སཾ་ཝ་ར་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ཙ, སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝོ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ཙ སཱི་ལ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ.
༣. སཾ་ཝ་རི་ཏྭཱ ས་མཱ་ད་ཧ་ནེ པ་ཉྙཱཏི སཱི་ལ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎེ ཝུ་ཏྟ་སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རེ་ན སཾ་ཝ་རི་ཏྭཱ སཾ་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ས་མཱ་ད་ཧ་ནྟ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མཱ་ད་ཧ་ནེ པ་ཝ་ཏྟཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ. ས་མཾ ས་མྨཱ ཙ ཨཱ་ད་ཧ་ནཾ ཋ་པ་ན་ནྟི ཙ ས་མཱ་ད་ཧ་ནཾ, ས་མཱ་དྷི་སྶེ་ཝེ་ཏཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ.
ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡེ ཉཱ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ས་མཱ་དྷི. ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ས་མཱ་དྷི? ས་མཱ་དྷཱ་ན་ཊྛེ་ན ས་མཱ་དྷི. ཀི་མི་དཾ ས་མཱ་དྷཱ་ནཾ ནཱ་མ? ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ས་མཾ ས་མྨཱ ཙ ཨཱ་དྷཱ་ནཾ, ཋ་པ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ ས་མཾ ས་མྨཱ ཙ ཨ་ཝི་ཀྑི་པ་མཱ་ནཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞཱ ཙ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཨི་དཾ ས་མཱ་དྷཱ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶ ཁོ པ་ན ས་མཱ་དྷི་སྶ –
ལ་ཀྑ་ཎཾ ཏུ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ, ཝི་ཀྑེ་པ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ནཾ ར་སོ;
ཨ་ཀ་མྤ་ནམུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ སུ་ཁཾ པ་ན.
བྷཱ་ཝཱི་ཡ་ཏི ཝ་ཌྜྷཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ, ས་མཱ་དྷི ཨེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ནཱ ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ, ས་མཱ་དྷི་སྶ ཝཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝ་ཌྜྷ་ནཱ ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ. ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཉྙཾ བྷཱ་ཝ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. པུ་བྦེ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡེ ཉཱ་ཎཾ.
༤. པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ པ་ཉྙཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་ཙྩ ཕ་ལ་མེ་ཏཱི་ཏི པ་ཙྩ་ཡོ. པ་ཊི་ཙྩཱཏི ན ཝི་ནཱ ཏེ་ན, ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པི་ཙ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏྠོ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ, ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ བ་ཧུ་ཝི་དྷ་ཏྟཱ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧེ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནེ ཙ པ་ཉྙཱ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ པ་ཉྙཱ.
དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨས་དྡོ ཏཱ་ཝ ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཉྙཱ་པུ་ཉྙ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ནི་སྶ་ཏྟ་ཏཱ་ཝི་ཀཱ་ར་གུ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷི ‘‘ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ཏི་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ༡) ས་བྷཱ་ཝེ དི་སྶ་ཏི.
‘‘ཡ་སྶེ་ཏེ ཙ་ཏུ་རོ དྷ་མྨཱ, ས་དྡྷ་སྶ གྷ་ར་མེ་སི་ནོ;
ས་ཙྩཾ དྷ་མྨོ དྷི་ཏི ཙཱ་གོ, ས ཝེ པེ་ཙྩ ན སོ་ཙ་ཏཱི’’ཏི. (སུ. ནི. ༡༩༠) –
ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཉྙཱ་ཡཾ.
‘‘ན ཧི དྷ་མྨོ ཨ་དྷ་མྨོ ཙ, ཨུ་བྷོ ས་མ་ཝི་པཱ་ཀི་ནོ;
ཨ་དྷ་མྨོ ནི་ར་ཡཾ ནེ་ཏི, དྷ་མྨོ པཱ་པེ་ཏི སུ་གྒ་ཏི’’ནྟི. (ཐེ་ར་གཱ. ༣༠༤) –
ཨཱ་དཱི་སུ པུ་ཉྙེ. ‘‘པ་ཉྙ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ ནི་རུ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. དུ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ༡༠༦-༡༠༨) པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ. ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༢༣༣-༢༣༤) ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ. ‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི སུ་ཏྟཾ གེ་ཡྻཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༥.༧༣) པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཾ. ‘‘ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟི (དྷ. ས. ༡༢༡). དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༣༧༣; མ. ནི. ༡.༡༡༥) ནི་སྶ་ཏྟ་ཏཱ་ཡཾ. ‘‘ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཱ ཛ་རཱ་དྷ་མྨཱ མ་ར་ཎ་དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༡༠.༡༠༧) ཝི་ཀཱ་རེ. ‘‘ཚ་ནྣཾ བུ་དྡྷ་དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ནི. ༥༠) གུ་ཎེ. ‘‘ཧེ་ཏུ་མྷི ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༧༢༠) པ་ཙྩ་ཡེ. ‘‘ཋི་ཏཱ་ཝ སཱ དྷཱ་ཏུ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏ་ཏཱ དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༢.༢༠; ཨ. ནི. ༣.༡༣༧) པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣེ. སྭཱ་ཡ་མི་དྷཱ་པི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣེ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ, པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི དྷཱ་རཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཾ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཨ་པ་ཏ་མཱ་ནཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ, ས་ཀ་ས་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎེ དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ, ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ཝ་དྷཱ་རཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ དྷ་མྨཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི དྷཱ་རཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི དྷ་མྨཱ, པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཙེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཙ ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི, པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྶཾ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཡཾ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎཾ. ཨི་ད་ཉྷི ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎེ ཝུ་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མཱ་ཧི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཡོ་ག་མཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཏེ་སཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ཀ་སྨཱ ‘‘དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་པ་རི་གྒ་ཧ་སྶ སི་དྡྷ་ཏྟཱ. པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་པྤ་ནྣེ ཧི ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏེ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧོ ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ཀཱ་ཏུཾ. ཏ་སྨཱ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎ་ག་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ པུ་བྦེ སི་དྡྷཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཡ ‘‘ས་མཱ་ད་ཧི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ པ་ཉྙཱ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཡུ་ག་ན་དྡྷ་ཏྟཱ.
‘‘ས་མཱ་ད་ཧི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཙེ ཝི་པ་སྶ་ཏི, ཝི་པ་སྶ་མཱ་ནོ ཏ་ཐཱ ཙེ ས་མཱ་ད་ཧེ;
ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཙ ས་མ་ཐོ ཏ་དཱ ཨ་ཧུ, ས་མཱ་ན་བྷཱ་གཱ ཡུ་ག་ན་དྡྷཱ ཝ་ཏྟ་རེ’’ཏི. –
ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ས་མཱ་དྷིཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་མཱ་དྷི་ཉྩ ཉཱ་ཎ་ཉྩ ཡུ་ག་ན་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ, ཏཱ་ཝ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཉཱ་པ་ན་ཏྠཾ ‘‘པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ པ་ཉྙཱ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎ’’མི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༥. ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ པ་ཉྙཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝཾ, ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཀྑ་ཎཾ ཝཱ པ་ཏྭཱ ཨ་ཏི ཨི་ཏཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ཏི ཨ་ཏཱི་ཏཱ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ན ཨཱ་ག་ཏཱ ན ས་མྤ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ, ཏཾ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཨུ་དྡྷཾ པ་ནྣཱ ག་ཏཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ. ཨ་དྡྷཱ ས་ནྟ་ཏི་ཁ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ ས་ནྟ་ཏི་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏེ་སཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ལ་ཀྑ་ཎེ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ལཱ་པ་ཝ་སེ་ན རཱ་སིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ ནི་ཙྪ་ཡ་ནེ ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ནེ པ་ཉྙཱ.
ས་མྨ་ས་ནེ ཉཱ་ཎནྟི ས་མྨཱ ཨཱ་མ་ས་ནེ ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ནེ པེ་ཀྑ་ཎེ ཉཱ་ཎཾ, ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ན་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ད་ཉྷི ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཉཱ་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎེ ཋི་ཏ་སྶ ‘‘ཡཾ་ཀི་ཉྩི རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ས་བྦཾ ཏཾ རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ས་མྨ་ས་ནཾ, དུ་ཀྑ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ས་མྨ་ས་ནཾ, ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ས་མྨ་ས་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊི. མ. ༡.༤༨) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ས་མྨ་ས་ན་ཝ་སེ་ན པུ་བྦེ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏེ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ནྡྷེ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ན་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
༦. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཱ་ནུ་པ་སྶ་ནེ པ་ཉྙཱཏི ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ད་སྶ་ནེ བྷ་ངྒ་ད་སྶ་ནེ པ་ཉྙཱ. ཡ་སྨཱ ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ བྷི་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཨུ་ད་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་པི བྷེ་དེ་ཡེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཝུ་ཏྟོ་པི ཨུ་ད་ཡོ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ད་སྶ་ནེ་ན ཝཱ ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ན་སྶ སི་དྡྷ་ཏྟཱ ཨུ་ད་ཡོ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ན ཧི ཨུ་ད་ཡཾ ཝི་ནཱ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཾ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཱ་ནུ་པ་སྶ་ནེ པ་ཉྙཱ’’ཏི ཨ་ཝུ་ཏྟེ་པི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི ནི་ཡ་མི་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ནཾ སི་དྡྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝུ་ཏྟ་སྶ ས་མྨ་ས་ན་ཉཱ་ཎ་སྶ པཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ་ས་མྨ་ས་ནེ་ཡེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊཱི་བྷཱུ་ཏེ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡེ པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ. ཏ་ཉྷི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡེ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏོ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༧. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱཏི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ བྷ་ངྒ་ཏོ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་སྶི་ཏྭཱ. བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནེ པ་ཉྙཱ ཝི་པ་སྶ་ནེ ཉཱ་ཎནྟི ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ བྷ་ངྒ་ཏོ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ བྷ་ངྒཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནེ ཡཱ པ་ཉྙཱ, ཏཾ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་པ་སྶ་ནཱཏི ཙ ཝི་ཝི་དྷཱ པ་སྶ་ནཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཛཱ་ན་ནཱ པ་སྶ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ས་ངྑཱ ‘‘བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནེ པ་ཉྙཱ ཝི་པ་སྶ་ནེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཱ སི་ཁཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཨི་ད་མེ་ཝ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཋི་ཏ་སྶ མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶཱ སི་དྡྷཱ་ཡ ཏཾ སི་དྡྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ་ཝ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སི་ཁཾ ཉཱ་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ སུ་པ་རི་དི་ཊྛ་ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་སྶ སུ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ལ་ཧུཾ ལ་ཧུཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་སུ ཉཱ་ཎེ ཏི་ཀྑེ ཝ་ཧ་ནྟེ ཨུ་ད་ཡཾ པ་ཧཱ་ཡ བྷ་ངྒེ ཨེ་ཝ ས་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི, ཏ་སྶ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ ས་ངྑཱ་རཱ བྷི་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི པ་སྶ་ཏོ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
༨. བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཉྙཱཏི ཨུ་པྤཱ་ད་པ་ཝ་ཏྟ་ནི་མི་ཏྟ་ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱ་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱི་ནཾ བྷ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ པཱི་ལཱ༹་ཡོ་ག་ཏོ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ག་ཧ་ཎཱུ་པ་ག་མ་ནེ པ་ཉྙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཏ་སྨིཾ བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནེ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, པ་ཉྙཱ, ཏཾ ‘‘བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨཱ་དཱི་ན་ཝེ ཉཱ་ཎནྟི བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ. ‘‘ཡཱ ཙ བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཉྙཱ, ཡ་ཉྩ ཨཱ་དཱི་ན་ཝེ ཉཱ་ཎཾ, ཡཱ ཙ ནི་བྦི་དཱ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ, བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝ ནཱ་ན’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༢༢༧) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་མི་ཝ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་མྤི ཨ་ཝ་ཏྠཱ་བྷེ་དེ་ན མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་དི ཝི་ཡ ཏི་ཝི་དྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་སུ སི་དྡྷཱ་སུ ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ སི་དྡྷཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་པི ཝུ་ཏྟཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ བྷ་ངྒཱ་ར་མྨ་ཎཾ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ནྟ་སྶ བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཏི་བྷ་ཝ་ཙ་ཏུ་ཡོ་ནི་པ་ཉྩ་ག་ཏི་ས་ཏྟ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ན་ཝ་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ་སུ པ་བྷེ་ད་ཀཱ ས་ངྑཱ་རཱ སུ་ཁེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ བྷཱི་རུ་ཀ་པུ་རི་ས་སྶ སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷ་དཱི་པི་ཨ་ཙྪ་ཏ་ར་ཙྪ་ཡ་ཀྑ་ར་ཀྑ་ས་ཙ་ཎྜ་གོ་ཎ་ཙ་ཎྜ་ཀུ་ཀྐུ་ར་པ་བྷི་ནྣ- མ་ད་ཙ་ཎྜ་ཧ་ཏྠི་གྷོ་ར་ཨཱ་སི་ཝི་ས་ཨ་ས་ནི་ཝི་ཙ་ཀྐ་སུ་སཱ་ན་ར་ཎ་བྷཱུ་མི་ཛ་ལི་ཏ་ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་བྷ་ཡཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཏ་སྶ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཱ ས་ངྑཱ་རཱ ནི་རུ་དྡྷཱ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི པ་སྶ་ཏོ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ བྷ་ཡ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ནྟ་སྶ བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ས་བྦ་བྷ་ཝ་ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཋི་ཏི་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ་སུ ནེ་ཝ ཏཱ་ཎཾ ན ལེ་ཎཾ ན ག་ཏི ན པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ས་བྦ་བྷ་ཝ་ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཋི་ཏི་ནི་ཝཱ་ས་ག་ཏེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨེ་ཀ་ས་ངྑཱ་རེ་པི པ་ཏྠ་ནཱ ཝཱ པ་རཱ་མཱ་སོ ཝཱ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཡོ བྷ་ཝཱ ཝཱི་ཏ་ཙྩི་ཏ་ངྒཱ་ར་པུ་ཎྞཱ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་ཡོ ཝི་ཡ, ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ གྷོ་ར་ཝི་སཱ ཨཱ་སི་ཝི་སཱ ཝི་ཡ, པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་སི་ཀཱ ཝ་དྷ་ཀཱ ཝི་ཡ, ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི སུ་ཉྙ་གཱ་མོ ཝི་ཡ, ཚ བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི གཱ་མ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཙོ་རཱ ཝི་ཡ, ས་ཏྟ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡོ ན་ཝ ཙ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི ཨ་གྒཱི་ཧི ཨཱ་དི་ཏྟཱ ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏཱ ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་ཡ ཙ, ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ག་ཎྜ་བྷཱུ་ཏཱ རོ་ག་བྷཱུ་ཏཱ ས་ལླ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་གྷ་བྷཱུ་ཏཱ ཨཱ་བཱ་དྷ་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་ཡ ཙ ནི་ར་སྶཱ་དཱ ནི་ར་སཱ མ་ཧཱ་ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་རཱ་སི་བྷཱུ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, སུ་ཁེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ བྷཱི་རུ་ཀ་པུ་རི་ས་སྶ ར་མ་ཎཱི་ཡཱ་ཀཱ་ར་ས་ཎྛི་ཏ་མྤི ས་ཝཱ་ལ༹་ཀ་མི་ཝ ཝ་ན་ག་ཧ་ནཾ, ས་ས་དྡཱུ་ལཱ ཝི་ཡ གུ་ཧཱ, ས་གཱ་ཧ་ར་ཀྑ་སཾ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ, ས་མུ་སྶི་ཏ་ཁ་གྒཱ ཝི་ཡ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ, ས་ཝི་སཾ ཝི་ཡ བྷོ་ཛ་ནཾ, ས་ཙོ་རོ ཝི་ཡ མ་གྒོ, ཨཱ་དི་ཏྟ་མི་ཝ ཨ་གཱ་རཾ, ཨུ་ཡྻུ་ཏྟ་སེ་ནཱ ཝི་ཡ ར་ཎ་བྷཱུ་མི. ཡ་ཐཱ ཧི སོ པུ་རི་སོ ཨེ་ཏཱ་ནི ས་ཝཱ་ལ༹་ཀ་ཝ་ན་ག་ཧ་ནཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ག་མྨ བྷཱི་ཏོ སཾ་ཝི་གྒོ ལོ་མ་ཧ་ཊྛ་ཛཱ་ཏོ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ སོ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ བྷ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ་སུ ས་མ་ནྟ་ཏོ ནི་ར་སཾ ནི་ར་སྶཱ་དཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི. ཏ་སྶེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
སོ ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ ས་མྤ་སྶ་ནྟོ ས་བྦ་བྷ་ཝ་ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་ག་ཏེ ས་བྷེ་ད་ཀེ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏེ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ཏི ནཱ་བྷི་ར་མ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ཙི་ཏྟ་ཀཱུ་ཊ་པ་བྦ་ཏ་པཱ་དཱ་བྷི་ར་ཏོ སུ་ཝ་ཎྞ་རཱ་ཛ་ཧཾ་སོ ཨ་སུ་ཙི་མྷི ཙ་ཎྜཱ་ལ་གཱ་མ་དྭཱ་ར་ཨཱ་ཝཱ་ཊེ ནཱ་བྷི་ར་མ་ཏི, ས་ཏྟ་སུ མ་ཧཱ་ས་རེ་སུ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་ར་མ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཡཾ ཡོ་གཱི་རཱ་ཛ་ཧཾ་སོ སུ་པ་རི་དི་ཊྛཱ་དཱི་ན་ཝེ ས་བྷེ་ད་ཀེ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏེ ནཱ་བྷི་ར་མ་ཏི, བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མ་ཏཱ་ཡ པ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་ཏི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ས་ཏྟ་སུ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་སུ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་ར་མ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཉྫ་རེ་པི པ་ཀྑི་ཏྟོ སཱི་ཧོ མི་ག་རཱ་ཛཱ ནཱ་བྷི་ར་མ་ཏི, ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་ཝི་ཏྠ་ཏེ པ་ན ཧི་མ་ཝ་ནྟེ་ཡེ་ཝ ར་མ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་ཡ་མྤི ཡོ་གཱི་སཱི་ཧོ ཏི་ཝི་དྷེ སུ་ག་ཏི་བྷ་ཝེ་པི ནཱ་བྷི་ར་མ་ཏི, ཏཱི་སུ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་སུ་ཡེ་ཝ ར་མ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ས་བྦ་སེ་ཏོ ས་ཏྟ་པྤ་ཏི་ཊྛོ ཨི་དྡྷི་མཱ ཝེ་ཧཱ་ས་ངྒ་མོ ཚ་དྡ་ནྟོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ནཱ་བྷི་ར་མ་ཏི, ཧི་མ་ཝ་ཏི ཚ་དྡ་ནྟ་ར་ཧ་དེ་ཡེ་ཝ ར་མ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཡོ་གཱི་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎོ ས་བྦ་སྨི་མྤི ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏེ ནཱ་བྷི་ར་མ་ཏི, ‘‘ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ཁེ་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊི. མ. ༡.༥༣) ན་ཡེ་ན ནི་དྡི་ཊྛེ ས་ནྟི་པ་དེ་ཡེ་ཝ ར་མ་ཏི, ཏ་ནྣི་ནྣ་ཏ་པྤོ་ཎ་ཏ་པྤ་བྦྷཱ་ར་མཱ་ན་སོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏ་སྶ ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
༩. མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ས་ནྟི་ཊྛ་ནཱ པ་ཉྙཱ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་སུ ཉཱ་ཎནྟི མུ་ཉྩི་ཏུཾ ཙ་ཛི་ཏུཾ ཀཱ་མེ་ཏི ཨི་ཙྪ་ཏཱི་ཏི མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀཱ་མོ, མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ བྷཱ་ཝོ མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ. པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཏི ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ, པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནཾ ཝཱ པ་ཊི་ས་ངྑཱ. ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ནཱ, ས་ནྟི་ཊྛ་ནཾ ཝཱ ས་ནྟི་ཊྛ་ནཱ. མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ ཙ སཱ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཙ ས་ནྟི་ཊྛ་ནཱ ཙཱ་ཏི མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ས་ནྟི་ཊྛ་ནཱ. ཨི་ཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ནི་བྦི་དཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ནི་བྦི་ནྣ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་དཱི་ནི པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ. མུ་ཉྩ་ན་སྶ ཨུ་པཱ་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ. མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཾ ས་ནྟི་ཊྛ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་བྷེ་དེ་ན ཏི་པྤ་ཀཱ་རཱ པ་ཉྙཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཱ་སུ ཉཱ་ཎཾ, མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ས་ནྟི་ཊྛ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་བྷེ་དེ་ན བྷི་ནྣཱ་ནཾ ཏི་སྶ་ནྣ་མྤི པ་ཉྙཱ་ནཾ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑ་ཏཾ ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ན པ་ན ‘‘པ་ཉྙཱ’’ཏི ཙ ‘‘ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་སཱུ’’ཏི ཙ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ, ཨ་ཝ་ཏྠཱ་བྷེ་དེ་ན བྷི་ནྣ་སྶཱ་པི ཨེ་ཀ་ཏྟཱ ‘‘ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྩ – ‘‘ཡཱ ཙ མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ ཡཱ ཙ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཡཱ ཙ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ, བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝ ནཱ་ན’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༢༢༧). ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་སཱུ་ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ནཾ བ་ཧུ་ཏྟཱ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་སཱུ་ཏི ཙ ཀི་རི་ཡཱ་པེ་ཀྑ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཝ་ཏྠཱ་བྷེ་དེ་ན པ་ན ཏེ་ན ནི་བྦི་དཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ནི་བྦི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ནྟ་སྶ ས་བྦ་བྷ་ཝ་ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་ག་ཏེ་སུ ས་བྷེ་ད་ཀེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཙི་ཏྟཾ ན ས་ཛྫ་ཏི ན ལ་གྒ་ཏི ན བ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀཱ་མཾ ཚ་ཌྜེ་ཏུ་ཀཱ་མཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་ཐཱ ཛཱ་ལ་བྦྷ་ནྟ་ར་ག་ཏོ མ་ཙྪོ, ས་པྤ་མུ་ཁ་ག་ཏོ མ་ཎྜཱུ་ཀོ, པ་ཉྫ་ར་པ་ཀྑི་ཏྟོ ཝ་ན་ཀུ་ཀྐུ་ཊོ, ད་ལ༹ྷ་པཱ་ས་ཝ་སཾ་ག་ཏོ མི་གོ, ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀ་ཧ་ཏྠ་ག་ཏོ ས་པྤོ, མ་ཧཱ་པ་ངྐ་པ་ཀྑ་ནྡོ ཀུ་ཉྫ་རོ, སུ་པ་ཎྞ་མུ་ཁ་ག་ཏོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ, རཱ་ཧུ་མུ་ཁ་པ་ཝི་ཊྛོ ཙ་ནྡོ, ས་པ་ཏྟ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ པུ་རི་སོ་ཏི་ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ནི་སྶ་རི་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ཡོ་གི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་བྦ་སྨཱ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཱ མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མཾ ནི་སྶ་རི་ཏུ་ཀཱ་མཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ‘‘མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ’’ཏི པཱ་ཋོ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ‘‘ཨུ་པྤཱ་དཾ མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨུ་པྤཱ་དཱ མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པུ་རི་མོ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྠོ སུ་ནྡ་ར་ཏ་རོ. ཨ་ཐ་སྶ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཝི་ག་ཏཱ་ལ་ཡ་སྶ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་བྷ་ཝ་ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་ག་ཏེ ས་བྷེ་ད་ཀེ ས་ངྑཱ་རེ མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀཱ་མོ མུ་ཉྩ་ན་སྶ ཨུ་པཱ་ཡ་ས་མྤཱ་ད་ན་ཏྠཾ པུ་ན ཏེ ཨེ་ཝ ས་ངྑཱ་རེ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝི་པ་སྶ་ཏོ ཙ་སྶ ཨ་ནི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, དུ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ན་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟ་ཉྩ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སོ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ སུ་ཉྙཱ’’ཏི དི་སྭཱ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རེ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ བྷ་ཡ་ཉྩ ན་ནྡི་ཉྩ ཝི་པྤ་ཧཱ་ཡ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ དོ་སཾ དི་སྭཱ ཝི་སྶ་ཊྛ་བྷ་རི་ཡོ ཝི་ཡ པུ་རི་སོ ཏ་སྶཱ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨུ་དཱ་སཱི་ནོ ཧོ་ཏི མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ, ‘‘ཨ་ཧ’’ནྟི ཝཱ ‘‘མ་མ’’ནྟི ཝཱ ན ག་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ཙི་ཏྟཾ པ་ཏི་ལཱི་ཡ་ཏི པ་ཊི་ཀུ་ཊ་ཏི པ་ཊི་ཝ་ཏྟ་ཏི ན ས་མྤ་སཱ་རི་ཡ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ པ་དུ་མ་པ་ལཱ་སེ ཨཱི་ས་ཀཾ པོ་ཎེ ཨུ་ད་ཀ་ཕུ་སི་ཏཱ་ནི པ་ཏི་ལཱི་ཡ་ནྟི པ་ཊི་ཀུ་ཊ་ནྟི པ་ཊི་ཝ་ཏྟ་ནྟི ན ས་མྤ་སཱ་རི་ཡ་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཝཱ པ་ན ཀུ་ཀྐུ་ཊ་པ་ཏྟཾ ཝཱ ནྷཱ་རུ་ད་དྡུ་ལཾ ཝཱ ཨ་གྒི་མྷི པ་ཀྑི་ཏྟཾ པ་ཏི་ལཱི་ཡ་ཏི པ་ཊི་ཀུ་ཊ་ཏི པ་ཊི་ཝ་ཏྟ་ཏི ན ས་མྤ་སཱ་རི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ཙི་ཏྟཾ པ་ཏི་ལཱི་ཡ་ཏི པ་ཊི་ཀུ་ཊ་ཏི པ་ཊི་ཝ་ཏྟ་ཏི ན ས་མྤ་སཱ་རི་ཡ་ཏི, ཨུ་པེ་ཀྑཱ ས་ཎྛཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨུ་པ་རི གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎ་སྶ སཱ་དྷ་ཀཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎཾ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཉཱ་ཎེ་ཧི ཨ་ཝུ་ཏྟ་མྤི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘སོ ཝ་ཏ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀ་ཉྩི ས་ངྑཱ་རཾ ནི་ཙྩ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱ་ཡ ཁ་ནྟི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི, ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱ་ཡ ཁ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི, ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མཾ ཨ་ནོ་ཀྐ་མ་མཱ་ནོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ ཝཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ ཝཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ ཝཱ ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (ཨ. ནི. ༦.༩༨; པ་ཊི. མ. ༣.༣༦).
ཝུ་ཏྟ་ཉྩ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ –
‘‘ཀ་ཏི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ ཁ་ནྟིཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི? ཀ་ཏི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི? ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ ཁ་ནྟིཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི, ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (པ་ཊི. མ. ༣.༣༧).
པ་ཊྛཱ་ནེ ཙེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘ཨ་ནུ་ལོ་མཾ གོ་ཏྲ་བྷུ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. ཨ་ནུ་ལོ་མཾ ཝོ་དཱ་ན་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༡༧).
ཏ་སྶ ཧི ཏཾ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ནྟ་སྶ བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ས་དྡྷཱ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཱ ཧོ་ཏི, ཝཱི་རི་ཡཾ སུ་པ་གྒ་ཧི་ཏཾ, ས་ཏི སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཱ, ཙི་ཏྟཾ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ, ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎཾ ཏི་ཀྑ་ཏ་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་སྶ ཨི་དཱ་ནི མ་གྒོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རེ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘དུ་ཀྑཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཝཱ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. བྷ་ཝ་ངྒཱ་ན་ནྟ་རཾ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཀ་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ངྑཱ་རེ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘དུ་ཀྑཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ. ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཏ་ཐེ་ཝ ས་ངྑཱ་རེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ དྭེ ཏཱི་ཎི ཙ་ཏྟཱ་རི ཝཱ ཛ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎཾ. ཏ་ཉྷི པུ་རི་མཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཏ་ཐ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི, ཨུ་པ་རི ཙ པ་ཏྟ་བྦཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ཏིཾ་སཱ་ཡ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི དྷ་མྨི་ཀོ རཱ་ཛཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཝོ་ཧཱ་རི་ཀ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་ནུ་མོ་ད་མཱ་ནོ ཏེ་ས་ཉྩ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི, པོ་རཱ་ཎ་སྶ ཙ རཱ་ཛ་དྷ་མྨ་སྶ. ཏ་ཏྠ རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎཾ, ཨ་ཊྛ ཝོ་ཧཱ་རི་ཀ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཝི་ཡ ཨ་ཊྛ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནི, པོ་རཱ་ཎ་རཱ་ཛ་དྷ་མྨོ ཝི་ཡ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ, ཡ་ཐཱ རཱ་ཛཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་ནུ་མོ་ད་མཱ་ནོ ཝོ་ཧཱ་རི་ཀཱ་ན་ཉྩ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་སྶ རཱ་ཛ་དྷ་མྨ་སྶ ཙ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་རེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ནྣ་ཉྩ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཏ་ཐ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི, ཨུ་པ་རི ཙ པ་ཏྟ་བྦཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ཏིཾ་སཱ་ཡ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༡༠. བ་ཧི་དྡྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཝ་ཊྚ་ནེ པ་ཉྙཱ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ བ་ཧི་དྡྷཱཏི ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཾ. ཏ་ཉྷི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ བ་ཧི་དྡྷཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་མྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི ཝི་ག་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷཾ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཝི་ཝ་ཊྚ་ཏི པ་རཱ་ཝ་ཊྚ་ཏི པ་ར་མྨུ་ཁཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཝ་ཊྚ་ནཾ, ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཏཾ ཝི་ཝ་ཊྚ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཝ་ཊྚ་ནཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ –
‘‘གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎཾ ས་མུ་ད་ཡ་སྶ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཱ ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏི, ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ པ་ན ནི་མི་ཏྟཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༨༢༧).
པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་གོ་ཏྟཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཨ་རི་ཡ་གོ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ གོ་ཏྲ་བྷུ. ཨི་ད་ཉྷི ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎེ་ཧི པ་དུ་མ་པ་ལཱ་ས་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་མི་ཝ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ཏོ པ་ཏི་ལཱི་ཡ་མཱ་ན་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ནྟེ ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་གོ་ཏྟཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ས་ངྑཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱུ་མིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་མཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་གོ་ཏྟཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ངྑཾ ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་མཱ་ནཾ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཋ་མཱ་ཝ་ཏྟ་ན་པ་ཋ་མཱ་བྷོ་ག་པ་ཋ་མ་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ མ་གྒ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་ས་མ་ན་ནྟ་རཱ་སེ་ཝ་ན་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ན་ཏྠི་ཝི་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ཚ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཾ སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་པུ་ན་རཱ་ཝ་ཏྟ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
༡༡. དུ་བྷ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཝ་ཊྚ་ནེ པ་ཉྙཱ མ་གྒེ ཉཱ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ དུ་བྷ་ཏོཏི ཨུ་བྷ་ཏོ, དྭ་ཡ་ཏོ་ཏི ཝཱ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏོ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཙ ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི ཙ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟེ་ཧི ཙ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི ཝི་ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དུ་བྷ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཝ་ཊྚ་ནེ པ་ཉྙཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ –
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་པི མ་གྒ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ནི་མི་ཏྟ་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ས་མུ་ད་ཡ་སྶ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱི་ཏི དུ་བྷ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༨༢༧).
མ་གྒེ ཉཱ་ཎནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ མ་གྒ་ཏི པེ་ཀྑ་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་ཏྠི་ཀེ་ཧི ཝཱ མ་གྒཱི་ཡ་ཏི ཨ་ནྭེ་སཱི་ཡ་ཏི, ཀི་ལེ་སེ ཝཱ མཱ་རེ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི མ་གྒོ, ཏ་སྨིཾ མ་གྒེ ཉཱ་ཎཾ. ཛཱ་ཏི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཏ་ཉྷི གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཾ ས་ཡཾ་ཝ་ཛ྄ཛྷེ ཀི་ལེ་སེ ནི་ར་ཝ་སེ་སཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་མཱ་ནཾ ཨ་ན་མ་ཏ་གྒ་སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ས་མུ་དྡཾ སོ་ས་ཡ་མཱ་ནཾ ས་བྦཱ་པཱ་ཡ་དྭཱ་རཱ་ནི པི་ད་ཧ་མཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ཨ་རི་ཡ་དྷ་ན་ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མི་ཙྪཱ་མ་གྒཾ པ་ཛ་ཧ་མཱ་ནཾ ས་བྦ་ཝེ་ར་བྷ་ཡཱ་ནི ཝཱུ་པ་ས་མ་ཡ་མཱ་ནཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཨོ་ར་ས་པུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་མུ་པ་ན་ཡ་མཱ་ནཾ ཨ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ས་ཏཱ་ནི པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཡ་མཱ་ནཾ མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
ཋཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪཾ པུ་རི་སོ, ལ་ངྒྷི་ཏྭཱ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ པ་ར་ཏཱི་རེ;
ཝེ་གེ་ནཱ་ག་མྨ ཡ་ཐཱ, ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨོ་རི་མ་ཏི་ར་ཏ་རུ་བ་དྡྷཾ.
ར་ཛྫུཾ ཝཱ ད་ཎྜཾ ཝཱ, ཨུ་ལླ་ངྒྷི་ཏྭཱ་ན པཱ་ར་ནི་ནྣ་ཏ་ནུ;
པཱ་རཱ་པ་ནྣོ པ་ན ཏཾ, མུ་ཉྩི་ཡ ཝེ་དྷཾ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ཏི པཱ་རེ.
ཨེ་ཝཾ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ, ས་ཀྐཱ་ཡ་མ་ཡ་མྷི ཨོ་རི་མེ ཏཱི་རེ;
དི་ཊྛ་བྷ་ཡོ ཨ་བྷ་ཡེ པ་ན, ཋཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪཾ ཨ་མ་ཏ་པཱ་རེ.
ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ, པ་བྷུ་ཏི་ཀ་ཝེ་གེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ ར་ཛྫུཾ;
རཱུ་པཱ་ཝ྄ཧཾ ད་ཎྜཾ ཝཱ, ཏ་དི་ཏ་ར་ཁ་ནྡྷཱ་ཝ྄ཧ་ཡཾ ས་མྨཱ.
ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན, ཙི་ཏྟེ་ན ཧི པུ་བྦ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏོ་ཝ;
ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཧུ་ལླ་ངྒྷི་ཡ, ནི་བྦུ་ཏི་ནི་ནྣོ ཏ་དཱ་ས་ནོ་པ་ག་ཏོ.
ཏཾ མུ་ཉྩི་ཡ གོ་ཏྲ་བྷུ་ནཱ, ཨ་ལ་དྡྷ་ཨཱ་སེ་ཝ་ནེ་ན ཏུ པ་ཝེ་དྷཾ;