(༢) ཡུ་ག་ན་དྡྷ་ཝ་གྒོ

༡. ཡུ་ག་ན་དྡྷ་ཀ་ཐཱ

ཡུ་ག་ན་དྡྷ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡. ཨི་དཱ་ནི མ་ཎྜ་པེ་ཡྻ་གུ་ཎ་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཡུ་ག་ན་དྡྷ་གུ་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡ སུ་ཏྟ་ནྟ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ ཡུ་ག་ན་དྡྷ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་པུ་བྦ་ཏྠཱ་ནུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི དྷ་མྨ་རཱ་ཛེ དྷ་ར་མཱ་ནེ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨ་རཱ་ཛ་སྶ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཏ་སྨཱ དྷ་མྨ་རཱ་ཛེ དྷ་ར་མཱ་ནེ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀེ་ན དེ་སི་ཏཾ ཨི་དཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ ཏ་སྶེ་ཝ ས་མྨུ་ཁཱ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་སྨཱཏི པི་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ ག་རུ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་གཱ་ར་ཝ་ས་པྤ་ཏི་སྶ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨཱ་ཡུ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ན་ནྡོཏི ཏ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ནཱ་མཾ. སོ ཧི ཛཱ་ཡ་མཱ་ནོ་ཡེ་ཝ ཀུ་ལེ ཨཱ་ན་ནྡཾ བྷུ་སཾ ཏུ་ཊྛིཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་སྨཱ་སྶ ‘‘ཨཱ་ན་ནྡོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀོ་ས་མྦི་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ. ཏ་སྶ ཧི ན་ག་ར་སྶ ཨཱ་རཱ་མ་པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཀོ་ས་མྦ་རུ་ཀྑཱ ཨུ་སྶ་ནྣཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཀོ་ས་མྦཱི་ཏི ས་ངྑཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ‘‘ཀུ་ས་མྦ་སྶ ཨི་སི་ནོ ཨ་སྶ་མ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ མཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཀེ.

གྷོ་སི་ཏཱ་རཱ་མེཏི གྷོ་སི་ཏ་སེ་ཊྛི་ནཱ ཀཱ་རི་ཏེ ཨཱ་རཱ་མེ. ཀོ་ས་མྦི་ཡ་ཉྷི ཏ་ཡོ སེ་ཊྛི་ནོ ཨ་ཧེ་སུཾ གྷོ་སི་ཏ་སེ་ཊྛི ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སེ་ཊྛི པཱ་ཝཱ་རི་ཀ་སེ་ཊྛཱི་ཏི. ཏེ ཏ་ཡོ་པི ‘‘ལོ་ཀེ བུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ས་ཀ་ཊ་ས་ཏེ་ཧི དཱ་ནཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ས་མཱི་པེ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་མ་ཏྟཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་ཀ་ཛ་ན་པ་ད་ག་མ་ན་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཉྙཱ་གཱ་རེ ཁོ ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟཱི’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟེ ‘‘དི་ནྣཱ ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཊི་ཉྙཱ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཏུ་ཊྛཱ ད་ས་བ་ལཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཡོ་ཛ་ནེ ཡོ་ཛ་ནེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ནི་ཝཱ་ས་ཏྠཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ནྟཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཀོ་ས་མྦིཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་རཱ་མེ མ་ཧ་ནྟཾ དྷ་ན་པ་རི་ཙྩཱ་གཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝི་ཧཱ་རེ ཀཱ་རཱ་པ་ཡིཾ་སུ. ཏ་ཏྠ གྷོ་སི་ཏ་སེ་ཊྛི་ནཱ ཀཱ་རི་ཏོ གྷོ་སི་ཏཱ་རཱ་མོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི, ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སེ་ཊྛི་ནཱ ཀཱ་རི་ཏོ ཀུ་ཀྐུ་ཊཱ་རཱ་མོ ནཱ་མ, པཱ་ཝཱ་རི་ཀ་སེ་ཊྛི་ནཱ ཨ་མྦ་ཝ་ནེ ཀཱ་རི་ཏོ པཱ་ཝཱ་རི་ཀ་མྦ་ཝ་ནཾ ནཱ་མ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘གྷོ་སི་ཏ་སེ་ཊྛི་ནཱ ཀཱ་རི་ཏེ ཨཱ་རཱ་མེ’’ཏི.

ཨཱ་ཝུ་སོ བྷི་ཀྑ་ཝོཏི ཨེ་ཏྠ བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ སཱ་ཝ་ཀེ ཨཱ་ལ་པ་ནྟཱ ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི ཨཱ་ལ་པ་ནྟི. སཱ་ཝ་ཀཱ པ་ན ‘‘བུ་དྡྷེ་ཧི ས་དི་སཱ མཱ ཧོ་མཱ’’ཏི ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི པ་ཋ་མཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. བུ་དྡྷེ་ཧི ཙ ཨཱ་ལ་པི་ཏེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ དེ་ཏི, སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཨཱ་ལ་པི་ཏེ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི.

ཡོ ཧི ཀོ་ཙཱིཏི ཨ་ནི་ཡ་མ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཏེ་ན ཏཱ་དི་སཱ་ནཾ ས་བྦ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ. མ་མ ས་ནྟི་ཀེཏི མ་མ ས་མཱི་པེ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟཾ. ན་པུཾ་ས་ཀེ བྷཱ་ཝེ སི་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་ནྟི ཝཱ པ་ད་ཙྪེ་དོ, ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟཱ་ན་ནྟི ཝཱ པཱ་ཋ་སེ་སོ. ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧཱིཏི ཨུ་པ་རི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཊི་པ་དཱ་མ་གྒེ་ཧི, ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ཧི. ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧཱི’’ཏི ཝི་སུ་ཉྩ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ར་ཧ་ཏོ པ་ཋ་མ་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ དྷ་མྨུ་དྡྷ་ཙྩ་པུ་བྦ་ངྒ་མོ མ་གྒོ, ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ས་མ་ཐ་པུ་བྦ་ངྒ་མོ, ཨེ་ཀ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མོ, ཨེ་ཀ་སྶ ཡུ་ག་ན་དྡྷ་པུ་བྦ་ངྒ་མོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི པ་ཊི་པ་དཱ མ་གྒཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཊི་པ་དཱ་ནཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ན ཝཱ, པ་ཊི་པ་དཱ་མ་གྒེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶ ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏོ དྷ་མྨུ་དྡྷ་ཙྩ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཾ པ་ཏྭཱ སེ་ས་མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་མྤི སུ་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཧི་ཡེ་ཝ པ་ཏྟ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི དྷ་མྨུ་དྡྷ་ཙྩ་པུ་བྦ་ངྒ་མ་མ་གྒཱ ཧོ་ཏི. དྷ་མྨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝི་གྒ་ཧཾ པ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཝཱ ས་མ་ཐ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ པ་ཊི་པ་དཱ་ནཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན པ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་མ་གྒ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི ཨི་ཏ་ར་ཨེ་ཀེ་ཀ་མ་གྒ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ནཱ’’ཏི.

ས་མ་ཐ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱིཏི ས་མ་ཐཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, པ་ཋ་མཾ ས་མཱ་དྷིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་གྒོ ས་ཉྫཱ་ཡ་ཏཱིཏི པ་ཋ་མོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. སོ ཏཾ མ་གྒནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནི ནཱ་མ ན་ཏྠི, དུ་ཏི་ཡ་མ་གྒཱ་ད་ཡོ པ་ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ ཏ་མེ་ཝ མ་གྒཾ ‘‘ཨཱ་སེ་ཝ་ཏི བྷཱ་ཝེ་ཏི བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་ཉྙོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཨ་ནུ་ས་ཡཱ བྱ་ནྟཱི་ཧོ་ནྟཱིཏི ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ ཀ་མེ་ན ས་བྦེ ས་ཉྙོ་ཛ་ནཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཨ་ནུ་ས་ཡཱ བྱ་ནྟཱི་ཧོ་ནྟི. ཨ་ནུ་ས་ཡཱ བྱ་ནྟཱི་ཧོ་ནྟཱིཏི ཙ པུ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ག་ཏ་ནྟཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

པུ་ན ཙ་པ་རནྟི པུ་ན ཙ ཨ་པ་རཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ས་མ་ཐཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱིཏི ཝི་པ་སྶ་ནཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མ་ཐཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, པ་ཋ་མཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ས་མཱ་དྷིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡུ་ག་ན་དྡྷཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱིཏི ཡུ་ག་ན་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཏེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་སི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཡཱ་ཝ་ཏཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏཱ་ཝ་ཏཱ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ཏི. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ཏི, ཏཱ་ཝ་ཏཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀ་ཐཾ? པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ཏི. ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ཏི. ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ…པེ… ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཡུ་ག་ན་དྡྷཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ནཱ་མ.

དྷ་མྨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝི་གྒ་ཧི་ཏཾ མཱ་ན་སཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ མ་ནྡ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠུ་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ས་ཉྙི་ཏེ་སུ ཨོ་བྷཱ་སཱ་དཱི་སུ ད་ས་སུ དྷ་མྨེ་སུ བྷ་ནྟ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཀྑེ་པ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ དྷ་མྨུ་དྡྷ་ཙྩཾ, ཏེ་ན དྷ་མྨུ་དྡྷ་ཙྩེ་ན ཝི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝི་རཱུ་པ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝི་རོ་དྷ་མཱ་པཱ་དི་ཏཾ མཱ་ན་སཾ ཙི་ཏྟཾ དྷ་མྨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝི་གྒ་ཧི་ཏཾ མཱ་ན་སཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཝཱ དྷ་མྨུ་དྡྷ་ཙྩེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀ་ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་གྒ་ཧི་ཏཾ མཱ་ན་སཾ ཧོ་ཏི. དྷ་མྨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝི་གྒ་ཧི་ཏ་མཱ་ན་ས་ནྟི ཝཱ པཱ་ཋོ. ཧོ་ཏི སོ ཨཱ་ཝུ་སོ ས་མ་ཡོཏི ཨི་མི་ནཱ མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ་ན ཏཾ དྷ་མྨུ་དྡྷ་ཙྩཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ པུ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝཱི་ཐིཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཀཱ་ལཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡཾ ཏཾ ཙི་ཏྟནྟི ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཏཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝཱི་ཐིཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ས་ནྟི་ཊྛ་ཏཱིཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝཱི་ཐིཾ པ་ཙྩོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ གོ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི. ས་ནྣི་སཱི་ད་ཏཱིཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ས་མྨཱ ནི་སཱི་ད་ཏི. ཨེ་ཀོ་དི ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི. ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏཱིཏི ས་མྨཱ ཨཱ་དྷི་ཡ་ཏི སུ་ཊྛུ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི.

ཨ་ཡཾ སུ་ཏྟ་ནྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.

༡. སུ་ཏྟ་ནྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢. ཏ་སྶ སུ་ཏྟ་ནྟ་སྶ ནི་དྡེ་ས་ཀ་ཐཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏེ དྷ་མྨེཏི ཏ་སྨིཾ ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ ཛཱ་ཏེ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀེ དྷ་མྨེ. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི མ་གྒོཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏོ མ་གྒོ. ཨ་ཊྛ་སུ མ་གྒ་ངྒེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀོ་པི ཧི མ་གྒོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.ཨཱ་སེ་ཝ་ཏཱིཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན. བྷཱ་ཝེ་ཏཱིཏི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན. བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན. ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་བྷེ་དེ་པི ས་ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ས་དི་ས་མེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཀ་ཏཾ.

༣. ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱ་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་པེ་ཡྻཱ་ལེ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པཱ་དཱི་ནི ཙ ཛྷཱ་ན ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀ་སི་ཎཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཨ་སུ་བྷཱ ཙ དཱི་གྷཾ ཨ་སྶཱ་སཱ་དཱི་ནི ཙ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཀ་ས་མཱ་དྷི་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་སེ (པ་ཊི. མ. ༡.༨༠-༨༡) ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ ས་ངྑི་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཙ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ནཱཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཨ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ཀེ སུ་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ པ་ན ཏ་རུ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀཱ་ལེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

༤. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཝཱ་རེ པ་ཋ་མཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ, པ་ཙྪཱ རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏཱ་ནནྟི ཏ་སྶཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཝོ་ས་གྒཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝོ་ས་གྒོ ནི་བྦཱ་ནཾ. ནི་བྦཱ་ན་ཉྷི ས་ངྑ་ཏ་ཝོ་ས་གྒ་ཏོ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཏོ ‘‘ཝོ་ས་གྒོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཙ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ ཙ ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ནི་བྦཱ་ནེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཏི་ཊྛཱ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ. པ་ཏི་ཊྛཱ་པི ཧི ཨཱ་ལ་མྦཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ནི་བྦཱ་ནེ པ་ཏི་ཊྛ་ཊྛེ་ནེ་ཝ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ. ཨ་ཉྙ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡ་མྤི ཧི པ་ཏི་ཊྛཱ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ན་ལཱ༹་གཱ་རཾ ཝཱ ཏི་ཎཱ་གཱ་རཾ ཝཱ སུ་ཀྑཾ ཀོ་ལཱ༹་པཾ ཏེ་རོ་ཝ་སྶི་ཀཾ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ ཙེ་པི དི་སཱ་ཡ པུ་རི་སོ ཨཱ་དི་ཏྟཱ་ཡ ཏི་ཎུ་ཀྐཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ, ལ་བྷེ་ཐ ཨ་གྒི ཨོ་ཏཱ་རཾ, ལ་བྷེ་ཐ ཨ་གྒི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༤.༢༤༣). ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝོ་ས་གྒཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨུ་པྤཱ་དི་ཏོ ཡོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་བྷེ་དོ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ, སོ ས་མཱ་དྷཱི་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཏོ པ་ཙྪཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏོ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡོ ས་མཱ་དྷི ནི་དྡི་ཊྛོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ་ཡེ་ཝ ཧི ཨི་ཏི པ་ཋ་མཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ, པ་ཙྪཱ ས་མ་ཐོཏི ཝུ་ཏྟཾ.

༥. ཡུ་ག་ན་དྡྷ་ནི་དྡེ་སེ ཡ་སྨཱ ཧེ་ཊྛཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ ཡུ་ག་ན་དྡྷ་ཀྐ་མོ པུ་རི་མ་དྭ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊོ, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཡུ་ག་ན་དྡྷ་ཀྐ་མོ པ་ན ན པཱ་ཀ་ཊོ, ཏ་སྨཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ ཡུ་ག་ན་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཡུ་ག་ན་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ན་མེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ སོ་ལ༹་ས་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཊྛེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟ་ར་ས་སུ ཨཱ་ཀཱ་རེ་སུ ཨ་ནྟེ ཨུ་དྡི་ཊྛཾ ཡུ་ག་ན་དྡྷཾ མཱུ་ལ་པ་དེ་ན ཨེ་ཀ་ཊྛ་ཏྟཱ ཏཾ ཝི་པྤ་ཧཱ་ཡ སེ་སཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ‘‘སོ་ལ༹་ས་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨཱ་ལ་མྦ་ན་ཊྛེ་ན, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. གོ་ཙ་ར་ཊྛེ་ནཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཊྛེ་པི ས་ཏི ནི་སྶ་ཡི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན. པ་ཧཱ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི པ་ཛ་ཧ་ན་ཊྛེ་ན. པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཊྛེ་ནཱཏི པ་ཧཱ་ནེ་པི ས་ཏི པུ་ན ཨ་ནཱ་དི་ཡ་ནེ་ན པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཊྛེ་ན. ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཨུ་གྒ་མ་ན་ཊྛེ་ན. ཝི་ཝ་ཊྚ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཨུ་གྒ་མ་ནེ་པི ས་ཏི ཨ་པུ་ན་རཱ་ཝ་ཊྚ་ནེ་ན ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན. ས་ནྟ་ཊྛེ་ནཱཏི ནི་བྦུ་ཏ་ཊྛེ་ན. པ་ཎཱི་ཏ་ཊྛེ་ནཱཏི ནི་བྦུ་ཏ་ཊྛེ་པི ས་ཏི ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛེ་ན, ཨ་ཏ་པྤ་ཀ་ཊྛེ་ན ཝཱ. ཝི་མུ་ཏྟ་ཊྛེ་ནཱཏི བ་ནྡྷ་ནཱ་པ་ག་ཏ་ཊྛེ་ན. ཨ་ནཱ་ས་ཝ་ཊྛེ་ནཱཏི བ་ནྡྷ་ན་མོ་ཀྑེ་པི ས་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ས་ཝ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཊྛེ་ན. ཏ་ར་ཎ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་ནོ་སཱི་དི་ཏྭཱ པི་ལ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན, ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཊྛེ་ན ཝཱ. ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཊྛེ་ནཱཏི ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཊྛེ་ན. ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཊྛེ་ནཱཏི པ་ཎི་དྷི་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཊྛེ་ན. སུ་ཉྙ་ཏ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཊྛེ་ན. ཨེ་ཀ་ར་ས་ཊྛེ་ནཱཏི ཨེ་ཀ་ཀི་ཙྩ་ཊྛེ་ན. ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཊྛེ་ན. ཡུ་ག་ན་དྡྷ་ཊྛེ་ནཱཏི ཡུ་ག་ལ་ཀ་ཊྛེ་ན.

ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ པ་ཛ་ཧ་ཏོ, ཨ་ཝི་ཛྫཾ པ་ཛ་ཧ་ཏོཏི ཡོ་གི་ནོ ཏ་སྶ ཏ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ནི་རོ་དྷོ ཙེ་ཏྠ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱིཏི ས་མ་ཐོ ཙེ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨ་ཏི་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ལཱི་ན་པ་ཀྑི་ཀ་ཏྟཱ ས་མ་ཐ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཀོ་ས་ཛྫཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཙེ ས་མ་ཐཾ ཨ་ཏི་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀྑི་ཀ་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ. ཏ་སྨཱ ས་མ་ཐོ ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཀོ་ས་ཛྫ་པཱ་ཏཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ ས་མ་ཐཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པཱ་ཏཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ས་མ་ཐོ ས་མཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པཱ་ཏ་ཏོ ར་ཀྑ་ཏི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ ས་མཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ས་མ་ཐཾ ཀོ་ས་ཛྫ་པཱ་ཏ་ཏོ ར་ཀྑ་ཏི. ཨེ་ཝ་མི་མེ ཨུ་བྷོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཀི་ཙྩེ་ན ཨེ་ཀ་ཀི་ཙྩཱ, ས་མཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཀ་རཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་སཾ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཡུ་ག་ན་དྡྷ་ཏྟཾ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཡུ་ག་ན་དྡྷ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཝ་ཊྚ་ན་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ མ་གྒ་ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ཀ་ལ་སྶ མ་གྒ་ཀི་ཙྩ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཀི་ལེ་སཱ ཙ ཁ་ནྡྷཱ ཙ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཀི་ལེ་སཱ ཙ ཁ་ནྡྷཱ ཙ ནི་དྡི་ཊྛཱ. སེ་སཱ་ནཾ ན ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ཝི་ཛྫཱ ཨེ་ཝ ནི་དྡི་ཊྛཱ. ཝི་ཝ་ཊྚ་ཏོཏི ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟ་སྶ.

ས་མཱ་དྷི ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ ཝི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱིཏི ས་མཱ་དྷི་སྶ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱཏི རཱ་ག་སྶ ཝི་རཱ་གོ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ, ‘‘རཱ་ག་ཝི་རཱ་ག་ཏོ’’ཏི ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་རཱ་གཱ. ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ས་མཱ་དྷི. པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ. ཏ་ར་ཏོཏི ཏ་ར་ནྟ་སྶ. ས་བྦ་པ་ཎི་དྷཱི་ཧཱིཏི རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་པ་ཎི་དྷཱི་ཧི, ས་བྦ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཧི ཝཱ. ཨེ་ཝཾ ཙུ་དྡ་ས ཨཱ་ཀཱ་རེ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ར་ས་ཊྛ་ཉྩ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛ་ཉྩ ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ་ཝ ཨི་མེ་ཧི སོ་ལ༹་ས་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཨཱ་ཧ. ཀ་སྨཱ? ཏེ་སཾ ཙུ་དྡ་ས་ནྣཾ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ‘‘ཨེ་ཀ་ར་སཱ ཧོ་ནྟི, ཡུ་ག་ན་དྡྷཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ ཏེ དྭེ་པི ཨཱ་ཀཱ་རཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ‘‘སོ་ལ༹་ས་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡུ་ག་ན་དྡྷ་ཊྛོ པ་ན ཨུ་དྡེ་སེ་པི ན བྷ་ཎི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི.

༢. དྷ་མྨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝཱ་ར་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༦. དྷ་མྨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝཱ་རེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨོ་བྷཱ་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཋི་ཏ་སྶ ཏཱི་ཧི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཧི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་ངྑཱ་རེ ཝི་པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་སུ པ་རི་པཱ་ཀ་ག་ཏེ་སུ ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན པ་རི་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཝཱ དུ་ཀྑ་ཏོ ཝཱ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཝཱ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཀྑ་ཎེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ ཨོ་བྷཱ་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨོ་བྷཱ་སོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཨ་ཀུ་ས་ལོ ཝི་པ་སྶ་ཀོ ཏ་སྨིཾ ཨོ་བྷཱ་སེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ‘‘ན ཙ ཝ་ཏ མེ ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨོ་བྷཱ་སོ ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦོ, ཨ་དྡྷཱ མ་གྒཾ པ་ཏྟོ་མྷི, ཕ་ལཾ པ་ཏྟོ་མྷཱི’’ཏི ཨ་མ་གྒཾ་ཡེ་ཝ ‘‘མ་གྒོ’’ཏི, ཨ་ཕ་ལ་མེ་ཝ ‘‘ཕ་ལ’’ནྟི ག་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཨ་མ་གྒཾ ‘‘མ་གྒོ’’ཏི, ཨ་ཕ་ལཾ ‘‘ཕ་ལ’’ནྟི ག་ཎྷ་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝཱི་ཐི ཨུ་ཀྐ་ནྟཱ ཧོ་ཏི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝཱི་ཐིཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཝི་ཀྑེ་པ་མཱ་པ་ནྣོ ཝཱ ཨོ་བྷཱ་ས་མེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་མ་ཉྙ་ནཱ་ཧི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཝཱ ནི་སཱི་ད་ཏི. སོ ཁོ པ་ནཱ་ཡཾ ཨོ་བྷཱ་སོ ཀ་སྶ་ཙི བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ལླ་ངྐ་ཊྛཱ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨོ་བྷཱ་སེ་ནྟོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷཾ, ཀ་སྶ་ཙི བ་ཧི་ག་བྦྷ་མྤི, ཀ་སྶ་ཙི ས་ཀ་ལ་ཝི་ཧཱ་རཾ, གཱ་ཝུ་ཏཾ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཡོ་ཛ་ནཾ དྭི་ཡོ་ཛ་ནཾ…པེ… ཀ་སྶ་ཙི པ་ཐ་ཝི་ཏ་ལ་ཏོ ཡཱ་ཝ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ཨེ་ཀཱ་ལོ་ཀཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ནྟོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨོ་བྷཱ་སོ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་པི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཏཾ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ནྟོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.

ཨོ་བྷཱ་སོ དྷ་མྨོ་ཏི ཨོ་བྷཱ་སཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཨོ་བྷཱ་སོ མ་གྒ་དྷ་མྨོ ཕ་ལ་དྷ་མྨོ་ཏི ཝཱ ཏཾ ཏཾ ཨོ་བྷཱ་སཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཏ་ཏོ ཝི་ཀྑེ་པོ ཨུ་དྡྷ་ཙྩནྟི ཏ་ཏོ ཨོ་བྷཱ་ས་ཏོ དྷ་མྨོ་ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཝཱ ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཝི་ཀྑེ་པོ, སོ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ་ན ཝི་གྒ་ཧི་ཏ་མཱ་ན་སོཏི ཏེ་ན ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ་ན ཝི་རོ་དྷི་ཏ་ཙི་ཏྟོ, ཏེ་ན ཝཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀ་ཀི་ལེ་སུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་རོ་དྷི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཝི་པ་སྶ་ཀོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝཱི་ཐིཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝི་ཀྑེ་པཾ ཝཱ ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀ་ཀི་ལེ་སེ་སུ ཝཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི དྷ་མྨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝི་གྒ་ཧི་ཏ་མཱ་ན་སོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཧོ་ཏི སོ ས་མ་ཡོཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛ་ཙི་ཏྟ་སྶཱ་པི ཡོ་གི་ནོ ས་ཙེ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ ནཱ་མ ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎཱ, མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི, ཨི་མཱ་ནི ཙ ཙི་ཏྟཱ་ནི ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ནཱ་ཡ་མོ་བྷཱ་སོ མ་གྒོ, ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡེ་ཝ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ལོ་ཀི་ཀོ མ་གྒོ’’ཏི མ་གྒཱ་མ་གྒཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ཝི་ཀྑེ་པཾ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ སཱ་དྷུ་ཀཾ ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟ་སྶ སོ ས་མ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ པ་ན ‘‘མ་གྒ་ཕ་ལ་པྤ་ཏྟོ་མྷཱི’’ཏི ཨ་དྷི་མཱ་ནི་ཀོ ཧོ་ཏི.

ཡཾ ཏཾ ཙི་ཏྟནྟི ཡཾ ཏཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ གོ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ. ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ཏུ་ལ་ཡ་ནྟ་སྶ ཏཱི་ར་ཡ་ནྟ་སྶ ཝི་སྶ་ཊྛ་ཨི་ནྡ་ཝ་ཛི་ར་མི་ཝ ཨ་ཝི་ཧ་ཏ་ཝེ་གཾ ཏི་ཁི་ཎཾ སཱུ་ར་མ་ཏི་ཝི་ས་དཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཁུ་དྡི་ཀཱ པཱི་ཏི, ཁ་ཎི་ཀཱ པཱི་ཏི, ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཀཱ པཱི་ཏི, ཨུ་བྦེ་གཱ པཱི་ཏི, ཕ་ར་ཎཱ པཱི་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ པཱི་ཏི ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. པ་སྶ་དྡྷི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ནེ་ཝ ད་ར་ཐོ, ན གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, ན ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏཱ, ན ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ, ན གེ་ལ་ཉྙ་ཏཱ, ན ཝ་ངྐ་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ པ་ན་སྶ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནི པ་སྶ་དྡྷཱ་ནི ལ་ཧཱུ་ནི མུ་དཱུ་ནི ཀ་མྨ་ཉྙཱ་ནི པ་གུ་ཎཱ་ནི སུ་ཝི་ས་དཱ་ནི ཨུ་ཛུ་ཀཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི. སོ ཨི་མེ་ཧི པ་སྶ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་མཱ་ནུ་སིཾ ནཱ་མ ར་ཏིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –

‘‘སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛ་སྶ, ས་ནྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ;

ཨ་མཱ་ནུ་སཱི ར་ཏཱི ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ དྷ་མྨཾ ཝི་པ་སྶ་ཏོ.

‘‘ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ཏི, ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ;

ལ་བྷ་ཏཱི པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ, ཨ་མ་ཏཾ ཏཾ ཝི་ཛཱ་ན་ཏ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༣༧༣-༤) –

ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཨི་མཾ ཨ་མཱ་ནུ་སིཾ ར་ཏིཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཱ ལ་ཧུ་ཏཱ་དཱི་ཧི ས་ཧི་ཏཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་པ་སྶ་དྡྷི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སུ་ཁཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཨ་བྷི་ས་ནྡ་ཡ་མཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ སུ་ཁཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ས་ཡ་པ་སཱ་ད་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. པ་གྒ་ཧོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་སི་ཐི་ལ་མ་ན་ཙྩཱ་ར་དྡྷཾ སུ་པ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཱ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ནི་ཁཱ་ཏཱ ཨ་ཙ་ལཱ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛ་ས་དི་སཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སོ ཡཾ ཡཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏི ས་མ་ནྣཱ་ཧ་ར་ཏི མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཋཱ་ན་མ་སྶ ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཏྭཱ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནོ པ་ར་ལོ་ཀོ ཝི་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༧༣༤).

ཨུ་པེ་ཀྑཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནུ་པེ་ཀྑཱ ཙེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནུ་པེ་ཀྑཱ ཙ. ཏ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་པ་སྶ་ནུ་པེ་ཀྑཱ་པི བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནུ་པེ་ཀྑཱ་པི. སཱ ཧི་སྶ ཏཾ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཝི་སྶ་ཊྛ་ཨི་ནྡ་ཝ་ཛི་ར་མི་ཝ པ་ཏྟ་པུ་ཊེ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏ་ཏྟ་ནཱ་རཱ་ཙོ ཝི་ཡ ཙ སཱུ་རཱ ཏི་ཁི་ཎཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ཧ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༧༣༤) ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་པ་སྶ་ནུ་པེ་ཀྑཱཏི ཙེ་ཏྠ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ’’ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཝ་ད་ནྟི. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ ཧི ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ‘‘ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ པུ་ན་རུ་ཏྟི་དོ་སོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ་ཉྩ ‘‘ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཝི་པ་སྶ་ནུ་པེ་ཀྑཱ་ན་མྤི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝོ. པ་ཉྙཱ ཨེ་ཝ ཧི སཱ, ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན དྭི་དྷཱ བྷི་ནྣཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཡ པུ་ན་རུ་ཏྟི་དོ་སོ ཙ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཙ ས་མེ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ པ་ཉྩ་སུ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ‘‘ཉཱ་ཎཾ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོ པ་གྒ་ཧོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡ་ས་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི, ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ན ཨ་ནི་དྡི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི, ཡུ་ག་ན་དྡྷ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཙ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟོ ས་མཱ་དྷི པུ་ན ས་མཱ་དྷཱ་ནེ བྱཱ་པཱ་ར་པྤ་ཧཱ་ན་ཀ་ར་ཎེ་ན ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ནི་ཀ་ནྟི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཨོ་བྷཱ་སཱ་དི་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ལ་ཡཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ སུ་ཁུ་མཱ ས་ནྟཱ་ཀཱ་རཱ ནི་ཀ་ནྟི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཡཱ ཀི་ལེ་སོ་ཏི པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏུ་མྤི ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཨོ་བྷཱ་སེ, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏེ་སུ་པི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ‘‘ན ཙ ཝ་ཏ མེ ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦཾ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ པཱི་ཏི པ་སྶ་དྡྷི སུ་ཁཾ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོ པ་གྒ་ཧོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ནི་ཀ་ནྟི ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦཱ, ཨ་དྡྷཱ མ་གྒཾ པ་ཏྟོ་མྷི, ཕ་ལཾ པ་ཏྟོ་མྷཱི’’ཏི ཨ་མ་གྒ་མེ་ཝ ‘‘མ་གྒོ’’ཏི, ཨ་ཕ་ལ་མེ་ཝ ‘‘ཕ་ལ’’ནྟི ག་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཨ་མ་གྒཾ ‘‘མ་གྒོ’’ཏི, ཨ་ཕ་ལ་ཉྩ ‘‘ཕ་ལ’’ནྟི ག་ཎྷ་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝཱི་ཐི ཨུ་ཀྐ་ནྟཱ ཧོ་ཏི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ནི་ཀ་ནྟི་མེ་ཝ ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟོ ནི་སཱི་ད་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨོ་བྷཱ་སཱ་ད་ཡོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏྟཱ. ནི་ཀ་ནྟི པ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ ཙེ་ཝ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠུ ཙ. ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏེ ད་ས, གཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན པ་ན ས་མ་ཏིཾ་ས ཧོ་ནྟི. ཀ་ཐཾ? ‘‘མ་མ ཨོ་བྷཱ་སོ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི ག་ཎྷ་ཏོ ཧི དི་ཊྛི་གྒཱ་ཧོ ཧོ་ཏི, ‘‘མ་ནཱ་པོ ཝ་ཏ ཨོ་བྷཱ་སོ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི ག་ཎྷ་ཏོ མཱ་ན་གྒཱ་ཧོ, ཨོ་བྷཱ་སཾ ཨ་སྶཱ་ད་ཡ་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་གྒཱ་ཧོ. ཨི་ཏི ཨོ་བྷཱ་སེ དི་ཊྛི་མཱ་ན་ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ གཱ་ཧཱ. ཏ་ཐཱ སེ་སེ་སུ་པཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ གཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན ས་མ་ཏིཾ་ས ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ ཧོ་ནྟི. དུ་ཀྑ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ, ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོཏི ཝཱ་རེ་སུ་པི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཀེ་ཀ་ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཧེ་ཏྠ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་སུ་པྤ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ན ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ.

ཏཱི་སུ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷེ་ད་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནནྟི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ.

༧. ཡ་སྨཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མ་ཏིཾ་སཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལོ ཨ་བྱ་ཏྟོ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ཨོ་བྷཱ་སཱ་དཱི་སུ ཝི་ཀ་མྤ་ཏི, ཨོ་བྷཱ་སཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨོ་བྷཱ་སེ ཙེ་ཝ ཉཱ་ཎེ ཙཱཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝི་ཀ་མྤ་ཏཱིཏི ཨོ་བྷཱ་སཱ་དི་ཀེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ནཱ་ནཱ་ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝི་ཝི་དྷཱ ཀ་མྤ་ཏི ཝེ་དྷ་ཏི. ཡེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ པ་ཝེ་དྷ་ཏཱིཏི ཡེ་ཧི པ་སྶ་དྡྷི་སུ་ཁེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ནཱ་ནཱ་ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཝེ་དྷ་ཏི ཀ་མྤ་ཏི. ཏ་སྨཱ པ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ སུ་ཁེ ཙེ་ཝ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ཝི་ཀ་མྤ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཝཱཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཝི་ཀ་མྤ་ཏི, ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཝི་ཀ་མྤ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༧༣༦) པ་ན ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཙཱཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཡ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཙ ཝི་ཀ་མྤ་ཏི, ནི་ཀ་ནྟི་ཡཱ ཙ ཝི་ཀ་མྤ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ དྭི་ནྣཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནཾ ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ ཧེ་ཊྛཱ ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་སུ ཙ ཨེ་ཀེ་ཀི་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ, དུ་ཀྑཾ དུ་ཀྑཾ, ཨ་ན་ཏྟཱ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷཱ་ཝཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཀུ་ས་ལོ པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ བུ་དྡྷི་ས་མྤ་ནྣོ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ཨོ་བྷཱ་སཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ མེ ཨོ་བྷཱ་སོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, སོ ཁོ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ནི་ཙྩོ ས་ངྑ་ཏོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣོ ཁ་ཡ་དྷ་མྨོ ཝ་ཡ་དྷ་མྨོ ཝི་རཱ་ག་དྷ་མྨོ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨོ’’ཏི ཨི་ཏི ཝཱ ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ཏི ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ས་ཙེ ཨོ་བྷཱ་སོ ཨ་ཏྟཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚེ་ཡྻ. ཨ་ན་ཏྟཱ་ཝ པ་ནཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ག་ཧི་ཏོ. ཏ་སྨཱ་ཡཾ ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི པ་སྶ་ནྟོ དི་ཊྛིཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏི. ས་ཙེ ཨོ་བྷཱ་སོ ནི་ཙྩོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ‘‘ནི་ཙྩོ’’ཏི ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚེ་ཡྻ. ཨ་ནི་ཙྩོ་ཝ པ་ནཱ་ཡཾ ‘‘ནི་ཙྩོ’’ཏི ག་ཧི་ཏོ. ཏ་སྨཱ་ཡཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན ཨ་ནི་ཙྩོ་ཏི པ་སྶ་ནྟོ མཱ་ནཾ ས་མུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏི. ས་ཙེ ཨོ་བྷཱ་སོ སུ་ཁོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ‘‘སུ་ཁོ’’ཏི ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚེ་ཡྻ. དུ་ཀྑོ་ཝ པ་ནཱ་ཡཾ ‘‘སུ་ཁོ’’ཏི ག་ཧི་ཏོ. ཏ་སྨཱ་ཡཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ན་ཊྛེ་ན དུ་ཀྑོ་ཏི པ་སྶ་ནྟོ ནི་ཀ་ནྟིཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཨོ་བྷཱ་སེ, ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི.

ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ཨོ་བྷཱ་སཾ ‘‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. ཉཱ་ཎཾ…པེ… ནི་ཀ་ནྟིཾ ‘‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ཨོ་བྷཱ་སཱ་དཱི་སུ ན ཀ་མྤ་ཏི ན ཝེ་དྷ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་མཱ་ནི ད་ས ཋཱ་ནཱ་ནཱིཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ད་ས ཋཱ་ནཱ་ནཱིཏི ཨོ་བྷཱ་སཱ་དཱི་ནི. པ་ཉྙཱ ཡ་སྶ པ་རི་ཙྩི་ཏཱཏི ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཙི་ཏཱ་ནི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཕུ་ཊྛཱ་ནི པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནི. དྷ་མྨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏཱིཏི སོ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཙི་ཏ་ད་ས་ཊྛཱ་ནོ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ དྷ་མྨུ་དྡྷ་ཙྩ་སྶ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན ཚེ་ཀོ ཧོ་ཏི. ན ཙ ས་མྨོ་ཧ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི དྷ་མྨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ས་ལ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛུ་གྒྷཱ་ཊ་ཝ་སེ་ན ས་མྨོ་ཧ་ཉྩ ན ག་ཙྪ་ཏི.

ཨི་དཱ་ནི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝི་དྷིཾ ཨ་པ་རེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཝི་ཀྑི་པ་ཏི ཙེ་ཝ ཀི་ལི་སྶ་ཏི ཙཱཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ མ་ནྡ་པ་ཉྙོ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ཨོ་བྷཱ་སཱ་དཱི་སུ ཝི་ཀྑེ་པ་ཉྩ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀི་ལེ་སུ་པྤ་ཏྟི་ཉྩ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཉྙོ ཝི་ཀྑེ་པ་མེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ནཱ་ཝ་སེ་ས་ཀི་ལེ་སུ་པྤ་ཏྟིཾ, སོ ཨ་དྷི་མཱ་ནི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙོ ཝི་ཀྑེ་པཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ་པི ཏཾ ཨ་དྷི་མཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི. ཨ་ཏི་ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙོ ན ཝི་ཀྑེ་པཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ན ཙཱ་ཝ་སེ་ས་ཀི་ལེ་སུ་པྤ་ཏྟིཾ. ཝི་ཀྑི་པྤ་ཏི ཙེ་ཝཱཏི ཏེ་སུ མ་ནྡ་པ་ཉྙོ དྷ་མྨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝི་ཀྑེ་པ་ཉྩེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱི་ཡ་ཏི. ཀི་ལི་སྶ་ཏི ཙཱཏི ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཀི་ལེ་སཱི་ཡ་ཏི ཙ, ཨུ་པ་ཏཱ་པཱི་ཡ་ཏི ཝི་བཱ་དྷཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཝ་ཏི ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱཏི ཏ་སྶ མ་ནྡ་པ་ཉྙ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཀི་ལེ་སེ་སུ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ན་ཏོ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ཝི་ཧ་ཏ་ཏྟཱ ཙ་ཝ་ཏི, པ་རི་པ་ཏ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཀྑི་པ་ཏི ན ཀི་ལི་སྶ་ཏཱིཏི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཉྙོ ཝི་ཀྑེ་པེ་ན ཝི་ཀྑི་པ་ཏི, ཀི་ལེ་སེ་ཧི ན ཀི་ལི་སྶ་ཏི. བྷཱ་ཝ་ནཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཏ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཉྙ་སྶ ཨ་དྷི་མཱ་ནི་ཀ་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ར་མྦྷཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཀྑི་པ་ཏི ན ཀི་ལི་སྶ་ཏཱིཏི ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙོ་པི ཝི་ཀྑེ་པེ་ན ཝི་ཀྑི་པ་ཏི, ཀི་ལེ་སེ་ཧི ན ཀི་ལི་སྶ་ཏི. བྷཱ་ཝ་ནཱ ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཏ་སྶ ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙ་སྶ ས་ནྟེ་པི ཝི་ཀྑེ་པེ ཏཾ ཨ་དྷི་མཱ་ན་ཝི་ཀྑེ་པཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ར་མྦྷ་ས་བྦྷཱ་ཝེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཙ ཝི་ཀྑི་པ་ཏེ ཙི་ཏྟཾ ན ཀི་ལི་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་ཏི་ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ན ཝི་ཀྑེ་པེ་ན ཝི་ཀྑི་པ་ཏི, ན ཙ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཀི་ལི་སྶ་ཏི. ན ཙ་ཝ་ཏི ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱཏི ཏ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ན ཙ་ཝ་ཏི, ཝི་ཀྑེ་པ་ཀི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི, ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཝཱ ཨོ་བྷཱ་སཱ་དི་ཀེ ད་ས ཋཱ་ནེ ཙི་ཏྟ་སྶ ས་ངྑེ་པེ་ན ཙ ཝི་ཀྑེ་པེ་ན ཙ ཝི་གྒ་ཧི་ཏཾ མཱ་ན་སཾ ཝི་ཀྑེ་པ་ཀི་ལེ་སུ་པྤ་ཏྟི་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཀུ་ས་ལོ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ མ་ནྡ་པ་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ མཱ་ན་སཾ ཨེ་ཝ་ཉྩ ཨེ་ཝ་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷ་ཏོ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་ངྑེ་པོཏི ཙེ་ཏྠ ཝི་ཀྑེ་པ་སྶ ཙེ་ཝ ཀི་ལེ་སཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ལཱི་ན་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝི་ཀྑེ་པོཏི ‘‘ཝི་ཀྑི་པ་ཏི ན ཀི་ལི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་དྡྷ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི.

ཡུ་ག་ན་དྡྷ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༢. ས་ཙྩ་ཀ་ཐཱ

ས་ཙྩ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༨. ཨི་དཱ་ནི ཡུ་ག་ན་དྡྷ་གུ་ཎ་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཝ་སེ་ན ས་ཙྩ་ཊྛཾ ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝི་སེ་སཾ ས་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཝི་དྷཱ་ན་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡ སུ་ཏྟ་ནྟ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ ས་ཙྩ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་པུ་བྦ་ཏྠཱ་ནུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ. ཏ་ཏྠ སུ་ཏྟ་ནྟེ ཏཱ་ཝ ཏ་ཐཱ་ནཱིཏི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཙྪཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧི དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཱ་ནི ས་ཙྩ་ཊྛེ་ན ས་ཙྩཱ་ནི. ས་ཙྩ་ཊྛོ པ་ཋ་མ་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནཱིཏི ཝུ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝེ ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ནི. ན ཧི ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་ས་ཙྩཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནཱིཏི ཨ་ཉྙ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ནི. ན ཧི ཨ་ས་ཙྩཱ་ནི ས་ཙྩཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐ་མེ་ཏནྟི བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཏ་ཐཾ. དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ཧི དུ་ཀྑཾ. ཝུ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝེ ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཾ. ན ཧི དུ་ཀྑཾ ཨ་དུ་ཀྑཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཾ. ན ཧི དུ་ཀྑཾ ས་མུ་ད་ཡཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཾ ཧོ་ཏི. ས་མུ་ད་ཡཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

༡. པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟ་ནྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཏ་ཐ་ཊྛེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན. པཱི་ལ༹་ན་ཊྛཱད་ཡོ ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ.

༩. ཨེ་ཀ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཀེ་ན མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཊི་ཝེ་དྷོ, ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨེ་ཀ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ནི. ཨ་ན་ཏྟ་ཊྛེ་ནཱཏི ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ན་ཏྟ་ཊྛེ་ན. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༥༦༧) – པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཧི ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ས་ཙྩཱ་ནི ཝེ་ད་ཀ་ཀཱ་ར་ཀ་ནི་བྦུ་ཏ་ག་མ་ཀཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཉྙཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –

‘‘དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ཧི, ན ཀོ་ཙི དུ་ཀྑི་ཏོ, ཀཱ་ར་ཀོ ན, ཀི་རི་ཡཱ་ཝ ཝི་ཛྫ་ཏི;

ཨ་ཏྠི ནི་བྦུ་ཏི, ན ནི་བྦུ་ཏོ པུ་མཱ, མ་གྒ་མ་ཏྠི, ག་མ་ཀོ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༥༦༧);

ཨ་ཐ ཝཱ –

‘‘དྷུ་ཝ་སུ་བྷ་སུ་ཁ་ཏྟ་སུ་ཉྙཾ, པུ་རི་མ་དྭ་ཡ་མ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་མ་མ་ཏ་པ་དཾ;

དྷུ་ཝ་སུ་ཁ་ཨ་ཏྟ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ, མ་གྒོ ཨི་ཏི སུ་ཉྙ་ཏཱ ཏེ་སཱུ’’ཏི. (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༥༦༧);

ས་ཙྩ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀ་ཊྛེ་ན. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཊྛེ་ནཱཏི མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན. ཨེ་ཀ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཱིཏི ཏ་ཐ་ཊྛཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཀེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི, ཨེ་ཀ་ག་ཎ་ནཾ ག་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཾ ཨེ་ཀ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་ཏྟནྟི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ཙྩཱ་ནཾ བ་ཧུ་ཏྟེ་པི ཨེ་ཀ་ཏྟ་མ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ཨེ་ཀེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ནཱ་ན་ཏྟེ་ཀ་ཏྟཾ སྭཱ་ཝ་ཏྠི་ཏཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཀེ་ན མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ཏ་ཐ་ཊྛཱ་དི་ཏཾ་ཏཾ་ཨེ་ཀ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་སྶ ཏ་ཐ་ཊྛཱ་དི་ཀེ ཨེ་ཀ་ཏྟེ པ་ཊི་ཝི་དྡྷེ སེ་ས་ས་ཙྩཱ་ན་མྤི ཏ་ཐ་ཊྛཱ་དི་ཀཾ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ནཱ་ན་ཏྟེ་ཀ་ཏྟཾ སྭཱ་ཝ་ཏྠི་ཏཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ མ་གྒ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཝཱ དུ་ཀྑ་ཏོ ཝཱ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཝཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི ཁ་ནྡྷེ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ དི་ཊྛེ སེ་ས་ཁ་ནྡྷཱ་པི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ དི་ཊྛཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མི་ད་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. དུ་ཀྑ་སྶ དུ་ཀྑ་ཊྛོ ཏ་ཐ་ཊྛོཏི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་སྶ པཱི་ལ༹་ན་ཊྛཱ་དི་ཀོ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཨ་ཏྠོ ས་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན ཏ་ཐ་ཊྛོ. སེ་ས་ས་ཙྩེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སོ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཊྛོ. ཝུ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀ་ཏོ ས་ཙྩ་ཊྛོ. མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦ་ཏོ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཊྛོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

༡༠. ཡཾ ཨ་ནི་ཙྩནྟི་ཨཱ་དི སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཏཾ དུ་ཀྑཾ. ཡཾ དུ་ཀྑཾ, ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩནྟི དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་མ་གྒཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཏཱ་ནི ཧི ཏཱི་ཎི ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནི ཙེ་ཝ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏྟཱ དུ་ཀྑཱ་ནི ཙ. ཡཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཉྩ དུ་ཀྑ་ཉྩ, ཏཾ ཨ་ན་ཏྟཱཏི ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཏཱི་ཎི ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཡཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཉྩ དུ་ཀྑ་ཉྩ ཨ་ན་ཏྟཱ ཙཱཏི ཏེ་ཧི ཏཱི་ཧི ས་ཧ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་ཉྩ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ཙ་ཏྟཱ་རི་པི ཧི ཨ་ན་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ. ཏཾ ཏ་ཐནྟི ཏཾ ས་ཙྩ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ས་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏཾ. ཏཾ ས་ཙྩནྟི ཏ་དེ་ཝ ས་ཙྩ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀཾ. ན་ཝ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ས་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༣; སཾ. ནི. ༤.༤༦) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙ་ཊྛེ་ན, དུ་ཀྑ་སྶ པ་རི་ཉྙ་ཊྛེ, ས་མུ་ད་ཡ་སྶ པ་ཧཱ་ན་ཊྛེ, མ་གྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ན་ཊྛེ, ནི་རོ་དྷ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡ་ཊྛེ ཨཱ་ཝེ་ནི་ཀེ་པི ཨི་དྷ ཙ་ཏཱུ་སུ་པི ས་ཙྩེ་སུ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ པ་རི་ཉྙ་ཊྛེ་ན, ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ན་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཧཱ་ན་ཊྛེ་ན, ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ བྷཱ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ནི་དྡི་ཊྛ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ན་ཝ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཏ་ཐ་ཊྛེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.

༡༡. དྭཱ་ད་ས་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏ་ཐ་ཊྛཱ་ད་ཡོ ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ. ཨེ་ཏེ་སཾ ནི་དྡེ་སེ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

༡༢. ས་ཙྩཱ་ནཾ ཀ་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་རི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནི ཚ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ས་ངྑ་ཏཱ་ས་ངྑ་ཏ་ཝ་སེ་ན དྭི་དྷཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ དྭེ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱིཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ངྑ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩཱཏི ‘‘ཏཱི་ཎི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑ་ཏ་སྶ ས་ངྑ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཨུ་པྤཱ་དོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཝ་ཡོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཋི་ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏཱི་ཎི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་ངྑ་ཏ་སྶ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ན ཨུ་པྤཱ་དོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ན ཝ་ཡོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ན ཋི་ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༤༧-༤༨) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ས་ངྑ་ཏ་སྶ ས་ངྑ་ཏ་མི་ཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་སྶ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་མི་ཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ. ས་ངྑ་ཏཾ པ་ན ན ལ་ཀྑ་ཎཾ, ལ་ཀྑ་ཎཾ ན ས་ངྑ་ཏཾ. ན ཙ ས་ངྑ་ཏཾ ཝི་ནཱ ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ན་པི ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་ནཱ ས་ངྑ་ཏཾ. ལ་ཀྑ་ཎེ་ན པ་ན ས་ངྑ་ཏཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི.

པུ་ན ཏ་དེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎ་དྭ་ཡཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ཚ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱིཏི ཨཱ་ཧ. ས་ངྑ་ཏཱ་ནཾ ས་ཙྩཱ་ནནྟི དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་མ་གྒ་ས་ཙྩཱ་ནཾ. ཏཱ་ནི ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་ངྒ་མྨ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ས་ངྑ་ཏཱ་ནི. ཨུ་པྤཱ་དོཏི ཛཱ་ཏི. པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཛཱ་ནཱི་ཡ་ཏི. ཝ་ཡོཏི བྷ་ངྒོ. ཋི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟནྟི ཋི་ཏི་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ ཛ་རཱ. ཏི་ཎྞཾ ས་ངྑ་ཏ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ནི་པྥ་ནྣ་ཏྟཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པ་ན ཨུ་པྤཱ་ད་སྶ, ཛ་རཱ་ཡ བྷ་ངྒ་སྶ ཙ ཨ་ནི་པྥ་ནྣ་ཏྟཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ངྑ་ཏ་ནི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ངྑ་ཏ་ཝི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ པ་ན ས་ངྑ་ཏ་ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཛ་རཱ་བྷ་ངྒཱ ས་ཙྩ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ, མ་གྒ་ས་ཙྩ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཛ་རཱ་བྷ་ངྒཱ ན ས་ཙྩ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏྠ ‘‘ས་ངྑ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ས་ངྑ་ཏཱ་པི ཨུ་པྤཱ་ད་ལ་ཀྑ་ཎ་མྤི ཀཱ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཏ་སྶ ཁ་ཎོ་པི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨུ་པྤཱ་དེ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ ས་ངྑ་ཏཱ་པི ཛ་རཱ་ལ་ཀྑ་ཎ་མྤི ཀཱ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཏ་སྶ ཁ་ཎོ་པི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ས་ངྑ་ཏཱ་པི ཛ་རཱ་པི བྷ་ངྒ་ལ་ཀྑ་ཎ་མྤི ཀཱ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཏ་སྶ ཁ་ཎོ་པི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་གྒ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣.༣༧-༣༨) ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ས་ངྑ་ཏ་སྶ ས་ཙྩ་སྶཱཏི ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་སྶ. ཏ་ཉྷི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་མཱ་ག་མྨ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ནི་པྥ་ནྣ་ནྟི ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ. ཋི་ཏ་སྶཱཏི ནི་ཙྩ་ཏྟཱ ཋི་ཏ་སྶ, ན ཋཱ་ན་པྤ་ཏྟ་ཏྟཱ. པུ་ན ཏ་དེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎ་དྭ་ཡཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ དྭཱ་ད་ས ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱིཏི ཨཱ་ཧ.

ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ཀ་ཏི ཀུ་ས་ལཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏནྟི ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ རཱུ་པཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ནྟི ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏེ་སུ ནི་བྦཱ་ནཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ. ཙ་ཏྟཱ་རི་པི ཧི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ན བྱཱ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནི. སི་ཡཱ ཀུ་ས་ལནྟི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཀུ་ས་ལ་མྤི བྷ་ཝེ་ཡྻ. སི་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལནྟི ཏ་ཎྷཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝ་སེ་ན. སི་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏནྟི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན. སི་ཡཱ ཏཱི་ཎི ས་ཙྩཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཱིཏི ག་ཎི་ཏཱ་ནི. ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་ནི་རོ་དྷ་མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན. ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ཨ་ཀུ་ས་ལནྟི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཎྷཾ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཊྛེ་ན དྭེ ས་ཙྩཱ་ནི ཨེ་ཀ་ས་ཙྩེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཱིཏི ཨི་མཱ་ནི དྭེ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀ་ས་ཙྩེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་ཙྩཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་ས་ཙྩཾ དྭཱི་ཧི ས་ཙྩེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏནྟི ཨེ་ཀཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་ཙྩཾ དྭཱི་ཧི དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ཀུ་ས་ལནྟི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཾ ཀུ་ས་ལཾ. ཨི་མཱ་ནི དྭེ དུ་ཀྑ་མ་གྒ་ས་ཙྩཱ་ནི ཀུ་ས་ལ་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀ་ས་ཙྩེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི, ཀུ་ས་ལ་ས་ཙྩཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀཾ ཀུ་ས་ལ་ས་ཙྩཾ དྭཱི་ཧི དུ་ཀྑ་མ་གྒ་ས་ཙྩེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏནྟི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ རཱུ་པ་ཉྩ. ཨི་མཱ་ནི དྭེ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀ་ས་ཙྩེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི, ཨེ་ཀཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ས་ཙྩཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ས་ཙྩཾ དྭཱི་ཧི དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ཏཱི་ཎི ས་ཙྩཱ་ནི ཨེ་ཀ་ས་ཙྩེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཱིཏི ས་མུ་ད་ཡ་མ་གྒ་ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཱ་ནི ཨེ་ཀེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་བྷཱུ་ཏེ་ན དུ་ཀྑ་ས་ཙྩེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི. ཨེ་ཀཾ ས་ཙྩཾ ཏཱི་ཧི ས་ཙྩེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏནྟི ཨེ་ཀཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ཝི་སུཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀུ་ས་ལ་ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ས་མུ་ད་ཡ་མ་གྒ་ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཊྛེ་ན ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི, དུ་ཀྑ་མ་གྒ་ས་ཙྩཱ་ནི ཀུ་ས་ལ་ཊྛེ་ན མ་གྒ་ས་ཙྩེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི, ན ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན. དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཊྛེ་ན ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི, ན ཨ་ས་ངྑ་ཏ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི.

༢. དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟ་པཱ་ལི༹་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༣. པུ་ན ཨ་ཉྙ་སྶ སུ་ཏྟ་ནྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཾ ནི་དྡི་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ པུ་བྦེ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི. ཏ་ཏྠ པུ་བྦེ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྦོ་དྷཱཏི བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ ས་མྦོ་དྷི་ཏོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ཏོ པུ་བྦེ. ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶཱཏི ས་བྦ་དྷ་མྨེ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷ་སྶ. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏོཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་བྷཱུ་ཏ་སྶེ་ཝ. ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སཱིཏི བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཨེ་ཏཾ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་སྶཱ་དོཏི ཨ་སྶཱ་དཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་སྶཱ་དོ. ཨཱ་དཱི་ན་ཝོཏི དོ་སོ. ནི་སྶ་ར་ཎནྟི ཨ་པ་ག་མ་ནཾ. སུ་ཁནྟི སུ་ཁ་ཡ་ཏཱི་ཏི སུ་ཁཾ, ཡ་སྶུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ སུ་ཁི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ་མ་ན་སྶནྟི པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཡོ་ག་ཏོ སོ་བྷ་ནཾ མ་ནོ ཨ་སྶཱ་ཏི སུ་མ་ནོ, སུ་མ་ན་སྶ བྷཱ་ཝོ སོ་མ་ན་སྶཾ, སུ་ཁ་མེ་ཝ པཱི་ཏི་ཡོ་ག་ཏོ ཝི་སེ་སི་ཏཾ. ཨ་ནི་ཙྩནྟི ཨ་དྡྷུ་ཝཾ. དུ་ཀྑནྟི དུ་ཀྑ་ཝ་ཏྠུ་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏྟཱ ཙ དུ་ཀྑཾ. ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨནྟི ཨ་ཝ་སཱི ཧུ་ཏྭཱ ཛ་རཱ་བྷ་ངྒ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་པ་ཀ་ཏི་ཀཾ. ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ན་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝི་ན་ཡོཏི ཚ་ནྡ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ རཱ་ག་སྶ སཾ་ཝ་ར་ཎཾ, ན ཝ་ཎྞ་རཱ་ག་སྶ. ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་སྶ པ་ཛ་ཧ་ནཾ.

ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཱ་ཝ ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ…པེ… ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ནཱ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ ན ཨ་དྷི་ཀེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷིཾ, ཏཱ་ཝ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏཱ་ཝཱི ཨ་ར་ཧ་ནྟི ནེ་ཝཱ་ཧཾ པ་ཙྩ་ཉྙཱ་སིཾ ནེ་ཝ པ་ཊི་ཉྙཾ ཨ་ཀཱ་སི་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷ་ཏོ ཨ་ཏྠོ. ཀཱི་ཝ་ཉྩཱཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཡ་ཏོཏི ཡ་སྨཱ, ཡ་དཱ ཝཱ. ཨ་ཐཱཏི ཨ་ན་ནྟ་རཾ. ཉཱ་ཎ་ཉྩ པ་ན མེ ད་སྶ་ནཾ ཨུ་ད་པཱ་དཱིཏི ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎེ་ན ད་སྶ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ མེ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཨ་ཀུ་པྤཱཏི ཀོ་པེ་ཏུཾ ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ. ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི. ཨེ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཕ་ལ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ མ་གྒ་ནི་བྦཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་པི ཝུ་ཏྟཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཡ་མ་ནྟི་མཱ ཛཱ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ པ་ཙྪི་མཱ ཁ་ནྡྷ་པྤ་ཝ་ཏྟི. ན་ཏྠི་དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོཏི ཨི་དཱ་ནི པུ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི ན་ཏྠི. ཨེ་ཏེ་ན པ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་ས་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཧི ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ན ཧོ་ཏི.

༣. དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༤. ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎ་ཡོ་ཛ་ན་ཀྐ་མེ ཙ ཨ་ཡཾ རཱུ་པ་སྶ ཨ་སྶཱ་དོ་ཏི པ་ཧཱ་ན་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷོཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏ་ཎྷཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ རཱུ་པ་སྶ ཨ་སྶཱ་དོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་མུ་ད་ཡ་པྤ་ཧཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷོ. ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩནྟི ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ. ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉཱ་ཎ་མྤི ཧི ‘‘ཡེ ཀེ་ཙི ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ, ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་སུ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༠༠) ཝི་ཡ ‘‘ས་ཙྩ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡཾ རཱུ་པ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ་ཏི པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ‘‘ཨ་ཡཾ རཱུ་པ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ དུ་ཀྑ་པ་རི་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷོ. དུ་ཀྑ་ས་ཙྩནྟི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ. ཨི་དཾ རཱུ་པ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎ་ནྟི ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ‘‘ཨི་དཾ རཱུ་པ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷོ. ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩནྟི ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ. ཡཱ ཨི་མེ་སུ ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུཏི ཨི་མེ་སུ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཏཱི་སུ ས་མུ་ད་ཡ་དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷེ་སུ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཡཱ དི་ཊྛི ཡོ ས་ངྐ་པྤོཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོཏི ཨ་ཡཾ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ མ་གྒ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷོ. མ་གྒ་ས་ཙྩནྟི མ་གྒ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ.

༡༥. པུ་ན ཨ་པ་རེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ས་ཙྩཱ་ནི ཙ ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ས་ཙྩ་ནྟི ཀ་ཏི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་ཙྩནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ས་བྦེ་པི ས་བྦ་ཉྙུ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དི་ཀ་སྶ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་སྶ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ’’ཏི ཨེ་ས་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཨེ་ས་ནྟཱ ཙ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དི་ཀ་སྶ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་སྶ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ ‘‘པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ནྟོ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ སཱ ཙ ཨེ་ས་ནཱ སོ ཙ པ་རི་གྒ་ཧོ ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨེ་ས་ན་ཏྟཱ པ་རི་གྒ་ཧ་ཏྟཱ ཙ ‘‘ས་ཙྩ’’ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ས་ན་ཊྛེ་ན པ་རི་གྒ་ཧ་ཊྛེ་ནཱཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཝི་དྷི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ན་མྤི པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ ལ་བྦྷ་ཏི་ཡེ་ཝ, སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ པ་ན ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ ལ་བྦྷ་ཏི. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཊྛེ་ནཱཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཏ་ཐཱ ཨེ་སི་ཏཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ན་ཉྩ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཀ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཊྛེ་ན.

ཀིཾ་ནི་དཱ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ནི་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ནི ཀཱ་ར་ཎ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷི ཡ་སྨཱ ཕ་ལཾ ནི་དེ་ཏི ‘‘ཧ་ནྡ ནཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨ་པྤེ་ཏི ཝི་ཡ, ཏ་སྨཱ ‘‘ནི་དཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཕ་ལཾ ཏ་ཏོ ས་མུ་དེ་ཏི, ཛཱ་ཡ་ཏི, པ་བྷ་ཝ་ཏི; ཏ་སྨཱ ས་མུ་ད་ཡོ, ཛཱ་ཏི, པ་བྷ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ཀིཾ ནི་དཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀིཾ་ནི་དཱ་ནཾ. ཀོ ས་མུ་ད་ཡོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀིཾ་ས་མུ་ད་ཡཾ. ཀཱ ཛཱ་ཏི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀིཾ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ. ཀོ པ་བྷ་ཝོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀིཾ་པ་བྷ་ཝཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏ་སྶ ཛཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ནི་དཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ས་མུ་ད་ཡོ ཙ ཛཱ་ཏི ཙ པ་བྷ་ཝོ ཙ, ཏ་སྨཱ ཛཱ་ཏི་ནི་དཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎནྟི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ས་མུ་ད་ཡནྟི ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཾ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷནྟི ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དནྟི མ་གྒ་ས་ཙྩཾ. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

༡༦. ནི་རོ་དྷ་པྤ་ཛཱ་ན་ནཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎེ་ན ནི་རོ་དྷ་སྶ པ་ཛཱ་ན་ནཱ. ཛཱ་ཏི སི་ཡཱ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ, སི་ཡཱ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩནྟི བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ན་ཊྛེ་ན དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛེ་ན ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ སི་ཡཱ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩནྟི པ་ན ཨཱ་ས་ཝ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་ད་ཡ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི.

ས་ཙྩ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༣. བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཀ་ཐཱ

བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༧. ཨི་དཱ་ནི ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་སི་དྡྷཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡ སུ་ཏྟ་ནྟ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་པུ་བྦ་ཏྠཱ་ནུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ. ཏ་ཏྠ སུ་ཏྟ་ནྟེ ཏཱ་ཝ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱཏི བོ་དྷི་ཡཱ, བོ་དྷི་སྶ ཝཱ ཨ་ངྒཱ་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༥.༡༨༢) – ཡཱ ཧི ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒཱི, ཡཱ་ཡ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཨུ་ཙྪེ་ད་ས་སྶ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ཝཱི་རི་ཡ་པཱི་ཏི་པ་སྶ་དྡྷི་ས་མཱ་དྷི་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ བོ་དྷཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཀི་ལེ་ས་ས་ནྟཱ་ན་ནི་དྡཱ་ཡ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ཙ་ཏྟཱ་རི ཝཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཝཱ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༣༧༨; དཱི. ནི. ༣.༡༤༣). ཏ་སྶཱ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒཱི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ བོ་དྷི་ཡཱ ཨ་ངྒཱ་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཛྷཱ་ན་ངྒ་མ་གྒ་ངྒཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. ཡོ་པེ་ས ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཡ ཨེ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བོ་དྷཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶ བོ་དྷི་སྶ ཨ་ངྒཱ་ཏི་པི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ སེ་ན་ངྒ་ར་ཐ་ངྒཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧུ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ ‘‘བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ངྒཱ་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’’ཏི. ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟོ.

བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཏྠ་ནི་དྡེ་སེ བོ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱིཏི བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་སྶ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ? མ་གྒ་ཕ་ལེ་ཧི ནི་བྦཱ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩ་སྶ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ, མ་གྒེ་ན ཝཱ ཀི་ལེ་ས་ནི་དྡཱ་ཏོ པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཕ་ལེ་ན པ་བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡཱ་པཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ་པི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བོ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཡཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠོ. ཏཱི་སུ་པི ཧི ཋཱ་ནེ་སུ བོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨེ་ཏེ་ན བོ་དྷི་ཡཱ ཨ་ངྒཱ་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཙ་ཏུ་ཀྐེ་ཧི ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པི ཙ བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ ས་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎེ ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏྟུ་ནི་དྡེ་སོ. བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ས་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠ་ཏྟེ་པི ས་ཏི ཀ་ཏྟུ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སོ. བོ་དྷེ་ནྟཱིཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱ་ནཾ ཡོ་གཱི་ནཾ པ་ཡོ་ཛ་ཀ་ཏྟཱ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟུ་ནི་དྡེ་སོ. བོ་དྷ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཡོ་ཛ་ཀ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟུ་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སོ. ཨེ་ཏེ་ཧི བོ་དྷི་ཡཱ ཨ་ངྒཱ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་ཊྛེ་ནཱཏི བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན བོ་དྷཱི་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་སྶ ཡོ་གི་སྶ པ་ཀྑེ བྷ་ཝ་ཏྟཱ. ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཡོ་གི་ནོ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏྟ་ནི་དྡེ་སོ. ཨེ་ཏེ་ཧི བོ་དྷི་སྶ ཨ་ངྒཱ་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བུ་དྡྷི་ལ་བྷ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ཀེ ཚ་ཀྐེ བུ་དྡྷི་ལ་བྷ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན བུ་དྡྷི་ཡཱ པཱ་པུ་ཎ་ན་ཊྛེ་ན. རོ་པ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན. པཱ་པ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏཱ་ཡ ནི་ཊྛཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན. ཨི་མེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ པ་ཏི-ཨ་བྷི-སཾ-ཨི་ཏི ཏཱི་ཧི ཨུ་པ་ས་གྒེ་ཧི ཝི་སེ་སི་ཏཱ མ་གྒ་ཕ་ལ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ས་བྦེ་ས་མྤི དྷ་མྨ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ བོ་དྷི་ཡཱ ཨ་ངྒཱ་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

མཱུ་ལ་མཱུ་ལ་ཀཱ་དི་ད་ས་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༨. མཱུ་ལ་ཊྛེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ཀེ མཱུ་ལ་མཱུ་ལ་ཀེ ད་ས་ཀེ མཱུ་ལ་ཊྛེ་ནཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་སུ པུ་རི་མཱ པུ་རི་མཱ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ན་ཉྩ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཉྩ མཱུ་ལ་ཊྛེ་ན. མཱུ་ལ་ཙ་རི་ཡ་ཊྛེ་ནཱཏི མཱུ་ལཾ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་རི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི མཱུ་ལ་ཙ་རི་ཡཱ. ཏེ་ན མཱུ་ལ་ཙ་རི་ཡ་ཊྛེ་ན, མཱུ་ལཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མཱུ་ལ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཊྛེ་ནཱཏི ཏེ ཨེ་ཝ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཨཱ་དི་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་ཏྟཱ པ་རི་གྒ་ཧཱ, མཱུ་ལཱ་ནི་ཡེ་ཝ པ་རི་གྒ་ཧཱ མཱུ་ལ་པ་རི་གྒ་ཧཱ. ཏེ་ན མཱུ་ལ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཊྛེ་ན. ཏེ ཨེ་ཝ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་རི་ཝཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝཱ་ར་ཊྛེ་ན. བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཝ་སེ་ན པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན. ནི་ཊྛཾ པཱ་པུ་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་པཱ་ཀ་ཊྛེ་ན. ཏེ ཨེ་ཝ མཱུ་ལཱ་ནི ཙ ཚ་བྦི་དྷཱ པ་བྷེ་ད་བྷི་ནྣ་ཏྟཱ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཙཱ་ཏི མཱུ་ལ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ཏེ་ན མཱུ་ལ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་ད་ཊྛེ་ན. མཱུ་ལ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པཱ་པ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཡོ་གི་ནོ ཏཾ མཱུ་ལ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཾ པཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན. ཏ་སྶེ་ཝ ཡོ་གི་ནོ ཏ་སྶཱ མཱུ་ལ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན. སེ་སེ་སུ་པི ཨཱི་དི་སེ་སུ པུ་གྒ་ལ་ཝོ་ཧཱ་རེ་སུ བོ་དྷི་སྶ ཨ་ངྒཱ་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. མཱུ་ལ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ་ན་མྤཱིཏི ཨཱི་དི་སེ་སུ་པི ནི་ཊྛཱ་ཝ་ཙ་ནེ་སུ ཕ་ལ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ་ན་ནྟི་པི པཱ་ཋོ.

མཱུ་ལ་མཱུ་ལ་ཀ་ད་ས་ཀཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.

སེ་སེ་སུ་པི ཧེ་ཏུ་མཱུ་ལ་ཀཱ་དཱི་སུ ན་ཝ་སུ ད་ས་ཀེ་སུ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་སུ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཛ་ན་ཀ་ཏྟཱ ཧེ་ཏཱུ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟཱ པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ. ཏེ ཨེ་ཝ ཏ་ད་ངྒ་ས་མུ་ཙྪེ་ད་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་སུ་དྡྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཝི་སུ་དྡྷི ནཱ་མ. ཝ་ཛྫ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ ནཱ་མ. ‘‘ས་བྦེ་པི ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ནེ་ཀྑ་མྨ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ནེ་ཀྑ་མྨཾ ནཱ་མ. ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ད་ངྒ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་མུ་ཏྟི ནཱ་མ. མ་གྒ་ཕ་ལ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཝི་ས་ཡཱི་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཱ. ཏི་ཝི་དྷཱ་པི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཀི་ལེ་སེ་ཧི སུ་ཉྙ་ཏྟཱ ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཝེ་ཀཱ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཝོ་ས་གྒ་ཏྟཱ པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཝོ་ས་གྒ་ཏྟཱ ཙ ཝོ་ས་གྒཱ. ཕ་ལ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཝོ་ས་གྒ་ཏྟཱ ཝོ་ས་གྒཱ.

༡༩. མཱུ་ལ་ཊྛཾ བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཀེ་ཀ་པ་ད་ཝ་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ ན་ཝ ད་ས་ཀཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ་ནནྟི པ་དཾ པ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ན ཡོ་ཛི་ཏཾ. པ་རི་གྒ་ཧ་ཊྛཱད་ཡོ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ.

༢༠. པུ་ན ཐེ་རོ ཨ་ཏྟ་ནཱ དེ་སི་ཏཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ ནི་དཱ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་ནྟཾ ཏཱ་ཝ ཨུ་དྡི་སི. ཨ་ཏྟ་ནཱ དེ་སི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོཏི པ་ནེ་ཏྠ དེ་ས་ཀ་བྱ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱི་དི་ས་ཉྷི ཝ་ཙ་ནཾ ལོ་ཀེ ག་ནྠེ་སུ པ་ཡུ་ཛྫ་ནྟི. པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡནྟི ས་ཀ་ལཾ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ. ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་ག་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. སེ་ས་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཨི་ཏི ཙེ མེ ཧོ་ཏཱིཏི ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ་ཏི ཨེ་ཝ་ཉྩེ མ་ཡ྄ཧཾ ཧོ་ཏི. ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ་ཏི མེ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ་ཏི ཨེ་ཝཾ མེ ཧོ་ཏི. སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷོ་ཏི མེ ཧོ་ཏཱིཏི སུ་ཊྛུ པ་རི་པུ་ཎྞོ་ཏི ཨེ་ཝཾ མེ ཧོ་ཏི. ཏི་ཊྛ་ནྟནྟི ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཏི་ཊྛ་ནྟཾ. ཙ་ཝ་ཏཱིཏི ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཨ་པ་ག་ཙྪ་ཏི. སེ་ས་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟ་སྶཱཏི ར་ཉྙོ མ་ཧཱ་ཨ་མ་ཙྩ་སྶ, མ་ཧ་ཏི་ཡཱ ཝཱ བྷོ་ག་མ་ཏྟཱ་ཡ བྷོ་ག་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ. ནཱ་ནཱ་ར་ཏྟཱ་ནནྟི ནཱ་ནཱ་ར་ངྒ་ར་ཏྟཱ་ནཾ, པཱུ་ར་ཎ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ནཱ་ནཱ་ར་ཏྟེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་སྶ་ཀ་ར་ཎྜ་ཀོཏི དུ་སྶ་པེ་ལཱ༹. དུ་སྶ་ཡུ་གནྟི ཝ་ཏྠ་ཡུ་ག་ལཾ. པཱ་རུ་པི་ཏུནྟི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏུཾ. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟ་ནྟེ ཐེ་ར་སྶ ཕ་ལ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཡ་དཱ ཧི ཐེ་རོ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ སཱི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་དཱ ཨི་ཏ་རེ ཏ་ད་ནྭ་ཡཱ ཧོ་ནྟི. ཡ་དཱ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ, ཏ་དཱ སེ་སཱ་པི ཏ་ད་ནྭ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཐེ་རོ ཨི་མཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི.

སུ་ཏྟ་ནྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༡. ཀ་ཐཾ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཨི་ཏི ཙེ ཧོ་ཏཱི་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོཏི ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ སཱི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ཉྙེ་སུ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡཾ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་ཏི ཙེ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཀ་ཐཾ སོ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ནི་རོ་དྷཱུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀཱ་ལེ་ན ནི་རོ་དྷོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཡ་ཏྟ་ཀེ ཀཱ་ལེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཙྩཱིཏི ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན པ་རི་མཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ལཱ. ཀ་ཐཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨི་ཏི ཙེ ཧོ་ཏཱི་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོཏི ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་པི ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་ཏི ཙེ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ སོ ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཀ་ཐཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་མཱ་ཎ་བ་དྡྷཱཏི ཀི་ལེ་སཱ ཙ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ ཙ པོ་ནོ་བྷ་ཝི་ཀ་ས་ངྑཱ་རཱ ཙ པ་མཱ་ཎ་བ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ‘‘རཱ་གོ་པ་མཱ་ཎ་ཀ་ར་ཎོ, དོ་སོ པ་མཱ་ཎ་ཀ་ར་ཎོ, མོ་ཧོ པ་མཱ་ཎ་ཀ་ར་ཎོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༥༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཡ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ‘‘ཨ་ཡཾ ཨེ་ཏྟ་ཀོ’’ཏི ཏ་སྶ པ་མཱ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ པ་མཱ་ཎཾ ནཱ་མ. ཏ་སྨིཾ པ་མཱ་ཎེ བ་དྡྷཱ པ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཨཱ་ཡ་ཏྟཱ་ཏི ཀི་ལེ་སཱ་ད་ཡོ པ་མཱ་ཎ་བ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཀི་ལེ་སཱཏི ཨ་ནུ་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ, པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱཏི ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་པྤ་ཏྟ་ཀི་ལེ་སཱ. ས་ངྑཱ་རཱ པོ་ནོ་བྷ་ཝི་ཀཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ པུ་ན་བྷ་ཝོ, པུ་ན་བྷ་ཝོ སཱི་ལ་མེ་ཏེ་ས་ནྟི པོ་ན་བྷ་ཝི་ཀཱ, པོ་ན་བྷ་ཝི་ཀཱ ཨེ་ཝ པོ་ནོ་བྷ་ཝི་ཀཱ. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ས་ངྑཱ་རཱ. ཨ་པྤ་མཱ་ཎོཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ པ་མཱ་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ. མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ན་མྤི ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠཾ ཨ་ཙ་ལ་ཊྛེ་ན ཨ་ས་ངྑ་ཏ་ཊྛེ་ནཱཏི ཝུ་ཏྟཾ. བྷ་ངྒཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཙ་ལོ, པ་ཙྩ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ས་ངྑ་ཏོ. ཡོ ཧི ཨ་ཙ་ལོ ཨ་ས་ངྑ་ཏོ ཙ, སོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་མཱ་ཎ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི.

ཀ་ཐཾ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷོ ཨི་ཏི ཙེ ཧོ་ཏཱི་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོཏི ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་ས་མཱཏི ས་ཡ་ཉྩ ཝི་ས་མ་ཏྟཱ, ཝི་ས་མ་སྶ ཙ བྷཱ་ཝ་སྶ ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ཝི་ས་མཱ. ས་མ་དྷ་མྨོཏི ས་ནྟ་ཊྛེ་ན པ་ཎཱི་ཏ་ཊྛེ་ན ས་མོ དྷ་མྨོ. པ་མཱ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ནྟོ. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་ངྑ་ཏཱ ཝཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ ཝཱ, ཝི་རཱ་གོ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༣༤; ཨི་ཏི་ཝུ. ༩༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་བྦ་དྷ་མྨུ་ཏྟ་མ་ཊྛེ་ན པ་ཎཱི་ཏོ. ཏ་སྨིཾ ས་མ་དྷ་མྨོ་ཏི ཝུ་ཏྟེ སུ་ས་མེ ཨཱ་ར་དྡྷོ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷོ. ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་ཏྟཱཏི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་པྤཱ་དཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏེ ནི་བྦཱ་ནེ མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨུ་པྤཱ་དཱདཱི་ནི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནི. སེ་ས་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་མཱུ་ལ་ཀེ་སུ་པི ཝཱ་རེ་སུ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༤. མེ་ཏྟཱ་ཀ་ཐཱ

མེ་ཏྟཱ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༢. ཨི་དཱ་ནི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཀ་ཐཱ་ན་ནྟ་རཾ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཀ་ཐཱ་ག་ཏི་ཡཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ མེ་ཏྟཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་པུ་བྦ་ཏྠཱ་ནུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ. ཏ་ཏྠ སུ་ཏྟ་ནྟེ ཏཱ་ཝ ཨཱ་སེ་ཝི་ཏཱ་ཡཱཏི ཨཱ་ད་རེ་ན སེ་ཝི་ཏཱ་ཡ. བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡཱཏི ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ་ཡ. བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཏཱ་ཡ. ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི ཡུ་ཏྟ་ཡཱ་ན་ས་དི་སཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་ཡ. ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཝ་ཏྠུ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ་ཡ. ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡཱཏི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ. པ་རི་ཙི་ཏཱ་ཡཱཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཙི་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ཙི་ཏཱ་ཡ. སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ་ཡཱཏི སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ར་དྡྷཱ་ཡ སུ་ཀ་ཏཱ་ཡ. ཨཱ་ནི་སཾ་སཱཏི གུ་ཎཱ. པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱཏི པ་ཊི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ. སུ་ཁཾ སུ་པ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ སེ་ས་ཛ་ནཱ ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཀཱ་ཀ་ཙྪ་མཱ་ནཱ དུ་ཀྑཾ སུ་པ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་སུ་པི་ཏྭཱ སུ་ཁཾ སུ་པ་ཏི. ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟོ་པི ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. སུ་ཁཾ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ ནི་ཏྠུ་ན་ནྟཱ ཝི་ཛ་མྦྷ་ནྟཱ ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱ དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་ས་མཱ་ན་མི་ཝ པ་དུ་མཾ སུ་ཁཾ ནི་བྦི་ཀཱ་རཾ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ན པཱ་པ་ཀཾ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏཱིཏི སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ནྟོ་པི བྷ་དྡ་ཀ་མེ་ཝ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི. ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡ་ནྟོ ཝི་ཡ པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཡ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ན་ཉྙེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཙོ་རེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཾ ཝི་ཡ ཝཱ་ལེ༹་ཧི ཨུ་པ་དྡུ་ཏཾ ཝི་ཡ པ་པཱ་ཏེ པ་ཏ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཙ པ་སྶ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ པཱ་པ་ཀཾ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨུ་རེ ཨཱ་མུ་ཏྟ་མུ་ཏྟཱ་ཧཱ་རོ ཝི་ཡ སཱི་སེ པི་ལ༹་ནྡྷ་མཱ་ལཱ ཝི་ཡ ཙ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏི མ་ནཱ་པོ. ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་ཐེ་ཝ ཙ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་ན་མྤི པི་ཡོ ཧོ་ཏི. དེ་ཝ་ཏཱ ར་ཀྑ་ནྟཱིཏི པུ་ཏྟ་མི་ཝ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ དེ་ཝ་ཏཱ ར་ཀྑ་ནྟི. ནཱ་སྶ ཨ་གྒི ཝཱ ཝི་སཾ ཝཱ ས་ཏྠཾ ཝཱ ཀ་མ་ཏཱིཏི མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རི་སྶ ཀཱ་ཡེ ཨ་གྒི ཝཱ ཝི་སཾ ཝཱ ས་ཏྠཾ ཝཱ ན ཀ་མ་ཏི ན པ་ཝི་ས་ཏི, ནཱ་སྶ ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཀོ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏུ་ཝ་ཊཾ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏཱིཏི མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ན་ཏྠི ཏ་སྶ ད་ནྡྷཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ. མུ་ཁ་ཝ་ཎྞོ ཝི་པྤ་སཱི་ད་ཏཱིཏི བ་ནྡྷ་ནཱ པ་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ལ་པ་ཀྐཾ ཝི་ཡ ཙ་སྶ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཝ་ཎྞཾ མུ་ཁཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ ས་མྨོ་ཧ་མ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟོ ཝི་ཡ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨུ་ཏྟ་རི ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོཏི མེ་ཏྟཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨི་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་པྤ་བུ་དྡྷོ ཝི་ཡ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་གོ ཧོ་ཏཱིཏི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

མེ་ཏྟཱ་ནི་དྡེ་སེ ཨ་ནོ་དྷི་སོ ཕ་ར་ཎཱཏི ཨོ་དྷི མ་རི་ཡཱ་དཱ, ན ཨོ་དྷི ཨ་ནོ་དྷི. ཏ་ཏོ ཨ་ནོ་དྷི་སོ, ཨ་ནོ་དྷི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ནི་པྤ་དེ་ས་ཏོ ཕུ་ས་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨོ་དྷི་སོཏི པ་དེ་ས་ཝ་སེ་ན. དི་སཱ་ཕ་ར་ཎཱཏི དི་སཱ་སུ ཕ་ར་ཎཱ. ས་བྦེཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ. ས་ཏྟཱཏི་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠོ ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ, རུ་ལ༹ྷཱི་ས་དྡེ་ན པ་ན ཝཱི་ཏ་རཱ་གེ་སུ་པི ཨ་ཡཾ ཝོ་ཧཱ་རོ ཝ་ཏྟ་ཏི ཝི་ལཱི་ཝ་མ་ཡེ་པི བཱི་ཛ་ནི་ཝི་སེ་སེ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཝི་ཡ. ཨ་ཝེ་རཱཏི ཝེ་ར་ར་ཧི་ཏཱ. ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱཏི བྱཱ་པཱ་ད་ར་ཧི་ཏཱ. ཨ་ནཱི་གྷཱཏི ནི་དྡུ་ཀྑཱ. ཨ་ནི་གྒྷཱ་ཏི་པི པཱ་ཋོ. སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ་པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱུཏི སུ་ཁི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་ཡ་ནྟུ. ‘‘ཨ་ཝེ་རཱ’’ཏི ཙ ས་ཀ་ས་ནྟཱ་ནེ ཙ པ་རེ པ་ཊི་ཙྩ, པ་ར་ས་ནྟཱ་ནེ ཙ ཨི་ཏ་རེ པ་ཊི་ཙྩ ཝེ་རཱ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ, ‘‘ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝེ་རཱ་བྷཱ་ཝཱ ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀ་བྱཱ་པཱ་དཱ་བྷཱ་ཝོ, ‘‘ཨ་ནཱི་གྷཱ’’ཏི བྱཱ་པཱ་དཱ་བྷཱ་ཝཱ ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀ་དུ་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝོ, ‘‘སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱུ’’ཏི དུ་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝཱ་སུ་ཁེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཧ་ར་ཎཾ ད་སྶི་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཝ་ཙ་ན་ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི. ཨི་མེ་སུ ཙ ‘‘ཨ་ཝེ་རཱ ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ་པི ཝ་ཙ་ནེ་སུ ཡཾ ཡཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན མེ་ཏྟཱ་ཡ ཕ་ར་ཏི.

པཱ་ཎཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པཱ་ཎ་ན་ཏཱ་ཡ པཱ་ཎཱ, ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ བྷཱུ་ཏཱ, ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནི་ར་ཡོ, ཏཾ པུཾ ག་ལ་ནྟི ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི པུ་གྒ་ལཱ. ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་རཱི་རཾ, ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་མེ་ཝ ཝཱ, ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ. ཡ་ཐཱ ཙ ས་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ སེ་སཱ་ནི་པི རུ་ལ༹ྷཱི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ནེ་ཏཱ་ནི ས་བྦ་ས་ཏྟ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཀཱ་མ་ཉྩ ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ‘‘ས་བྦེ ཛ་ནྟཱུ ས་བྦེ ཛཱི་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་བྦ་ས་ཏྟ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཨ་ཏྠི, པཱ་ཀ་ཊ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨི་མཱ་ནེ་ཝ པ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ནོ་དྷི་སོ ཕ་ར་ཎཱ མེ་ཏྟཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡེ པ་ན ‘‘ས་ཏྟཱ པཱ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་ཏོ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཏྠ་ཏོ་པི ནཱ་ན་ཏྟ་མེ་ཝ ཨི་ཙྪེ་ཡྻུཾ, ཏེ་སཾ ཨ་ནོ་དྷི་སོ ཕ་ར་ཎཱ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཨཱ་ཀཱ་རེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ནོ་དྷི་སོ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཕ་ར་ཏི.

ཨོ་དྷི་སོ ཕ་ར་ཎེ པ་ན ཨི་ཏྠི་ཡོ པུ་རི་སཱཏི ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་རི་ཡཱ ཨ་ན་རི་ཡཱཏི ཨ་རི་ཡ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན, དེ་ཝཱ་མ་ནུ་སྶཱ ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀཱཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན. དི་སཱ་ཕ་ར་ཎེ་པི དི་སཱ་ཝི་བྷཱ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ‘‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཕ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ནོ་དྷི་སོ ཕ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏི, ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ‘‘ས་བྦཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཕ་ར་ཎ་ཏོ ཨོ་དྷི་སོ ཕ་ར་ཎཱ.

ཡ་སྨཱ པ་ན ཨ་ཡཾ ཏི་ཝི་དྷཱ་པི མེ་ཏྟཱ་ཕ་ར་ཎཱ ཨ་པྤ་ནཱ་པ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཏཱི་སུ ཝཱ་རེ་སུ ཨ་པྤ་ནཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ནོ་དྷི་སོ ཕ་ར་ཎེ ཏཱ་ཝ ‘‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཨ་ཝེ་རཱ ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི ཨེ་ཀཱ, ‘‘ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱ ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི ཨེ་ཀཱ ‘‘ཨ་ནཱི་གྷཱ ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི ཨེ་ཀཱ, ‘‘སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱུ’’ཏི ཨེ་ཀཱ. ཏཱ་ནི་པི ཧི ཙ་ཏྟཱ་རི ཧི་ཏོ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཧི་ཏོ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཧི མེ་ཏྟཱ. ཨི་ཏི ‘‘ས་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ ཨཱ་ཀཱ་རེ་སུ ཙ་ཏ་སྶ་ནྣཾ ཙ་ཏ་སྶ་ནྣཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝཱི་ས་ཏི ཨ་པྤ་ནཱ ཧོ་ནྟི, ཨོ་དྷི་སོ ཕ་ར་ཎེ ‘‘ས་བྦཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟ་སུ ཨཱ་ཀཱ་རེ་སུ ཙ་ཏ་སྶ་ནྣཾ ཙ་ཏ་སྶ་ནྣཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི ཨ་པྤ་ནཱ. དི་སཱ་ཕ་ར་ཎེ པ་ན ‘‘ས་བྦེ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ས་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཀི་སྶཱ དི་སཱ་ཡ ཝཱི་ས་ཏི ཝཱི་ས་ཏི ཀ་ཏྭཱ དྭེ ས་ཏཱ་ནི, ‘‘ས་བྦཱ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཀི་སྶཱ དི་སཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨ་སཱི་ཏི དྭེ ས་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཏཱ་ནི ཨ་སཱི་ཏི ཙ ཨ་པྤ་ནཱ. ཨི་ཏི ས་བྦཱ་ནི་པི ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཊྛ་ཝཱི་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི པ་ཉྩ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཙ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཏི་ཝི་དྷེ་ན ཕ་ར་ཎཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ ཀ་རུ་ཎཱ་མུ་དི་ཏཱ་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ན་མྤི ཝུ་ཏྟཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

༡. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༣. ཨ་ཐ མེ་ཏྟཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་རཱ་ཀཱ་རཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་པ་རི་བྷཱ་ཝ་ན་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་བྦེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ པཱི་ལ༹་ནཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པཱི་ལ༹་ནནྟི ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཏོ ས་རཱི་ར་པཱི་ལ༹་ནཾ. ཨུ་པ་གྷཱ་ཏནྟི བཱ་ཧི་ར་ཏོ ས་རཱི་རོ་པ་གྷཱ་ཏཾ. ས་ནྟཱ་པནྟི ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་པ་ནཾ. པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནནྟི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ་དི་པ་རི་ཀྑ་ཡཾ. ཝི་ཧེ་སནྟི པ་ར་ཏོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝི་ཧེ་ཋ་ནཾ. ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱཏི པཱི་ལ༹་ནཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ. ཨི་མཱ་ནི པཱི་ལ༹་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ པ་དཱ་ནི མེ་ཏྟོ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཨ་པཱི་ལ༹་ནཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི མེ་ཏྟོ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན. ཨ་པཱི་ལ༹་ནཱ་ཡཱཏི ཨ་པཱི་ལ༹་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན, ས་བྦེ ས་ཏྟེ མེ་ཏྟཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. མཱ ཝེ་རི་ནོ མཱ དུ་ཀྑི་ནོ མཱ དུ་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱཏི ཨི་མཱ་ནི་པི ཏཱི་ཎི མེ་ཏྟོ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. མཱ-ཝ་ཙ་ན་སྶ མཱ ཧོ་ནྟཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝེ་རི་ནོ སུ་ཁི་ནོ སུ་ཁི་ཏ་ཏྟཱཏི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི མེ་ཏྟོ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ‘‘ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱ ཨ་ནཱི་གྷཱ’’ཏི ཨི་དཾ དྭ་ཡཾ ‘‘སུ་ཁི་ནོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སུ་ཁི་ཏ་ཏྟཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ སུ་ཁ་སྶ ནི་ཙྩ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ནཾ. ‘‘སུ་ཁི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཙ ‘‘སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱུ’’ཏི ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ. ‘‘ཨ་པཱི་ལ༹་ནཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱ་ནཱི་གྷ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི. ཨ་ཊྛ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ‘‘ཨ་པཱི་ལ༹་ནཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ མེ་ཏྟོ་པ་སཾ་ཧཱ་རཱ་ཀཱ་རཱ ‘‘ཨ་ཝེ་རི་ནོ ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ མེ་ཏྟོ་པ་སཾ་ཧཱ་རཱ་ཀཱ་རཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི. མེ་ཏྟཱ་ཡ་ཏཱིཏི སི་ནི་ཡ྄ཧ་ཏི. ཏཾ དྷ་མྨཾ ཙེ་ཏ་ཡ་ཏཱིཏི ཏཾ ཧི་ཏོ་པ་སཾ་ཧཱ་རཾ ཙེ་ཏ་ཡ་ཏི ཨ་བྷི་ས་ནྡ་ཧ་ཏི, པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦ་བྱཱ་པཱ་ད་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི མེ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ས་བྦེ་ཧི བྱཱ་པཱ་ད་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རེ་ཧི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏོ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. མེ་ཏྟཱ ཙ ཙེ་ཏོ ཙ ཝི་མུ་ཏྟི ཙཱཏི ཨེ་ཀཱ་ཡེ་ཝ མེ་ཏྟཱ ཏི་དྷཱ ཝ་ཎྞི་ཏཱ.

ཨ་ཝེ་རི་ནོ ཁེ་མི་ནོ སུ་ཁི་ནོཏི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི པ་དཱ་ནི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཀཱ་རེ ས་ངྑེ་པེ་ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི མེ་ཏྟཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི་ཡེ་ཝ. ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཚ་སུ ཝཱ་རེ་སུ ཨཱ་སེ་ཝཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ཧི མེ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ. ཏ་ཐཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་མྨཾ. ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱཏི ཝི་བྷཱུ་ས་ནཱ. སྭཱ་ལ་ངྐ་ཏཱཏི སུ་ཊྛུ ཨ་ལ་ངྐ་ཏཱ བྷཱུ་སི་ཏཱ. པ་རི་ཀྑཱ་རཱཏི ས་མྦྷཱ་རཱ. སུ་པ་རི་ཀྑ་ཏཱཏི སུ་ཊྛུ ས་མྦྷ་ཏཱ. པ་རི་ཝཱ་རཱཏི ར་ཀྑ་ན་ཊྛེ་ན. པུ་ན ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི པ་དཱ་ནི མེ་ཏྟཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཏྠ པཱ་རི་པཱུ་རཱིཏི པ་རི་པུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝཱ. ས་ཧ་ག་ཏཱཏི མེ་ཏྟཱ་ཡ ས་ཧ་ག་ཏཱ. ཏ་ཐཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱད་ཡོ. པ་ཀྑ་ནྡ་ནཱཏི མེ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ནཱ, པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ཧི མེ་ཏྟཱ་ཏི ཝཱ པ་ཀྑ་ནྡ་ནཱ. ཏ་ཐཱ སཾ་སཱི་ད་ནཱད་ཡོ. ཨེ་ཏཾ ས་ནྟ་ནྟི ཕ་སྶ་ནཱཏི ཨེ་སཱ མེ་ཏྟཱ ས་ནྟཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་ཧི ཕ་སྶ་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏཾ ས་ནྟ་ནྟི ཕ་སྶ་ནཱ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༡.༡༨༨ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཡ ན་པུཾ་ས་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ. སྭཱ་དྷི་ཊྛི་ཏཱཏི སུ་ཊྛུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ. སུ་ས་མུ་གྒ་ཏཱཏི སུ་ཊྛུ ས་མུ་སྶི་ཏཱ. སུ་ཝི་མུ་ཏྟཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀེ་ཧི སུ་ཊྛུ ཝི་མུ་ཏྟཱ. ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟཱིཏི མེ་ཏྟཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ མེ་ཏྟཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི. ཛོ་ཏེ་ནྟཱིཏི པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟི. པ་ཏཱ་པེ་ནྟཱིཏི ཝི་རོ་ཙེ་ནྟི.

༢-༤. བ་ལཱ་དི་ཝཱ་ར་ཏྟ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༤-༢༧. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ བ་ལ་ཝཱ་རོ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་མ་གྒ་ངྒ་ཝཱ་རཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ན ཡ་ཐཱ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན. མ་གྒ་ངྒ་ཝཱ་རེ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་ཛཱི་ཝཱ མེ་ཏྟཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ན ཨ་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན. ན ཧི ཨེ་ཏེ མེ་ཏྟཱ་ཡ ས་ཧ བྷ་ཝ་ནྟི. ས་བྦེ་སཾ པཱ་ཎཱ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ སེ་ས་ཝཱ་རཱ་ན་མྤི ས་ཏྟ་ཝཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ པ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་ཏོ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༤༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི.

མེ་ཏྟཱ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༥. ཝི་རཱ་ག་ཀ་ཐཱ

ཝི་རཱ་ག་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༨. ཨི་དཱ་ནི མ་གྒ་པ་ཡོ་ཛ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ཡ མེ་ཏྟཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡ ཝི་རཱ་ག་ས་ངྑཱ་ཏ་མ་གྒ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ ཝི་རཱ་ག་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་པུ་བྦ་ཏྠཱ་ནུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ‘‘ནི་བྦི་ནྡཾ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི ཝི་རཱ་གཱ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ ༢༣) ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ ནི་དྡི་སི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཝི་རཱ་གོ མ་གྒོ, ཝི་མུ་ཏྟི ཕ་ལནྟི ཨུ་དྡེ་སོ ཋ་པི་ཏོ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཏཱ་ཝ ནི་དྡི་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཀ་ཐཾ ཝི་རཱ་གོ མ་གྒོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝི་ར་ཛྫ་ཏཱིཏི ཝི་ར་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. སེ་སཱ་ནི མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནི. ཝི་རཱ་གོཏི ཡ་སྨཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཝི་ར་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་རཱ་གོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ ཙ ཝི་རཱ་གོ ཡ་སྨཱ ཝི་རཱ་གཱ་ར་མྨ་ཎོ…པེ… ཝི་རཱ་གེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཙ ཝི་རཱ་གོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཝི་རཱ་གཱ་ར་མྨ་ཎོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཝི་རཱ་གཱ་ར་མྨ་ཎོཏི ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎོ. ཝི་རཱ་ག་གོ་ཙ་རོཏི ནི་བྦཱ་ན་ཝི་ས་ཡོ. ཝི་རཱ་གེ ས་མུ་དཱ་ག་ཏོཏི ནི་བྦཱ་ནེ ས་མུ་པྤ་ནྣོ. ཝི་རཱ་གེ ཋི་ཏོཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ནི་བྦཱ་ནེ ཋི་ཏོ. ཝི་རཱ་གེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོཏི ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་བྦཱ་ནེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ.

ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ ཝི་རཱ་གོཏི ནི་བྦཱ་ནཾ ཝི་རཱ་ག་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ཝི་རཱ་གོ. ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཛཱ་ཏཱཏི ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ ཛཱ་ཏཱ, ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ཛཱ་ཏཱ. ཏེ མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་བྦེ་ཝ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ ཝི་ར་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན ཝི་རཱ་གཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཝི་རཱ་གཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཱིཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནི ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་དཱི་ནི ས་ཏྟ མ་གྒ་ངྒཱ་ནི. ཝི་རཱ་གཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཝི་རཱ་གོ མ་གྒོཏི ཝི་རཱ་གཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཝི་རཱ་གཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ཝི་རཱ་གོ ནཱ་མ, མ་གྒ་ན་ཊྛེ་ན མ་གྒོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀེ་ཀ་མྤི མ་གྒ་ངྒཾ མ་གྒོ་ཏི ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨི་ཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཨ་ངྒ་སྶ མ་གྒ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟེ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ་པི མ་གྒ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ་ཡེ་ཝ ཙ ཨེ་ཏེ་ན མ་གྒེ་ནཱཏི ཨ་ཊྛ མ་གྒ་ངྒཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. བུ་དྡྷཱ ཙཱཏི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཏེ་པི ཧི ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བུ་དྡྷཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཙ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཙཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༢.༥༧) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ བུ་དྡྷཱ་ཡེ་ཝ. ཨ་ག་ཏནྟི ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེ སཾ་སཱ་རེ ཨ་ག་ཏ་པུ་བྦཾ. དི་སནྟི ས་ཀ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ དི་སྶ་ཏི ཨ་པ་དི་སྶ་ཏི ཨ་བྷི་ས་ནྡ་ཧཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི དི་སཱ, ས་བྦ་བུ་དྡྷེ་ཧི ཝཱ པ་ར་མཾ སུ་ཁ་ནྟི དི་སྶ་ཏི ཨ་པ་དི་སྶ་ཏི ཀ་ཐཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི དི་སཱ, ས་བྦ་དུ་ཀྑཾ ཝཱ དི་སྶ་ནྟི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི ཨུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི དི་སཱ. ཏཾ དི་སཾ. ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོཏི ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡོ སོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧོ, སོ ཨེ་ཏེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ག་མ་ན་ཊྛེ་ན མ་གྒོ ནཱ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པུ་ཐུ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཱ་ནནྟི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ས་མ་ཎཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ན་ཉྩ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ལ་དྡྷི་ཀཱ་ནཾ. ཨ་གྒོཏི ཏེ་སཾ སེ་ས་མ་གྒཱ་ནཾ ཝི་སི་ཊྛོ. སེ་ཊྛོཏི སེ་ས་མ་གྒ་ཏོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་སཾ་ས་ནཱི་ཡོ. མོ་ཀྑོཏི མུ་ཁེ སཱ་དྷུ, སེ་ས་མ་གྒཱ་ནཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁེ ཨ་ཡ་མེ་ཝ སཱ་དྷཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་ཏྟ་མོཏི སེ་ས་མ་གྒེ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨུ་ཏྟི་ཎྞོ. པ་ཝ་རོཏི སེ་ས་མ་གྒ་ཏོ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི སཾ་བྷ་ཛ་ནཱི་ཡོ. ཨི་ཏཱིཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘མ་གྒཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ སེ་ཊྛོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –

‘‘མ་གྒཱ་ན་ཊྛ་ངྒི་ཀོ སེ་ཊྛོ, ས་ཙྩཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་རོ པ་དཱ;

ཝི་རཱ་གོ སེ་ཊྛོ དྷ་མྨཱ་ནཾ, དྭི་པ་དཱ་ན་ཉྩ ཙ་ཀྑུ་མཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༢༧༣);

ཏཾ ཨི་དྷ ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘མ་གྒཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ སེ་ཊྛོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སེ་ས་ཝཱ་རེ་སུ་པི ཨི་མི་ནཱ ཙ ན་ཡེ་ན ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཙ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ད་སྶ་ན་ཝི་རཱ་གོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ད་སྶ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝི་རཱ་གོ ད་སྶ་ན་ཝི་རཱ་གོ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཊྛ་ཏོ བ་ལ་སྶ ཝི་སི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨི་དྷ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཏོ བ་ལཾ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཊྛེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ, ན ཝི་རཱ་ག་སྶ. ཏ་ཐ་ཊྛེ་ན ས་ཙྩཱཏི ས་ཙྩ་ཉཱ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷཱིཏི ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་ཛཱི་ཝཱ. ཙི་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷཱིཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི. དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷཱིཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་ངྐ་པྤཱ. ཝི་མུ་ཏྟ་ཊྛེ་ནཱཏི ཏཾ་ཏཾ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི མུ་ཏྟ་ཊྛེ་ན. ཝི་ཛྫཱཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མུ་ཏྟི. ཨ་མ་ཏོ་ག་དྷཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཊྛེ་ན མ་གྒོཏི མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཧི མ་གྒཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི མ་གྒོ.

ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ ས་བྦེ་པི མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ. ཝི་མུ་ཏྟི་ནི་དྡེ་སེ ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ. ཏ་སྨཱ ཚ་ནྡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་པི མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ.

༢༩. ཝི་རཱ་ག་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་མུ་ཏྟི་ནི་དྡེ་སེ་པི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཕ་ལཾ པ་ནེ་ཏྠ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་མུ་ཏྟི, ནི་བྦཱ་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་མུ་ཏྟི. ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནི ས་ཏྟ་ངྒཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཨི་དྷ ན ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ས་ཡཾ ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཊྛེ་ན ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི.

ཝི་རཱ་ག་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༦. པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཀ་ཐཱ

༡. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༣༠. ཨི་དཱ་ནི ཝི་རཱ་ག་ས་ངྑཱ་ཏ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན སི་དྡྷཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པ་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་པུ་བྦ་ཏྠཱ་ནུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ. སུ་ཏྟ་ནྟེ ཏཱ་ཝ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡནྟི བཱ་རཱ་ཎ་སཱ ནཱ་མ ན་དཱི, བཱ་རཱ་ཎ་སཱ་ཡ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ བྷ་ཝཱ ན་ག་རཱི བཱ་རཱ་ཎ་སཱི. ཏ་སྶཾ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ. ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེཏི ཨི་སཱི་ནཾ པ་ཏ་ནུ་པྤ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ མི་གཱ་ནཾ ཨ་བྷ་ཡ་དཱ་ན་དི་ནྣ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ མི་ག་དཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏ་ཏྠ ཧི ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཨི་ས་ཡོ པ་ཏ་ནྟི, དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ནི་སཱི་ད་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ནྡ་མཱུ་ལ་ཀ་པ་བྦྷཱ་ར་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏཱ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧེ ཀ་ཏ་མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ན་ཀི་ཙྩཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཨི་ས་ཡོ་པེ་ཏྠ ས་མོ་ས་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཏ་ནྟི, ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཏྠ་ཉྩ ཨ་ནུ་པོ་ས་ཐ་ཏྠ་ཉྩ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི, ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ནཾ པ་ཊི་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཙ ཏ་ཏོ ཙ ཨུ་པྤ་ཏ་ནྟཱི་ཏི་པི ཨི་མི་ནཱ ཨི་སཱི་ནཾ པ་ཏ་ནུ་པྤ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན ཏཾ ‘‘ཨི་སི་པ་ཏ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཨི་སི་པ་ད་ན’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ. པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡེཏི –

‘‘ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ བྷ་དྡི་ཡོ ཝ་པྤོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ཙ ཨ་སྶ་ཛི;

ཨེ་ཏེ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ, པ་ཉྩ་ཝ་གྒཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་རེ’’ཏི. –

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་གྒོ པ་ཉྩ་ཝ་གྒོ. ཏ་སྨིཾ པ་ཉྩ་ཝ་གྒེ བྷ་ཝཱ ཏཾ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ་ཏི པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ, ཏེ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡེ. བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱིཏི དཱི་པ་ངྐ་ར་ད་ས་བ་ལ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཀ་ཏཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ནྟོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝཾ པ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝེ ཙ ཀ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན བོ་དྷི་མ་ཎྜཾ པ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རཱ་ཛི་ཏ་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣོ མཱ་ར་བ་ལཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མཱ་ཝ་སཱ་ནེ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཨུ་ནྣཱ་དེ་ནྟོ ས་མྤ་ཀ་མྤེ་ནྟོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྭཱ ས་ཏྟ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནི བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ལོ་ཀཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི.

དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནྟཱཏི དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་ཊྛཱ་སཱ. ཨི་མ་སྶ པ་ན ཝ་ཙ་ན་སྶ ས་མུ་དཱ་ཧཱ་རེ་ན ས་མུ་དཱ་ཧཱ་ར་ནི་གྒྷོ་སོ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཝཱི་ཙིཾ ཨུ་པ་རི བྷ་ཝ་གྒཾ པ་ཏྭཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶིཾ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ས་མ་ཡེ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཀོ་ཊི་ས་ངྑཱ བྲ་ཧྨཱ་ནོ ས་མཱ་ག་ཙྪིཾ་སུ. པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་ཡ སཱུ་རི་ཡོ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མེ་ཏི, པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རཱ་སཱ་ལ༹ྷ་ན་ཀྑ་ཏྟེ་ན ཡུ་ཏྟོ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟཾ ཨཱ་ར་བྷ་ནྟོ ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

ཏ་ཏྠ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ནཱཏི གི་ཧི་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཾ ཚེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན. ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཱཏི ན ཝ་ལ་ཉྫེ་ཏ་བྦཱ. པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ བྷཱ་ཛ་ན་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡོ ཙཱ་ཡཾ ཀཱ་མེ་སུ ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ལླི་ཀཱ་ནུ་ཡོ་གོཏི ཡོ ཙ ཨ་ཡཾ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་སུ་ཁ་སྶ, ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ནི་སྶ་ཡ་སྶ ཝཱ ཨ་ནུ་ཡོ་གོ. ཧཱི་ནོཏི ལཱ་མ་ཀོ. ག་མྨོཏི གཱ་མ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ས་ནྟ་ཀོ. པོ་ཐུ་ཛྫ་ནི་ཀོཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ན ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལ་ཛ་ནེ་ན ཨཱ་ཙི་ཎྞོ. ཨ་ན་རི་ཡོཏི ན ཨ་རི་ཡོ. ཨ་ཐ ཝཱ ན ཝི་སུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཀོ. ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏོཏི ན ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏོ, སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ནི་སྶི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་གོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ལ་མ་ཐ་སྶ ཨ་ནུ་ཡོ་གོ, ཨ་ཏྟ་ནོ དུ་ཀྑ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཀྑོཏི ཀ་ཎྚ་ཀཱ་པ་སྶ་ཡ་སེ་ཡྻཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྟ་མཱ་ར་ཎེ་ཧི དུ་ཀྑཱ་ཝ་ཧོ. ཏ་པ་སྶཱི་ཧི ‘‘ཨུ་ཏྟ་མཾ ཏ་པོ’’ཏི ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ན་ཏྠཾ ཨི་དྷ ‘‘ཧཱི་ནོ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ, པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཏྟཱ ‘‘ག་མྨོ’’ཏི ཙ, གི་ཧཱི་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ‘‘པོ་ཐུ་ཛྫ་ནི་ཀོ’’ཏི ཙ ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པ་ན ཀེ་ཧི་ཙི པ་བྦ་ཛི་ཏ་པ་ཊི་ཉྙེ་ཧི དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ནི་བྦཱ་ན་ཝཱ་དེ་ཧི ‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, བྷོ, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟཱ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་པྤི་ཏོ ས་མ་ངྒི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཙཱ་རེ་ཏི, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, བྷོ, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༩༤) ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ན་ཏྠ་ཉྩ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ སུ་ཁ་ཏྟཱ ཙ ཏ་སྶ དྷ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ན་སྶ ‘‘དུ་ཀྑོ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ལླི་ཀཱ་ནུ་ཡོ་གོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་སུ་ཁ་ཏྟཱ ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ ཏ་ད་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་བ་ནྡྷ་ན་བ་དྡྷ་ཏྟཱ ཙ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ, ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་གོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ དི་ཊྛི་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་དུ་ཀྑ་ཏྟཱ ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ ཏ་ད་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ དི་ཊྛི་བ་ནྡྷ་ན་བ་དྡྷ་ཏྟཱ ཙ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཏེ ཁོཏི ཏེ ཨེ་ཏེ. ཨ་ནུ་པ་ག་མྨཱཏི ན ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ. མ་ཛ྄ཛྷི་མཱཏི སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷ་ཝཱ་ཏི མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ. སཱ ཨེ་ཝ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཊི་པ་དཱ. ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱཏི པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ. ཙ་ཀྑུ་ཀ་ར་ཎཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཀ་ར་ཎཱི. ཉཱ་ཎ་ཀ་ར་ཎཱིཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡཱཏི ཀི་ལེ་སཱུ་པ་ས་མཱ་ཡ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཱ་ཡ. ས་མྦོ་དྷཱ་ཡཱཏི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡཱཏི ནི་བྦཱ་ན་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡ་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ཐ ཝཱ ད་སྶ་ན་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཀ་ར་ཎཱི. བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཉཱ་ཎ་ཀ་ར་ཎཱི. ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ. ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལས་མྦོ་དྷཱ་ཡ. ཀི་ལེ་སཱ་ན་ཉྩ ཁ་ནྡྷཱ་ན་ཉྩ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ. ས་ཙྩ་ཀ་ཐཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟཱ.

ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནི ཀ་ཏ་བ་ཧུ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཀྐ་མཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ བ་ཧུ་མཱ་ནཱ་རོ་པ་ནེ་ན པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཾ པ་སྶ་ནྟོ ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་ནྟི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཀྐ་མཾ ད་སྶེ་སི. ཏ་ཏྠ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སཱུཏི ན ཨ་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ, པ་རཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ཨ་སྶུ་ཏེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཀྑཱུཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠོ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ, ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ, ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩནྟི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ སེ་ཁ་བྷཱུ་མི་ཡཾ. པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦནྟི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ སེ་ཁ་བྷཱུ་མི་ཡཾ་ཡེ་ཝ. པ་རི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཧཱི་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ བྷཱ་ཝི་ཏནྟི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ཨ་སེ་ཁ་བྷཱུ་མི་ཡཾ.

ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚནྟི ས་ཙྩ་ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ པ་རི་ཝ་ཊྚཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ པ་རི་ཝ་ཊྚཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ. ཨེ་ཏྠ ཧི ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ, ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ, ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ, ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ ས་ཙྩ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ. ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ ‘‘པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩ་ཛཱ་ན་ན་ཉཱ་ཎཾ ཀི་ཙྩ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ. ‘‘པ་རི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཧཱི་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ བྷཱ་ཝི་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ཀི་ཙྩ་སྶ ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ན་ཉཱ་ཎཾ ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ. དྭཱ་ད་སཱ་ཀཱ་རནྟི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ས་ཙྩེ ཏི་ཎྞཾ ཏི་ཎྞཾ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན དྭཱ་ད་ས ཨཱ་ཀཱ་རཱ ཨ་སྶཱ་ཏི དྭཱ་ད་སཱ་ཀཱ་རཾ. ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནནྟི ཨེ་ཏེ་སཾ ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཱ་ནཾ དྭཱ་ད་ས་ནྣཾ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ད་སྶ་ནཾ. ཨ་ཏྟ་མ་ནཱཏི ས་ཀ་མ་ནཱ. ས་ཏྟཱ་ན་ཉྷི སུ་ཁ་ཀཱ་མ་ཏྟཱ དུ་ཀྑ་པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཏྟཱ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཡུ་ཏྟ་མ་ནོ ས་ཀ་མ་ནོ ནཱ་མ, པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ག་ཧི་ཏ་མ་ནཱ བྱཱ་པི་ཏ་མ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་ན་ནྡུནྟི ཨ་བྷི་མུ་ཁཱ ཧུ་ཏྭཱ ན་ནྡིཾ་སུ. ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེཏི སུ་ཏྟ་ནྟེ. ནི་གྒཱ་ཐ་ཀོ ཧི སུ་ཏྟ་ནྟོ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྠ་སྶ བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ. བྷ་ཉྙ་མཱ་ནེཏི ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནེ. ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ས་མཱི་པེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ, བྷ་ཎི་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ར་ཛནྟི ཝི་ག་ཏ་རཱ་གཱ་དི་ར་ཛཾ. ཝཱི་ཏ་མ་ལནྟི ཝི་ག་ཏ་རཱ་གཱ་དི་མ་ལཾ. རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ར་ཛོ ནཱ་མ, དཱུ་ས་ན་ཊྛེ་ན མ་ལཾ ནཱ་མ. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུནྟི ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ, ཀ་ཏྠ་ཙི ཨཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི མ་གྒ་ཉཱ་ཎཱ་ནི, ཀ་ཏྠ་ཙི ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་མྤི. ཨི་དྷ པ་ན པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ. ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེཏི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎེ ཙ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎེ ཙ. བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ དྭཱ་ད་སཱ་ཀཱ་རཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎ་མྤི ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ ནི་སི་ནྣ་སྶ དྭཱ་ད་སཱ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ ས་ཙྩ་དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཀ་དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་མྤི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ ནཱ་མ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཧེ་ཏཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ. ཏཾ ཨི་མཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཀཱ་སེ་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ནཱ་མ. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ ཡཱ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་རོ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི བྲ་ཧྨ་ཀོ་ཊཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི, ཏཱ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ནཱ་མ, པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ པ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ནཱ་མ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པ་ཝ་ཏྟི་ཏེ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

བྷུ་མྨཱ དེ་ཝཱཏི བྷཱུ་མ་ཊྛ་ཀཱ དེ་ཝཱ. ས་དྡ་མ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་སུནྟི ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ ཨེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟཱ ས་དྡཾ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ཡིཾ་སུ. ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡནྟི ‘‘ན་ཡི་དཾ ཏ་ཐཱ’’ཏི པ་ཊི་ལོ་མཾ ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཾ. ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ ཙེ་ཏྠ དེ་ཝ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ཨ་དཾ་སུ, ས་ནྣི་པཱ་ཏཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ པ་ན བྷུ་མྨ་དེ་ཝཱ་ད་ཡོ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་མ་དཾ་སཱུ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་སུ པ་ན པ་བྦ་ཏ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟཱ བྷུ་མྨ་དེ་ཝཱ. ཏེ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཧོ་ནྟཱ་པི ཨི་དྷ ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱཏི ཙ དྷ་ཏ་ར་ཊྛ་ཝི་རཱུ་ལ༹ྷ་ཀ་ཝི་རཱུ་པ་ཀྑ་ཀུ་ཝེ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ. ཏེ སི་ནེ་རུ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཧོ་ནྟི. ཏེ་སུ པ་བྦ་ཏ་ཊྛ་ཀཱ་པི ཨ་ཏྠི ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་ཀཱ་པི. ཏེ་སཾ པ་ར་མྤ་རཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏཾ པ་ཏྟཱ. ཁི་ཌྜཱ་པ་དོ་སི་ཀཱ མ་ནོ་པ་དོ་སི་ཀཱ སཱི་ཏ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ ཨུ་ཎྷ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ ཙ་ནྡི་མཱ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ སཱུ་རི་ཡོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཏེ ས་བྦེ་པི ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཊྛཱ ཨེ་ཝ. ཏེ་ཏྟིཾ་ས ཛ་ནཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ. ཨ་པི་ཙ ‘‘ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ’’ཏི ཏེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ནཱ་མ་མེ་ཝཱ་ཏི་པི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་པི ཨ་ཏྠི པ་བྦ་ཏ་ཊྛ་ཀཱ ཨ་ཏྠི ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་ཀཱ. ཏེ་སཾ པ་ར་མྤ་རཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏཾ པ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ ཡཱ་མཱ་དཱི་ནཾ. ཨེ་ཀ་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་པི ཧི དེ་ཝཱ་ནཾ པ་ར་མྤ་རཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. དི་བྦཾ སུ་ཁཾ ཡཱ་ཏཱ པ་ཡཱ་ཏཱ ས་མྤ་ཏྟཱ་ཏི ཡཱ་མཱ. ཏུ་ཊྛཱ པ་ཧ་ཊྛཱ་ཏི ཏུ་སི་ཏཱ. པ་ཀ་ཏི་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀེ་ན ར་མི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཀཱ་ལེ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཏེ བྷོ་གེ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ར་མ་ནྟཱི་ཏི ནི་མྨཱ་ན་ར་ཏཱི. ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ པ་ར་ནི་མྨི་ཏེ་སུ བྷོ་གེ་སུ ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ནྟཱི་ཏི པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི. བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡེ བྲ་ཧྨ་གྷ་ཊཱ་ཡ ནི་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ. ས་བྦེ་པི པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྲ་ཧྨཱ་ནོ ག་ཧི་ཏཱ.

ཏེ་ན ཁ་ཎེ་ནཱཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟེ་ནཱཏི ཝུ་ཏྟཾ. མུ་ཧུ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཁ་ཎེ་ན, ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཁ་ཎེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱཏི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཨ་ནྟོ་ཀ་ཏྭཱ. ས་དྡོཏི སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་ས་དྡོ. ད་ས་ས་ཧ་སྶཱིཏི ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ཝ་ཏཱི. ས་ངྐ་མྤཱིཏི ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ནྟཱི སུ་ཊྛུ ཀ་མྤི. ས་མྤ་ཀ་མྤཱིཏི ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ནྟཱི ཨ་དྷོ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟཱི སུ་ཊྛུ པ་ཀ་མྤི. ས་མྤ་ཝེ་དྷཱིཏི ཙ་ཏུ་དི་སཱ ག་ཙྪ་ནྟཱི སུ་ཊྛུ པ་ཝེ་དྷི. ས་མྦུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟེ ཙ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟེ ཙ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི པུ་ཉྙ་ཏེ་ཛེ་ན ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ, ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ཡཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎ་ཏེ་ཛེ་ན. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནེ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཏེ་ཛེ་ན སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཝི་ཡ པ་ཐ་ཝཱི དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ, ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རོ་སྶ་ཛྫ་ནེ མ་ཧཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ ཙ ཀཱ་རུ་ཉྙེ་ན ཙི་ཏྟ་ས་ངྑོ་བྷཾ ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ པ་ཐ་ཝཱི དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ. ཨ་པྤ་མཱ་ཎོཏི ཝུ་དྡྷ་པྤ་མཱ་ཎོ. ཨུ་ལཱ༹་རོཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ནི ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ནི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཱ་ནི ཁཱ་ད་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༦༦) མ་དྷུ་རཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཡ ཝ་ཏྠ་བྷོ་གཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན ན་མ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༩.༢༠) པ་ཎཱི་ཏཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཡ ཁ་ལུ བྷ་ཝཾ ཝ་ཙྪཱ་ཡ་ནོ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ པ་སཾ་སཱ་ཡ པ་སཾ་ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ སེ་ཊྛཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ པ་ན ‘‘ཝི་པུ་ལོ ཨུ་ལཱ༹་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨོ་བྷཱ་སོཏི དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཛཱ་ཏ་ཨོ་བྷཱ་སོ. ལོ་ཀེཏི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་སྶ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ཡཾ་ཡེ་ཝ. ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝནྟི དེ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ – ནི་ཝ་ཏྠ་ཝ་ཏྠ་པྤ་བྷཱ དྭཱ་ད་ས ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཕ་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ ས་རཱི་ར་སྶ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་སྶ ཝི་མཱ་ན་སྶ ཙ. ཏཾ དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་དཱ་ནནྟི སོ་མ་ན་སྶ་ཉཱ་ཎ་མ་ཡི་ཀཾ ཨུ་དཱ་ཧཱ་རཾ. ཨུ་དཱ་ནེ་སཱིཏི ཨུ་དཱ་ཧ་རི. ཨ་ཉྙཱ་སི ཝ་ཏ, བྷོ ཀོ་ཎྜ་ཉྙོཏི ཨི་མ་སྶ་པི ཨུ་དཱ་ན་སྶ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་གྷོ་སོ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙོཏི བྷུ་སཾ ཉཱ་ཏ་ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཙ་ཀྑུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ནི་དྡེ་སེ ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ནེ་ཡྻ་སྶ ཙ་ཀྑུ ཝི་ཡ ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ་ཀྑུ. ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཉཱ་ཎཾ. ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཛཱ་ན་ན་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎེ་ན པ་ཉྙཱ. ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝི་ཛྫཱ. ས་བྦ་ཐཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་ལོ་ཀོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཀྑུཾ དྷ་མྨོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ ཀི་ཙྩ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན པ་ཉྩ་དྷཱ ཝ་ཎྞི་ཏཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱཏི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཊྛེ་ན. གོ་ཙ་རཱཏི ཝི་ས་ཡ་ཊྛེ་ན. ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ པ་ཉྩ་དྷཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཏཱི་སུ ཝཱ་རེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཉྩ པ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ པ་ནྣ་ར་ས དྷ་མྨཱ, པ་ནྣ་ར་ས ཨ་ཏྠཱ, དྭཱི་སུ པ་ནྣ་ར་ས་ཀེ་སུ ཏིཾ་ས ནི་རུ་ཏྟི་ཡོ, པ་ནྣ་ར་ས་སུ དྷ་མྨེ་སུ པ་ནྣ་ར་ས་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ ཏིཾ་སཱ་ཡ ནི་རུ་ཏྟཱི་སཱུ་ཏི ས་ཊྛི ཉཱ་ཎཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. སེ་ས་ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ པ་ནྣ་ར་ས་ནྣཾ པ་ནྣ་ར་ས་ནྣཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ས་ཊྛི དྷ་མྨཱ, ས་ཊྛི ཨ་ཏྠཱ, ས་ཊྛི་ཡཱ དྷ་མྨེ་སུ ས་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ཏྠེ་སུ ཙ ཝཱི་ས་ས་ཏཾ ནི་རུ་ཏྟི་ཡོ, ཝཱི་སཱ་དྷི་ཀཾ ས་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ཊྛི་ཡཱ དྷ་མྨེ་སུ ས་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ཏྠེ་སུ ཝཱི་སུ་ཏྟ་ར་ས་ཏེ ནི་རུ་ཏྟཱི་སཱུ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ས་ཉྩ དྭེ ཙ ཉཱ་ཎ་ས་ཏཱ་ནི.

༢-༣. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཝཱ་རཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༣༡-༣༢. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟ་པུ་བྦ་ངྒ་མེ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་སུ་ཏྟ་ནྟ་པུ་བྦ་ངྒ་མེ ཙ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ནི་དྡེ་སེ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཙ ག་ཎ་ནཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

༤-༨. ས་ཏྟ་བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཝཱ་རཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༣༣-༣༧. ས་ཏྟ་ནྣཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ས་མུ་ད་ཡེ ཙ་ཀྑཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ, ནི་རོ་དྷེ པ་ཉྩཱ་ཏི ད་ས དྷ་མྨཱ, ས་མུ་ད་ཡེ ད་སྶ་ན་ཊྛཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ, ནི་རོ་དྷེ པ་ཉྩཱ་ཏི ད་ས ཨ་ཏྠཱ, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཝཱི་ས་ཏི ནི་རུ་ཏྟི་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རཱི་སཾ ཉཱ་ཎཱ་ནི. ས་ཏྟ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ག་ཎ་ནཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཨེ་ཝ. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ནི་དྡེ་སེ ཨེ་ཀེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀེ་སུ ‘‘ཉཱ་ཏོ དི་ཊྛོ ཝི་དི་ཏོ ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ ཕ་སྶི་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༢༡) ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཝ་ཙ་ནེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཀྑཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ, ད་སྶ་ན་ཊྛཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩཱ་ཏི པ་ཉྩ་པ་ཉྩ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི དྷ་མྨཱ, པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི ཨ་ཏྠཱ, ཏ་དྡི་གུ་ཎཱ ནི་རུ་ཏྟི་ཡོ, ཏ་དྡི་གུ་ཎཱ་ནི ཉཱ་ཎཱ་ནི ཉེ་ཡྻཱ་ནི. པ་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཝཱ་རེ་པི པ་ཉྩ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཉྩ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ས་ཏཾ དྷ་མྨཱ, པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ས་ཏཾ ཨ་ཏྠཱ, ཏ་དྡི་གུ་ཎཱ ནི་རུ་ཏྟི་ཡོ, ཏ་དྡི་གུ་ཎཱ་ནི ཉཱ་ཎཱ་ནི ཉེ་ཡྻཱ་ནི. ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻཱ་ནཱིཏི ཙེ་ཏྠ དྭེ ས་ཏཱ་ནི ཙ པ་ཉྙཱ་ས་ཉྩ. ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ས་ཙྩ་ཝཱ་ར་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝཱ་རེ ཙ དྷ་མྨཱ་དི་ག་ཎ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

༩. ཚ་བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༣༨. བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ཝཱ་རེ དི་ཡ་ཌྜྷ་ས་ཏནྟི ཚ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི ས་ཏ་ཉྩ པ་ཉྙཱ་ས་ཉྩ ཧོ་ནྟི, ཏ་དྡི་གུ་ཎཱ ནི་རུ་ཏྟི་ཡོ ཏ་དྡི་གུ་ཎཱ་ནི ཉཱ་ཎཱ་ནི. པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎེཏི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་དྷི་ཀཱ་རེ. ཨ་ཌྜྷ་ན་ཝ་དྷ་མྨ་ས་ཏཱ་ནཱིཏི པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ས་ཊྛི, ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ས་ཊྛི, ཙ་ཏཱུ་སུ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེ་སུ ས་ཊྛི, ས་ཏྟ་བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ་སུ ས་ཏྟ་ཏི, ཨ་བྷི་ཉྙ་ཊྛཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ས་ཏཾ, ཁ་ནྡྷ་ཊྛཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ས་ཏཾ, པུ་ན ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་སུ ས་ཏཾ, ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་སུ ས་ཏཾ, ཚ་སུ བུ་དྡྷ་དྷ་མྨེ་སུ དི་ཡ་ཌྜྷ་ས་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ་ས་ཏཱ་ནི ཙ པ་ཉྙཱ་ས་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠཱ་པི ཏ་ཏྟ་ཀཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ཙྩཱ་དཱི་སུ ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝཱི་ས་ས་ཏཾ ནི་རུ་ཏྟི་ཡོ, ས་ཏྟ་སུ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ས་ས་ཏཾ ནི་རུ་ཏྟི་ཡོ, ཨ་བྷི་ཉྙ་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཁ་ནྡྷ་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཙ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻཱ་ནི ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻཱ་ནི ནི་རུ་ཏྟི་ས་ཏཱ་ནི, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་སུ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་སུ ཙ དྭེ དྭེ ནི་རུ་ཏྟི་ས་ཏཱ་ནི, བུ་དྡྷ་དྷ་མྨེ་སུ ཏཱི་ཎི ནི་རུ་ཏྟི་ས་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་རུ་ཏྟི་ས་ཧ་སྶ་ཉྩ ས་ཏྟ་ནི་རུ་ཏྟི་ས་ཏཱ་ནི ཙ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ཙྩཱ་དཱི་སུ ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རཱི་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི དྭེ དྭེ ཉཱ་ཎ་ས་ཏཱ་ནི, ས་ཏྟ་སུ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ་སུ ཨ་སཱི་ཏི་ཨ་དྷི་ཀཱ་ནི དྭེ ཉཱ་ཎ་ས་ཏཱ་ནི, ཨ་བྷི་ཉྙ་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཁ་ནྡྷ་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཙ པ་ཉྩ་པ་ཉྩ་ཉཱ་ཎ་ས་ཏཱ་ནི, ས་ཙྩེ་སུ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་སུ ཙ ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ་ཏྟཱ་རི ཉཱ་ཎ་ས་ཏཱ་ནི, བུ་དྡྷ་དྷ་མྨེ་སུ ཚ ཉཱ་ཎ་ས་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ཎི ཙ ཉཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ ཉཱ་ཎ་ས་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི.

པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༧. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་ཀ་ཐཱ

༡. ས་ཙྩ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༣༩. པུ་ན དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟ་མེ་ཝ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་པུ་བྦ་ཏྠཱ་ནུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ. ཏ་ཏྠ དུ་ཀྑ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱཏི ཨེ་ཀཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྑཾ ཝ་ཏྠུ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི དུ་ཀྑ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ. ཏ་དེ་ཝ དུ་ཀྑཾ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ས་ཙྩ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ཙྩཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ས་ཙྩཱ་ར་མྨ་ཎཱ. ས་ཙྩཾ གོ་ཙ་རོ ཝི་ས་ཡོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ས་ཙྩ་གོ་ཙ་རཱ. ས་ཙྩ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱཏི མ་གྒ་ས་ཙྩེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ས་ཙྩ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱཏི མ་གྒ་ས་ཙྩཱ་ཡ་ཏྟཱ. ས་ཙྩེ ས་མུ་དཱ་ག་ཏཱཏི དུ་ཀྑ་པ་རི་ཛཱ་ན་ནེ་ན དུ་ཀྑ་ས་ཙྩེ ས་མུ་པྤ་ནྣཱ. ཏ་ཐཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཋི་ཏཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ཙ.

༤༠. ཨི་དཱ་ནི ‘‘པ་ཝ་ཏྟི་ཏེ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ ནི་དྡི་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ དེ་ས་ནཱ་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་ཉྩ. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ, དེ་ས་ནཱ་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ. དྷ་མྨ་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ཙ་ཀྐ་ཉྩཱཏི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཙ་ཀྐ་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི དྷ་མྨ་ཉྩཱཏི དེ་ས་ནཱ་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ. ཀ་ཐཾ? བྷ་ག་ཝཱ ཧི བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣོ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་ལ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་མ་གྒ་ངྒཱ་དི་བྷེ་དཾ དྷ་མྨ་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི, སོ་ཡེ་ཝ ཙ དྷ་མྨོ ཀི་ལེ་ས་ས་ཏྟུ་གྷཱ་ཏཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ པ་ཧ་ར་ཎ་ཙ་ཀྐཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཙ་ཀྐ་ཉྩ. དྷ་མྨཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ་ཡེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ཏེ་ན དྷ་མྨོ་ཡེ་ཝ ཙ་ཀྐ་ནྟི ཀ་མྨ་དྷཱ་ར་ཡ་ས་མཱ་ས་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ ནི་སི་ནྣོ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཀྑ་ཎེ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ནྟཱ་ནེ ཀི་ལེ་ས་ས་ཏྟུ་གྷཱ་ཏཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ པ་ཧ་ར་ཎ་ཙ་ཀྐ་ས་དི་སཾ དེ་ས་ནཱ་ཙ་ཀྐ་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ནྟཱ་ནེ ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་ལ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་མ་གྒ་ངྒཱ་དི་བྷེ་དཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན དྷ་མྨོ ཙ ཙ་ཀྐ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་ནྟི དྭ་ནྡ་ས་མཱ་ས་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཀེ ས་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་ཏྠཱ་པི ‘‘པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན པ་ན ‘‘ཙ་ཀྐ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. དྷ་མྨེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི དེ་ས་ནཱ་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.

ཏ་ཏྠ དྷ་མྨེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ དྷ་མྨེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཙ་ཀྐ་ནྟི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱིཏི ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ནྟཱ་ནེ དྷ་མྨ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟཾ ཙ་ཀྐ་ནྟི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. དྷ་མྨེ ཋི་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ དྷ་མྨ་སྶཱ་མི་ཏཱ ཙ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘སོ ཧཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶཾ པ་སྶ་ཏི ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏོ ཉཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏོ དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏོ བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏོ ཝ་ཏྟཱ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠ་སྶ ནི་ནྣེ་ཏཱ ཨ་མ་ཏ་སྶ དཱ་ཏཱ དྷ་མྨ་སྶཱ་མཱི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༠༣). ཏ་སྨཱ ཏེ་ཧི དྷ་མྨ་སྶ ཙ་ཀྐ་ནྟི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཋི་ཏོཏི ཝི་ས་ཡཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཋི་ཏོ. པ་ཏི་ཊྛི་ཏོཏི ཨ་ཙ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ. ཝ་སི་པྤ་ཏྟོཏི ཨི་སྶ་ར་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟོ. པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟོཏི ཀོ་ཊི་པྤ་ཏྟོ. ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟོཏི ཝི་སཱ་ར་ད་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟོ. དྷ་མྨེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ནྟོཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ནྟཱ་ན་མ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟེ་ཧི པ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ཧི དྷ་མྨ་སྶཱ་མི་ཏཱ་ཡ ཙ དྷ་མྨ་ཏྠཱ་ཡ ཙ་ཀྐ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. དྷ་མྨཾ ས་ཀྐ་རོ་ནྟོཏི་ཧ་ཨཱ་དཱི་ཧི དྷ་མྨ་ཏྠཱ་ཡ ཙ་ཀྐ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡོ ཧི དྷ་མྨཾ ས་ཀྐཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི, སོ དྷ་མྨ་ཏྠཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. དྷ་མྨཾ ས་ཀྐ་རོ་ནྟོཏི ཡ་ཐཱ ཀ་ཏོ སོ དྷ་མྨོ སུ་ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ. དྷ་མྨཾ ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟོཏི ཏ་སྨིཾ གཱ་ར་ཝུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏཾ ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟོ. དྷ་མྨཾ མཱ་ནེ་ནྟོཏི དྷ་མྨཾ པི་ཡ་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ. དྷ་མྨཾ པཱུ་ཛེ་ནྟོཏི ཏཾ ཨ་པ་དི་སི་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་པཱུ་ཛཱ་ཡ པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ནྟོ. དྷ་མྨཾ ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་མཱ་ནོཏི ཏ་སྶེ་ཝ དྷ་མྨ་སྶ ས་ཀྐཱ་ར་ག་རུ་ཀཱ་རེ་ཧི ནཱི་ཙ་ཝུ་ཏྟི་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟོ. དྷ་མྨ་དྡྷ་ཛོ དྷ་མྨ་ཀེ་ཏཱུཏི ཏཾ དྷ་མྨཾ དྷ་ཛ་མི་ཝ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ ཀེ་ཏུ་མི་ཝ ཙ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ དྷ་མྨ་དྡྷ་ཛོ དྷ་མྨ་ཀེ་ཏུ ཙ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻོཏི དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏི་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙ ས་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ ཀ་ར་ཎེ་ན དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻོ ཧུ་ཏྭཱ. ཏཾ ཁོ པ་ན དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡནྟི ཀེ་ན་ཙི ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ སོ དྷ་མྨོ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྐ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.

ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱིཏི ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ནྟཱ་ནེ མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན ཏཾ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ དྷ་མྨཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ས་ཙྩཱཏི ས་ཙྩ་ཉཱ་ཎཱ་ནི. ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཙ ཝི་ཛྫཱ ཙ མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ. ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ ཉཱ་ཎནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ ཉཱ་ཎཾ. ཏ་མྤི ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི་ཡེ་ཝ, ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ ཀ་རོ་ནྟོ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི་ཡེ་ཝ ནཱ་མ.

ས་མུ་ད་ཡ་ཝཱ་རཱ་དཱི་སུ ས་མུ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ནི་རོ་དྷ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ མ་གྒ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱཏི ཝི་སེ་ས་པ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་ངྑི་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠཱ་པི ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཾ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

༢-༣. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཝཱ་རཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༤༡-༤༢. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཝཱ་རཱ་པི མ་གྒ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་པི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་སེ་ས་པ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་ངྑི་ཏྟཱ་ཏི.

དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༨. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀ་ཐཱ

ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༤༣. ཨི་དཱ་ནི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ཝ་ཏི་ཡཱ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་པུ་བྦ་ཏྠཱ་ནུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠོ ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ. ཏེ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན བོ་དྷཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་སྶ ཨ་རི་ཡ་སྶ པ་ཀྑེ བྷ་ཝ་ཏྟཱ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ ནཱ་མ. པ་ཀྑེ བྷ་ཝ་ཏྟཱཏི ཨུ་པ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཏྭཱ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ས་ཏི་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཀཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱ་ཙི་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ པ་ན་སྶ ཨ་སུ་བྷ་དུ་ཀྑཱ་ནི་ཙྩཱ་ན་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན སུ་བྷ་སུ་ཁ་ནི་ཙྩ་ཨ་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་པ་ཧཱ་ན་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཙ་ཏུ་དྷཱ བྷེ་དོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ད་ཧ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི པ་དྷཱ་ནཾ, སོ་བྷ་ནཾ པ་དྷཱ་ནཾ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཾ, ས་མྨཱ ཝཱ པ་ད་ཧ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཾ, སོ་བྷ་ནཾ ཝཱ ཏཾ ཀི་ལེ་ས་ཝི་རཱུ་པ་པ་ཝ་ཏྟ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏོ པ་དྷཱ་ན་ཉྩ ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ནི་པྥཱ་ད་ཀ་ཊྛེ་ན སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཝཱ་ཏི ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཾ. ཝཱི་རི་ཡ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཡི་དཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀི་ཙྩཾ, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣཱ་ན་ཉྩ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛི་ཏི་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནི་པྥ་ཏྟི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན, ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟཱ ཨི་དྡྷཱ ཝུ་དྡྷཱ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨི་དྡྷི, ཏ་སྶཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཊྛེ་ན ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཀཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཙ ཨི་དྡྷི་ཡཱ པཱ་དོ་ཏི ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ. སོ ཚ་ནྡ་ཝཱི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཝཱི་མཾ་སཱ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡ་ཀོ་ས་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཝི་ཀྑེ་པ་ས་མྨོ་ཧཱ་ནཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཡ་ཊྛེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡཾ. ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ་དཱི་ཧི ཨ་ན་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་ཊྛེ་ན བ་ལཾ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ས་དྡྷཱ་ཝཱི་རི་ཡ་ས་ཏི་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི པ་ཉྩ བ་ལཱ་ནཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ས་ཏྟ་སྶ པ་ན ཨ་ངྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ, ནི་ཡྻཱ་ན་ཊྛེ་ན ཙ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨ་ཊྛ མ་གྒ་ངྒཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོཏི.

ཨི་ཏི ཨི་མེ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ དྷ་མྨཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ལོ་ཀི་ཡ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཙུ་དྡ་ས་ཝི་དྷེ་ན ཀཱ་ཡཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ན་ཝ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་ད་ནཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ཏོ ཙ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ, སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷེ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ཏོ ཙ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ, པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ་ན དྷ་མྨེ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ཏོ ཙ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦཾ པ་ར་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ དི་སྭཱ ‘‘ཡ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཏ་སྶ ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ན ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཝཾ མེ ཨེ་ཏཾ ནུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཨ་ནུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ཋ་མཾ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་པྤ་ཏྟ་མ་ཀུ་ས་ལཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མ་ན་ཀཱ་ལེ དུ་ཏི་ཡཾ, ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦཾ ཛྷཱ་ནཾ ཝཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟ་སྶ ཏ་ཏི་ཡཾ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཡ་ཐཱ ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཾ. ཚ་ནྡཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཀུ་ས་ལུ་པྤཱ་ད་ན་ཀཱ་ལེ ཚ་ནྡི་དྡྷི་པཱ་དོ, ཝཱི་རི་ཡཾ, ཙི་ཏྟཾ, ཝཱི་མཾ་སཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཀུ་ས་ལུ་པྤཱ་ད་ན་ཀཱ་ལེ ཝཱི་མཾ་སི་དྡྷི་པཱ་དོ. མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ར་མ་ཎ་ཀཱ་ལེ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ, མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ, མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝཱ ཝི་ར་མ་ཎ་ཀཱ་ལེ ས་མྨཱ་ཛཱི་ཝོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ནཱ་ནཱ་ཙི་ཏྟེ་སུ ལ་བྦྷ་ནྟི. ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟེ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཏེ་ཏྟིཾ་ས ལ་བྦྷ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟེ ལ་བྦྷ་མཱ་ནེ་སུ ཙེ་ཏེ་སུ ཨེ་ཀཱ་ཝ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ ས་ཏི ཀཱ་ཡཱ་དཱི་སུ སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ་དི་པ་ཧཱ་ན་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཙ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སེ་སེ་སུ ཧཱ་པ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ནཾ ན་ཏྠི.

ཨ་པི་ཙ ཏེ་སུ –

ན་ཝ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཱ ཨེ་ཀོ, དྭེ་དྷཱ་ཐ ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་དྷཱ;

ཨ་ཊྛ་དྷཱ ན་ཝ་དྷཱ ཙེ་ཝ, ཨི་ཏི ཚ་དྡྷཱ བྷ་ཝ་ནྟི ཏེ.

ན་ཝ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཱཏི ཚ་ནྡོ ཙི་ཏྟཾ པཱི་ཏི པ་སྶ་དྡྷི ཨུ་པེ་ཀྑཱ ས་ངྐ་པྤོ ཝཱ་ཙཱ ཀ་མྨ་ནྟོ ཨཱ་ཛཱི་ཝོ་ཏི ཨི་མེ ན་ཝ ཚ་ནྡི་དྡྷི་པཱ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ན བྷ་ཛ་ནྟི. ཨེ་ཀོ དྭེ་དྷཱཏི ས་དྡྷཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་ལ་ཝ་སེ་ན དྭེ་དྷཱ ཋི་ཏཱ. ཨ་ཐ ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་དྷཱཏི ཨ་ཐ་ཉྙོ ཨེ་ཀོ ཙ་ཏུ་དྷཱ, ཨ་ཉྙོ པ་ཉྩ་དྷཱ ཋི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ས་མཱ་དྷི ཨེ་ཀོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་ལ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་མ་གྒ་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་དྷཱ ཋི་ཏོ, པ་ཉྙཱ ཏེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་དྷཱ. ཨ་ཊྛ་དྷཱ ན་ཝ་དྷཱ ཙེ་ཝཱཏི ཨ་པ་རོ ཨེ་ཀོ ཨ་ཊྛ་དྷཱ, ཨེ་ཀོ ན་ཝ་དྷཱ ཋི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཏུ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་ལ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་མ་གྒ་ངྒ་ཝ་སེ་ན ས་ཏི ཨ་ཊྛ་དྷཱ ཋི་ཏཱ, ཙ་ཏུ་ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་ལ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་མ་གྒ་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝཱི་རི་ཡཾ ན་ཝ་དྷཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ –

ཙུ་དྡ་སེ་ཝ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཱ, ཧོ་ནྟེ་ཏེ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ;

ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ ས་ཏྟ་ཝི་དྷཱ, ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས པ་བྷེ་ད་ཏོ.

ས་ཀི་ཙྩ་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏོ, ས་རཱུ་པེ་ན ཙ ཝུ་ཏྟི་ཏོ;

ས་བྦེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ, ས་མྦྷ་ཝེ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ཏེ.

ཨེ་ཝཾ མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏེ མ་གྒ་ཕ་ལེ་སུ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནཱིཏི ཨཱ་ཧ. ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝོ སཱ་མ་ཉྙཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་ན་མེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. སཱ་མ་ཉྙཱ་ནཾ ཕ་ལཱ་ནི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི. ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ན ས་བྦེ་ཧི ཨ་ས་མྨི་སྶ་མེ་ཝ. ཨི་ཏི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཙ་ཏུ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཚ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ, ཏ་ཏོ ས་ངྑེ་པེ་ན ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཙ་ཏུ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ན་ཝ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ, ཏ་ཏོ་པི ས་ངྑེ་པེ་ན མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ན་ཉྩ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཏྟེ ཝུ་ཏྟེ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཕ་སྶཱ་དཱི་ན་མྤི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. པ་དྷཱ་ན་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན པ་ན ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ད་ཡོ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ (དྷ. ས. ༢༧༧ ཨཱ་ད་ཡོ, ༥༠༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ཙ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ནི་དྡེ་སེ མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི.

ལོ་ཀཾ ཏ་ར་ནྟཱིཏི ལོ་ཀཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟི. ས་བྦ་མི་དྷ ཨཱི་དི་སཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཝ་ཙ་ནཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ ཧི ཨ་པཱ་ཡ་ལོ་ཀཾ ཏ་ར་ཏི, ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒོ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ལོ་ཀེ་ཀ་དེ་སཾ ཏ་ར་ཏི, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒོ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ལོ་ཀཾ ཏ་ར་ཏི, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ལོ་ཀཾ ཏ་ར་ཏི. ལོ་ཀཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟཱིཏི ལོ་ཀཱ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ནྟི. ལོ་ཀ་ཏོཏི ཙ ལོ་ཀ་མྷཱཏི ཙ ཏ་དེ་ཝ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཾ. ལོ་ཀཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟཱིཏི པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་གྒ་ཏྠཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ ས་ཧ ཨུ་པ་ས་གྒ་ཏྠེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ལོ་ཀཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ལོ་ཀཾ ས་མྨཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ. ས་བྦ་མི་དྷ ཨཱི་དི་སཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཝ་ཙ་ནཾ ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ལོ་ཀཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ནི, ས་དཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་བྦ་ལོ་ཀཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ. ལོ་ཀེ་ན ཨ་ཏི་རེ་ཀཱཏི ལོ་ཀ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ. ཨི་དཾ ས་བྦེ་པི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ནི་སྶ་ར་ནྟཱིཏི ནི་གྒ་ཙྪ་ནྟི. ནི་སྶ་ཊཱཏི ནི་གྒ་ཏཱ. ལོ་ཀེ ན ཏི་ཊྛ་ནྟཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ས་བྦ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ་སུ་པི ཡུ་ཛྫ་ནྟི. ན ཏི་ཊྛ་ནྟཱིཏི ལོ་ཀེ ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ལོ་ཀེ ན ལི་མྤ་ནྟཱིཏི ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་པི ཏ་སྨིཾ ན ལི་མྤ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལོ་ཀེ་ན ན ལི་མྤ་ནྟཱིཏི ཨ་ཀ་ཏ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ནཾ ཀེ་ན་ཙི ཙི་ཏྟེ་ན, ཀ་ཏ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན་པི ཙི་ཏྟེ་ན ན ལི་མྤ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་སཾ་ལི་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟཱཏི ཨུ་པ་ས་གྒེ་ན ཝི་སེ་སི་ཏཾ.

ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཱཏི ཨ་ལི་ཏྟ་ཏྟ་མེ་ཝ ནཱ་ནཱ་བྱ་ཉྫ་ནེ་ན ཝི་སེ་སི་ཏཾ. ཡེ ཀེ་ཙི ཧི ཡ་ཏྠ ཡེ་ན ཝཱ ཨ་ལི་ཏྟཱ, ཏེ ཏ་ཏྠ ཏེ་ན ཝཱ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི. ལོ་ཀཱ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཝི་ས་ཉྙུ་ཏྟཱཏི ཝི་པྤ་མུ་ཏྟ་ཏྟ་ཝི་སེ་ས་ནཾ. ཡེ ཀེ་ཙི ཧི ཡ་ཏྠ ཡེ་ན ཡ་ཏོ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཱ, ཏེ ཏ་ཏྠ ཏེ་ན ཏ་ཏོ ཝི་ས་ཉྙུ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ལོ་ཀཱ སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི ལོ་ཀ་མ་ལཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ལོ་ཀཱ སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི ཏ་དེ་ཝ ཨུ་པ་ས་གྒེ་ན ཝི་སེ་སི་ཏཾ. ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱིཏི ཨུ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཝི་ཝ་ཊྚ་ནྟཱིཏི ནི་ཝ་ཊྚ་ནྟི. ན ས་ཛྫ་ནྟཱིཏི ན ལ་གྒ་ནྟི. ན ག་ཡ྄ཧ་ནྟཱིཏི ན ག་ཎྷཱི་ཡ་ནྟི. ན བ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི ན བཱ་དྷཱི་ཡ་ནྟི. ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟཱིཏི ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཙ ལོ་ཀཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱཏི, ཏ་ཐེ་ཝ ‘‘ལོ་ཀཱ ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷེ་ནྟཱིཏི ནི་རོ་དྷེ་ནྟི. ཨ་པ་ཐཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་བྦེ་སུ་པི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ་སུ ཡུ་ཛྫ་ནྟི. ཨ་པ་ཐཱཏི ཨ་མ་གྒཱ. ཨ་ག་ཏཱིཏི ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛཱ. ཨ་ཝི་ས་ཡཱཏི ཨ་ནཱ་ཡ་ཏྟཱ. ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱཏི ཨ་ས་མཱ་ནཱ. ཝ་མ་ནྟཱིཏི ཨུ་གྒི་ལ་ནྟི. ན པ་ཙྩཱ་ཝ་མ་ནྟཱིཏི ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཝ་ནྟཾ པུ་ན ན ཨ་ད་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན ཝ་ནྟ་སྶ སུ་ཝ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཨ་ན་ནྟ་ར་དུ་ཀ་ཏྟ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝི་སཱི་ནེ་ནྟཱིཏི ཝི་ཀི་ར་ནྟི ཝི་མུ་ཙྩ་ནྟི, ན བ་ནྡྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཨུ་སྶཱི་ནེ་ནྟཱིཏི ན ཝི་ཀི་ར་ནྟི ན ཝི་མུ་ཙྩ་ནྟི. ‘‘ཝི་སི་ནེ་ནྟཱི’’ཏི ‘‘ན ཨུ་སྶི་ནེ་ནྟཱི’’ཏི ར་སྶཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ཋོ སུ་ནྡ་རོ. ཝི་དྷཱུ་པེ་ནྟཱིཏི ནི་བྦཱ་པེ་ནྟི. ན སཾ་དྷཱུ་པེ་ནྟཱིཏི ན ཨུ་ཛྫ་ལ་ནྟི. ལོ་ཀཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཏི་ཊྛ་ནྟཱིཏི ས་བྦེ་པི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ དྷ་མྨཱ ལོ་ཀཾ ས་མྨཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཙ ཏི་ཊྛ་ནྟཱི་ཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ. ས་བྦེ་ཧི་པི ཨི་མེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནཾ ལོ་ཀ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་བྷཱ་ཝོ ཨ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.

ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༩. བ་ལ་ཀ་ཐཱ

བ་ལ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༤༤. ཨི་དཱ་ནི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ བ་ལ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་པུ་བྦ་ཏྠཱ་ནུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་དི་ཏོ སུ་ཏྟ་ནྟ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ བ་ལཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཉྙཱ་ནི་པི བ་ལཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་པི་ཙ ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི བ་ལཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་བྦཱ་ནི་པི ཏཾ་ཏཾ་པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ཧི ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་ཊྛེ་ན བ་ལཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཧི་རི་བ་ལནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ པཱ་པ་ཏོ ཧི་རཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཧི་རཱི, ལ་ཛྫཱ་ཡེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. པཱ་པ་ཏོ ཨོ་ཏྟ་པྤ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨོ་ཏྟ་པྤཾ, པཱ་པ་ཏོ ཨུ་བྦེ་ག་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཧི་རཱི, བ་ཧི་དྡྷཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ. ཨ་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏི ཧི་རཱི, ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏི ཨོ་ཏྟ་པྤཾ. ལ་ཛྫཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ས་ཎྛི་ཏཱ ཧི་རཱི, བྷ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝ་ས་ཎྛི་ཏཾ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ. ས་པྤ་ཏི་སྶ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཧི་རཱི, ཝ་ཛྫ་བྷཱི་རུ་ཀ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ. སཱ ཨེ་ཝ ཧི་རཱི ཨ་ཧི་རི་ཀེ་ན ན ཀ་མྤ་ཏཱི་ཏི ཧི་རི་བ་ལཾ. ཏ་དེ་ཝ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ན ན ཀ་མྤ་ཏཱི་ཏི ཨོ་ཏྟ་པྤ་བ་ལཾ. ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནེ་ན ན ཀ་མྤ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལཾ. ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཎ་པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཝཱི་རི་ཡ་སཱི་སེ་ན ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་བ་ལཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལཾ. ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ན་མེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ནི སཱི་ལཱ་དཱི་ནི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་བ་ལཾ. ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ས་ངྒ་ཧ་བ་ལཾ. ས་ངྒ་ཧེ བ་ལ་ནྟི་པི པཱ་ཋོ. དུ་ཀྑ་མཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ ཁ་ནྟི་བ་ལཾ. དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་རེ་སཾ ཏོ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་བ་ལཾ. ཨ་དྷི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་པ་ནཾ ནི་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་བ་ལཾ. ཀུ་ས་ལེ་སུ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ ཨི་སྶ་རི་ཡ་བ་ལཾ. ཀུ་ས་ལེ་སུ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བ་ལཾ. ཧི་རི་བ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠོ མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་དེ་སུ བྱ་ཉྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་སེ་ས་ཏོ ཡུ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ. ས་མ་ཐ་བ་ལཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བ་ལནྟི བ་ལ་པྤ་ཏྟཱ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨེ་ཝ.