༤. མེ་ཏྟཱ་ཀ་ཐཱ
མེ་ཏྟཱ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢. ཨི་དཱ་ནི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཀ་ཐཱ་ན་ནྟ་རཾ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཀ་ཐཱ་ག་ཏི་ཡཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ མེ་ཏྟཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་པུ་བྦ་ཏྠཱ་ནུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ. ཏ་ཏྠ སུ་ཏྟ་ནྟེ ཏཱ་ཝ ཨཱ་སེ་ཝི་ཏཱ་ཡཱཏི ཨཱ་ད་རེ་ན སེ་ཝི་ཏཱ་ཡ. བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡཱཏི ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ་ཡ. བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཏཱ་ཡ. ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི ཡུ་ཏྟ་ཡཱ་ན་ས་དི་སཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་ཡ. ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཝ་ཏྠུ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ་ཡ. ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡཱཏི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ. པ་རི་ཙི་ཏཱ་ཡཱཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཙི་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ཙི་ཏཱ་ཡ. སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ་ཡཱཏི སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ར་དྡྷཱ་ཡ སུ་ཀ་ཏཱ་ཡ. ཨཱ་ནི་སཾ་སཱཏི གུ་ཎཱ. པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱཏི པ་ཊི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ. སུ་ཁཾ སུ་པ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ སེ་ས་ཛ་ནཱ ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཀཱ་ཀ་ཙྪ་མཱ་ནཱ དུ་ཀྑཾ སུ་པ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་སུ་པི་ཏྭཱ སུ་ཁཾ སུ་པ་ཏི. ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟོ་པི ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. སུ་ཁཾ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ ནི་ཏྠུ་ན་ནྟཱ ཝི་ཛ་མྦྷ་ནྟཱ ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱ དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་ས་མཱ་ན་མི་ཝ པ་དུ་མཾ སུ་ཁཾ ནི་བྦི་ཀཱ་རཾ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ན པཱ་པ་ཀཾ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏཱིཏི སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ནྟོ་པི བྷ་དྡ་ཀ་མེ་ཝ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི. ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡ་ནྟོ ཝི་ཡ པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཡ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ན་ཉྙེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཙོ་རེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཾ ཝི་ཡ ཝཱ་ལེ༹་ཧི ཨུ་པ་དྡུ་ཏཾ ཝི་ཡ པ་པཱ་ཏེ པ་ཏ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཙ པ་སྶ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ པཱ་པ་ཀཾ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨུ་རེ ཨཱ་མུ་ཏྟ་མུ་ཏྟཱ་ཧཱ་རོ ཝི་ཡ སཱི་སེ པི་ལ༹་ནྡྷ་མཱ་ལཱ ཝི་ཡ ཙ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏི མ་ནཱ་པོ. ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་ཐེ་ཝ ཙ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་ན་མྤི པི་ཡོ ཧོ་ཏི. དེ་ཝ་ཏཱ ར་ཀྑ་ནྟཱིཏི པུ་ཏྟ་མི་ཝ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ དེ་ཝ་ཏཱ ར་ཀྑ་ནྟི. ནཱ་སྶ ཨ་གྒི ཝཱ ཝི་སཾ ཝཱ ས་ཏྠཾ ཝཱ ཀ་མ་ཏཱིཏི མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རི་སྶ ཀཱ་ཡེ ཨ་གྒི ཝཱ ཝི་སཾ ཝཱ ས་ཏྠཾ ཝཱ ན ཀ་མ་ཏི ན པ་ཝི་ས་ཏི, ནཱ་སྶ ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཀོ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏུ་ཝ་ཊཾ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏཱིཏི མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ན་ཏྠི ཏ་སྶ ད་ནྡྷཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ. མུ་ཁ་ཝ་ཎྞོ ཝི་པྤ་སཱི་ད་ཏཱིཏི བ་ནྡྷ་ནཱ པ་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ལ་པ་ཀྐཾ ཝི་ཡ ཙ་སྶ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཝ་ཎྞཾ མུ་ཁཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ ས་མྨོ་ཧ་མ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟོ ཝི་ཡ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨུ་ཏྟ་རི ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོཏི མེ་ཏྟཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨི་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་པྤ་བུ་དྡྷོ ཝི་ཡ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་གོ ཧོ་ཏཱིཏི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
མེ་ཏྟཱ་ནི་དྡེ་སེ ཨ་ནོ་དྷི་སོ ཕ་ར་ཎཱཏི ཨོ་དྷི མ་རི་ཡཱ་དཱ, ན ཨོ་དྷི ཨ་ནོ་དྷི. ཏ་ཏོ ཨ་ནོ་དྷི་སོ, ཨ་ནོ་དྷི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ནི་པྤ་དེ་ས་ཏོ ཕུ་ས་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨོ་དྷི་སོཏི པ་དེ་ས་ཝ་སེ་ན. དི་སཱ་ཕ་ར་ཎཱཏི དི་སཱ་སུ ཕ་ར་ཎཱ. ས་བྦེཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ. ས་ཏྟཱཏི་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠོ ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ, རུ་ལ༹ྷཱི་ས་དྡེ་ན པ་ན ཝཱི་ཏ་རཱ་གེ་སུ་པི ཨ་ཡཾ ཝོ་ཧཱ་རོ ཝ་ཏྟ་ཏི ཝི་ལཱི་ཝ་མ་ཡེ་པི བཱི་ཛ་ནི་ཝི་སེ་སེ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཝི་ཡ. ཨ་ཝེ་རཱཏི ཝེ་ར་ར་ཧི་ཏཱ. ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱཏི བྱཱ་པཱ་ད་ར་ཧི་ཏཱ. ཨ་ནཱི་གྷཱཏི ནི་དྡུ་ཀྑཱ. ཨ་ནི་གྒྷཱ་ཏི་པི པཱ་ཋོ. སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ་པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱུཏི སུ་ཁི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་ཡ་ནྟུ. ‘‘ཨ་ཝེ་རཱ’’ཏི ཙ ས་ཀ་ས་ནྟཱ་ནེ ཙ པ་རེ པ་ཊི་ཙྩ, པ་ར་ས་ནྟཱ་ནེ ཙ ཨི་ཏ་རེ པ་ཊི་ཙྩ ཝེ་རཱ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ, ‘‘ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝེ་རཱ་བྷཱ་ཝཱ ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀ་བྱཱ་པཱ་དཱ་བྷཱ་ཝོ, ‘‘ཨ་ནཱི་གྷཱ’’ཏི བྱཱ་པཱ་དཱ་བྷཱ་ཝཱ ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀ་དུ་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝོ, ‘‘སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱུ’’ཏི དུ་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝཱ་སུ་ཁེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཧ་ར་ཎཾ ད་སྶི་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཝ་ཙ་ན་ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི. ཨི་མེ་སུ ཙ ‘‘ཨ་ཝེ་རཱ ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ་པི ཝ་ཙ་ནེ་སུ ཡཾ ཡཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན མེ་ཏྟཱ་ཡ ཕ་ར་ཏི.
པཱ་ཎཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པཱ་ཎ་ན་ཏཱ་ཡ པཱ་ཎཱ, ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ བྷཱུ་ཏཱ, ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནི་ར་ཡོ, ཏཾ པུཾ ག་ལ་ནྟི ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི པུ་གྒ་ལཱ. ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་རཱི་རཾ, ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་མེ་ཝ ཝཱ, ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ. ཡ་ཐཱ ཙ ས་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ སེ་སཱ་ནི་པི རུ་ལ༹ྷཱི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ནེ་ཏཱ་ནི ས་བྦ་ས་ཏྟ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཀཱ་མ་ཉྩ ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ‘‘ས་བྦེ ཛ་ནྟཱུ ས་བྦེ ཛཱི་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་བྦ་ས་ཏྟ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཨ་ཏྠི, པཱ་ཀ་ཊ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨི་མཱ་ནེ་ཝ པ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ནོ་དྷི་སོ ཕ་ར་ཎཱ མེ་ཏྟཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡེ པ་ན ‘‘ས་ཏྟཱ པཱ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་ཏོ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཏྠ་ཏོ་པི ནཱ་ན་ཏྟ་མེ་ཝ ཨི་ཙྪེ་ཡྻུཾ, ཏེ་སཾ ཨ་ནོ་དྷི་སོ ཕ་ར་ཎཱ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཨཱ་ཀཱ་རེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ནོ་དྷི་སོ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཕ་ར་ཏི.
ཨོ་དྷི་སོ ཕ་ར་ཎེ པ་ན ཨི་ཏྠི་ཡོ པུ་རི་སཱཏི ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་རི་ཡཱ ཨ་ན་རི་ཡཱཏི ཨ་རི་ཡ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན, དེ་ཝཱ་མ་ནུ་སྶཱ ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀཱཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན. དི་སཱ་ཕ་ར་ཎེ་པི དི་སཱ་ཝི་བྷཱ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ‘‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཕ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ནོ་དྷི་སོ ཕ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏི, ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ‘‘ས་བྦཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཕ་ར་ཎ་ཏོ ཨོ་དྷི་སོ ཕ་ར་ཎཱ.
ཡ་སྨཱ པ་ན ཨ་ཡཾ ཏི་ཝི་དྷཱ་པི མེ་ཏྟཱ་ཕ་ར་ཎཱ ཨ་པྤ་ནཱ་པ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཏཱི་སུ ཝཱ་རེ་སུ ཨ་པྤ་ནཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ནོ་དྷི་སོ ཕ་ར་ཎེ ཏཱ་ཝ ‘‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཨ་ཝེ་རཱ ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི ཨེ་ཀཱ, ‘‘ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱ ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི ཨེ་ཀཱ ‘‘ཨ་ནཱི་གྷཱ ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི ཨེ་ཀཱ, ‘‘སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱུ’’ཏི ཨེ་ཀཱ. ཏཱ་ནི་པི ཧི ཙ་ཏྟཱ་རི ཧི་ཏོ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཧི་ཏོ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཧི མེ་ཏྟཱ. ཨི་ཏི ‘‘ས་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ ཨཱ་ཀཱ་རེ་སུ ཙ་ཏ་སྶ་ནྣཾ ཙ་ཏ་སྶ་ནྣཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝཱི་ས་ཏི ཨ་པྤ་ནཱ ཧོ་ནྟི, ཨོ་དྷི་སོ ཕ་ར་ཎེ ‘‘ས་བྦཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟ་སུ ཨཱ་ཀཱ་རེ་སུ ཙ་ཏ་སྶ་ནྣཾ ཙ་ཏ་སྶ་ནྣཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི ཨ་པྤ་ནཱ. དི་སཱ་ཕ་ར་ཎེ པ་ན ‘‘ས་བྦེ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ས་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཀི་སྶཱ དི་སཱ་ཡ ཝཱི་ས་ཏི ཝཱི་ས་ཏི ཀ་ཏྭཱ དྭེ ས་ཏཱ་ནི, ‘‘ས་བྦཱ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཀི་སྶཱ དི་སཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨ་སཱི་ཏི དྭེ ས་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཏཱ་ནི ཨ་སཱི་ཏི ཙ ཨ་པྤ་ནཱ. ཨི་ཏི ས་བྦཱ་ནི་པི ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཊྛ་ཝཱི་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི པ་ཉྩ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཙ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཏི་ཝི་དྷེ་ན ཕ་ར་ཎཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ ཀ་རུ་ཎཱ་མུ་དི་ཏཱ་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ན་མྤི ཝུ་ཏྟཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣. ཨ་ཐ མེ་ཏྟཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་རཱ་ཀཱ་རཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་པ་རི་བྷཱ་ཝ་ན་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་བྦེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ པཱི་ལ༹་ནཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པཱི་ལ༹་ནནྟི ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཏོ ས་རཱི་ར་པཱི་ལ༹་ནཾ. ཨུ་པ་གྷཱ་ཏནྟི བཱ་ཧི་ར་ཏོ ས་རཱི་རོ་པ་གྷཱ་ཏཾ. ས་ནྟཱ་པནྟི ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་པ་ནཾ. པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནནྟི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ་དི་པ་རི་ཀྑ་ཡཾ. ཝི་ཧེ་སནྟི པ་ར་ཏོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝི་ཧེ་ཋ་ནཾ. ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱཏི པཱི་ལ༹་ནཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ. ཨི་མཱ་ནི པཱི་ལ༹་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ པ་དཱ་ནི མེ་ཏྟོ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཨ་པཱི་ལ༹་ནཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི མེ་ཏྟོ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན. ཨ་པཱི་ལ༹་ནཱ་ཡཱཏི ཨ་པཱི་ལ༹་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན, ས་བྦེ ས་ཏྟེ མེ་ཏྟཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. མཱ ཝེ་རི་ནོ མཱ དུ་ཀྑི་ནོ མཱ དུ་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱཏི ཨི་མཱ་ནི་པི ཏཱི་ཎི མེ་ཏྟོ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. མཱ-ཝ་ཙ་ན་སྶ མཱ ཧོ་ནྟཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝེ་རི་ནོ སུ་ཁི་ནོ སུ་ཁི་ཏ་ཏྟཱཏི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི མེ་ཏྟོ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ‘‘ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱ ཨ་ནཱི་གྷཱ’’ཏི ཨི་དཾ དྭ་ཡཾ ‘‘སུ་ཁི་ནོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སུ་ཁི་ཏ་ཏྟཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ སུ་ཁ་སྶ ནི་ཙྩ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ནཾ. ‘‘སུ་ཁི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཙ ‘‘སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱུ’’ཏི ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ. ‘‘ཨ་པཱི་ལ༹་ནཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱ་ནཱི་གྷ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི. ཨ་ཊྛ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ‘‘ཨ་པཱི་ལ༹་ནཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ མེ་ཏྟོ་པ་སཾ་ཧཱ་རཱ་ཀཱ་རཱ ‘‘ཨ་ཝེ་རི་ནོ ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ མེ་ཏྟོ་པ་སཾ་ཧཱ་རཱ་ཀཱ་རཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི. མེ་ཏྟཱ་ཡ་ཏཱིཏི སི་ནི་ཡ྄ཧ་ཏི. ཏཾ དྷ་མྨཾ ཙེ་ཏ་ཡ་ཏཱིཏི ཏཾ ཧི་ཏོ་པ་སཾ་ཧཱ་རཾ ཙེ་ཏ་ཡ་ཏི ཨ་བྷི་ས་ནྡ་ཧ་ཏི, པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦ་བྱཱ་པཱ་ད་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི མེ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ས་བྦེ་ཧི བྱཱ་པཱ་ད་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རེ་ཧི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏོ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. མེ་ཏྟཱ ཙ ཙེ་ཏོ ཙ ཝི་མུ་ཏྟི ཙཱཏི ཨེ་ཀཱ་ཡེ་ཝ མེ་ཏྟཱ ཏི་དྷཱ ཝ་ཎྞི་ཏཱ.
ཨ་ཝེ་རི་ནོ ཁེ་མི་ནོ སུ་ཁི་ནོཏི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི པ་དཱ་ནི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཀཱ་རེ ས་ངྑེ་པེ་ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི མེ་ཏྟཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི་ཡེ་ཝ. ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཚ་སུ ཝཱ་རེ་སུ ཨཱ་སེ་ཝཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ཧི མེ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ. ཏ་ཐཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་མྨཾ. ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱཏི ཝི་བྷཱུ་ས་ནཱ. སྭཱ་ལ་ངྐ་ཏཱཏི སུ་ཊྛུ ཨ་ལ་ངྐ་ཏཱ བྷཱུ་སི་ཏཱ. པ་རི་ཀྑཱ་རཱཏི ས་མྦྷཱ་རཱ. སུ་པ་རི་ཀྑ་ཏཱཏི སུ་ཊྛུ ས་མྦྷ་ཏཱ. པ་རི་ཝཱ་རཱཏི ར་ཀྑ་ན་ཊྛེ་ན. པུ་ན ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི པ་དཱ་ནི མེ་ཏྟཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཏྠ པཱ་རི་པཱུ་རཱིཏི པ་རི་པུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝཱ. ས་ཧ་ག་ཏཱཏི མེ་ཏྟཱ་ཡ ས་ཧ་ག་ཏཱ. ཏ་ཐཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱད་ཡོ. པ་ཀྑ་ནྡ་ནཱཏི མེ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ནཱ, པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ཧི མེ་ཏྟཱ་ཏི ཝཱ པ་ཀྑ་ནྡ་ནཱ. ཏ་ཐཱ སཾ་སཱི་ད་ནཱད་ཡོ. ཨེ་ཏཾ ས་ནྟ་ནྟི ཕ་སྶ་ནཱཏི ཨེ་སཱ མེ་ཏྟཱ ས་ནྟཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་ཧི ཕ་སྶ་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏཾ ས་ནྟ་ནྟི ཕ་སྶ་ནཱ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༡.༡༨༨ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཡ ན་པུཾ་ས་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ. སྭཱ་དྷི་ཊྛི་ཏཱཏི སུ་ཊྛུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ. སུ་ས་མུ་གྒ་ཏཱཏི སུ་ཊྛུ ས་མུ་སྶི་ཏཱ. སུ་ཝི་མུ་ཏྟཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀེ་ཧི སུ་ཊྛུ ཝི་མུ་ཏྟཱ. ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟཱིཏི མེ་ཏྟཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ མེ་ཏྟཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི. ཛོ་ཏེ་ནྟཱིཏི པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟི. པ་ཏཱ་པེ་ནྟཱིཏི ཝི་རོ་ཙེ་ནྟི.
༢-༤. བ་ལཱ་དི་ཝཱ་ར་ཏྟ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤-༢༧. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ བ་ལ་ཝཱ་རོ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་མ་གྒ་ངྒ་ཝཱ་རཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ན ཡ་ཐཱ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན. མ་གྒ་ངྒ་ཝཱ་རེ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་ཛཱི་ཝཱ མེ་ཏྟཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ན ཨ་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན. ན ཧི ཨེ་ཏེ མེ་ཏྟཱ་ཡ ས་ཧ བྷ་ཝ་ནྟི. ས་བྦེ་སཾ པཱ་ཎཱ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ སེ་ས་ཝཱ་རཱ་ན་མྤི ས་ཏྟ་ཝཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ པ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་ཏོ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༤༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི.
མེ་ཏྟཱ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.