༥. ཝི་རཱ་ག་ཀ་ཐཱ
ཝི་རཱ་ག་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨. ཨི་དཱ་ནི མ་གྒ་པ་ཡོ་ཛ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ཡ མེ་ཏྟཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡ ཝི་རཱ་ག་ས་ངྑཱ་ཏ་མ་གྒ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ ཝི་རཱ་ག་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་པུ་བྦ་ཏྠཱ་ནུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ‘‘ནི་བྦི་ནྡཾ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི ཝི་རཱ་གཱ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ ༢༣) ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ ནི་དྡི་སི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཝི་རཱ་གོ མ་གྒོ, ཝི་མུ་ཏྟི ཕ་ལནྟི ཨུ་དྡེ་སོ ཋ་པི་ཏོ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཏཱ་ཝ ནི་དྡི་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཀ་ཐཾ ཝི་རཱ་གོ མ་གྒོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝི་ར་ཛྫ་ཏཱིཏི ཝི་ར་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. སེ་སཱ་ནི མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནི. ཝི་རཱ་གོཏི ཡ་སྨཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཝི་ར་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་རཱ་གོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ ཙ ཝི་རཱ་གོ ཡ་སྨཱ ཝི་རཱ་གཱ་ར་མྨ་ཎོ…པེ… ཝི་རཱ་གེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཙ ཝི་རཱ་གོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཝི་རཱ་གཱ་ར་མྨ་ཎོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཝི་རཱ་གཱ་ར་མྨ་ཎོཏི ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎོ. ཝི་རཱ་ག་གོ་ཙ་རོཏི ནི་བྦཱ་ན་ཝི་ས་ཡོ. ཝི་རཱ་གེ ས་མུ་དཱ་ག་ཏོཏི ནི་བྦཱ་ནེ ས་མུ་པྤ་ནྣོ. ཝི་རཱ་གེ ཋི་ཏོཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ནི་བྦཱ་ནེ ཋི་ཏོ. ཝི་རཱ་གེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོཏི ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་བྦཱ་ནེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ.
ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ ཝི་རཱ་གོཏི ནི་བྦཱ་ནཾ ཝི་རཱ་ག་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ཝི་རཱ་གོ. ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཛཱ་ཏཱཏི ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ ཛཱ་ཏཱ, ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ཛཱ་ཏཱ. ཏེ མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་བྦེ་ཝ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ ཝི་ར་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན ཝི་རཱ་གཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཝི་རཱ་གཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཱིཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནི ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་དཱི་ནི ས་ཏྟ མ་གྒ་ངྒཱ་ནི. ཝི་རཱ་གཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཝི་རཱ་གོ མ་གྒོཏི ཝི་རཱ་གཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཝི་རཱ་གཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ཝི་རཱ་གོ ནཱ་མ, མ་གྒ་ན་ཊྛེ་ན མ་གྒོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀེ་ཀ་མྤི མ་གྒ་ངྒཾ མ་གྒོ་ཏི ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨི་ཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཨ་ངྒ་སྶ མ་གྒ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟེ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ་པི མ་གྒ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ་ཡེ་ཝ ཙ ཨེ་ཏེ་ན མ་གྒེ་ནཱཏི ཨ་ཊྛ མ་གྒ་ངྒཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. བུ་དྡྷཱ ཙཱཏི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཏེ་པི ཧི ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བུ་དྡྷཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཙ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཙཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༢.༥༧) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ བུ་དྡྷཱ་ཡེ་ཝ. ཨ་ག་ཏནྟི ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེ སཾ་སཱ་རེ ཨ་ག་ཏ་པུ་བྦཾ. དི་སནྟི ས་ཀ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ དི་སྶ་ཏི ཨ་པ་དི་སྶ་ཏི ཨ་བྷི་ས་ནྡ་ཧཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི དི་སཱ, ས་བྦ་བུ་དྡྷེ་ཧི ཝཱ པ་ར་མཾ སུ་ཁ་ནྟི དི་སྶ་ཏི ཨ་པ་དི་སྶ་ཏི ཀ་ཐཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི དི་སཱ, ས་བྦ་དུ་ཀྑཾ ཝཱ དི་སྶ་ནྟི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི ཨུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི དི་སཱ. ཏཾ དི་སཾ. ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོཏི ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡོ སོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧོ, སོ ཨེ་ཏེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ག་མ་ན་ཊྛེ་ན མ་གྒོ ནཱ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པུ་ཐུ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཱ་ནནྟི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ས་མ་ཎཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ན་ཉྩ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ལ་དྡྷི་ཀཱ་ནཾ. ཨ་གྒོཏི ཏེ་སཾ སེ་ས་མ་གྒཱ་ནཾ ཝི་སི་ཊྛོ. སེ་ཊྛོཏི སེ་ས་མ་གྒ་ཏོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་སཾ་ས་ནཱི་ཡོ. མོ་ཀྑོཏི མུ་ཁེ སཱ་དྷུ, སེ་ས་མ་གྒཱ་ནཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁེ ཨ་ཡ་མེ་ཝ སཱ་དྷཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་ཏྟ་མོཏི སེ་ས་མ་གྒེ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨུ་ཏྟི་ཎྞོ. པ་ཝ་རོཏི སེ་ས་མ་གྒ་ཏོ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི སཾ་བྷ་ཛ་ནཱི་ཡོ. ཨི་ཏཱིཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘མ་གྒཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ སེ་ཊྛོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘མ་གྒཱ་ན་ཊྛ་ངྒི་ཀོ སེ་ཊྛོ, ས་ཙྩཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་རོ པ་དཱ;
ཝི་རཱ་གོ སེ་ཊྛོ དྷ་མྨཱ་ནཾ, དྭི་པ་དཱ་ན་ཉྩ ཙ་ཀྑུ་མཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༢༧༣);
ཏཾ ཨི་དྷ ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘མ་གྒཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ སེ་ཊྛོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སེ་ས་ཝཱ་རེ་སུ་པི ཨི་མི་ནཱ ཙ ན་ཡེ་ན ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཙ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ད་སྶ་ན་ཝི་རཱ་གོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ད་སྶ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝི་རཱ་གོ ད་སྶ་ན་ཝི་རཱ་གོ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཊྛ་ཏོ བ་ལ་སྶ ཝི་སི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨི་དྷ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཏོ བ་ལཾ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཊྛེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ, ན ཝི་རཱ་ག་སྶ. ཏ་ཐ་ཊྛེ་ན ས་ཙྩཱཏི ས་ཙྩ་ཉཱ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷཱིཏི ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་ཛཱི་ཝཱ. ཙི་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷཱིཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི. དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷཱིཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་ངྐ་པྤཱ. ཝི་མུ་ཏྟ་ཊྛེ་ནཱཏི ཏཾ་ཏཾ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི མུ་ཏྟ་ཊྛེ་ན. ཝི་ཛྫཱཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མུ་ཏྟི. ཨ་མ་ཏོ་ག་དྷཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཊྛེ་ན མ་གྒོཏི མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཧི མ་གྒཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི མ་གྒོ.
ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ ས་བྦེ་པི མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ. ཝི་མུ་ཏྟི་ནི་དྡེ་སེ ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ. ཏ་སྨཱ ཚ་ནྡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་པི མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ.
༢༩. ཝི་རཱ་ག་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་མུ་ཏྟི་ནི་དྡེ་སེ་པི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཕ་ལཾ པ་ནེ་ཏྠ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་མུ་ཏྟི, ནི་བྦཱ་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་མུ་ཏྟི. ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནི ས་ཏྟ་ངྒཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཨི་དྷ ན ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ས་ཡཾ ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཊྛེ་ན ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཝི་རཱ་ག་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.