༣. བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཀ་ཐཱ
བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧. ཨི་དཱ་ནི ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་སི་དྡྷཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡ སུ་ཏྟ་ནྟ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་པུ་བྦ་ཏྠཱ་ནུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ. ཏ་ཏྠ སུ་ཏྟ་ནྟེ ཏཱ་ཝ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱཏི བོ་དྷི་ཡཱ, བོ་དྷི་སྶ ཝཱ ཨ་ངྒཱ་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༥.༡༨༢) – ཡཱ ཧི ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒཱི, ཡཱ་ཡ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཨུ་ཙྪེ་ད་ས་སྶ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ཝཱི་རི་ཡ་པཱི་ཏི་པ་སྶ་དྡྷི་ས་མཱ་དྷི་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ བོ་དྷཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཀི་ལེ་ས་ས་ནྟཱ་ན་ནི་དྡཱ་ཡ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ཙ་ཏྟཱ་རི ཝཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཝཱ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༣༧༨; དཱི. ནི. ༣.༡༤༣). ཏ་སྶཱ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒཱི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ བོ་དྷི་ཡཱ ཨ་ངྒཱ་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཛྷཱ་ན་ངྒ་མ་གྒ་ངྒཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. ཡོ་པེ་ས ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཡ ཨེ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བོ་དྷཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶ བོ་དྷི་སྶ ཨ་ངྒཱ་ཏི་པི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ སེ་ན་ངྒ་ར་ཐ་ངྒཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧུ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ ‘‘བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ངྒཱ་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’’ཏི. ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟོ.
བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཏྠ་ནི་དྡེ་སེ བོ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱིཏི བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་སྶ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ? མ་གྒ་ཕ་ལེ་ཧི ནི་བྦཱ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩ་སྶ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ, མ་གྒེ་ན ཝཱ ཀི་ལེ་ས་ནི་དྡཱ་ཏོ པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཕ་ལེ་ན པ་བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡཱ་པཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ་པི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བོ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཡཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠོ. ཏཱི་སུ་པི ཧི ཋཱ་ནེ་སུ བོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨེ་ཏེ་ན བོ་དྷི་ཡཱ ཨ་ངྒཱ་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཙ་ཏུ་ཀྐེ་ཧི ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པི ཙ བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ ས་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎེ ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏྟུ་ནི་དྡེ་སོ. བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ས་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠ་ཏྟེ་པི ས་ཏི ཀ་ཏྟུ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སོ. བོ་དྷེ་ནྟཱིཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱ་ནཾ ཡོ་གཱི་ནཾ པ་ཡོ་ཛ་ཀ་ཏྟཱ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟུ་ནི་དྡེ་སོ. བོ་དྷ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཡོ་ཛ་ཀ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟུ་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སོ. ཨེ་ཏེ་ཧི བོ་དྷི་ཡཱ ཨ་ངྒཱ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་ཊྛེ་ནཱཏི བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན བོ་དྷཱི་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་སྶ ཡོ་གི་སྶ པ་ཀྑེ བྷ་ཝ་ཏྟཱ. ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཡོ་གི་ནོ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏྟ་ནི་དྡེ་སོ. ཨེ་ཏེ་ཧི བོ་དྷི་སྶ ཨ་ངྒཱ་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བུ་དྡྷི་ལ་བྷ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ཀེ ཚ་ཀྐེ བུ་དྡྷི་ལ་བྷ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན བུ་དྡྷི་ཡཱ པཱ་པུ་ཎ་ན་ཊྛེ་ན. རོ་པ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན. པཱ་པ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏཱ་ཡ ནི་ཊྛཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན. ཨི་མེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ པ་ཏི-ཨ་བྷི-སཾ-ཨི་ཏི ཏཱི་ཧི ཨུ་པ་ས་གྒེ་ཧི ཝི་སེ་སི་ཏཱ མ་གྒ་ཕ་ལ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ས་བྦེ་ས་མྤི དྷ་མྨ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ བོ་དྷི་ཡཱ ཨ་ངྒཱ་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
མཱུ་ལ་མཱུ་ལ་ཀཱ་དི་ད་ས་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨. མཱུ་ལ་ཊྛེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ཀེ མཱུ་ལ་མཱུ་ལ་ཀེ ད་ས་ཀེ མཱུ་ལ་ཊྛེ་ནཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་སུ པུ་རི་མཱ པུ་རི་མཱ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ན་ཉྩ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཉྩ མཱུ་ལ་ཊྛེ་ན. མཱུ་ལ་ཙ་རི་ཡ་ཊྛེ་ནཱཏི མཱུ་ལཾ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་རི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི མཱུ་ལ་ཙ་རི་ཡཱ. ཏེ་ན མཱུ་ལ་ཙ་རི་ཡ་ཊྛེ་ན, མཱུ་ལཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མཱུ་ལ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཊྛེ་ནཱཏི ཏེ ཨེ་ཝ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཨཱ་དི་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་ཏྟཱ པ་རི་གྒ་ཧཱ, མཱུ་ལཱ་ནི་ཡེ་ཝ པ་རི་གྒ་ཧཱ མཱུ་ལ་པ་རི་གྒ་ཧཱ. ཏེ་ན མཱུ་ལ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཊྛེ་ན. ཏེ ཨེ་ཝ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་རི་ཝཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝཱ་ར་ཊྛེ་ན. བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཝ་སེ་ན པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན. ནི་ཊྛཾ པཱ་པུ་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་པཱ་ཀ་ཊྛེ་ན. ཏེ ཨེ་ཝ མཱུ་ལཱ་ནི ཙ ཚ་བྦི་དྷཱ པ་བྷེ་ད་བྷི་ནྣ་ཏྟཱ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཙཱ་ཏི མཱུ་ལ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ཏེ་ན མཱུ་ལ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་ད་ཊྛེ་ན. མཱུ་ལ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པཱ་པ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཡོ་གི་ནོ ཏཾ མཱུ་ལ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཾ པཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན. ཏ་སྶེ་ཝ ཡོ་གི་ནོ ཏ་སྶཱ མཱུ་ལ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན. སེ་སེ་སུ་པི ཨཱི་དི་སེ་སུ པུ་གྒ་ལ་ཝོ་ཧཱ་རེ་སུ བོ་དྷི་སྶ ཨ་ངྒཱ་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. མཱུ་ལ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ་ན་མྤཱིཏི ཨཱི་དི་སེ་སུ་པི ནི་ཊྛཱ་ཝ་ཙ་ནེ་སུ ཕ་ལ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ་ན་ནྟི་པི པཱ་ཋོ.
མཱུ་ལ་མཱུ་ལ་ཀ་ད་ས་ཀཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
སེ་སེ་སུ་པི ཧེ་ཏུ་མཱུ་ལ་ཀཱ་དཱི་སུ ན་ཝ་སུ ད་ས་ཀེ་སུ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་སུ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཛ་ན་ཀ་ཏྟཱ ཧེ་ཏཱུ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟཱ པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ. ཏེ ཨེ་ཝ ཏ་ད་ངྒ་ས་མུ་ཙྪེ་ད་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་སུ་དྡྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཝི་སུ་དྡྷི ནཱ་མ. ཝ་ཛྫ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ ནཱ་མ. ‘‘ས་བྦེ་པི ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ནེ་ཀྑ་མྨ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ནེ་ཀྑ་མྨཾ ནཱ་མ. ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ད་ངྒ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་མུ་ཏྟི ནཱ་མ. མ་གྒ་ཕ་ལ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཝི་ས་ཡཱི་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཱ. ཏི་ཝི་དྷཱ་པི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཀི་ལེ་སེ་ཧི སུ་ཉྙ་ཏྟཱ ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཝེ་ཀཱ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཝོ་ས་གྒ་ཏྟཱ པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཝོ་ས་གྒ་ཏྟཱ ཙ ཝོ་ས་གྒཱ. ཕ་ལ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཝོ་ས་གྒ་ཏྟཱ ཝོ་ས་གྒཱ.
༡༩. མཱུ་ལ་ཊྛཾ བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཀེ་ཀ་པ་ད་ཝ་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ ན་ཝ ད་ས་ཀཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ་ནནྟི པ་དཾ པ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ན ཡོ་ཛི་ཏཾ. པ་རི་གྒ་ཧ་ཊྛཱད་ཡོ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ.
༢༠. པུ་ན ཐེ་རོ ཨ་ཏྟ་ནཱ དེ་སི་ཏཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ ནི་དཱ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་ནྟཾ ཏཱ་ཝ ཨུ་དྡི་སི. ཨ་ཏྟ་ནཱ དེ་སི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོཏི པ་ནེ་ཏྠ དེ་ས་ཀ་བྱ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱི་དི་ས་ཉྷི ཝ་ཙ་ནཾ ལོ་ཀེ ག་ནྠེ་སུ པ་ཡུ་ཛྫ་ནྟི. པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡནྟི ས་ཀ་ལཾ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ. ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་ག་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. སེ་ས་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཨི་ཏི ཙེ མེ ཧོ་ཏཱིཏི ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ་ཏི ཨེ་ཝ་ཉྩེ མ་ཡ྄ཧཾ ཧོ་ཏི. ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ་ཏི མེ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ་ཏི ཨེ་ཝཾ མེ ཧོ་ཏི. སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷོ་ཏི མེ ཧོ་ཏཱིཏི སུ་ཊྛུ པ་རི་པུ་ཎྞོ་ཏི ཨེ་ཝཾ མེ ཧོ་ཏི. ཏི་ཊྛ་ནྟནྟི ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཏི་ཊྛ་ནྟཾ. ཙ་ཝ་ཏཱིཏི ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཨ་པ་ག་ཙྪ་ཏི. སེ་ས་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟ་སྶཱཏི ར་ཉྙོ མ་ཧཱ་ཨ་མ་ཙྩ་སྶ, མ་ཧ་ཏི་ཡཱ ཝཱ བྷོ་ག་མ་ཏྟཱ་ཡ བྷོ་ག་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ. ནཱ་ནཱ་ར་ཏྟཱ་ནནྟི ནཱ་ནཱ་ར་ངྒ་ར་ཏྟཱ་ནཾ, པཱུ་ར་ཎ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ནཱ་ནཱ་ར་ཏྟེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་སྶ་ཀ་ར་ཎྜ་ཀོཏི དུ་སྶ་པེ་ལཱ༹. དུ་སྶ་ཡུ་གནྟི ཝ་ཏྠ་ཡུ་ག་ལཾ. པཱ་རུ་པི་ཏུནྟི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏུཾ. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟ་ནྟེ ཐེ་ར་སྶ ཕ་ལ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཡ་དཱ ཧི ཐེ་རོ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ སཱི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་དཱ ཨི་ཏ་རེ ཏ་ད་ནྭ་ཡཱ ཧོ་ནྟི. ཡ་དཱ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ, ཏ་དཱ སེ་སཱ་པི ཏ་ད་ནྭ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཐེ་རོ ཨི་མཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི.
སུ་ཏྟ་ནྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡. ཀ་ཐཾ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཨི་ཏི ཙེ ཧོ་ཏཱི་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོཏི ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ སཱི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ཉྙེ་སུ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡཾ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་ཏི ཙེ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཀ་ཐཾ སོ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ནི་རོ་དྷཱུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀཱ་ལེ་ན ནི་རོ་དྷོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཡ་ཏྟ་ཀེ ཀཱ་ལེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཙྩཱིཏི ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན པ་རི་མཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ལཱ. ཀ་ཐཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨི་ཏི ཙེ ཧོ་ཏཱི་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོཏི ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་པི ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་ཏི ཙེ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ སོ ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཀ་ཐཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་མཱ་ཎ་བ་དྡྷཱཏི ཀི་ལེ་སཱ ཙ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ ཙ པོ་ནོ་བྷ་ཝི་ཀ་ས་ངྑཱ་རཱ ཙ པ་མཱ་ཎ་བ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ‘‘རཱ་གོ་པ་མཱ་ཎ་ཀ་ར་ཎོ, དོ་སོ པ་མཱ་ཎ་ཀ་ར་ཎོ, མོ་ཧོ པ་མཱ་ཎ་ཀ་ར་ཎོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༥༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཡ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ‘‘ཨ་ཡཾ ཨེ་ཏྟ་ཀོ’’ཏི ཏ་སྶ པ་མཱ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ པ་མཱ་ཎཾ ནཱ་མ. ཏ་སྨིཾ པ་མཱ་ཎེ བ་དྡྷཱ པ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཨཱ་ཡ་ཏྟཱ་ཏི ཀི་ལེ་སཱ་ད་ཡོ པ་མཱ་ཎ་བ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཀི་ལེ་སཱཏི ཨ་ནུ་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ, པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱཏི ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་པྤ་ཏྟ་ཀི་ལེ་སཱ. ས་ངྑཱ་རཱ པོ་ནོ་བྷ་ཝི་ཀཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ པུ་ན་བྷ་ཝོ, པུ་ན་བྷ་ཝོ སཱི་ལ་མེ་ཏེ་ས་ནྟི པོ་ན་བྷ་ཝི་ཀཱ, པོ་ན་བྷ་ཝི་ཀཱ ཨེ་ཝ པོ་ནོ་བྷ་ཝི་ཀཱ. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ས་ངྑཱ་རཱ. ཨ་པྤ་མཱ་ཎོཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ པ་མཱ་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ. མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ན་མྤི ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠཾ ཨ་ཙ་ལ་ཊྛེ་ན ཨ་ས་ངྑ་ཏ་ཊྛེ་ནཱཏི ཝུ་ཏྟཾ. བྷ་ངྒཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཙ་ལོ, པ་ཙྩ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ས་ངྑ་ཏོ. ཡོ ཧི ཨ་ཙ་ལོ ཨ་ས་ངྑ་ཏོ ཙ, སོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་མཱ་ཎ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི.
ཀ་ཐཾ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷོ ཨི་ཏི ཙེ ཧོ་ཏཱི་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོཏི ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་ས་མཱཏི ས་ཡ་ཉྩ ཝི་ས་མ་ཏྟཱ, ཝི་ས་མ་སྶ ཙ བྷཱ་ཝ་སྶ ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ཝི་ས་མཱ. ས་མ་དྷ་མྨོཏི ས་ནྟ་ཊྛེ་ན པ་ཎཱི་ཏ་ཊྛེ་ན ས་མོ དྷ་མྨོ. པ་མཱ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ནྟོ. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་ངྑ་ཏཱ ཝཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ ཝཱ, ཝི་རཱ་གོ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༣༤; ཨི་ཏི་ཝུ. ༩༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་བྦ་དྷ་མྨུ་ཏྟ་མ་ཊྛེ་ན པ་ཎཱི་ཏོ. ཏ་སྨིཾ ས་མ་དྷ་མྨོ་ཏི ཝུ་ཏྟེ སུ་ས་མེ ཨཱ་ར་དྡྷོ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷོ. ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་ཏྟཱཏི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་པྤཱ་དཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏེ ནི་བྦཱ་ནེ མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨུ་པྤཱ་དཱདཱི་ནི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནི. སེ་ས་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་མཱུ་ལ་ཀེ་སུ་པི ཝཱ་རེ་སུ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.