༢. ས་ཙྩ་ཀ་ཐཱ
ས་ཙྩ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨. ཨི་དཱ་ནི ཡུ་ག་ན་དྡྷ་གུ་ཎ་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཝ་སེ་ན ས་ཙྩ་ཊྛཾ ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝི་སེ་སཾ ས་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཝི་དྷཱ་ན་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡ སུ་ཏྟ་ནྟ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ ས་ཙྩ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་པུ་བྦ་ཏྠཱ་ནུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ. ཏ་ཏྠ སུ་ཏྟ་ནྟེ ཏཱ་ཝ ཏ་ཐཱ་ནཱིཏི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཙྪཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧི དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཱ་ནི ས་ཙྩ་ཊྛེ་ན ས་ཙྩཱ་ནི. ས་ཙྩ་ཊྛོ པ་ཋ་མ་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནཱིཏི ཝུ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝེ ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ནི. ན ཧི ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་ས་ཙྩཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནཱིཏི ཨ་ཉྙ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ནི. ན ཧི ཨ་ས་ཙྩཱ་ནི ས་ཙྩཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐ་མེ་ཏནྟི བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཏ་ཐཾ. དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ཧི དུ་ཀྑཾ. ཝུ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝེ ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཾ. ན ཧི དུ་ཀྑཾ ཨ་དུ་ཀྑཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཾ. ན ཧི དུ་ཀྑཾ ས་མུ་ད་ཡཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཾ ཧོ་ཏི. ས་མུ་ད་ཡཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༡. པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟ་ནྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ཐ་ཊྛེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན. པཱི་ལ༹་ན་ཊྛཱད་ཡོ ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ.
༩. ཨེ་ཀ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཀེ་ན མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཊི་ཝེ་དྷོ, ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨེ་ཀ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ནི. ཨ་ན་ཏྟ་ཊྛེ་ནཱཏི ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ན་ཏྟ་ཊྛེ་ན. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༥༦༧) – པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཧི ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ས་ཙྩཱ་ནི ཝེ་ད་ཀ་ཀཱ་ར་ཀ་ནི་བྦུ་ཏ་ག་མ་ཀཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཉྙཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ཧི, ན ཀོ་ཙི དུ་ཀྑི་ཏོ, ཀཱ་ར་ཀོ ན, ཀི་རི་ཡཱ་ཝ ཝི་ཛྫ་ཏི;
ཨ་ཏྠི ནི་བྦུ་ཏི, ན ནི་བྦུ་ཏོ པུ་མཱ, མ་གྒ་མ་ཏྠི, ག་མ་ཀོ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༥༦༧);
ཨ་ཐ ཝཱ –
‘‘དྷུ་ཝ་སུ་བྷ་སུ་ཁ་ཏྟ་སུ་ཉྙཾ, པུ་རི་མ་དྭ་ཡ་མ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་མ་མ་ཏ་པ་དཾ;
དྷུ་ཝ་སུ་ཁ་ཨ་ཏྟ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ, མ་གྒོ ཨི་ཏི སུ་ཉྙ་ཏཱ ཏེ་སཱུ’’ཏི. (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༥༦༧);
ས་ཙྩ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀ་ཊྛེ་ན. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཊྛེ་ནཱཏི མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན. ཨེ་ཀ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཱིཏི ཏ་ཐ་ཊྛཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཀེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི, ཨེ་ཀ་ག་ཎ་ནཾ ག་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཾ ཨེ་ཀ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་ཏྟནྟི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ཙྩཱ་ནཾ བ་ཧུ་ཏྟེ་པི ཨེ་ཀ་ཏྟ་མ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ཨེ་ཀེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ནཱ་ན་ཏྟེ་ཀ་ཏྟཾ སྭཱ་ཝ་ཏྠི་ཏཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཀེ་ན མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ཏ་ཐ་ཊྛཱ་དི་ཏཾ་ཏཾ་ཨེ་ཀ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་སྶ ཏ་ཐ་ཊྛཱ་དི་ཀེ ཨེ་ཀ་ཏྟེ པ་ཊི་ཝི་དྡྷེ སེ་ས་ས་ཙྩཱ་ན་མྤི ཏ་ཐ་ཊྛཱ་དི་ཀཾ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ནཱ་ན་ཏྟེ་ཀ་ཏྟཾ སྭཱ་ཝ་ཏྠི་ཏཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ མ་གྒ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཝཱ དུ་ཀྑ་ཏོ ཝཱ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཝཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི ཁ་ནྡྷེ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ དི་ཊྛེ སེ་ས་ཁ་ནྡྷཱ་པི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ དི་ཊྛཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མི་ད་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. དུ་ཀྑ་སྶ དུ་ཀྑ་ཊྛོ ཏ་ཐ་ཊྛོཏི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་སྶ པཱི་ལ༹་ན་ཊྛཱ་དི་ཀོ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཨ་ཏྠོ ས་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན ཏ་ཐ་ཊྛོ. སེ་ས་ས་ཙྩེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སོ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཊྛོ. ཝུ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀ་ཏོ ས་ཙྩ་ཊྛོ. མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦ་ཏོ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཊྛོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༠. ཡཾ ཨ་ནི་ཙྩནྟི་ཨཱ་དི སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཏཾ དུ་ཀྑཾ. ཡཾ དུ་ཀྑཾ, ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩནྟི དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་མ་གྒཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཏཱ་ནི ཧི ཏཱི་ཎི ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནི ཙེ་ཝ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏྟཱ དུ་ཀྑཱ་ནི ཙ. ཡཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཉྩ དུ་ཀྑ་ཉྩ, ཏཾ ཨ་ན་ཏྟཱཏི ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཏཱི་ཎི ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཡཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཉྩ དུ་ཀྑ་ཉྩ ཨ་ན་ཏྟཱ ཙཱཏི ཏེ་ཧི ཏཱི་ཧི ས་ཧ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་ཉྩ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ཙ་ཏྟཱ་རི་པི ཧི ཨ་ན་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ. ཏཾ ཏ་ཐནྟི ཏཾ ས་ཙྩ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ས་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏཾ. ཏཾ ས་ཙྩནྟི ཏ་དེ་ཝ ས་ཙྩ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀཾ. ན་ཝ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ས་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༣; སཾ. ནི. ༤.༤༦) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙ་ཊྛེ་ན, དུ་ཀྑ་སྶ པ་རི་ཉྙ་ཊྛེ, ས་མུ་ད་ཡ་སྶ པ་ཧཱ་ན་ཊྛེ, མ་གྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ན་ཊྛེ, ནི་རོ་དྷ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡ་ཊྛེ ཨཱ་ཝེ་ནི་ཀེ་པི ཨི་དྷ ཙ་ཏཱུ་སུ་པི ས་ཙྩེ་སུ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ པ་རི་ཉྙ་ཊྛེ་ན, ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ན་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཧཱ་ན་ཊྛེ་ན, ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ བྷཱ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ནི་དྡི་ཊྛ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ན་ཝ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཏ་ཐ་ཊྛེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
༡༡. དྭཱ་ད་ས་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏ་ཐ་ཊྛཱ་ད་ཡོ ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ. ཨེ་ཏེ་སཾ ནི་དྡེ་སེ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༡༢. ས་ཙྩཱ་ནཾ ཀ་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་རི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནི ཚ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ས་ངྑ་ཏཱ་ས་ངྑ་ཏ་ཝ་སེ་ན དྭི་དྷཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ དྭེ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱིཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ངྑ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩཱཏི ‘‘ཏཱི་ཎི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑ་ཏ་སྶ ས་ངྑ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཨུ་པྤཱ་དོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཝ་ཡོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཋི་ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏཱི་ཎི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་ངྑ་ཏ་སྶ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ན ཨུ་པྤཱ་དོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ན ཝ་ཡོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ན ཋི་ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༤༧-༤༨) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ས་ངྑ་ཏ་སྶ ས་ངྑ་ཏ་མི་ཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་སྶ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་མི་ཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ. ས་ངྑ་ཏཾ པ་ན ན ལ་ཀྑ་ཎཾ, ལ་ཀྑ་ཎཾ ན ས་ངྑ་ཏཾ. ན ཙ ས་ངྑ་ཏཾ ཝི་ནཱ ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ན་པི ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་ནཱ ས་ངྑ་ཏཾ. ལ་ཀྑ་ཎེ་ན པ་ན ས་ངྑ་ཏཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི.
པུ་ན ཏ་དེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎ་དྭ་ཡཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ཚ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱིཏི ཨཱ་ཧ. ས་ངྑ་ཏཱ་ནཾ ས་ཙྩཱ་ནནྟི དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་མ་གྒ་ས་ཙྩཱ་ནཾ. ཏཱ་ནི ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་ངྒ་མྨ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ས་ངྑ་ཏཱ་ནི. ཨུ་པྤཱ་དོཏི ཛཱ་ཏི. པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཛཱ་ནཱི་ཡ་ཏི. ཝ་ཡོཏི བྷ་ངྒོ. ཋི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟནྟི ཋི་ཏི་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ ཛ་རཱ. ཏི་ཎྞཾ ས་ངྑ་ཏ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ནི་པྥ་ནྣ་ཏྟཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པ་ན ཨུ་པྤཱ་ད་སྶ, ཛ་རཱ་ཡ བྷ་ངྒ་སྶ ཙ ཨ་ནི་པྥ་ནྣ་ཏྟཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ངྑ་ཏ་ནི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ངྑ་ཏ་ཝི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ པ་ན ས་ངྑ་ཏ་ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཛ་རཱ་བྷ་ངྒཱ ས་ཙྩ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ, མ་གྒ་ས་ཙྩ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཛ་རཱ་བྷ་ངྒཱ ན ས་ཙྩ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏྠ ‘‘ས་ངྑ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ས་ངྑ་ཏཱ་པི ཨུ་པྤཱ་ད་ལ་ཀྑ་ཎ་མྤི ཀཱ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཏ་སྶ ཁ་ཎོ་པི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨུ་པྤཱ་དེ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ ས་ངྑ་ཏཱ་པི ཛ་རཱ་ལ་ཀྑ་ཎ་མྤི ཀཱ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཏ་སྶ ཁ་ཎོ་པི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ས་ངྑ་ཏཱ་པི ཛ་རཱ་པི བྷ་ངྒ་ལ་ཀྑ་ཎ་མྤི ཀཱ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཏ་སྶ ཁ་ཎོ་པི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་གྒ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣.༣༧-༣༨) ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ས་ངྑ་ཏ་སྶ ས་ཙྩ་སྶཱཏི ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་སྶ. ཏ་ཉྷི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་མཱ་ག་མྨ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ནི་པྥ་ནྣ་ནྟི ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ. ཋི་ཏ་སྶཱཏི ནི་ཙྩ་ཏྟཱ ཋི་ཏ་སྶ, ན ཋཱ་ན་པྤ་ཏྟ་ཏྟཱ. པུ་ན ཏ་དེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎ་དྭ་ཡཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ དྭཱ་ད་ས ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱིཏི ཨཱ་ཧ.
ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ཀ་ཏི ཀུ་ས་ལཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏནྟི ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ རཱུ་པཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ནྟི ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏེ་སུ ནི་བྦཱ་ནཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ. ཙ་ཏྟཱ་རི་པི ཧི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ན བྱཱ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནི. སི་ཡཱ ཀུ་ས་ལནྟི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཀུ་ས་ལ་མྤི བྷ་ཝེ་ཡྻ. སི་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལནྟི ཏ་ཎྷཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝ་སེ་ན. སི་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏནྟི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན. སི་ཡཱ ཏཱི་ཎི ས་ཙྩཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཱིཏི ག་ཎི་ཏཱ་ནི. ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་ནི་རོ་དྷ་མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན. ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ཨ་ཀུ་ས་ལནྟི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཎྷཾ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཊྛེ་ན དྭེ ས་ཙྩཱ་ནི ཨེ་ཀ་ས་ཙྩེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཱིཏི ཨི་མཱ་ནི དྭེ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀ་ས་ཙྩེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་ཙྩཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་ས་ཙྩཾ དྭཱི་ཧི ས་ཙྩེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏནྟི ཨེ་ཀཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་ཙྩཾ དྭཱི་ཧི དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ཀུ་ས་ལནྟི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཾ ཀུ་ས་ལཾ. ཨི་མཱ་ནི དྭེ དུ་ཀྑ་མ་གྒ་ས་ཙྩཱ་ནི ཀུ་ས་ལ་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀ་ས་ཙྩེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི, ཀུ་ས་ལ་ས་ཙྩཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀཾ ཀུ་ས་ལ་ས་ཙྩཾ དྭཱི་ཧི དུ་ཀྑ་མ་གྒ་ས་ཙྩེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏནྟི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ རཱུ་པ་ཉྩ. ཨི་མཱ་ནི དྭེ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀ་ས་ཙྩེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི, ཨེ་ཀཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ས་ཙྩཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ས་ཙྩཾ དྭཱི་ཧི དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ཏཱི་ཎི ས་ཙྩཱ་ནི ཨེ་ཀ་ས་ཙྩེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཱིཏི ས་མུ་ད་ཡ་མ་གྒ་ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཱ་ནི ཨེ་ཀེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་བྷཱུ་ཏེ་ན དུ་ཀྑ་ས་ཙྩེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི. ཨེ་ཀཾ ས་ཙྩཾ ཏཱི་ཧི ས་ཙྩེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏནྟི ཨེ་ཀཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ཝི་སུཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀུ་ས་ལ་ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ས་མུ་ད་ཡ་མ་གྒ་ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཊྛེ་ན ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི, དུ་ཀྑ་མ་གྒ་ས་ཙྩཱ་ནི ཀུ་ས་ལ་ཊྛེ་ན མ་གྒ་ས་ཙྩེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི, ན ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན. དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཊྛེ་ན ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི, ན ཨ་ས་ངྑ་ཏ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི.
༢. དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟ་པཱ་ལི༹་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣. པུ་ན ཨ་ཉྙ་སྶ སུ་ཏྟ་ནྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཾ ནི་དྡི་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ པུ་བྦེ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི. ཏ་ཏྠ པུ་བྦེ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྦོ་དྷཱཏི བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ ས་མྦོ་དྷི་ཏོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ཏོ པུ་བྦེ. ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶཱཏི ས་བྦ་དྷ་མྨེ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷ་སྶ. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏོཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་བྷཱུ་ཏ་སྶེ་ཝ. ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སཱིཏི བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཨེ་ཏཾ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་སྶཱ་དོཏི ཨ་སྶཱ་དཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་སྶཱ་དོ. ཨཱ་དཱི་ན་ཝོཏི དོ་སོ. ནི་སྶ་ར་ཎནྟི ཨ་པ་ག་མ་ནཾ. སུ་ཁནྟི སུ་ཁ་ཡ་ཏཱི་ཏི སུ་ཁཾ, ཡ་སྶུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ སུ་ཁི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ་མ་ན་སྶནྟི པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཡོ་ག་ཏོ སོ་བྷ་ནཾ མ་ནོ ཨ་སྶཱ་ཏི སུ་མ་ནོ, སུ་མ་ན་སྶ བྷཱ་ཝོ སོ་མ་ན་སྶཾ, སུ་ཁ་མེ་ཝ པཱི་ཏི་ཡོ་ག་ཏོ ཝི་སེ་སི་ཏཾ. ཨ་ནི་ཙྩནྟི ཨ་དྡྷུ་ཝཾ. དུ་ཀྑནྟི དུ་ཀྑ་ཝ་ཏྠུ་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏྟཱ ཙ དུ་ཀྑཾ. ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨནྟི ཨ་ཝ་སཱི ཧུ་ཏྭཱ ཛ་རཱ་བྷ་ངྒ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་པ་ཀ་ཏི་ཀཾ. ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ན་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝི་ན་ཡོཏི ཚ་ནྡ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ རཱ་ག་སྶ སཾ་ཝ་ར་ཎཾ, ན ཝ་ཎྞ་རཱ་ག་སྶ. ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་སྶ པ་ཛ་ཧ་ནཾ.
ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཱ་ཝ ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ…པེ… ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ནཱ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ ན ཨ་དྷི་ཀེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷིཾ, ཏཱ་ཝ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏཱ་ཝཱི ཨ་ར་ཧ་ནྟི ནེ་ཝཱ་ཧཾ པ་ཙྩ་ཉྙཱ་སིཾ ནེ་ཝ པ་ཊི་ཉྙཾ ཨ་ཀཱ་སི་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷ་ཏོ ཨ་ཏྠོ. ཀཱི་ཝ་ཉྩཱཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཡ་ཏོཏི ཡ་སྨཱ, ཡ་དཱ ཝཱ. ཨ་ཐཱཏི ཨ་ན་ནྟ་རཾ. ཉཱ་ཎ་ཉྩ པ་ན མེ ད་སྶ་ནཾ ཨུ་ད་པཱ་དཱིཏི ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎེ་ན ད་སྶ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ མེ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཨ་ཀུ་པྤཱཏི ཀོ་པེ་ཏུཾ ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ. ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི. ཨེ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཕ་ལ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ མ་གྒ་ནི་བྦཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་པི ཝུ་ཏྟཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཡ་མ་ནྟི་མཱ ཛཱ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ པ་ཙྪི་མཱ ཁ་ནྡྷ་པྤ་ཝ་ཏྟི. ན་ཏྠི་དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོཏི ཨི་དཱ་ནི པུ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི ན་ཏྠི. ཨེ་ཏེ་ན པ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་ས་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཧི ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ན ཧོ་ཏི.
༣. དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤. ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎ་ཡོ་ཛ་ན་ཀྐ་མེ ཙ ཨ་ཡཾ རཱུ་པ་སྶ ཨ་སྶཱ་དོ་ཏི པ་ཧཱ་ན་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷོཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏ་ཎྷཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ རཱུ་པ་སྶ ཨ་སྶཱ་དོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་མུ་ད་ཡ་པྤ་ཧཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷོ. ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩནྟི ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ. ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉཱ་ཎ་མྤི ཧི ‘‘ཡེ ཀེ་ཙི ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ, ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་སུ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༠༠) ཝི་ཡ ‘‘ས་ཙྩ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡཾ རཱུ་པ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ་ཏི པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ‘‘ཨ་ཡཾ རཱུ་པ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ དུ་ཀྑ་པ་རི་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷོ. དུ་ཀྑ་ས་ཙྩནྟི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ. ཨི་དཾ རཱུ་པ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎ་ནྟི ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ‘‘ཨི་དཾ རཱུ་པ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷོ. ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩནྟི ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ. ཡཱ ཨི་མེ་སུ ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུཏི ཨི་མེ་སུ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཏཱི་སུ ས་མུ་ད་ཡ་དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷེ་སུ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཡཱ དི་ཊྛི ཡོ ས་ངྐ་པྤོཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོཏི ཨ་ཡཾ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ མ་གྒ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷོ. མ་གྒ་ས་ཙྩནྟི མ་གྒ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ.
༡༥. པུ་ན ཨ་པ་རེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ས་ཙྩཱ་ནི ཙ ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ས་ཙྩ་ནྟི ཀ་ཏི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་ཙྩནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ས་བྦེ་པི ས་བྦ་ཉྙུ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དི་ཀ་སྶ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་སྶ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ’’ཏི ཨེ་ས་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཨེ་ས་ནྟཱ ཙ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དི་ཀ་སྶ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་སྶ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ ‘‘པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ནྟོ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ སཱ ཙ ཨེ་ས་ནཱ སོ ཙ པ་རི་གྒ་ཧོ ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨེ་ས་ན་ཏྟཱ པ་རི་གྒ་ཧ་ཏྟཱ ཙ ‘‘ས་ཙྩ’’ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ས་ན་ཊྛེ་ན པ་རི་གྒ་ཧ་ཊྛེ་ནཱཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཝི་དྷི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ན་མྤི པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ ལ་བྦྷ་ཏི་ཡེ་ཝ, སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ པ་ན ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ ལ་བྦྷ་ཏི. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཊྛེ་ནཱཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཏ་ཐཱ ཨེ་སི་ཏཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ན་ཉྩ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཀ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཊྛེ་ན.
ཀིཾ་ནི་དཱ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ནི་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ནི ཀཱ་ར་ཎ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷི ཡ་སྨཱ ཕ་ལཾ ནི་དེ་ཏི ‘‘ཧ་ནྡ ནཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨ་པྤེ་ཏི ཝི་ཡ, ཏ་སྨཱ ‘‘ནི་དཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཕ་ལཾ ཏ་ཏོ ས་མུ་དེ་ཏི, ཛཱ་ཡ་ཏི, པ་བྷ་ཝ་ཏི; ཏ་སྨཱ ས་མུ་ད་ཡོ, ཛཱ་ཏི, པ་བྷ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ཀིཾ ནི་དཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀིཾ་ནི་དཱ་ནཾ. ཀོ ས་མུ་ད་ཡོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀིཾ་ས་མུ་ད་ཡཾ. ཀཱ ཛཱ་ཏི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀིཾ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ. ཀོ པ་བྷ་ཝོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀིཾ་པ་བྷ་ཝཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏ་སྶ ཛཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ནི་དཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ས་མུ་ད་ཡོ ཙ ཛཱ་ཏི ཙ པ་བྷ་ཝོ ཙ, ཏ་སྨཱ ཛཱ་ཏི་ནི་དཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎནྟི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ས་མུ་ད་ཡནྟི ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཾ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷནྟི ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དནྟི མ་གྒ་ས་ཙྩཾ. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༡༦. ནི་རོ་དྷ་པྤ་ཛཱ་ན་ནཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎེ་ན ནི་རོ་དྷ་སྶ པ་ཛཱ་ན་ནཱ. ཛཱ་ཏི སི་ཡཱ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ, སི་ཡཱ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩནྟི བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ན་ཊྛེ་ན དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛེ་ན ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ སི་ཡཱ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩནྟི པ་ན ཨཱ་ས་ཝ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་ད་ཡ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི.
ས་ཙྩ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.