༡. སུ་ཏྟ་ནྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢. ཏ་སྶ སུ་ཏྟ་ནྟ་སྶ ནི་དྡེ་ས་ཀ་ཐཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏེ དྷ་མྨེཏི ཏ་སྨིཾ ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ ཛཱ་ཏེ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀེ དྷ་མྨེ. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི མ་གྒོཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏོ མ་གྒོ. ཨ་ཊྛ་སུ མ་གྒ་ངྒེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀོ་པི ཧི མ་གྒོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.ཨཱ་སེ་ཝ་ཏཱིཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན. བྷཱ་ཝེ་ཏཱིཏི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན. བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན. ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་བྷེ་དེ་པི ས་ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ས་དི་ས་མེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཀ་ཏཾ.
༣. ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱ་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་པེ་ཡྻཱ་ལེ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པཱ་དཱི་ནི ཙ ཛྷཱ་ན ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀ་སི་ཎཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཨ་སུ་བྷཱ ཙ དཱི་གྷཾ ཨ་སྶཱ་སཱ་དཱི་ནི ཙ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཀ་ས་མཱ་དྷི་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་སེ (པ་ཊི. མ. ༡.༨༠-༨༡) ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ ས་ངྑི་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཙ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ནཱཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཨ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ཀེ སུ་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ པ་ན ཏ་རུ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀཱ་ལེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༤. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཝཱ་རེ པ་ཋ་མཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ, པ་ཙྪཱ རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏཱ་ནནྟི ཏ་སྶཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཝོ་ས་གྒཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝོ་ས་གྒོ ནི་བྦཱ་ནཾ. ནི་བྦཱ་ན་ཉྷི ས་ངྑ་ཏ་ཝོ་ས་གྒ་ཏོ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཏོ ‘‘ཝོ་ས་གྒོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཙ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ ཙ ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ནི་བྦཱ་ནེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཏི་ཊྛཱ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ. པ་ཏི་ཊྛཱ་པི ཧི ཨཱ་ལ་མྦཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ནི་བྦཱ་ནེ པ་ཏི་ཊྛ་ཊྛེ་ནེ་ཝ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ. ཨ་ཉྙ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡ་མྤི ཧི པ་ཏི་ཊྛཱ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ན་ལཱ༹་གཱ་རཾ ཝཱ ཏི་ཎཱ་གཱ་རཾ ཝཱ སུ་ཀྑཾ ཀོ་ལཱ༹་པཾ ཏེ་རོ་ཝ་སྶི་ཀཾ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ ཙེ་པི དི་སཱ་ཡ པུ་རི་སོ ཨཱ་དི་ཏྟཱ་ཡ ཏི་ཎུ་ཀྐཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ, ལ་བྷེ་ཐ ཨ་གྒི ཨོ་ཏཱ་རཾ, ལ་བྷེ་ཐ ཨ་གྒི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༤.༢༤༣). ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝོ་ས་གྒཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨུ་པྤཱ་དི་ཏོ ཡོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་བྷེ་དོ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ, སོ ས་མཱ་དྷཱི་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཏོ པ་ཙྪཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏོ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡོ ས་མཱ་དྷི ནི་དྡི་ཊྛོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ་ཡེ་ཝ ཧི ཨི་ཏི པ་ཋ་མཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ, པ་ཙྪཱ ས་མ་ཐོཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༥. ཡུ་ག་ན་དྡྷ་ནི་དྡེ་སེ ཡ་སྨཱ ཧེ་ཊྛཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ ཡུ་ག་ན་དྡྷ་ཀྐ་མོ པུ་རི་མ་དྭ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊོ, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཡུ་ག་ན་དྡྷ་ཀྐ་མོ པ་ན ན པཱ་ཀ་ཊོ, ཏ་སྨཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ ཡུ་ག་ན་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཡུ་ག་ན་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ན་མེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ སོ་ལ༹་ས་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཊྛེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟ་ར་ས་སུ ཨཱ་ཀཱ་རེ་སུ ཨ་ནྟེ ཨུ་དྡི་ཊྛཾ ཡུ་ག་ན་དྡྷཾ མཱུ་ལ་པ་དེ་ན ཨེ་ཀ་ཊྛ་ཏྟཱ ཏཾ ཝི་པྤ་ཧཱ་ཡ སེ་སཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ‘‘སོ་ལ༹་ས་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨཱ་ལ་མྦ་ན་ཊྛེ་ན, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. གོ་ཙ་ར་ཊྛེ་ནཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཊྛེ་པི ས་ཏི ནི་སྶ་ཡི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན. པ་ཧཱ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི པ་ཛ་ཧ་ན་ཊྛེ་ན. པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཊྛེ་ནཱཏི པ་ཧཱ་ནེ་པི ས་ཏི པུ་ན ཨ་ནཱ་དི་ཡ་ནེ་ན པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཊྛེ་ན. ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཨུ་གྒ་མ་ན་ཊྛེ་ན. ཝི་ཝ་ཊྚ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཨུ་གྒ་མ་ནེ་པི ས་ཏི ཨ་པུ་ན་རཱ་ཝ་ཊྚ་ནེ་ན ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན. ས་ནྟ་ཊྛེ་ནཱཏི ནི་བྦུ་ཏ་ཊྛེ་ན. པ་ཎཱི་ཏ་ཊྛེ་ནཱཏི ནི་བྦུ་ཏ་ཊྛེ་པི ས་ཏི ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛེ་ན, ཨ་ཏ་པྤ་ཀ་ཊྛེ་ན ཝཱ. ཝི་མུ་ཏྟ་ཊྛེ་ནཱཏི བ་ནྡྷ་ནཱ་པ་ག་ཏ་ཊྛེ་ན. ཨ་ནཱ་ས་ཝ་ཊྛེ་ནཱཏི བ་ནྡྷ་ན་མོ་ཀྑེ་པི ས་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ས་ཝ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཊྛེ་ན. ཏ་ར་ཎ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་ནོ་སཱི་དི་ཏྭཱ པི་ལ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན, ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཊྛེ་ན ཝཱ. ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཊྛེ་ནཱཏི ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཊྛེ་ན. ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཊྛེ་ནཱཏི པ་ཎི་དྷི་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཊྛེ་ན. སུ་ཉྙ་ཏ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཊྛེ་ན. ཨེ་ཀ་ར་ས་ཊྛེ་ནཱཏི ཨེ་ཀ་ཀི་ཙྩ་ཊྛེ་ན. ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཊྛེ་ན. ཡུ་ག་ན་དྡྷ་ཊྛེ་ནཱཏི ཡུ་ག་ལ་ཀ་ཊྛེ་ན.
ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ པ་ཛ་ཧ་ཏོ, ཨ་ཝི་ཛྫཾ པ་ཛ་ཧ་ཏོཏི ཡོ་གི་ནོ ཏ་སྶ ཏ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ནི་རོ་དྷོ ཙེ་ཏྠ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱིཏི ས་མ་ཐོ ཙེ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨ་ཏི་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ལཱི་ན་པ་ཀྑི་ཀ་ཏྟཱ ས་མ་ཐ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཀོ་ས་ཛྫཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཙེ ས་མ་ཐཾ ཨ་ཏི་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀྑི་ཀ་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ. ཏ་སྨཱ ས་མ་ཐོ ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཀོ་ས་ཛྫ་པཱ་ཏཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ ས་མ་ཐཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པཱ་ཏཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ས་མ་ཐོ ས་མཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པཱ་ཏ་ཏོ ར་ཀྑ་ཏི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ ས་མཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ས་མ་ཐཾ ཀོ་ས་ཛྫ་པཱ་ཏ་ཏོ ར་ཀྑ་ཏི. ཨེ་ཝ་མི་མེ ཨུ་བྷོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཀི་ཙྩེ་ན ཨེ་ཀ་ཀི་ཙྩཱ, ས་མཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཀ་རཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་སཾ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཡུ་ག་ན་དྡྷ་ཏྟཾ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཡུ་ག་ན་དྡྷ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཝ་ཊྚ་ན་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ མ་གྒ་ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ཀ་ལ་སྶ མ་གྒ་ཀི་ཙྩ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཀི་ལེ་སཱ ཙ ཁ་ནྡྷཱ ཙ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཀི་ལེ་སཱ ཙ ཁ་ནྡྷཱ ཙ ནི་དྡི་ཊྛཱ. སེ་སཱ་ནཾ ན ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ཝི་ཛྫཱ ཨེ་ཝ ནི་དྡི་ཊྛཱ. ཝི་ཝ་ཊྚ་ཏོཏི ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟ་སྶ.
ས་མཱ་དྷི ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ ཝི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱིཏི ས་མཱ་དྷི་སྶ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱཏི རཱ་ག་སྶ ཝི་རཱ་གོ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ, ‘‘རཱ་ག་ཝི་རཱ་ག་ཏོ’’ཏི ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་རཱ་གཱ. ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ས་མཱ་དྷི. པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ. ཏ་ར་ཏོཏི ཏ་ར་ནྟ་སྶ. ས་བྦ་པ་ཎི་དྷཱི་ཧཱིཏི རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་པ་ཎི་དྷཱི་ཧི, ས་བྦ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཧི ཝཱ. ཨེ་ཝཾ ཙུ་དྡ་ས ཨཱ་ཀཱ་རེ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ར་ས་ཊྛ་ཉྩ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛ་ཉྩ ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ་ཝ ཨི་མེ་ཧི སོ་ལ༹་ས་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཨཱ་ཧ. ཀ་སྨཱ? ཏེ་སཾ ཙུ་དྡ་ས་ནྣཾ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ‘‘ཨེ་ཀ་ར་སཱ ཧོ་ནྟི, ཡུ་ག་ན་དྡྷཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ ཏེ དྭེ་པི ཨཱ་ཀཱ་རཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ‘‘སོ་ལ༹་ས་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡུ་ག་ན་དྡྷ་ཊྛོ པ་ན ཨུ་དྡེ་སེ་པི ན བྷ་ཎི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི.