ཝི་སྶ་ཛྫ་ནུ་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ནི་ཀྑི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏེ དྷ་མྨེ པ་བྷེ་ད་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ཀ་ཐཾ སོ་ཏཱ་ཝ་དྷཱ་ནེ པ་ཉྙཱ སུ་ཏ་མ་ཡེ ཉཱ་ཎནྟི་ཨཱ་དི ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རོ ཨཱ་ར་དྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘སོ་ཏཱ་ཝ་དྷཱ་ནེ པ་ཉྙཱ སུ་ཏ་མ་ཡེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི, ཏཾ ཀ་ཐཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཨ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ. པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ ཧི པུ་ཙྪཱ – ཨ་དི་ཊྛ་ཛོ་ཏ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ, དི་ཊྛ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ, ཝི་མ་ཏི་ཙྪེ་ད་ནཱ་པུ་ཙྪཱ, ཨ་ནུ་མ་ཏི་པུ་ཙྪཱ, ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ་ཏི. ཏཱ་སཾ ཨི་དཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ –

ཀ་ཏ་མཱ ཨ་དི་ཊྛ་ཛོ་ཏ་ནཱཔུ་ཙྪཱ? (མ་ཧཱ་ནི. ༡༥༠; ཙཱུ་ལ༹་ནི. པུ་ཎྞ་ཀ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༡༢) པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཨ་དི་ཊྛཾ ཨ་ཏུ་ལི་ཏཾ ཨ་ཏཱི་རི་ཏཾ ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ, ཏ་སྶ ཉཱ་ཎཱ་ཡ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཏུ་ལ་ནཱ་ཡ ཏཱི་ར་ཎཱ་ཡ ཝི་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་དི་ཊྛ་ཛོ་ཏ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ.

ཀ་ཏ་མཱ དི་ཊྛ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱཔུ་ཙྪཱ? (མ་ཧཱ་ནི. ༡༥༠; ཙཱུ་ལ༹་ནི. པུ་ཎྞ་ཀ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༡༢) པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཉཱ་ཏཾ ཧོ་ཏི དི་ཊྛཾ ཏུ་ལི་ཏཾ ཏཱི་རི་ཏཾ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ, སོ ཨ་ཉྙེ་ཧི པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ དི་ཊྛ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ.

ཀ་ཏ་མཱ ཝི་མ་ཏི་ཙྪེ་ད་ནཱཔུ་ཙྪཱ? (མ་ཧཱ་ནི. ༡༥༠; ཙཱུ་ལ༹་ནི. པུ་ཎྞ་ཀ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༡༢) པ་ཀ་ཏི་ཡཱ སཾ་ས་ཡ་པ་ཀྑ་ནྡོ ཧོ་ཏི ཝི་མ་ཏི་པ་ཀྑ་ནྡོ དྭེ་ལ༹ྷ་ཀ་ཛཱ་ཏོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ནུ ཁོ, ན་ནུ ཁོ, ཀིཾ ནུ ཁོ, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ’’ཏི? སོ ཝི་མ་ཏི་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝི་མ་ཏི་ཙྪེ་ད་ནཱ་པུ་ཙྪཱ.

ཀ་ཏ་མཱ ཨ་ནུ་མ་ཏིཔུ་ཙྪཱ? བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་མ་ཏི་ཡཱ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི – ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ, དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༡), ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་མ་ཏི་པུ་ཙྪཱ.

ཀ་ཏ་མཱ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱཔུ་ཙྪཱ? བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི – ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༣༩༠)? ཨ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ་ཏི. ཏཱ་སུ ཨ་ཡཾ ཐེ་ར་སྶ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ཨི་དཱ་ནི ས་མཱ་ཏི་ཀུ་དྡེ་སཱ་ཡ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ་ཡ ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཏི སོ་ཏཱ་ཝ་དྷཱ་ནཾ, ཏཾ་པ་ཛཱ་ན་ནཱ པ་ཉྙཱ སུ་ཏ་མ་ཡེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་ད་ཡོ སོ་ལ༹་ས ཝི་སྶ་ཛྫ་ནུ་དྡེ་སཱ. ཏ་ཏྠ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱཏི ‘‘དེ་ས་ཡ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ. ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་ཏྠུ་ནོ, ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡ་སྶ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་ས་ཡ་ནྟ་སྶ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན སོ་ཏཱ་ཝ་དྷཱ་ནཾ སུ་ཏཾ སོ་ཏཱ་ཝ་དྷཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཏཾ་པ་ཛཱ་ན་ནཱ པ་ཉྙཱ ཏ་སྶ སུ་ཏ་སྶ པ་ཛཱ་ན་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡ་པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ཀ་པ་ཉྙཱ སུ་ཏ་མ་ཡེ ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶ པ་ཛཱ་ན་ནཱ ཏཾ་པ་ཛཱ་ན་ནཱ་ཏི སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་ས་མཱ་སོ. ཏཾ པ་ཛཱ་ན་ནཱ་ཏི ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ. ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱཏི ཙ ས་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཝ་སེ་ན སོ་བྷ་ནེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ. པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱཏི སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཀི་ཙྩ་ས་མཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ བྱཱ་པི་ཏྭཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ. བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱཏི པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. དུ་ཝི་དྷཱ ཧི ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ ཙ. པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཧཱ་ནཾ བྷ་ཛ་ནྟཱི་ཏི ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཱ. ཏ་ད་ནུ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ས་ཎྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཋཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཋི་ཏིཾ བྷ་ཛ་ནྟཱི་ཏི ཋི་ཏི་བྷཱ་གི་ཡཱ. ཨུ་པ་རི་ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་ཝ་སེ་ན ཝི་སེ་སཾ བྷ་ཛ་ནྟཱི་ཏི ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ. ཨ་ནི་བྦི་དྡྷ་པུ་བྦཾ ཨ་པྤ་དཱ་ལི་ཏ་པུ་བྦཾ ལོ་བྷ་ཀྑ་ནྡྷཾ དོ་ས་ཀྑ་ནྡྷཾ མོ་ཧ་ཀྑ་ནྡྷཾ ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷ་ཏི པ་དཱ་ལེ་ཏཱི་ཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ནི་བྦེ་དྷོ ནཱ་མ, ནི་བྦི་དཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ནཾ ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ནཾ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཏཾ ནི་བྦེ་དྷཾ བྷ་ཛ་ནྟཱི་ཏི ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཱ.

ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱཏི ས་བྦེ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱ དྷ་མྨཱ. ཏེ ཧི ས་ངྑ་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱ ནཱ་མ. པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་ངྒ་མྨ ཀ་རཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ, ཏེ ཨེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་ངྒ་མྨ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ས་ངྑ་ཏཱ་ཏི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༥༨༧; ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༢༢༦ ས་ངྑཱ་ར་པ་ད་ནི་དྡེ་ས) ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་པི ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ ཝ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༡༨༦; ༢.༡༤༣; དཱི. ནི. ༢.༢༢༡, ༢༧༢) ས་ངྑ་ཏ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏོ ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ པུ་ཉྙ་ཉྩེ་ཝ ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༢.༥༡) ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ ཏེ་བྷཱུ་མི་ཀ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཀ་ས་ངྑཱ་རཱ ནཱ་མ. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ག་ཏི, ཏཱ་ཝ་ཏི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཀྑཱ་ཧ་ཏཾ མ་ཉྙེ ཨ་ཊྛཱ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ག་ཏཾ ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ ཝཱི་རི་ཡཾ པ་ཡོ་གཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ནཱ་མ. ‘‘ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཋ་མཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རོ, ཏ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ, ཏ་ཏོ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༤༦༤) ཨཱ་ག་ཏཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ. ཝཱ་ཙཾ ས་ངྑ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རཱ. ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཀཱ་ཡེ་ན ས་ངྑ་རཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཱ. ས་ཉྙཱ ཙ ཝེ་ད་ནཱ ཙ ཙི་ཏྟེ་ན ས་ངྑ་རཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཱ. ཨི་དྷ པ་ན ས་ངྑ་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ.

ཨ་ནི་ཙྩཱཏི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན. དུ་ཀྑཱཏི པཱི་ལ༹་ན་ཊྛེ་ན. ས་བྦེ དྷ་མྨཱཏི ནི་བྦཱ་ན་མྤི ཨ་ནྟོ་ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ན་ཏྟཱཏི ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན. ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ’’ནྟི ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཀ་ཏོ. ཡ་སྨཱ པ་ན བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཨ་རི་ཡཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི…པེ… ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཨ་རི་ཡཱ ཨི་མཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་རི་ཡ་སྶ ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི་པི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ…པེ… ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༨). ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཏོ་པི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨི་མེ་སཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨ་རི་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༣). ཨ་རི་ཡཱ་ནི ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི་པི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཨ་རི་ཡཱ་ནཱིཏི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི, ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༧). ས་ཙྩཱ་ནཱིཏི ཀོ ས་ཙྩ་ཊྛོ་ཏི ཙེ? ཡོ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ནཾ མཱ་ཡཱ་ཝ ཝི་པ་རཱི་ཏོ, མ་རཱི་ཙཱི་ཝ ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀོ, ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་ཨ་ཏྟཱ་ཝ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ས་བྷཱ་ཝོ ཙ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ བཱ་དྷ་ན་པ་བྷ་ཝ་ས་ནྟི་ནི་ཡྻཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཏ་ཙྪཱ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ གོ་ཙ་རོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ས ཨ་གྒི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་ཡ ལོ་ཀ་པ་ཀ་ཏི ཝི་ཡ ཙ ཏ་ཙྪཱ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ས་ཙྩ་ཊྛོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཉྙ་ཐ་མེ་ཏ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༠) ཝི་ཏྠཱ་རོ. ཨ་པི་ཙ –

ནཱ་བཱ་དྷ་ཀཾ ཡ་ཏོ དུ་ཀྑཾ, དུ་ཀྑཱ ཨ་ཉྙཾ ན བཱ་དྷ་ཀཾ;

བཱ་དྷ་ཀ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ན, ཏ་ཏོ ས་ཙྩ་མི་དཾ མ་ཏཾ.

ཏཾ ཝི་ནཱ ནཱ་ཉྙ་ཏོ དུ་ཀྑཾ, ན ཧོ་ཏི ན ཙ ཏཾ ཏ་ཏོ;

དུ་ཀྑ་ཧེ་ཏུ ནི་ཡཱ་མེ་ན, ཨི་ཏི ས་ཙྩཾ ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱ.

ནཱ་ཉྙཱ ནི་བྦཱ་ན་ཏོ ས་ནྟི, ས་ནྟཾ ན ཙ ན ཏཾ ཡ་ཏོ;

ས་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ནི་ཡཱ་མེ་ན, ཏ་ཏོ ས་ཙྩ་མི་དཾ མ་ཏཾ.

མ་གྒཱ ཨ་ཉྙཾ ན ནི་ཡྻཱ་ནཾ, ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནོ ན ཙཱ་པི སོ;

ཏ་ཙྪ་ནི་ཡྻཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན, ཨི་ཏི སོ ས་ཙྩ་ས་མྨ་ཏོ.

ཨི་ཏི ཏ་ཙྪཱ་ཝི་པ་ལླཱ་ས-བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་སྭ་པི;

དུ་ཀྑཱ་དཱི་སྭ་ཝི་སེ་སེ་ན, ས་ཙྩ་ཊྛཾ ཨཱ་ཧུ པ་ཎྜི་ཏཱ་ཏི.

སོ པ་ནཱ་ཡཾ ས་ཙྩས་དྡོ ཨ་ནེ་ཀེ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་སྶ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ‘‘ས་ཙྩཾ བྷ་ཎེ ན ཀུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༢༢༤) ཝཱ་ཙཱ་ས་ཙྩེ. ‘‘ས་ཙྩེ ཋི་ཏཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༢.༢༡.༤༣༣) ཝི་ར་ཏི་ས་ཙྩེ. ‘‘ཀ་སྨཱ ནུ ས་ཙྩཱ་ནི ཝ་ད་ནྟི ནཱ་ནཱ, པ་ཝཱ་དི་ཡཱ་སེ ཀུ་ས་ལཱ་ཝ་དཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༨༩༡) དི་ཊྛི་ས་ཙྩེ. ‘‘ཨེ་ཀ་ཉྷི ས་ཙྩཾ ན དུ་ཏཱི་ཡ་མ་ཏྠི, ཡ་སྨིཾ པ་ཛཱ ནོ ཝི་ཝ་དེ པ་ཛཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༨༩༠; མ་ཧཱ་ནི. ༡༡༩) པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩེ ནི་བྦཱ་ནེ ཙེ་ཝ མ་གྒེ ཙ. ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ཀ་ཏི ཀུ་ས་ལཱ ཀ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༢༡༦) ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ. སྭཱ་ཡ་མི་དྷཱ་པི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི.

ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནུ་དྡེ་ས་སྶ

ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.