༡. སུ་ཏ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཝི་སྶ་ཛྫ་ནུ་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ནི་ཀྑི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏེ དྷ་མྨེ པ་བྷེ་ད་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ཀ་ཐཾ སོ་ཏཱ་ཝ་དྷཱ་ནེ པ་ཉྙཱ སུ་ཏ་མ་ཡེ ཉཱ་ཎནྟི་ཨཱ་དི ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རོ ཨཱ་ར་དྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘སོ་ཏཱ་ཝ་དྷཱ་ནེ པ་ཉྙཱ སུ་ཏ་མ་ཡེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི, ཏཾ ཀ་ཐཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཨ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ. པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ ཧི པུ་ཙྪཱ – ཨ་དི་ཊྛ་ཛོ་ཏ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ, དི་ཊྛ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ, ཝི་མ་ཏི་ཙྪེ་ད་ནཱ་པུ་ཙྪཱ, ཨ་ནུ་མ་ཏི་པུ་ཙྪཱ, ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ་ཏི. ཏཱ་སཾ ཨི་དཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ –

ཀ་ཏ་མཱ ཨ་དི་ཊྛ་ཛོ་ཏ་ནཱཔུ་ཙྪཱ? (མ་ཧཱ་ནི. ༡༥༠; ཙཱུ་ལ༹་ནི. པུ་ཎྞ་ཀ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༡༢) པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཨ་དི་ཊྛཾ ཨ་ཏུ་ལི་ཏཾ ཨ་ཏཱི་རི་ཏཾ ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ, ཏ་སྶ ཉཱ་ཎཱ་ཡ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཏུ་ལ་ནཱ་ཡ ཏཱི་ར་ཎཱ་ཡ ཝི་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་དི་ཊྛ་ཛོ་ཏ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ.

ཀ་ཏ་མཱ དི་ཊྛ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱཔུ་ཙྪཱ? (མ་ཧཱ་ནི. ༡༥༠; ཙཱུ་ལ༹་ནི. པུ་ཎྞ་ཀ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༡༢) པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཉཱ་ཏཾ ཧོ་ཏི དི་ཊྛཾ ཏུ་ལི་ཏཾ ཏཱི་རི་ཏཾ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ, སོ ཨ་ཉྙེ་ཧི པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ དི་ཊྛ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ.

ཀ་ཏ་མཱ ཝི་མ་ཏི་ཙྪེ་ད་ནཱཔུ་ཙྪཱ? (མ་ཧཱ་ནི. ༡༥༠; ཙཱུ་ལ༹་ནི. པུ་ཎྞ་ཀ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༡༢) པ་ཀ་ཏི་ཡཱ སཾ་ས་ཡ་པ་ཀྑ་ནྡོ ཧོ་ཏི ཝི་མ་ཏི་པ་ཀྑ་ནྡོ དྭེ་ལ༹ྷ་ཀ་ཛཱ་ཏོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ནུ ཁོ, ན་ནུ ཁོ, ཀིཾ ནུ ཁོ, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ’’ཏི? སོ ཝི་མ་ཏི་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝི་མ་ཏི་ཙྪེ་ད་ནཱ་པུ་ཙྪཱ.

ཀ་ཏ་མཱ ཨ་ནུ་མ་ཏིཔུ་ཙྪཱ? བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་མ་ཏི་ཡཱ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི – ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ, དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༡), ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་མ་ཏི་པུ་ཙྪཱ.

ཀ་ཏ་མཱ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱཔུ་ཙྪཱ? བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི – ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༣༩༠)? ཨ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ་ཏི. ཏཱ་སུ ཨ་ཡཾ ཐེ་ར་སྶ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ཨི་དཱ་ནི ས་མཱ་ཏི་ཀུ་དྡེ་སཱ་ཡ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ་ཡ ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཏི སོ་ཏཱ་ཝ་དྷཱ་ནཾ, ཏཾ་པ་ཛཱ་ན་ནཱ པ་ཉྙཱ སུ་ཏ་མ་ཡེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་ད་ཡོ སོ་ལ༹་ས ཝི་སྶ་ཛྫ་ནུ་དྡེ་སཱ. ཏ་ཏྠ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱཏི ‘‘དེ་ས་ཡ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ. ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་ཏྠུ་ནོ, ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡ་སྶ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་ས་ཡ་ནྟ་སྶ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན སོ་ཏཱ་ཝ་དྷཱ་ནཾ སུ་ཏཾ སོ་ཏཱ་ཝ་དྷཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཏཾ་པ་ཛཱ་ན་ནཱ པ་ཉྙཱ ཏ་སྶ སུ་ཏ་སྶ པ་ཛཱ་ན་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡ་པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ཀ་པ་ཉྙཱ སུ་ཏ་མ་ཡེ ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶ པ་ཛཱ་ན་ནཱ ཏཾ་པ་ཛཱ་ན་ནཱ་ཏི སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་ས་མཱ་སོ. ཏཾ པ་ཛཱ་ན་ནཱ་ཏི ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ. ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱཏི ཙ ས་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཝ་སེ་ན སོ་བྷ་ནེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ. པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱཏི སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཀི་ཙྩ་ས་མཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ བྱཱ་པི་ཏྭཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ. བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱཏི པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. དུ་ཝི་དྷཱ ཧི ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ ཙ. པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཧཱ་ནཾ བྷ་ཛ་ནྟཱི་ཏི ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཱ. ཏ་ད་ནུ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ས་ཎྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཋཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཋི་ཏིཾ བྷ་ཛ་ནྟཱི་ཏི ཋི་ཏི་བྷཱ་གི་ཡཱ. ཨུ་པ་རི་ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་ཝ་སེ་ན ཝི་སེ་སཾ བྷ་ཛ་ནྟཱི་ཏི ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ. ཨ་ནི་བྦི་དྡྷ་པུ་བྦཾ ཨ་པྤ་དཱ་ལི་ཏ་པུ་བྦཾ ལོ་བྷ་ཀྑ་ནྡྷཾ དོ་ས་ཀྑ་ནྡྷཾ མོ་ཧ་ཀྑ་ནྡྷཾ ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷ་ཏི པ་དཱ་ལེ་ཏཱི་ཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ནི་བྦེ་དྷོ ནཱ་མ, ནི་བྦི་དཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ནཾ ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ནཾ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཏཾ ནི་བྦེ་དྷཾ བྷ་ཛ་ནྟཱི་ཏི ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཱ.

ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱཏི ས་བྦེ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱ དྷ་མྨཱ. ཏེ ཧི ས་ངྑ་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱ ནཱ་མ. པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་ངྒ་མྨ ཀ་རཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ, ཏེ ཨེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་ངྒ་མྨ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ས་ངྑ་ཏཱ་ཏི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༥༨༧; ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༢༢༦ ས་ངྑཱ་ར་པ་ད་ནི་དྡེ་ས) ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་པི ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ ཝ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༡༨༦; ༢.༡༤༣; དཱི. ནི. ༢.༢༢༡, ༢༧༢) ས་ངྑ་ཏ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏོ ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ པུ་ཉྙ་ཉྩེ་ཝ ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༢.༥༡) ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ ཏེ་བྷཱུ་མི་ཀ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཀ་ས་ངྑཱ་རཱ ནཱ་མ. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ག་ཏི, ཏཱ་ཝ་ཏི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཀྑཱ་ཧ་ཏཾ མ་ཉྙེ ཨ་ཊྛཱ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ག་ཏཾ ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ ཝཱི་རི་ཡཾ པ་ཡོ་གཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ནཱ་མ. ‘‘ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཋ་མཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རོ, ཏ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ, ཏ་ཏོ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༤༦༤) ཨཱ་ག་ཏཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ. ཝཱ་ཙཾ ས་ངྑ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རཱ. ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཀཱ་ཡེ་ན ས་ངྑ་རཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཱ. ས་ཉྙཱ ཙ ཝེ་ད་ནཱ ཙ ཙི་ཏྟེ་ན ས་ངྑ་རཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཱ. ཨི་དྷ པ་ན ས་ངྑ་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ.

ཨ་ནི་ཙྩཱཏི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན. དུ་ཀྑཱཏི པཱི་ལ༹་ན་ཊྛེ་ན. ས་བྦེ དྷ་མྨཱཏི ནི་བྦཱ་ན་མྤི ཨ་ནྟོ་ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ན་ཏྟཱཏི ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན. ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ’’ནྟི ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཀ་ཏོ. ཡ་སྨཱ པ་ན བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཨ་རི་ཡཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི…པེ… ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཨ་རི་ཡཱ ཨི་མཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་རི་ཡ་སྶ ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི་པི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ…པེ… ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༨). ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཏོ་པི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨི་མེ་སཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨ་རི་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༣). ཨ་རི་ཡཱ་ནི ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི་པི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཨ་རི་ཡཱ་ནཱིཏི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི, ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༧). ས་ཙྩཱ་ནཱིཏི ཀོ ས་ཙྩ་ཊྛོ་ཏི ཙེ? ཡོ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ནཾ མཱ་ཡཱ་ཝ ཝི་པ་རཱི་ཏོ, མ་རཱི་ཙཱི་ཝ ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀོ, ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་ཨ་ཏྟཱ་ཝ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ས་བྷཱ་ཝོ ཙ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ བཱ་དྷ་ན་པ་བྷ་ཝ་ས་ནྟི་ནི་ཡྻཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཏ་ཙྪཱ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ གོ་ཙ་རོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ས ཨ་གྒི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་ཡ ལོ་ཀ་པ་ཀ་ཏི ཝི་ཡ ཙ ཏ་ཙྪཱ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ས་ཙྩ་ཊྛོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཉྙ་ཐ་མེ་ཏ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༠) ཝི་ཏྠཱ་རོ. ཨ་པི་ཙ –

ནཱ་བཱ་དྷ་ཀཾ ཡ་ཏོ དུ་ཀྑཾ, དུ་ཀྑཱ ཨ་ཉྙཾ ན བཱ་དྷ་ཀཾ;

བཱ་དྷ་ཀ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ན, ཏ་ཏོ ས་ཙྩ་མི་དཾ མ་ཏཾ.

ཏཾ ཝི་ནཱ ནཱ་ཉྙ་ཏོ དུ་ཀྑཾ, ན ཧོ་ཏི ན ཙ ཏཾ ཏ་ཏོ;

དུ་ཀྑ་ཧེ་ཏུ ནི་ཡཱ་མེ་ན, ཨི་ཏི ས་ཙྩཾ ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱ.

ནཱ་ཉྙཱ ནི་བྦཱ་ན་ཏོ ས་ནྟི, ས་ནྟཾ ན ཙ ན ཏཾ ཡ་ཏོ;

ས་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ནི་ཡཱ་མེ་ན, ཏ་ཏོ ས་ཙྩ་མི་དཾ མ་ཏཾ.

མ་གྒཱ ཨ་ཉྙཾ ན ནི་ཡྻཱ་ནཾ, ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནོ ན ཙཱ་པི སོ;

ཏ་ཙྪ་ནི་ཡྻཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན, ཨི་ཏི སོ ས་ཙྩ་ས་མྨ་ཏོ.

ཨི་ཏི ཏ་ཙྪཱ་ཝི་པ་ལླཱ་ས-བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་སྭ་པི;

དུ་ཀྑཱ་དཱི་སྭ་ཝི་སེ་སེ་ན, ས་ཙྩ་ཊྛཾ ཨཱ་ཧུ པ་ཎྜི་ཏཱ་ཏི.

སོ པ་ནཱ་ཡཾ ས་ཙྩས་དྡོ ཨ་ནེ་ཀེ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་སྶ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ‘‘ས་ཙྩཾ བྷ་ཎེ ན ཀུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༢༢༤) ཝཱ་ཙཱ་ས་ཙྩེ. ‘‘ས་ཙྩེ ཋི་ཏཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༢.༢༡.༤༣༣) ཝི་ར་ཏི་ས་ཙྩེ. ‘‘ཀ་སྨཱ ནུ ས་ཙྩཱ་ནི ཝ་ད་ནྟི ནཱ་ནཱ, པ་ཝཱ་དི་ཡཱ་སེ ཀུ་ས་ལཱ་ཝ་དཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༨༩༡) དི་ཊྛི་ས་ཙྩེ. ‘‘ཨེ་ཀ་ཉྷི ས་ཙྩཾ ན དུ་ཏཱི་ཡ་མ་ཏྠི, ཡ་སྨིཾ པ་ཛཱ ནོ ཝི་ཝ་དེ པ་ཛཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༨༩༠; མ་ཧཱ་ནི. ༡༡༩) པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩེ ནི་བྦཱ་ནེ ཙེ་ཝ མ་གྒེ ཙ. ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ཀ་ཏི ཀུ་ས་ལཱ ཀ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༢༡༦) ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ. སྭཱ་ཡ་མི་དྷཱ་པི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི.

ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནུ་དྡེ་ས་སྶ

ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢. ཨི་དཱ་ནི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནུ་དྡེ་ས་ས་ངྒ་ཧི་ཏེ དྷ་མྨེ པ་བྷེ་ད་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ཀ་ཐཾ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱཏི་ཨཱ་དི ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རོ ཨཱ་ར་དྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་ནི་དྡེ་སཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ ཨཱ་དི་ཏོ ཨེ་ཀ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ད་ས ད་ས ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི ད་སུ་ཏྟ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན སཾ་ས་ནྡེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ནི. ཏེ་སུ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་ནི་དྡེ་སེ ཏཱ་ཝ ས་བྦེ ས་ཏྟཱཏི ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ས་ཉྙཱ་བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ཙ ས་བྦ་བྷ་ཝེ་སུ ས་བྦེ ས་ཏྟཱ. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏོ ཋི་ཏི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ. ཋི་ཏཱིཏི ཙེ་ཏྠ ས་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཏྠི་ཏཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཨི་ཏི ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཧེ་ཏུ ཨཱ་ཧཱ་རོ ནཱ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ ཨ་དྷི་ཀེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ. པ་ཙྩ་ཡེ ཧི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏེ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་པི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ ཧོ་ནྟི ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏེ་ན ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ན་ནུ ཙ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟཱ དེ་ཝཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཨ་ནཱ་ཧཱ་རཱ ཨ་ཕ་སྶ་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (ཝི་བྷ. ༡༠༡༧), ཏཾ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཉྩ ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏེ་ས་ཉྷི ཛྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རཱ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ, ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ ཝཱ སུ་ཁུ་མོ ཝཱ, ཕ་སྶོ དུ་ཏི་ཡོ, མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༢.༡༡) ཨི་དཾ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི. ཨི་ད་མྤི ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྷི སུ་ཏྟེ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨཱ་ཧཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཝ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨི་དྷ པ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྷི པ་ཙྩ་ཡོ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, སོ ཙ ཡཾ ཡཾ ཕ་ལཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི ནཱ་མ. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ –

‘‘ཨ་ཝི་ཛྫ་མྤཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་ཧཱ་རཾ ཝ་དཱ་མི, ནོ ཨ་ནཱ་ཧཱ་རཾ. ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨཱ་ཧཱ་རོ? ‘པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ’ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ. པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་ཧཱ་རེ ཝ་དཱ་མི, ནོ ཨ་ནཱ་ཧཱ་རེ. ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ནྣཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ. ‘ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ’ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི (ཨ. ནི. ༡༠.༦༡). ཨ་ཡཾ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.

ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྷི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཧཱ་རེ ག་ཧི་ཏེ པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཧཱ་རོ་པི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཧཱ་རོ་པི ས་བྦོ ག་ཧི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི.

ཏ་ཏྠ ཨ་ས་ཉྙ་བྷ་ཝེ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཧཱ་རོ ལ་བྦྷ་ཏི. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཧི བུ་དྡྷེ ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝཱ་ཡོ་ཀ་སི་ཎེ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘དྷཱི ཙི་ཏྟཾ, དྷཱི ཙི་ཏྟཾ, ཙི་ཏྟ་སྶ ནཱ་མ ཨ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ སཱ་དྷུ. ཙི་ཏྟ་ཉྷི ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་དྷ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཙི་ཏྟེ ཨ་ས་ཏི ན་ཏྠེ་ཏ’’ནྟི ཁ་ནྟིཾ རུ་ཙིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ ཀཱ་ལཾ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ས་ཉྙ་བྷ་ཝེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཡོ ཡ་སྶ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ པ་ཎི་ཧི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི, སོ ཏེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ པ་ཉྩ ཀ་པྤ་ས་ཏཱ་ནི ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ནི་པ་ནྣོ ཝི་ཡ ནི་སི་ནྣོ ཝི་ཡ ཋི་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ན་ཉྩ ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཧཱ་རོ ལ་བྦྷ་ཏི. ཏེ ཧི ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ, ཏ་དེ ནེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཛི་ཡཱ་ཝེ་གེ་ན ཁི་ཏྟ་ས་རོ ཡཱ་ཝ ཛི་ཡཱ་ཝེ་གོ ཨ་ཏྠི, ཏཱ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཏྠི, ཏཱ་ཝ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཏ་སྨིཾ ནི་ཊྛི་ཏེ ཁཱི་ཎ་ཝེ་གོ ས་རོ ཝི་ཡ པ་ཏ་ནྟི.

ཡེ པ་ན ཏེ ནེ་ར་ཡི་ཀཱ ‘‘ནེ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཕ་ལཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ནོ ན པུ་ཉྙ་ཕ་ལཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ནོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ ཀོ ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི? ཏེ་སཾ ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི. ཀིཾ པ་ཉྩ ཨཱ་ཧཱ་རཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི? ‘‘པ་ཉྩ, ན པ་ཉྩཱ’’ཏི ཨི་དཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ན་ནུ ‘‘པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཡེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཏེ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟཱ, ཏ་དེ་ཝ ཏེ་སཾ ཋི་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་རོ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན ཏཱ་ཝ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, ཡཱ་ཝ ན ཏཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ བྱ་ནྟཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༣༦; མ. ནི. ༣.༢༥༠). ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷཱ་ཏི ཙེ་ཏྠ ཝི་ཝཱ་དོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ. མུ་ཁེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཁེ་ལོ༹་པི ཧི ཏེ་སཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏི. ཁེ་ལོ༹ ཧི ནི་ར་ཡེ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ས་གྒེ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡོ. ཨི་ཏི ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ, རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ས་ཉྙ་བྷ་ཝཾ སེ་སཱ་ནཾ ཏ་ཡོ, ཨ་ས་ཉྙཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ན་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ན ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ.

ས་བྦེ ས་ཏྟཱཏི ཙ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ, ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ་པི ཧི དྷ་མྨ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ དེ་ས་ནཱ – དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ, དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ པུ་གྒ་ལ་དེ་ས་ནཱ, པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ པུ་གྒ་ལ་དེ་ས་ནཱ, པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཏི. ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་མྤི ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི, ཡཾ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཡ་ཐ་ཡི་དཾ ཙི་ཏྟཾ. ཙི་ཏྟཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢༢) ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱི དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ. ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣོ པུ་གྒ་ལོ ཀ་ཉྩི ས་ངྑཱ་རཾ ནི་ཙྩ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢༦༨) ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱི དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ པུ་གྒ་ལ་དེ་ས་ནཱ. ‘‘ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ཛ་ན་སུ་ཁཱ་ཡ ལོ་ཀཱ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡.༡༧༠, ༣༠༩), ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱི པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ པུ་གྒ་ལ་དེ་ས་ནཱ. ‘‘ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་སྶ བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ མ་ཧ་ཏོ ཙ་ཀྑུ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༡༧༥-༡༨༦) ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱི པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ. ཏཱ་སུ ཨི་དྷ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ. ཨུ་པ་རི ཡཱ་ཝ ད་ས་ཀཱ དྷ་མྨཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན དྷ་མྨ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཝི་སེ་སེ་ན ཝཱ ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་དྷ་མྨཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ས་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ས་ངྑཱ་རེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་ཏྟོ་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཝཱ ཕ་ལོ་པ་ཙཱ་རེ་ན ས་ངྑཱ་རཱ ‘‘ས་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ན ཧི ཀོ་ཙི ས་ཏྟོ པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛི་ཏི་ཀོ ཨ་ཏྠི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ངྑཱ་རེ་ཧི, ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་ན ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི.

དྭེ དྷཱ་ཏུ་ཡོཏི ས་ངྑ་ཏཱ ཙ དྷཱ་ཏུ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ ཙ དྷཱ་ཏུ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་ངྒ་མྨ ཀ་ཏཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ས་ངྑ་ཏཱ དྷཱ་ཏུ, ཀེ་ཧི་ཙི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨ་ཀ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ དྷཱ་ཏུ.

ཏི་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོཏི ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ (ཝི་བྷ. ༡༨༡-༡༨༢). ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ? ཧེ་ཊྛ་ཏོ ཨ་ཝཱི་ཙི་ནི་ར་ཡཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་ཏོ པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི དེ་ཝེ ཨ་ནྟོ་ཀ་རི་ཏྭཱ ཡཾ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཏྠཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཨེ་ཏྠ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཁ་ནྡྷཱ དྷཱ་ཏཱུ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ རཱུ་པཱ ཝེ་ད་ནཱ ས་ཉྙཱ ས་ངྑཱ་རཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ (ཝི་བྷ. ༡༨༢; དྷ. ས. ༡༢༨༧). ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ? ཧེ་ཊྛ་ཏོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་ཏོ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛེ དེ་ཝེ ཨ་ནྟོ་ཀ་རི་ཏྭཱ ཡཾ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཏྠཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཨེ་ཏྠ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཨུ་པ་པ་ནྣ་སྶ ཝཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རི་སྶ ཝཱ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ? ཧེ་ཊྛ་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གེ དེ་ཝེ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་ཏོ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གེ དེ་ཝེ ཨ་ནྟོ་ཀ་རི་ཏྭཱ ཡཾ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཏྠཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཨེ་ཏྠ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཨུ་པ་པ་ནྣ་སྶ ཝཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རི་སྶ ཝཱ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ལ་བྦྷ་ནྟི, རཱུ་པ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི རཱུ་པ་བྷ་ཝོ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ལ་བྦྷ་ནྟི. ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ ལ་བྦྷ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ ད་སུ་ཏྟ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ.

ས་ངྒཱི་ཏི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན ‘‘ཏི་སྶོ ཀུ་ས་ལ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ – ནེ་ཀྑ་མྨ་དྷཱ་ཏུ ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུ ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་དྷཱ་ཏུ. ཨ་པ་རཱ་པི ཏི་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ – རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ ནི་རོ་དྷ་དྷཱ་ཏུ. ཨ་པ་རཱ་པི ཏི་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ – ཧཱི་ནཱ དྷཱ་ཏུ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ དྷཱ་ཏུ པ་ཎཱི་ཏཱ དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༣.༣༠༥) ཝུ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ་པི ཨེ་ཏྠ ཡུ་ཛྫ་ནྟི (ཝི་བྷ. ༡༨༡-༡༨༢). ནེ་ཀྑ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཏ་ཀྐོ ཝི་ཏ་ཀྐོ…པེ… ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནེ་ཀྑ་མྨ་དྷཱ་ཏུ. ས་བྦེ་པི ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ནེ་ཀྑ་མྨ་དྷཱ་ཏུ. ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཏ་ཀྐོ ཝི་ཏ་ཀྐོ…པེ… ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུ. ཡཱ ས་ཏྟེ་སུ མེ་ཏྟི མེ་ཏྟཱ་ཡ་ནཱ མེ་ཏྟཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ མེ་ཏྟཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུ. ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཏ་ཀྐོ ཝི་ཏ་ཀྐོ…པེ… ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་དྷཱ་ཏུ. ཡཱ ས་ཏྟེ་སུ ཀ་རུ་ཎཱ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ་ནཱ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ཀ་རུ་ཎཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་དྷཱ་ཏུ (ཝི་བྷ. ༡༨༢). རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ. ནི་རོ་དྷ་དྷཱ་ཏུ ནི་བྦཱ་ནཾ. ཧཱི་ནཱ དྷཱ་ཏུ དྭཱ་ད་སཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ, མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ དྷཱ་ཏུ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ. པ་ཎཱི་ཏཱ དྷཱ་ཏུ ན་ཝ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ. ས་བྦཱ་པི ཙ ནི་ཛྫཱི་ཝ་ཊྛེ་ན དྷཱ་ཏུ.

ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱིཏི དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ. ཨི་མེ་སཾ ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་ཙྩ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་སུ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.

པ་ཉྩ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཧི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ པ་རེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ས་ཝ་ནཾ, པ་རེ་སཾ ཧི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ, ཡ་ཐཱ་སུ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ར་ཎཾ, ཡ་ཐཱ་སུ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ནཾ, ཀ་སི་ཎཱ་སུ་བྷཱ་དཱི་སུ ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི, ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི, ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ སོ ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ ཧོ་ཏི དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ, ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ པཱ་མོ་ཛྫཾ ཛཱ་ཡ་ཏི, པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི, པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི, པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དེ་ཏི, སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ཨི་དཾ པ་ཋ་མཾ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཾ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ན ཧེ་ཝ ཁོ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི, ཨ་པི ཙ ཁོ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་རེ་སཾ དེ་སེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ…པེ… སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨི་དཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཾ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ན་ཧེ་ཝ ཁོ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི, ནཱ་པི ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་རེ་སཾ དེ་སེ་ཏི, ནཱ་པི ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, ནཱ་པི ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི ཨ་ནུ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑ་ཏི, ཨ་པི ཙ ཁྭ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏཾ སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཾ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ པ་ཉྙཱ་ཡ, ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏཾ སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཾ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ པ་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ སོ ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ ཧོ་ཏི དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ. ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ པཱ་མོ་ཛྫཾ ཛཱ་ཡ་ཏི, པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི, པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི, པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དེ་ཏི, སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ཉྩ་མཾ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི (ཨ. ནི. ༥.༢༦; དཱི. ནི. ༣.༣༢༢).

ཚ ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ན་ཏྠི ཨེ་ཏེ་སཾ ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟི ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ནི, ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ནི ཨེ་ཝ ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཱ་ནི, ཛེ་ཊྛ་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –

‘‘ཚ་ཡི་མཱ་ནི (ཨ. ནི. ༦.༨, ༣༠), བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཚ? ད་སྶ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, ས་ཝ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, ལཱ་བྷཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, སི་ཀྑཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, ཨ་ནུ་སྶ་ཏཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ་ནྟི.

‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་སྶ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧ་ཏྠི་ར་ཏ་ན་མྤི ད་སྶ་ནཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་སྶ་ར་ཏ་ན་མྤི ད་སྶ་ནཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི, མ་ཎི་ར་ཏ་ན་མྤི ད་སྶ་ནཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི, ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙཾ ཝཱ པ་ན ད་སྶ་ནཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི, ས་མ་ཎཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཾ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ནྣཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཏྠེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་སྶ་ནཾ, ནེ་ཏཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་དཱ་མི. ཏ་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་སྶ་ནཾ ཧཱི་ནཾ ག་མྨཾ པོ་ཐུ་ཛྫ་ནི་ཀཾ ཨ་ན་རི་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཾ ན ནི་བྦི་དཱ་ཡ ན ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ན ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ན ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ན ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ན ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཡོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀཾ ཝཱ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི ནི་ཝི་ཊྛ་ས་དྡྷོ ནི་ཝི་ཊྛ་པེ་མོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ག་ཏོ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ. ཨེ་ཏ་དཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་སྶ་ནཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ ཉཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཡ་དི་དཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀཾ ཝཱ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི ནི་ཝི་ཊྛ་ས་དྡྷོ ནི་ཝི་ཊྛ་པེ་མོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ག་ཏོ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་སྶ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ. ཨི་ཏི ད་སྶ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ.

‘‘ས་ཝ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ་ཉྩ ཀ་ཐཾ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ བྷེ་རི་ས་དྡ་མྤི ས་ཝ་ནཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི, ཝཱི་ཎཱ་ས་དྡ་མྤི ས་ཝ་ནཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི, གཱི་ཏ་ས་དྡ་མྤི ས་ཝ་ནཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི, ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙཾ ཝཱ པ་ན ས་ཝ་ནཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི, ས་མ་ཎ་སྶ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཝཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཏྠེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཝ་ནཾ, ནེ་ཏཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་དཱ་མི. ཏ་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཝ་ནཾ ཧཱི་ནཾ…པེ… ན ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཡོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཝཱ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི ནི་ཝི་ཊྛ་ས་དྡྷོ ནི་ཝི་ཊྛ་པེ་མོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ག་ཏོ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ. ཨེ་ཏ་དཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཝ་ནཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ…པེ… ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཡ་དི་དཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཝཱ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི ནི་ཝི་ཊྛ་ས་དྡྷོ ནི་ཝི་ཊྛ་པེ་མོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ག་ཏོ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཝ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ. ཨི་ཏི ད་སྶ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, ས་ཝ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ.

‘‘ལཱ་བྷཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ་ཉྩ ཀ་ཐཾ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་ཏྟ་ལཱ་བྷ་མྤི ལ་བྷ་ཏི, དཱ་ར་ལཱ་བྷ་མྤི ལ་བྷ་ཏི, དྷ་ན་ལཱ་བྷ་མྤི ལ་བྷ་ཏི, ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙཾ ཝཱ པ་ན ལཱ་བྷ་མྤི ལ་བྷ་ཏི. ས་མ་ཎེ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཝཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀེ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ནྣེ ས་དྡྷཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. ཨ་ཏྠེ་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་བྷོ, ནེ་སོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་དཱ་མི. སོ ཙ ཁོ ཨེ་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་བྷོ ཧཱི་ནོ…པེ… ན ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཡོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀེ ཝཱ ས་དྡྷཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི ནི་ཝི་ཊྛ་ས་དྡྷོ ནི་ཝི་ཊྛ་པེ་མོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ག་ཏོ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ. ཨེ་ཏ་དཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་བྷཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ…པེ… ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཡ་དི་དཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀེ ཝཱ ས་དྡྷཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི ནི་ཝི་ཊྛ་ས་དྡྷོ ནི་ཝི་ཊྛ་པེ་མོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ག་ཏོ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་བྷཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ. ཨི་ཏི ད་སྶ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, ས་ཝ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, ལཱ་བྷཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ.

‘‘སི་ཀྑཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ་ཉྩ ཀ་ཐཾ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧ་ཏྠི་སྨི་མྤི སི་ཀྑ་ཏི, ཨ་སྶ་སྨི་མྤི སི་ཀྑ་ཏི, ར་ཐ་སྨི་མྤི སི་ཀྑ་ཏི, དྷ་ནུ་སྨི་མྤི སི་ཀྑ་ཏི, ཐ་རུ་སྨི་མྤི སི་ཀྑ་ཏི, ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙཾ ཝཱ པ་ན སི་ཀྑ་ཏི, ས་མ་ཎ་སྶ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཝཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ སི་ཀྑ་ཏི. ཨ་ཏྠེ་སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑཱ, ནེ་སཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་དཱ་མི. སཱ ཙ ཁོ ཨེ་སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑཱ ཧཱི་ནཱ…པེ… ན ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཡོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་མྤི སི་ཀྑ་ཏི, ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་མྤི སི་ཀྑ་ཏི, ཨ་དྷི་པ་ཉྙ་མྤི སི་ཀྑ་ཏི ནི་ཝི་ཊྛ་ས་དྡྷོ ནི་ཝི་ཊྛ་པེ་མོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ག་ཏོ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ. ཨེ་ཏ་དཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ…པེ… ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཡ་དི་དཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་མྤི སི་ཀྑ་ཏི, ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་མྤི སི་ཀྑ་ཏི, ཨ་དྷི་པ་ཉྙ་མྤི སི་ཀྑ་ཏི ནི་ཝི་ཊྛ་ས་དྡྷོ ནི་ཝི་ཊྛ་པེ་མོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ག་ཏོ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ. ཨི་ཏི ད་སྶ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, ས་ཝ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, ལཱ་བྷཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, སི་ཀྑཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ.

‘‘པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ་ཉྩ ཀ་ཐཾ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཁ་ཏྟི་ཡ་མྤི པ་རི་ཙ་ར་ཏི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མྤི པ་རི་ཙ་ར་ཏི, ག་ཧ་པ་ཏི་མྤི པ་རི་ཙ་ར་ཏི, ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙཾ ཝཱ པ་ན པ་རི་ཙ་ར་ཏི, ས་མ་ཎཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཾ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ནྣཾ པ་རི་ཙ་ར་ཏི. ཨ་ཏྠེ་སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ, ནེ་སཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་དཱ་མི. སཱ ཙ ཁོ ཨེ་སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ ཧཱི་ནཱ…པེ… ན ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཡོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀཾ ཝཱ པ་རི་ཙ་ར་ཏི ནི་ཝི་ཊྛ་ས་དྡྷོ ནི་ཝི་ཊྛ་པེ་མོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ག་ཏོ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ. ཨེ་ཏ་དཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ…པེ… ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཡ་དི་དཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀཾ ཝཱ པ་རི་ཙ་ར་ཏི ནི་ཝི་ཊྛ་ས་དྡྷོ ནི་ཝི་ཊྛ་པེ་མོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ག་ཏོ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ. ཨི་ཏི ད་སྶ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, ས་ཝ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, ལཱ་བྷཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, སི་ཀྑཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ.

‘‘ཨ་ནུ་སྶ་ཏཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ་ཉྩ ཀ་ཐཾ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་ཏྟ་ལཱ་བྷ་མྤི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, དཱ་ར་ལཱ་བྷ་མྤི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, དྷ་ན་ལཱ་བྷ་མྤི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙཾ ཝཱ པ་ན ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, ས་མ་ཎཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཾ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ནྣཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི. ཨ་ཏྠེ་སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་སྶ་ཏི, ནེ་སཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་དཱ་མི. སཱ ཙ ཁོ ཨེ་སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་སྶ་ཏི ཧཱི་ནཱ…པེ… ན ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཡོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀཾ ཝཱ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི ནི་ཝི་ཊྛ་ས་དྡྷོ ནི་ཝི་ཊྛ་པེ་མོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ག་ཏོ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ. ཨེ་ཏ་དཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་སྶ་ཏཱི་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ…པེ… ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཡ་དི་དཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀཾ ཝཱ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི ནི་ཝི་ཊྛ་ས་དྡྷོ ནི་ཝི་ཊྛ་པེ་མོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ག་ཏོ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་སྶ་ཏཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༦.༣༠).

ས་ཏྟ ནི་དྡ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ ད་སཱ་ཏི ནི་དྡ་སོ. ནི་དྡ་ས་སྶ ནི་དྡ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ནི་དྡ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནི. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཧི ད་ས་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ པུ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ པུ་ན ད་ས་ཝ་སྶོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ནི་དྡ་སོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ད་ས་ཝ་སྶོ་ཝ ན ཧོ་ཏི, ན་ཝ་ཝ་སྶོ་པི…པེ… ཨེ་ཀ་མུ་ཧུ་ཏྟི་ཀོ་པི ན ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ད་ས་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀ་ཀཱ་ལེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ་པི ནི་སྶ་ཏྟོ ནི་དྡ་སོ ནི་མུ་ཧུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏི་ཏྠི་ཡ་ས་མ་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝོ་ཧཱ་རཾ པ་ན སཱ་ས་ནེ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏཱ་དི་ས་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ, ཨི་དྷ ཙ ས་བྦྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ཏཱ་དི་ས་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ‘‘ས་ཏྟ ནི་དྡ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ས་ཏྟི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་དྡ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ས་ཏྟ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སི་ཀྑཱ་ས་མཱ་དཱ་ནེ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ སི་ཀྑཱ་ས་མཱ་དཱ་ནེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མོ. དྷ་མྨ་ནི་ས་ནྟི་ཡཱ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ དྷ་མྨ་ནི་ས་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མོ. ཨི་ཙྪཱ་ཝི་ན་ཡེ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ ཨི་ཙྪཱ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མོ. པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནེ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མོ. ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷེ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མོ. ས་ཏི་ནེ་པ་ཀྐེ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ ས་ཏི་ནེ་པ་ཀྐེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མོ. དི་ཊྛི་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ དི་ཊྛི་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མོ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ ནི་དྡ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༧.༢༠).

ཐེ་རོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ དེ་ས་ནཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏྟ ནི་དྡ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.

ཨ་ཊྛ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་མཱ་ནཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཨེ་ཏེ་སཾ ཛྷཱ་ནཱ་ན་ནྟི ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཛྷཱ་ནཱ་ནི. ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱིཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི. ཉཱ་ཎུ་ཏྟ་རི་ཀོ ཧི པུ་གྒ་ལོ ཝི་ས་ད་ཉཱ་ཎོ ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ན མ་ཡ྄ཧཾ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎེ བྷཱ་རོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི, ཏཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ས་ཧ ནི་མི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་པྤ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཱ་ནི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ‘‘ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི.

‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི (ཨ. ནི. ༨.༦༥) ཨ་ཊྛ? ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི ཨེ་ཀོ བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི པ་རི་ཏྟཱ་ནི སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནི, ‘ཏཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཛཱ་ནཱ་མི པ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ.

‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི ཨེ་ཀོ བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནི སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནི, ‘ཏཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཛཱ་ནཱ་མི པ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ.

‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི ཨེ་ཀོ བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི པ་རི་ཏྟཱ་ནི སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནི, ‘ཏཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཛཱ་ནཱ་མི པ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ.

‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི ཨེ་ཀོ བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནི སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནི, ‘ཏཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཛཱ་ནཱ་མི པ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ.

‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི ཨེ་ཀོ བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི ནཱི་ལཱ་ནི ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞཱ་ནི ནཱི་ལ་ནི་ད་སྶ་ནཱ་ནི ནཱི་ལ་ནི་བྷཱ་སཱ་ནི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ཨུ་མཱ་པུ་པྥཾ ནཱི་ལཾ ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞཾ ནཱི་ལ་ནི་ད་སྶ་ནཾ ནཱི་ལ་ནི་བྷཱ་སཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཝཱ པ་ན ཏཾ ཝ་ཏྠཾ བཱ་རཱ་ཎ་སེ་ཡྻ་ཀཾ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མ་ཊྛཾ ནཱི་ལཾ ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞཾ ནཱི་ལ་ནི་ད་སྶ་ནཾ ནཱི་ལ་ནི་བྷཱ་སཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི ཨེ་ཀོ བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི ནཱི་ལཱ་ནི ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞཱ་ནི ནཱི་ལ་ནི་ད་སྶ་ནཱ་ནི ནཱི་ལ་ནི་བྷཱ་སཱ་ནི, ‘ཏཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཛཱ་ནཱ་མི པ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ཉྩ་མཾ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ.

‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི ཨེ་ཀོ བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི པཱི་ཏཱ་ནི པཱི་ཏ་ཝ་ཎྞཱ་ནི པཱི་ཏ་ནི་ད་སྶ་ནཱ་ནི པཱི་ཏ་ནི་བྷཱ་སཱ་ནི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་པུ་པྥཾ པཱི་ཏཾ པཱི་ཏ་ཝ་ཎྞཾ པཱི་ཏ་ནི་ད་སྶ་ནཾ པཱི་ཏ་ནི་བྷཱ་སཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཝཱ པ་ན ཏཾ ཝ་ཏྠཾ བཱ་རཱ་ཎ་སེ་ཡྻ་ཀཾ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མ་ཊྛཾ པཱི་ཏཾ པཱི་ཏ་ཝ་ཎྞཾ པཱི་ཏ་ནི་ད་སྶ་ནཾ པཱི་ཏ་ནི་བྷཱ་སཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི ཨེ་ཀོ བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི པཱི་ཏཱ་ནི པཱི་ཏ་ཝ་ཎྞཱ་ནི པཱི་ཏ་ནི་ད་སྶ་ནཱ་ནི པཱི་ཏ་ནི་བྷཱ་སཱ་ནི, ‘ཏཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཛཱ་ནཱ་མི པ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ ཚ་ཊྛཾ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ.

‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི ཨེ་ཀོ བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ནི ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞཱ་ནི ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་ནི་ད་སྶ་ནཱ་ནི ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་ནི་བྷཱ་སཱ་ནི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ནྡྷུ་ཛཱི་ཝ་ཀ་པུ་པྥཾ ལོ་ཧི་ཏ་ཀཾ ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞཾ ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་ནི་ད་སྶ་ནཾ ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་ནི་བྷཱ་སཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཝཱ པ་ན ཏཾ ཝ་ཏྠཾ བཱ་རཱ་ཎ་སེ་ཡྻ་ཀཾ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མ་ཊྛཾ ལོ་ཧི་ཏ་ཀཾ ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞཾ ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་ནི་ད་སྶ་ནཾ ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་ནི་བྷཱ་སཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི ཨེ་ཀོ བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ནི ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞཱ་ནི ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་ནི་ད་སྶ་ནཱ་ནི ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་ནི་བྷཱ་སཱ་ནི, ‘ཏཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཛཱ་ནཱ་མི པ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ ས་ཏྟ་མཾ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ.

‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི ཨེ་ཀོ བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི ཨོ་དཱ་ཏཱ་ནི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཎྞཱ་ནི ཨོ་དཱ་ཏ་ནི་ད་སྶ་ནཱ་ནི ཨོ་དཱ་ཏ་ནི་བྷཱ་སཱ་ནི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ཨོ་ས་དྷི་ཏཱ་ར་ཀཱ ཨོ་དཱ་ཏཱ ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཎྞཱ ཨོ་དཱ་ཏ་ནི་ད་སྶ་ནཱ ཨོ་དཱ་ཏ་ནི་བྷཱ་སཱ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཝཱ པ་ན ཏཾ ཝ་ཏྠཾ བཱ་རཱ་ཎ་སེ་ཡྻ་ཀཾ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མ་ཊྛཾ ཨོ་དཱ་ཏཾ ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཎྞཾ ཨོ་དཱ་ཏ་ནི་ད་སྶ་ནཾ ཨོ་དཱ་ཏ་ནི་བྷཱ་སཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི ཨེ་ཀོ བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི ཨོ་དཱ་ཏཱ་ནི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཎྞཱ་ནི ཨོ་དཱ་ཏ་ནི་ད་སྶ་ནཱ་ནི ཨོ་དཱ་ཏ་ནི་བྷཱ་སཱ་ནི, ‘ཏཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཛཱ་ནཱ་མི པ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ ཨ་ཊྛ་མཾ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི (ཨ. ནི. ༨.༦༥; དཱི. ནི. ༣.༣༥༨).

ན་ཝ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་རཱཏི པུ་བྦཾ པུ་བྦཾ ཨ་ནུ ཨ་ནུ་པུ་བྦཾ, ཨ་ནུ་པུ་བྦཾ ཝི་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཏོ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏོ ཝི་ཧཱ་རཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་རཱ, ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

‘‘ཀ་ཏ་མེ ན་ཝ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ ཙེ་ཏ་སོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རཾ ས་མཱ་དྷི་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ, སུ་ཁ་ཉྩ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི, ཡཾ ཏཾ ཨ་རི་ཡཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི ‘ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ས་ཏི་མཱ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱི’ཏི, ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ པུ་བྦེ་ཝ སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ས་བྦ་སོ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ‘ཨ་ན་ནྟོ ཨཱ་ཀཱ་སོ’ཏི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ས་བྦ་སོ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ‘ཨ་ན་ནྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ས་བྦ་སོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ‘ན་ཏྠི ཀི་ཉྩཱི’ཏི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ས་བྦ་སོ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ས་བྦ་སོ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༩.༣༣; དཱི. ནི. ༣.༣༤༣, ༣༥༩) ཝུ་ཏྟཱ ན་ཝ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཝ.

ད་ས ནི་ཛྫ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱ་དཱི་ནི ནི་ཛྫ་ར་ཡ་ནྟི ནཱ་ས་ཡ་ནྟཱི་ཏི ནི་ཛྫ་རཱ་ནི. ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ནི་ཛྫ་རཱ་ནི ཙ ཏཱ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཙཱ་ཏི ནི་ཛྫ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ནི. ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.

‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི (ཨ. ནི. ༡༠.༡༠༦; དཱི. ནི. ༣.༣༦༠) ད་ས? ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ནི་ཛྫི་ཎྞཱ ཧོ་ཏི. ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཏེ ཙ་སྶ ནི་ཛྫི་ཎྞཱ ཧོ་ནྟི, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི.

‘‘ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ ནི་ཛྫི་ཎྞོ ཧོ་ཏི. ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཏེ ཙ་སྶ ནི་ཛྫི་ཎྞཱ ཧོ་ནྟི, ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི.

‘‘ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ ནི་ཛྫི་ཎྞཱ ཧོ་ཏི. ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཏེ ཙ་སྶ ནི་ཛྫི་ཎྞཱ ཧོ་ནྟི, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི.

‘‘ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ ནི་ཛྫི་ཎྞོ ཧོ་ཏི. ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཏེ ཙ་སྶ ནི་ཛྫི་ཎྞཱ ཧོ་ནྟི, ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི.

‘‘ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ ནི་ཛྫི་ཎྞོ ཧོ་ཏི. ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཏེ ཙ་སྶ ནི་ཛྫི་ཎྞཱ ཧོ་ནྟི, ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི.

‘‘ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ ནི་ཛྫི་ཎྞོ ཧོ་ཏི. ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཏེ ཙ་སྶ ནི་ཛྫི་ཎྞཱ ཧོ་ནྟི, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི.

‘‘ས་མྨཱ་ས་ཏི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ས་ཏི ནི་ཛྫི་ཎྞཱ ཧོ་ཏི. ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ས་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཏེ ཙ་སྶ ནི་ཛྫི་ཎྞཱ ཧོ་ནྟི, ས་མྨཱ་ས་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི.

‘‘ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི ནི་ཛྫི་ཎྞོ ཧོ་ཏི. ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཏེ ཙ་སྶ ནི་ཛྫི་ཎྞཱ ཧོ་ནྟི, ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི.

‘‘ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎཾ ནི་ཛྫི་ཎྞཾ ཧོ་ཏི. ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཏེ ཙ་སྶ ནི་ཛྫི་ཎྞཱ ཧོ་ནྟི, ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི.

‘‘ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི ནི་ཛྫི་ཎྞཱ ཧོ་ཏི. ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཏེ ཙ་སྶ ནི་ཛྫི་ཎྞཱ ཧོ་ནྟི, ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༡༠༦; དཱི. ནི. ༣.༣༦༠) ཝུ་ཏྟཱ་ནི ད་ས ནི་ཛྫ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ནི.

༣. ས་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻནྟི་ཨཱ་དི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཾ ཨི་དྷ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀི་ཉྩ-ཨི་ཏི ཙ-ཀཱ་རོ པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ ནི་པཱ་ཏོ. ཙ་ཀྑཱདཱི་ནི ཏིཾ་ས ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཉྩ པ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཝ་ཏྟི་ཀྐ་མེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི. ཏ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷཾ ཙ་ཀྑུ – མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ ཙ. ཏེ་སུ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑཱུ་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ. ‘‘ཨ་དྡ་སཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༨༣; ༢.༣༣༩; མ་ཧཱ་ཝ. ༩) ཨི་དཾ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ. ‘‘ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ནི. དྷོ་ཏ་ཀ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༣༢; མོ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༨༥) ཨི་དཾ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ. ‘‘ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༥) ཨི་དཾ ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ. ‘‘ཨ་དྡ་སཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ནཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༨༥) ཨི་དཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ. ‘‘ཝི་ར་ཛཾ ཝཱི་ཏ་མ་ལཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’’ཏི (མ. ནི. ༢.༣༩༥) ཨི་དཾ ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ.

མཾ་ས་ཙ་ཀྑུཔི ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཙ་ཀྑུ, པ་སཱ་ད་ཙ་ཀྑཱུ་ཏི དུ་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཡྭཱ་ཡཾ ཨ་ཀྑི་ཀཱུ་པ་ཀེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཀྑི་ཀཱུ་པ་ཀ་ཊྛི་ཀེ་ན ཨུ་པ་རི བྷ་མུ་ཀ་ཊྛི་ཀེ་ན ཨུ་བྷ་ཏོ ཨ་ཀྑི་ཀཱུ་ཊེ་ཧི བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་ཀྑི་པ་ཁུ་མེ་ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྣོ ཨ་ཀྑི་ཀཱུ་པ་ཀ་མ་ཛ྄ཛྷཱ ནི་ཀྑ་ནྟེ་ན ནྷཱ་རུ་སུ་ཏྟ་ཀེ་ན མ་ཏྠ་ལུ་ངྒེ ཨཱ་བ་དྡྷོ སེ་ཏ་ཀ་ཎྷཱ་ཏི་ཀ་ཎྷ་མ་ཎྜ་ལ་ཝི་ཙི་ཏྟོ མཾ་ས་པི་ཎྜོ, ཨི་དཾ ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ. ཡོ པ་ན ཨེ་ཏྠ སི་ཏོ ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་བ་དྡྷོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་སཱ་དོ, ཨི་དཾ པ་སཱ་ད་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ. ཨི་ད་མི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏ་དེ་ཏཾ ཏ་སྶ ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཙ་ཀྑུ་ནོ སེ་ཏ་མ་ཎྜ་ལ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཀ་ཎྷ་མ་ཎྜ་ལ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་བྷི་མུ་ཁེ ཋི་ཏཱ་ནཾ ས་རཱི་ར་ས་ཎྛཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དེ་སེ དི་ཊྛི་མ་ཎྜ་ལེ ས་ཏྟ་སུ པི་ཙུ་པ་ཊ་ལེ་སུ ཨཱ་སི་ཏྟ་ཏེ་ལཾ པི་ཙུ་པ་ཊ་ལཱ་ནི ཝི་ཡ ས་ཏྟ ཨ་ཀྑི་པ་ཊ་ལཱ་ནི བྱཱ་པེ་ཏྭཱ པ་མཱ་ཎ་ཏོ མུ་གྒ་ཝི་ད་ལ་མ་ཏྟཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཾ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཏཾ ཙ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྑུ, རཱུ་པཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. རཱུ་པ་ཡ་ནྟཱི་ཏི རཱུ་པཱ, ཝ་ཎྞ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཧ་ད་ཡ་ངྒ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཀྑུ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཙ་ཀྑུ་སྶ ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཕུ་ས་ཏཱི་ཏི ཕ་སྶོ. ཨུ་པ་ས་གྒེ་ན པ་དཾ མ་ཎྜེ་ཏྭཱ ས་མྥ་སྶོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཀྑུ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟོ ས་མྥ་སྶོ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶོ. ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ. ཝེ་ད་ཡི་ཏནྟི ཝི་ནྡ་ནཾ, ཝེ་ད་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་དེ་ཝ སུ་ཁ་ཡ་ཏཱི་ཏི སུ་ཁཾ, ཡ་སྶུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ སུ་ཁི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཊྛུ ཝཱ ཁཱ་ད་ཏི, ཁ་ན་ཏི ཙ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་བཱ་དྷ་ནྟི སུ་ཁཾ. དུ་ཀྑ་ཡ་ཏཱི་ཏི དུ་ཀྑཾ, ཡ་སྶུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ དུ་ཀྑི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན དུ་ཀྑཾ ན སུ་ཁ་ནྟི ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ. མ-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. སོ པ་ན ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ ཝི་པཱ་ཀ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་ར་ས་མ་ན་ནྟ་ར་ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ན་ཏྠི་ཝི་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན་པ་ཉྩ་དྷཱ, ས་ནྟཱི་ར་ཎཱ་དི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི.

སུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི སོ་ཏཾ. ཏཾ ས་ས་མྦྷཱ་ར་སོ་ཏ་བི་ལ་སྶ ཨ་ནྟོ ཏ་ནུ་ཏ་མྦ་ལོ་མཱ་ཙི་ཏེ ཨ་ངྒུ་ལི་ཝེ་དྷ་ཀ་ས་ཎྛཱ་ནེ པ་དེ་སེ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཾ ཏི་ཊྛ་ཏི. ས་པྤ་ནྟཱི་ཏི ས་དྡཱ, ཨུ་དཱ་ཧ་རཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. གྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི གྷཱ་ནཾ. ཏཾ ས་ས་མྦྷཱ་ར་གྷཱ་ན་བི་ལ་སྶ ཨ་ནྟོ ཨ་ཛ་པ་ད་ས་ཎྛཱ་ནེ པ་དེ་སེ གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཾ ཏི་ཊྛ་ཏི. ག་ནྡྷ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ག་ནྡྷཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཏྠུཾ སཱུ་ཙེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛཱི་ཝི་ཏ་མ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཛི་ཝ྄ཧཱ, སཱ་ཡ་ན་ཊྛེ་ན ཝཱ ཛི་ཝ྄ཧཱ. སཱ ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཨ་གྒ་མཱུ་ལ་པ་སྶཱ་ནི ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལ་མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྣ་ཨུ་པྤ་ལ་ད་ལ་གྒ་ས་ཎྛཱ་ནེ པ་དེ་སེ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ར་ས་ནྟི ཏེ ས་ཏྟཱ་ཏི ར་སཱ, ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ སཱ་ས་ཝ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་ཡོ་ཏི ཀཱ་ཡོ. ཨཱ་ཡོཏི ཨུ་པྤ་ཏྟི་དེ་སོ. སོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་པྤ་ཝ་ཏྟི ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཀཱ་ཡ་པ་སཱ་དོ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནོ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཕུ་སཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཕོ་ཊྛ་བྦཱ. མུ་ནཱ་ཏཱི་ཏི མ་ནོ, ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་ཀྑ་ཎཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི དྷ་མྨཱ. མ་ནོཏི ས་ཧཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ. དྷ་མྨཱཏི དྭཱ་ད་ས་པ་བྷེ་དཱ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཱ དྷ་མྨཱ. མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ཛ་ཝ་ན་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. མ་ནོ་ས་མྥ་སྶོཏི ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ཕ་སྶོ. སོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཛྫེ་ཧི སེ་སེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ ཏེ་ཧེ་ཝ, སེ་སཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི.

རཱུ་པཱདཱི་ནི པ་ཉྩ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི ཁ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི. སཱི་ཏཱ་དཱི་ཧི རུ་པྤ་ཏི པཱི་ལཱི༹་ཡ་ཏཱི་ཏི རཱུ་པཾ. ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ. ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ས་ཉྙཱ. ས་ངྑ་རོ་ནྟཱི་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ. ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཙ་ཀྑཱདཱི་ནི དྷ་མྨ་ཝི་ཙཱ་ར་པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ནི ད་ས ཚ་ཀྐ་ཝ་སེ་ན, ས་ཊྛི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི པི་ཡ་རཱུ་པ་སཱ་ཏ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི. ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ་དི་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཏཾ་ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཝ. རཱུ་པེ་སུ ས་ཉྙཱ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ. ས་ཉྩེ་ཏ་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ, ཨ་བྷི་ས་ནྡ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ས་ཏཱི་ཏི ཏ་ཎྷཱ, པི་པཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཝི་ཏ་ཀྐ་ནཾ ཝཱ ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཨཱུ་ཧ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཏེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཝི་ཙཱ་རོ, ཝི་ཙ་ར་ཎཾ ཝཱ ཝི་ཙཱ་རོ, ཨ་ནུ་ས་ཉྩ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.

༤. པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏཱདཱི་ནི ཚ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི. པ་ཏྠ་ཊ་ཏྟཱ པ་ཐ་ཝཱི. ཨ་པྤེ་ཏི, ཨཱ་པཱི་ཡ་ཏི, ཨ་པྤཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨཱ་པོ. ཏེ་ཛ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཏེ་ཛོ. ཝཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ་ཡོ. ན ཀ་སྶ་ཏི ན ནི་ཀ་སྶ་ཏི, ཀ་སི་ཏུཾ ཚི་ནྡི་ཏུཾ བྷི་ནྡི་ཏུཾ ཝཱ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཨཱ་ཀཱ་སོ. ནི་སྶ་ཏྟ་ཊྛེ་ན དྷཱ་ཏུ.

པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱདཱི་ནི ད་ས ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི ཀ་སི་ཎ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི. ཀ་སི་ཎནྟི ས་ཀ་ལ་ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཀ་སི་ཎ་མ་ཎྜ་ལ་མྤི ཏ་སྨིཾ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ནི་མི་ཏྟ་མྤི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཛྷཱ་ན་མྤི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ཛྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨཱ་དི་མྷི ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཛྷཱ་ནཱ་ནི, ཏ་ཏོ པ་རཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཝ་ཎྞ་ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི. ཨཱ་ཀཱ་ས་ཀ་སི་ཎནྟི པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ཀཱ་སོ, ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ ཛྷཱ་ནཾ, ཀ་སི་ཎུ་གྒྷཱ་ཊི་མཱ་ཀཱ་སོ, ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་སི་ཎནྟི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ.

ཀེ་སཱདཱི་ནི དྭ་ཏྟིཾ་ས ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་ར་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི. ཏེ་སུ པ་ན ཀེ་སཱ་དཱི་སུ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ་སུ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་ཝ་སེ་ན ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཝ་ཎྞ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ་སུ ཀ་སི་ཎ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, དྷཱ་ཏུ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ་སུ ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཀེ་སཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཏོ ཝ་ཎྞ་ཏོ ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ནཾ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཛྷཱ་ནཱ་ནི, དྷཱ་ཏུ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ ཏེ ཙ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཙ དྷཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ཀེ་སཱ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ ཀ་ཎྞ་ཙཱུ་ལི༹་ཀཱ་ཧི པུ་ར་ཏོ ན་ལཱ་ཊ་ནྟེ་ན, པ་ཙྪ་ཏོ ཙ ག་ལ་ཝཱ་ཊ་ཀེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ སཱི་ས་ཀ་ཊཱ་ཧ་ཝེ་ཋ་ན་ཙ་མྨེ ཝཱི་ཧ་གྒ་མ་ཏྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་ངྑཱ.

ལོ་མཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀེ་སཱ་དཱི་ནཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཀཱ་སཾ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལ་པཱ་ད་ཏ་ལཱ་ནི ཙ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ས་རཱི་ར་ཙ་མྨེ ན་ཝ་ན་ཝུ་ཏི་ཡཱ ལོ་མ་ཀཱུ་པ་ས་ཧ་སྶེ་སུ ལི་ཀྑཱ་མ་ཏྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ.

ན་ཁཱ ཨ་ངྒུ་ལཱི་ནཾ ཨ་གྒ་པི་ཊྛེ་སུ ཋི་ཏཱ ཝཱི་ས་ཏི.

ད་ནྟཱ དྭཱི་སུ ཧ་ཎུ་ཀ་ཊྛི་ཀེ་སུ ཋི་ཏཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན དྭ་ཏྟིཾ་ས.

ཏ་ཙོ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ པ་རི་ཡོ་ན་ནྡྷི་ཏྭཱ པཱ་ཀ་ཊ་ཀི་ལོ་མ་ཀ་སྶ ཨུ་པ་རི ཚ་ཝི་ཡཱ ཧེ་ཊྛཱ ཋི་ཏཾ ཙ་མྨཾ.

མཾ་སཾ སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཨ་ཊྛི་ས་ཏཱ་ནི ཨ་ནུ་ལི་མྤི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ནི ན་ཝ་མཾ་ས་པེ་སི་ས་ཏཱ་ནི.

ནྷཱ་རཱུ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རེ ཨ་ཊྛཱི་ནི ཨཱ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ནི ན་ཝ ནྷཱ་རུ་ས་ཏཱ་ནི.

ཨ་ཊྛཱི ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རེ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཊྛཱི་ནཾ ཨུ་པ་རི ཋི་ཏཱ་ནི སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཨ་ཊྛི་ས་ཏཱ་ནི.

ཨ་ཊྛི་མི་ཉྫཱ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཊྛཱི་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཋི་ཏཱ མི་ཉྫཱ.

ཝ་ཀྐཾ ག་ལ་ཝཱ་ཊ་ཀཱ ནི་ཀྑ་ནྟེ་ན ཨེ་ཀ་མཱུ་ལེ་ན ཐོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ དྭི་དྷཱ བྷི་ནྣེ་ན ཐཱུ་ལ་ནྷཱ་རུ་ནཱ ཝི་ནི་བ་དྡྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ཧ་ད་ཡ་མཾ་སཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ དྭེ མཾ་ས་པི་ཎྜི་ཀཱ.

ཧ་ད་ཡཾ ས་རཱི་ར་བྦྷ་ནྟ་རེ དྭི་ནྣཾ ཐ་ནཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏཾ ཨ་ནྟོ ཙི་ཏྟ་ས་ནྣི་སྶ་ཡཾ ཨ་ཌྜྷ་པ་ས་ཏ་མ་ཏྟ་ལོ་ཧི་ཏ་པུ་ཎྞཾ པུ་ནྣཱ་ག་ཊྛི་པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་མ་ཏྟཱ་ཝཱ་ཊ་ཀཾ ཧ་ད་ཡ་མཾ་སཾ.

ཡ་ཀ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཐ་ནཱ་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏཾ ཡ་མ་ཀ་མཾ་ས་པ་ཊ་ལཾ.

ཀི་ལོ་མ་ཀཾ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཀྐཱ་ནི པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀི་ལོ་མ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཉྩ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རེ ཙ་མྨ་སྶ ཧེ་ཊྛ་ཏོ མཾ་སཾ པ་རི་ཡོ་ན་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀི་ལོ་མ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཉྩཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷཾ པ་རི་ཡོ་ན་ཧ་ན་མཾ་སཾ.

པི་ཧ་ཀཾ ཧ་ད་ཡ་སྶ ཝཱ་མ་པ་སྶེ ཨུ་ད་ར་པ་ཊ་ལ་སྶ མ་ཏྠ་ཀ་པ་སྶཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏཾ ཨུ་ད་ར་ཛི་ཝ྄ཧཱ་མཾ་སཾ.

པ་པྥཱ་སཾ ས་རཱི་ར་བྦྷ་ནྟ་རེ དྭི་ནྣཾ ཐ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཧ་ད་ཡ་ཡ་ཀ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཚཱ་དེ་ཏྭཱ ཨོ་ལ་མྦ་ནྟཾ ཋི་ཏཾ དྭ་ཏྟིཾ་ས་མཾ་ས་ཁ་ཎྜ་པྤ་བྷེ་དཾ པ་པྥཱ་ས་མཾ་སཾ.

ཨ་ནྟཾ ཨུ་པ་རི ག་ལ་ཝཱ་ཊ་ཀེ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་རཱི་ས་མ་གྒེ ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་ཏྟཱ ག་ལ་ཝཱ་ཊ་ཀ་ཀ་རཱི་ས་མ་གྒ་པ་རི་ཡ་ནྟེ ས་རཱི་ར་བྦྷ་ནྟ་རེ ཋི་ཏཱ པུ་རི་ས་སྶ དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཧ་ཏྠཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི་ཧ་ཏྠཱ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཋཱ་ནེ་སུ ཨོ་བྷ་གྒཱ ཨ་ནྟ་ཝ་ཊྚི.

ཨ་ནྟ་གུ་ཎཾ ཨ་ནྟ་བྷོ་གེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ག་ལ་ནྟེ ཨཱ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ནྟ་བྷོ་གཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཋི་ཏཾ བ་ནྡྷ་ནཾ.

ཨུ་ད་རི་ཡཾ ད་ནྟ་མུ་ས་ལ་ས་ཉྩུ་ཎྞི་ཏཾ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཧ་ཏྠ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཁེ་ལ༹་ལཱ་ལཱ་པ་ལི་བུ་དྡྷཾ ཏཾ་ཁ་ཎ་ཝི་ག་ཏ་ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ར་སཱ་དི་ས་མྤ་དཾ ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡ་ཁ་ལི་སུ་ཝཱ་ན་ཝ་མ་ཐུ་ས་དི་སཾ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ པི་ཏྟ་སེ་མྷ་ཝཱ་ཏ་པ་ལི་ཝེ་ཋི་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ར་གྒི་ས་ནྟཱ་པ་ཝེ་ག་ཀུ་ཐི་ཏཾ ཀི་མི་ཀུ་ལཱ་ཀུ་ལཾ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཕེ་ཎ་བུ་བྦུ་ལ༹་ཀཱ་ནི མུ་ཉྩ་ནྟཾ པ་ར་མ་ཀ་ས་མྦུ་ཀ་དུ་གྒ་ནྡྷ་ཛེ་གུ་ཙྪ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨཱ་མཱ་ས་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨུ་པ་རི་ནཱ་བྷི་ཨ་ནྟ་པ་ཊ་ལེ ཋི་ཏཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏ་ཁཱ་ཡི་ཏ་སཱ་ཡི་ཏཾ.

ཀ་རཱི་སཾ པ་ཀྐཱ་ས་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཧེ་ཊྛཱ ནཱ་བྷི་པི་ཊྛི་ཀ་ཎྚ་ཀ་མཱུ་ལཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨུ་བྦེ་དྷེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟེ ཨ་ནྟཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཋི་ཏཾ ཝ་ཙྩཾ.

པི་ཏྟཾ ཧ་ད་ཡ་མཾ་ས་པ་པྥཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཡ་ཀ་ན་མཾ་སཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏཾ མ་ཧཱ་ཀོ་སཱ་ཏ་ཀཱི་ཀོ་ས་ཀ་ས་དི་སེ པི་ཏྟ་ཀོ་ས་ཀེ ཋི་ཏཾ བ་དྡྷ་པི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཉྩ, ཀེ་ས་ལོ་མ་ན་ཁ་ད་ནྟཱ་ནཾ མཾ་ས་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཐ་དྡྷ་སུ་ཀྑ་ཙ་མྨ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ས་རཱི་རཾ བྱཱ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཨ་བ་དྡྷ་པི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཉྩཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷཾ པི་ཏྟཾ.

སེ་མྷཾ ཨུ་ད་ར་པ་ཊ་ལེ ཋི་ཏཾ ཨེ་ཀ་པ་ཏྠ་པཱུ་ར་པྤ་མཱ་ཎཾ སེ་མྷཾ.

པུ་བྦོ ཁཱ་ཎུ་ཀ་ཎྚ་ཀ་པ་ཧ་ར་ཎ་གྒི་ཛཱ་ལཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་ཧ་ཏེ ཝཱ ས་རཱི་ར་པྤ་དེ་སེ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ག་ཎྜ་པཱི་ལ༹་ཀཱ་དཱི་སུ པ་རི་པ་ཀྐ་ལོ་ཧི་ཏ་པ་རི་ཎཱ་མོ. ལོ་ཧི་ཏཾ ཡ་ཀ་ན་སྶ ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཀྐ་པ་པྥཱ་སཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཐོ་ཀཾ ཐོ་ཀཾ པ་གྒྷ་ར་ནྟཾ ཝ་ཀྐ་ཧ་ད་ཡ་ཡ་ཀ་ན་པ་པྥཱ་སེ ཏེ་མ་ཡ་མཱ་ནཾ ཋི་ཏཾ ཨེ་ཀ་པ་ཏྠ་པཱུ་ར་མ་ཏྟཾ ས་ནྣི་ཙི་ཏ་ལོ་ཧི་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཉྩ, ཀེ་ས་ལོ་མ་ན་ཁ་ད་ནྟཱ་ནཾ མཾ་ས་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཐ་དྡྷ་སུ་ཀྑ་ཙ་མྨ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ དྷ་མ་ནི་ཛཱ་ལཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ས་བྦཾ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ས་རཱི་རཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ སཾ་ས་ར་ཎ་ལོ་ཧི་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཉྩཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷཾ ལོ་ཧི་ཏཾ.

སེ་དོ ཨ་གྒི་ས་ནྟཱ་པ་སཱུ་རི་ཡ་ས་ནྟཱ་པ་ཨུ་ཏུ་ཝི་ཀཱ་རཱ་དཱི་ཧི ས་ནྟ་ཏྟེ ས་རཱི་རེ ས་བྦ་ཀེ་ས་ལོ་མ་ཀཱུ་པ་ཝི་ཝ་རེ་ཧི པ་གྒྷ་ར་ཎ་ཀ་ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ.

མེ་དོ ཐཱུ་ལ་སྶ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རེ ཙ་མྨ་མཾ་ས་ནྟ་རེ ཀི་ས་སྶ ཛ་ངྒྷ་མཾ་སཱ་དཱི་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏོ ཐི་ན་སི་ནེ་ཧོ.

ཨ་སྶུ སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶ་ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ཧཱ་ར་ཨུ་ཏཱུ་ཧི ས་མུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཀྑི་ཀཱུ་པ་ཀེ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟཱི ཝཱ པ་གྒྷ་ར་ནྟཱི ཝཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ.

ཝ་སཱ ཨ་གྒི་ས་ནྟཱ་པ་སཱུ་རི་ཡ་ས་ནྟཱ་པ་ཨུ་ཏུ་ཝི་ས་བྷཱ་གེ་ཧི ཨུ་སྨཱ་ཛཱ་ཏེ་སུ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཧ་ཏྠ་ཏ་ལ་ཧ་ཏྠ་པི་ཊྛི་པཱ་ད་ཏ་ལ་པཱ་ད་པི་ཊྛི་ནཱ་སཱ་པུ་ཊ་ན་ལཱ་ཊ་ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊེ་སུ ཋི་ཏོ ཝི་ལཱི་ན་སི་ནེ་ཧོ.

ཁེ་ལོ༹ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཝཱ ས་ར་ནྟ་སྶ ཝཱ མུ་ཁེ ཝཱ ཋ་པེ་ནྟ་སྶ ཧ་ད་ཡཾ ཝཱ ཨཱ་ཀི་ལཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ ཝཱ ཛི་གུ་ཙྪཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ བྷི་ཡྻོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་ཧི ཀ་པོ་ལ་པ་སྶེ་ཧི ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནཱ ཕེ་ཎ་མི་སྶཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ.

སི་ངྒྷཱ་ཎི་ཀཱ ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ཧཱ་ར་ཨུ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ས་ཉྫཱ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་སྶ ཝཱ རོ་ད་ནྟ་སྶ ཝཱ ཨ་ནྟོ་སཱི་སེ མ་ཏྠ་ལུ་ངྒ་ཏོ ག་ལི་ཏྭཱ ཏཱ་ལུ་མ་ཏྠ་ཀ་ཝི་ཝ་རེ་ན ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ནཱ་སཱ་པུ་ཊེ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟཾ ཝཱ པ་གྒྷ་ར་ནྟཾ ཝཱ པཱུ་ཏི ཨ་སུ་ཙི པི་ཙྪི་ལཾ.

ལ་སི་ཀཱ ཨ་ཊྛི་ས་ནྡྷཱི་ནཾ ཨ་བྦྷ་ཉྫ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཾ ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཏ་ས་ནྡྷཱི་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཋི་ཏཾ པི་ཙྪི་ལ་ཀུ་ཎ་པཾ.

མུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཨུ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྠི་པུ་ཊ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཋི་ཏཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ.

མ་ཏྠ་ལུ་ངྒཾ སཱི་ས་ཀ་ཊཱ་ཧ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ སི་བྦི་ནི་མ་གྒེ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏོ ཙ་ཏུ་པི་ཎྜ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ མི་ཉྫ་རཱ་སི.

ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱདཱི་ནི དྭཱ་ད་ས ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི. ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཏོ, ཨཱ་ཡཱ་ནཾ ཏ་ན་ན་ཏོ, ཨཱ་ཡ་ཏ་སྶ ཙ ན་ཡ་ན་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཧི ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱ སེ་ན སེ་ན ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཱ་དི་ནཱ ཀི་ཙྩེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ནྟི ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི གྷ་ཊ་ནྟི, ཝཱ་ཡ་མ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ ཙ པ་ན ཨཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ དྷ་མྨེ ཨེ་ཏཱ་ནི ཏ་ནོ་ནྟི, ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ད་ཉྩ ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེ སཾ་སཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཏཱི་ཝ ཨཱ་ཡ་ཏཾ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑཾ ཡཱ་ཝ ན ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཱ་ཝ ན་ཡ་ནྟི, པ་ཝ་ཏྟ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.

ཨ་པི་ཙ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཀ་ར་ཊྛེ་ན ས་མོ་ས་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ས་ཉྫཱ་ཏི་དེ་ས་ཊྛེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཙ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ལོ་ཀེ ‘‘ཨི་སྶ་རཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཝཱ་སུ་དེ་ཝཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ ‘‘ཨཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘སུ་ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ར་ཛ་ཏཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ཀ་རོ. སཱ་ས་ནེ པ་ན ‘‘མ་ནོ་ར་མེ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ, སེ་ཝ་ནྟི ནཾ ཝི་ཧ་ངྒ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༥.༣༨) ས་མོ་ས་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ. ‘‘ད་ཀྑི་ཎཱ་པ་ཐོ གུ་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ཉྫཱ་ཏི་དེ་སོ. ‘‘ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༣.༡༠༢; ༥.༢༣) ཀཱ་ར་ཎཾ. ཙ་ཀྑུ་ཨཱ་དཱི་སུ ཙཱ་པི ཏེ ཏེ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ནི་ཝ་ས་ནྟི ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཙ་ཀྑཱ་ད་ཡོ ནེ་སཾ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ, ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཙ ཏེ ཨཱ་ཀི་ཎྞཱ ཏ་ནྣི་སྶ་ཡ་ཏྟཱ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི ཙ་ཀྑཱ་ད་ཡོ ཙ ནེ་སཾ ཨཱ་ཀ་རོ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་མོ་ས་ར་ཎ་ཏོ ཙ་ཀྑཱ་ད་ཡོ ཙ ནེ་སཾ ས་མོ་ས་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏཾ་ནི་སྶ་ཡཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཙ་ཀྑཱ་ད་ཡོ ཙ ནེ་སཾ ས་ཉྫཱ་ཏི་དེ་སོ, ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ་ཀྑཱ་ད་ཡོ ཙ ནེ་སཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན་ཏྠེ་ན ཙ་ཀྑུ ཙ ཏཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ སེ་སཱ་ནི་པི.

ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏཱདཱི་ནི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི. ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ཀོ དྷ་མྨོ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཝི་ད་ཧ་ཏི, དྷཱི་ཡ་ཏེ, ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝི་དྷཱི་ཡ་ཏེ, ཨེ་ཏཱ་ཡ, ཨེ་ཏྠ ཝཱ དྷཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི དྷཱ་ཏུ. ལོ་ཀི་ཡཱ ཧི དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏཱ་དི་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཝི་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏཱ་དིཾ, ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཾ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑཾ ཝི་ད་ཧ་ནྟི. བྷཱ་ར་ཧཱ་རེ་ཧི ཙ བྷཱ་རོ ཝི་ཡ ས་ཏྟེ་ཧི དྷཱི་ཡ་ནྟེ, དྷཱ་རཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཀྑ་ཝི་དྷཱ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙེ་ཏཱ ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཨེ་ཏཱ་ཧི ཙ ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཧི སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑཾ ས་ཏྟེ་ཧི ཨ་ནུ་ཝི་དྷཱི་ཡ་ཏི. ཏ་ཐཱ་ཝི་ཧི་ཏ་ཉྩེ་ཏཾ ཨེ་ཏཱ་སྭེ་ཝ དྷཱི་ཡ་ཏི, ཋ་པཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པི་ཙ ཡ་ཐཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཏྟཱ ནཱ་མ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན་ཏྠི, ན ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ. ཨེ་ཏཱ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི དྷཱ་ཏུ་ཡོ. ཡ་ཐཱ ཙ ལོ་ཀེ ཝི་ཙི་ཏྟཱ ཧ་རི་ཏཱ་ལ་མ་ནོ་སི་ལཱ་ད་ཡོ སེ་ལཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ་པི དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཝི་ཡཱ་ཏི དྷཱ་ཏུ་ཡོ. ཝི་ཙི་ཏྟཱ ཧེ་ཏཱ ཉཱ་ཎ་ནེ་ཡྻཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཝཱ ས་རཱི་ར་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ར་ས་སོ་ཎི་ཏཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་ས་བྷཱ་ག་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ་སུ དྷཱ་ཏུ་ས་མ་ཉྙཱ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝེ་ཏེ་སུ་པི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་སུ དྷཱ་ཏུ་ས་མ་ཉྙཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་ས་བྷཱ་ག་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ ཧེ་ཏེ ཙ་ཀྑཱ་ད་ཡོ་ཏི. ཨ་པི་ཙ དྷཱ་ཏཱུཏི ནི་ཛྫཱི་ཝ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཚ་དྷཱ་ཏུ་རོ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ པུ་རི་སོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༣༤༣-༣༤༤) ཛཱི་ཝ་ས་ཉྙཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་ཏྠཾ དྷཱ་ཏུ་དེ་ས་ནཾ ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན་ཏྠེ་ན ཙ་ཀྑུ ཙ ཏཾ དྷཱ་ཏུ ཙཱ་ཏི ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ. ཨེ་ཝཾ སེ་སཱ་པི. མ་ནོ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཙ ཏི་སྶོ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ. དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷཱ སོ་ལ༹་ས སུ་ཁུ་མ་རཱུ་པཱ་ནི ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ. མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཚ་ས་ཏྟ་ཏི མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ.

ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཱདཱི་ནི བཱ་ཝཱི་ས་ཏི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི བཱ་ཝཱི་ས་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི. ཙ་ཀྑུ་མེ་ཝ ད་སྶ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ. སོ་ཏ་མེ་ཝ ས་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི སོ་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ. གྷཱ་ན་མེ་ཝ གྷཱ་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི གྷཱ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ. ཛི་ཝ྄ཧཱ ཨེ་ཝ སཱ་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཛི་ཝ྄ཧི་ནྡྲི་ཡཾ. ཀཱ་ཡོ ཨེ་ཝ ཕུ་ས་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ. མ་ན་ཏེ ཨི་ཏི མ་ནོ, ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ པ་ནཱ་ཧུ – ནཱ་ལི་ཡཱ མི་ན་མཱ་ནོ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ཏུ་ལཱ་ཡ དྷཱ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ མ་ན་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི མ་ནོ, ཏ་དེ་ཝ མ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ.

ཛཱི་ཝ་ནྟི ཏེ་ན ཏཾ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ དྷ་མྨཱ་ཏི ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ཏ་དེ་ཝ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ. ཏཾ རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི དུ་ཝི་དྷཾ. ས་བྦ་ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པ་ས་ཧ་ཛཾ ས་ཧ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནུ་པཱ་ལ་ནཾ རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ, ས་བྦ་ཙི་ཏྟ་ས་ཧ་ཛཾ ས་ཧ་ཛ་ཨ་རཱུ་པཱ་ནུ་པཱ་ལ་ནཾ ཨ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ.

ཐཱི་ཡ་ཏི ས་ངྒྷཱ་ཏཾ ག་ཙྪ་ཏི ཨེ་ཏི་སྶཱ ག་བྦྷོ་ཏི ཨི་ཏྠཱི, ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་དཱི་སུ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡཾ, ནི་ཡ་མ་ཏོ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ.

པུཾ-ཝུ་ཙྩ་ཏི ནི་ར་ཡོ, པུཾ ས་ངྑཱ་ཏེ ནི་ར་ཡེ རི་སཱི་ཡ་ཏི ཧིཾ་སཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི པུ་རི་སོ, པུ་རི་ས་ལི་ངྒཱ་དཱི་སུ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡཾ, ནི་ཡ་མ་ཏོ པུ་རི་ས་སྶེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཾ. དྭཱི་སུ་པེ་ཏེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པ་ས་ཧ་ཛཾ ཧོ་ཏི.

ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ སུ་ཁཾ, ཀཱ་ཡི་ཀ་སཱ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡཾ, སུ་ཁ་མེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ སུ་ཁི་ནྡྲི་ཡཾ.

ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ དུ་ཀྑཾ, ཀཱ་ཡི་ཀ་ཨ་སཱ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡཾ, དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ དུ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཾ.

པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཡོ་ག་ཏོ སོ་བྷ་ནཾ མ་ནོ ཨ་སྶཱ་ཏི སུ་མ་ནོ, སུ་མ་ན་སྶ བྷཱ་ཝོ སོ་མ་ན་སྶཾ, ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སཱ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡཾ, སོ་མ་ན་སྶ་མེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ སོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡཾ.

དོ་མ་ན་སྶ་ཡོ་ག་ཏོ དུ་ཊྛུ མ་ནོ ཨ་སྶཱ་ཏི, ཧཱི་ན་ཝེ་ད་ན་ཏྟཱ ཝཱ ཀུ་ཙྪི་ཏཾ མ་ནོ ཨ་སྶཱ་ཏི དུ་མྨ་ནོ, དུ་མྨ་ན་སྶ བྷཱ་ཝོ དོ་མ་ན་སྶཾ, ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཨ་སཱ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡཾ, དོ་མ་ན་སྶ་མེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ དོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡཾ. སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ཀཱ་ར་པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཏི མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་ས་ཎྛི་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ, མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡཾ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཨེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ཨུ་པེ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཾ.

ས་དྡ་ཧ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡ, ས་ཡཾ ཝཱ ས་དྡ་ཧ་ཏི, ས་དྡ་ཧ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ ཨེ་སཱ་ཏི ས་དྡྷཱ, ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡ་སྶ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཨ་ཏྠེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡཾ, ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཝཱ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡཾ, ས་དྡྷཱ་ཡེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ.

ཝཱི་ར་བྷཱ་ཝོ ཝཱི་རི་ཡཾ, ཝཱི་རཱ་ནཾ ཝཱ ཀ་མྨཾ, ཝི་དྷི་ནཱ ཝཱ ན་ཡེ་ན ཨཱི་ར་ཡི་ཏ་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝཱི་རི་ཡཾ, ཀོ་ས་ཛྫ་སྶ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཨ་ཏྠེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡཾ, པ་གྒ་ཧ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཝཱ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡཾ, ཝཱི་རི་ཡ་མེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ.

ས་ར་ནྟི ཏཱ་ཡ, ས་ཡཾ ཝཱ ས་ར་ཏི, ས་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ ཨེ་སཱ་ཏི ས་ཏི, མུ་ཊྛ་ས་ཙྩ་སྶ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཨ་ཏྠེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡཾ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ ཝཱ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡཾ, ས་ཏི ཨེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ས་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ.

ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ས་མྨཱ ཨཱ་དྷི་ཡ་ཏི ཋ་པེ་ཏཱི་ཏི ས་མཱ་དྷི, ཝི་ཀྑེ་པ་སྶ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཨ་ཏྠེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡཾ, ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཝཱ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡཾ, ས་མཱ་དྷི ཨེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ.

‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྙཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ་ཏི པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཨ་ཏྠེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡཾ, ད་སྶ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ ཝཱ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡཾ, པ་ཉྙཱ ཨེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ.

ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེ སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚེ ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏཾ ཨ་མ་ཏཾ པ་དཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨ་མེ་ཝ ཝཱ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི་ཏི པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཊྛ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཙ ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏ་ཉྙ་སྶཱ་མཱི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ.

པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ན ཉཱ་ཏཾ མ་རི་ཡཱ་དཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཏེ་ན མ་གྒེ་ན ཉཱ་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཱ་ན་མེ་ཝ ཛཱ་ན་ན་ཏོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཊྛ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཙ ཨཱ་ཛཱ་ན་ན་ཀཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་སུ ཚ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཉཱ་ཎ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ.

ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནོ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩེ་སུ ནི་ཊྛི་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཊྛ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཙ ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནྡྲི་ཡཾ, ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝཱི་ནཾ ཝཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ནི་ཊྛི་ཏ་ཀི་ཙྩཱ་ནཾ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨི་ནྡ་ཊྛ་སཱ་དྷ་ནེ་ན ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནྡྲི་ཡཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཉཱ་ཎ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ས་བྦཱ་ནི་པེ་ཏཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ཨི་ནྡ་ལི་ངྒ་ཊྛེ་ན ཨི་ནྡ་དེ་སི་ཏ་ཊྛེ་ན ཨི་ནྡ་དི་ཊྛ་ཊྛེ་ན ཨི་ནྡ་སི་ཊྛ་ཊྛེ་ན ཨི་ནྡ་ཛུ་ཊྛ་ཊྛེ་ན ཙ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ པ་ར་མི་སྶ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་ནྡོ, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཉྩ ཀ་མྨཾ ཀ་མྨེ་སུ ཀ་སྶ་ཙི ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཛ་ནི་ཏཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ ཨུ་ལླི་ངྒེ་ནྟི, ཏེ་ན ཙ སི་ཊྛཱ་ནཱི་ཏི ཨི་ནྡ་ལི་ངྒ་ཊྛེ་ན ཨི་ནྡ་སི་ཊྛ་ཊྛེ་ན ཙ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི. ས་བྦཱ་ནེ་ཝ པ་ནེ་ཏཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ མུ་ནི་ནྡེ་ན ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཏོ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ནི ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཨི་ནྡ་དེ་སི་ཏ་ཊྛེ་ན ཨི་ནྡ་དི་ཊྛ་ཊྛེ་ན ཙ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ མུ་ནི་ནྡེ་ན ཀཱ་ནི་ཙི གོ་ཙ་རཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ, ཀཱ་ནི་ཙི བྷཱ་ཝ་ནཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ སེ་ཝི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨི་ནྡ་ཛུ་ཊྛ་ཊྛེ་ན་པི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི. ཨ་པི ཙ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཊྛེ་ན་པི ཨེ་ཏཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་ཉྷི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ སི་དྡྷ་མཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ཏ་སྨིཾ ཏི་ཀྑེ ཏི་ཀྑ་ཏྟཱ མ་ནྡེ ཙ མ་ནྡ་ཏྟཱ་ཏི.

༥. ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུཨཱ་དཱི་ནི དྭཱ་ད་ས ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི བྷ་ཝ་པྤ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི. ཀཱ་མ་རཱ་ག་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀཱ་མེ་ན ཡུ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏུ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ, ཀཱ་མ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཝཱ དྷཱ་ཏུ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ.

ཀཱ་མཾ པ་ཧཱ་ཡ རཱུ་པེ་ན ཡུ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏུ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ, རཱུ་པ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཝཱ དྷཱ་ཏུ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ.

ཀཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་རཱུ་པེ་ན ཡུ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏུ ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ, ཨ་རཱུ་པ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཝཱ དྷཱ་ཏུ ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ.

ཏཱ ཨེ་ཝ དྷཱ་ཏུ་ཡོ པུ་ན བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཧི བྷ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་ཉྙཱ་ཡ ཡུ་ཏྟོ བྷ་ཝོ ས་ཉྙཱ་བྷ་ཝོ, ས་ཉྙཱ་ས་ཧ་ག་ཏོ ཝཱ བྷ་ཝོ ས་ཉྙཱ་བྷ་ཝོ, ས་ཉྙཱ ཝཱ ཨེ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་ཉྙཱ་བྷ་ཝོ. སོ ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ ཙ ཨ་ས་ཉྙཱ་བྷ་ཝ་མུ་ཏྟོ རཱུ་པ་བྷ་ཝོ ཙ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་བྷ་ཝ་མུ་ཏྟོ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝོ ཙ ཧོ་ཏི.

ན ས་ཉྙཱ་བྷ་ཝོ ཨ་ས་ཉྙཱ་བྷ་ཝོ, སོ རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་ཀ་དེ་སོ.

ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ, སུ་ཁུ་མ་ཏྟེ་ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཏི ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ, ཏཱ་ཡ ཡུ་ཏྟོ བྷ་ཝོ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་བྷ་ཝོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝཱ, སུ་ཁུ་མཱ་ཡ ཙ བྷཱ་ཝཱ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ ཨ་སྨིཾ བྷ་ཝེ་ཏི ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་བྷ་ཝོ, སོ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་ཀ་དེ་སོ.

ཨེ་ཀེ་ན རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ཝོ་ཀི་ཎྞོ བྷ་ཝོ ཨེ་ཀེ་ན ཝོ་ཀཱ་རོ ཨ་སྶ བྷ་ཝ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ, སོ ཨ་ས་ཉྙ་བྷ་ཝོ་ཝ.

ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི ཝོ་ཀི་ཎྞོ བྷ་ཝོ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝོ་ཀཱ་རོ ཨ་སྶ བྷ་ཝ་སྶཱ་ཏི ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ, སོ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝོ ཨེ་ཝ.

པ་ཉྩ་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཝོ་ཀི་ཎྞོ བྷ་ཝོ པ་ཉྩ་ཧི ཝོ་ཀཱ་རོ ཨ་སྶ བྷ་ཝ་སྶཱ་ཏི པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ, སོ ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ ཙ རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་ཀ་དེ་སོ ཙ ཧོ་ཏི.

༦. པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱདཱི་ནི དྭཱ་ད་ས ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི. ཛྷཱ་ནནྟི ཨི་དྷ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ. པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ. སུ་ཁ་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ.

མེ་ད་ཏི མེ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི མེ་ཏྟཱ, སི་ནི་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མི་ཏྟེ ཝཱ བྷ་ཝཱ, མི་ཏྟ་སྶ ཝཱ ཨེ་སཱ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི མེ་ཏྟཱ, པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙཱ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་མུ་ཏྟི, ཙེ་ཏ་སོ ཝི་མུ་ཏྟི ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི, མེ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི མེ་ཏྟཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི.

ཀ་རུ་ཎཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ ཨེ་ཝ.

མོ་ད་ནྟི ཏཱ་ཡ ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ, ས་ཡཾ ཝཱ མོ་ད་ཏི, མོ་ད་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ ཏ་ནྟི མུ་དི་ཏཱ. ‘‘ཨ་ཝེ་རཱ ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་བྱཱ་པཱ་ར་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཙ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ. མེ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཱ པ་ཋ་མཱ་དཱི་ཧི ཏཱི་ཧི ཛྷཱ་ནེ་ཧི ཡུ་ཏྟཱ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རོ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ཡུ་ཏྟོ.

ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ནྟོ་ཏི ཨ་ན་ནྟོ. ཨཱ་ཀཱ་སོ ཨ་ན་ནྟོ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ནྟོ, ཀ་སི་ཎུ་གྒྷཱ་ཊི་མཱ་ཀཱ་སོ. ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཾ, ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་མ་སྶ ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ‘‘དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ཡ་ཏ་ན་མི་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཝ ས་མཱ་པ་ཏྟི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི. ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ནྟོ་ཏི ཨ་ན་ནྟཾ, ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨ་ན་ནྟ་མེ་ཝ ཨཱ་ན་ཉྩཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨཱ་ན་ཉྩཾ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ན་ཉྩ’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ རུ་ལ༹ྷི་ས་དྡོ. ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་མ་སྶ ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ‘‘དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ཡ་ཏ་ན་མི་ཝཱ’’ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ ཀི་ཉྩ་ན་ནྟི ཨ་ཀི་ཉྩ་ནཾ, ཨ་ནྟ་མ་སོ བྷ་ངྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་སྶ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཀི་ཉྩ་ན་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཾ. ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏཾ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཾ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་མ་སྶ ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ‘‘དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ཡ་ཏ་ན་མི་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, སུ་ཁུ་མཱ་ཡ ཙ བྷཱ་ཝ་ཏོ ནེ་ཝ་སྶ ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ས་ཉྙཱ ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཏི ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཾ. ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙ་ཉྩ ཏཾ མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩཱ་ཏི ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡཱ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ཉྙཱ སཱ པ་ཊུ་ས་ཉྙཱ་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ, ས་ངྑཱ་རཱ་ཝ་སེ་ས་སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཏི ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ, ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ ཙ སཱ སེ་ས་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩཱ་ཏི ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨེ་ཏྠ ས་ཉྙཱ ཨེ་དི་སཱི, ཨ་ཐ ཁོ ཝེ་ད་ནཱ་པི ནེ་ཝ་ཝེ་ད་ནཱ ནཱ་ཝེ་ད་ནཱ. ཙི་ཏྟ་མྤི ནེ་ཝ་ཙི་ཏྟཾ ནཱ་ཙི་ཏྟཾ. ཕ་སྶོ་པི ནེ་ཝ་ཕ་སྶོ ནཱ་ཕ་སྶོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ. ས་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ན པ་ནཱ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི.

ཨ་ཝི་ཛྫཱདཱི་ནི དྭཱ་ད་ས ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི. པཱུ་རེ་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཊྛེ་ན ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི ཨ་ཝི་ནྡི་ཡཾ ནཱ་མ, ཨ་ལ་དྡྷ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ཨ་ཝི་ནྡི་ཡཾ ཝི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ. ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དི ཝི་ནྡི་ཡཾ ནཱ་མ, ཏཾ ཝི་ནྡི་ཡཾ ན ཝི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ. ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ རཱ་ས་ཊྛཾ, ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཊྛཾ, དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ སུ་ཉྙ་ཊྛཾ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཡ་ཊྛཾ, ས་ཙྩཱ་ནཾ ཏ་ཐ་ཊྛཾ ཨ་ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ. དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ པཱི་ལ༹་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི་པི ཨ་ཝི་ཛྫཱ, ཨ་ནྟ་ཝི་ར་ཧི་ཏེ སཾ་སཱ་རེ ས་བྦ་ཡོ་ནི་ག་ཏི་བྷ་ཝ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ་སུ ས་ཏྟེ ཛ་ཝཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ, པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་དཱི་སུ ཛ་ཝ་ཏི, ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ་པི ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ན ཛ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ, ཨ་པི ཙ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཚཱ་ད་ན་ཏོ་པི ཨ་ཝི་ཛྫཱ. ས་ངྑ་ཏ་མ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟཱི་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ. ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ན་མ་ཏཱི་ཏི ནཱ་མཾ, ནཱ་མ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ནཱ་མཾ. རུ་པྤ་ཏཱི་ཏི རཱུ་པཾ. ཨཱ་ཡེ ཏ་ནོ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏ་ཉྩ ན་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཕུ་ས་ཏཱི་ཏི ཕ་སྶོ. ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ. པ་རི་ཏ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཎྷཱ. ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི བྷུ་སཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ. བྷ་ཝ་ཏི, བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ བྷ་ཝོ. ཛ་ན་ནཾ ཛཱ་ཏི. ཛཱི་ར་ཎཾ ཛ་རཱ. མ་ར་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི མ་ར་ཎཾ.

༧. དུ་ཀྑཱདཱི་ནི ཨ་ཊྛ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཙ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི. ‘‘དུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧི ཚ་ནྣཾ ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི ‘‘ཙ་ཀྑུ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’ནྟི པེ་ཡྻཱ་ལེ ‘‘ཙ་ཀྑུ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ སོ་ཏཾ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ཛཱ་ཏི ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ’’ཏི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་ན པ་ཉྩ་ན་ཝུ་ཏཱ་དྷི་ཀེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ས་ཏེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. པ་ཉྩ་ན་ཝུ་ཏཱ་དྷི་ཀཾ ཙ་ཏུ་ཀྐ་ས་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་སཾ ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་སཱི་ཏི་ཨ་དྷི་ཀཱ་ནི ས་ཏྟ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ས་ཏཱ་ནི. ‘‘ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀེ ཙ་ཏུ་ཀྐེ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཙ ས་ཏཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཙ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཏ་སྶ ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡོ ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི སུ་ཉྙཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏ་ཉྙ་སྶཱ་མཱི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞ་མྤི ཧི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏ་ཉྙ་སྶཱ་མཱི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི་ཨཱ་དི ཡུ་ཛྫ་ཏི. ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི ཙ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཨེ་ཝ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཕ་ལེ་པི མ་གྒ་ཝོ་ཧཱ་ར་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནྡྲི་ཡཱ་ན་མྤི ཡུ་ཛྫ་ཏི. པུ་ན དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་ཉྙ་ཊྛཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཙ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི, པུ་ན དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཊྛཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཙ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི. པ་རི་ཉྙཱ ཙ སཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཙཱ་ཏི པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ. པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ་ཝ ཨ་ཏྠོ པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཊྛོ.

༨. པུ་ན ཏཱ་ནེ་ཝ དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ནི དྭི་ཨ་དྷི་ཀཱ་ནི དྭེ པ་ད་ས་ཏཱ་ནི ས་མུ་ད་ཡཱ་དཱི་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི པ་དེ་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ དྭི་ཨ་དྷི་ཀཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ས་ཏཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་ཧ་སྶ་ཉྩ ཚ ཙ ས་ཏཱ་ནི སོ་ལ༹་ས ཙ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི. ཏ་ཏྠ པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡོ ས་མུ་ད་ཡོ, ཏ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ས་མུ་ད་ཡ་ནི་རོ་དྷོ. ཚ་ནྡོ ཨེ་ཝ རཱ་གོ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ, དུ་ཀྑེ སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ་ཡ དུ་ཀྑ་སྶ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ, ཏ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷོ. དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶཾ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་སྶཱ་དོ. དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨ་ཏཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ. དུ་ཀྑེ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝི་ན་ཡོ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ. ‘‘ཡཾ ཁོ པ་ན ཀི་ཉྩི བྷཱུ་ཏཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ནི་རོ་དྷོ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༢༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ དུ་ཀྑ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ. ‘‘དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ ས་མུ་ད་ཡ་ནི་རོ་དྷོ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷོ དུ་ཀྑ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎ’’ནྟི ནཱ་ནཱ་ས་ངྑ་ཏ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ནཱ་ནཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཱ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ ཨཱ་ཧཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ ས་ར་ས་ཝ་སེ་ན ས་མུ་ད་ཡ་ནི་རོ་དྷོ, ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་མུ་ད་ཡ་ནི་རོ་དྷོ ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་གྒོ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱུ་པ་ག་ཏྟཱ ན ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་རི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཧི ཚ་ནྡ་རཱ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཡུ་ཛྫ་ཏི. ས་རཱི་རེ ཚ་ནྡ་རཱ་གེ་ནེ་ཝ ས་རཱི་རེ་ཀ་དེ་སེ་སུ ཀེ་སཱ་དཱི་སུ་པི ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཀ་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ཝ་ནྟེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གེ་ནེ་ཝ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ་སུ་པི ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཀ་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝཱ་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. པུ་ན དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ནི དྭི་ཨ་དྷི་ཀཱ་ནི དྭེ པ་ད་ས་ཏཱ་ནི ས་མུ་ད་ཡཱ་དཱི་ཧི ཚ་ཧི ཚ་ཧི པ་དེ་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ དྭི་ཨ་དྷི་ཀཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ས་ཏྟ་ཀ་ས་ཏཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ན་ཡ་ས་ཧ་སྶ་ཉྩ ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ ས་ཏཱ་ནི ཙུ་དྡ་ས ཙ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི.

༩. ཨི་དཱ་ནི རཱུ་པཱ་དཱི་ནི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ནི ཨེ་ཀཱ་དྷི་ཀཱ་ནི དྭེ པ་ད་ས་ཏཱ་ནི ས་ཏྟ་ཧི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ནི་དྡི་སི་ཏུཾ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ད་ཡོ ས་ཏྟ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ. ཏཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི ས་ཏྟ་ཧི སུ་དྡྷི་ཀ་ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཧ་སྶ་ཉྩ ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ ས་ཏཱ་ནི ཙུ་དྡ་ས ཙ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. སཱ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ. དུ་ཀྑ་ནྟི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. སཱ སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ. ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. སཱ ཨ་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ. ཏི་སྶ་ནྣཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཏྟཱ ནི་བྦི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ནི་བྦི་དཱ, ནི་བྦི་དཱ ཙ སཱ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཙཱ་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. སཱ ན་ནྡི་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ. ཙ་ཏ་སྶ་ནྣཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཏྟཱ ཝི་ར་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝི་རཱ་གོ, ཝི་རཱ་གོ ཙ སོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཙཱ་ཏི ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. སཱ རཱ་ག་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ. པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཏྟཱ རཱ་གཾ ནི་རོ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ནི་རོ་དྷོ, ནི་རོ་དྷོ ཙ སོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཙཱ་ཏི ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. སཱ ས་མུ་ད་ཡ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ. ཚ་ནྣཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཏྟཱ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ, པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ ཙ སོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཙཱ་ཏི པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. སཱ ཨཱ་དཱ་ན་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་རི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ས་ཏི་པི ཝི་པ་སྶ་ནཱུ་པ་ག་ཏྟེ ‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ, ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ དུ་ཀྑཱ, ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི (དྷ. པ. ༢༧༧-༢༧༩; པ་ཊི. མ. ༡.༣༡) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏེ་ས་མྤི ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ནི་ཙྩ་སུ་ཁ་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ན་ནྡི་ཡཱ རཱ་ག་སྶ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ནི་རོ་དྷ་ཝ་ནྟཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏོ པ་རི་ཙྩཱ་ག་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་པ་ཀྑ་ནྡ་ན་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཙ ཏེ་ཧི་པི ས་ཏྟ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཡོ་ཛི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ཝ་ནྟེ་སུ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ དི་ཊྛེ་སུ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་མྤི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ དི་ཊྛཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ཝ་ནྟེ་སུ ནི་བྦི་ནྡ་ནྟོ ཝི་ར་ཛྫ་ནྟོ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ ནི་བྦི་ནྣོ ཙ ཝི་ར་ཏྟོ ཙ ཧོ་ཏི, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ཝ་ནྟེ་སུ ནི་རོ་དྷ་ཏོ དི་ཊྛེ་སུ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་མྤི ནི་རོ་དྷ་ཏོ དི་ཊྛཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ཝ་ནྟེ་སུ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟོ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ་ཧི ས་ཏྟ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཡོ་ཛི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

༡༠. ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤཱ་དཱ་དཱི་ནི ཏེ་སཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི པ་ཉྩ་ད་ས ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི, ས་ནྟི་པ་ད་ཉཱ་ཎ་སྶ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤཱ་དཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ་ད་ས ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི, པུ་ན ཏཱ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ནུ་པྤཱ་དཱ་དཱི་ནི པ་དཱ་ནི ཡུ་ག་ལ༹་ཀ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཏིཾ་ས ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི. ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྨིཾ ན་ཡེ་ཝ ས་ཊྛི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤཱ་དོཏི པུ་རི་མ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨི་དྷ ཨུ་པྤ་ཏྟི. པ་ཝ་ཏྟནྟི ཏ་ཐཱ་ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི. ནི་མི་ཏྟནྟི ས་བྦ་མྤི ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཾ. ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶ ཧི ས་ངྑཱ་རཱ ས་ས་ཎྛཱ་ནཱ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱཏི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་མྨཾ. ཏ་ཉྷི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.