༢. སཱི་ལ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧. སཱི་ལ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་སེ པ་ཉྩཱཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ. སཱི་ལཱ་ནཱིཏི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་དྷ་མྨ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. པ་རི་ཡ་ནྟ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལནྟི་ཨཱ་དི པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶ་ནཾ. པ་རི་ཡ་ནྟ་པཱ་རི་སུ་དྡྷཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞ་ཡོ་ག་ཏོ ཝ་ཏྠ་མྤི ནཱི་ལ་མ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ནཱི་ལ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡ་ནྟོ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨ་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་རི་ཡ་ནྟཱ, ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སཱི་ལེ པ་ཏྟོ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སཱི་ལ་སྶ ཨ་ཝ་སཱ་ན་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ པ་རི་ཡ་ནྟོ ཨ་ཝ་སཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་རི་ཡ་ནྟཱ. ས་པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦེ ས་ཀཱ་ར་ལོ་པོ ཀ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ‘‘ད་ཀཾ ད་ཀཱ་ས་ཡཱ པ་ཝི་ས་ནྟཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༧༨; ཨ. ནི. ༤.༣༣) ཨེ་ཏྠ ཨུ་ཀཱ་ར་ལོ་པོ ཝི་ཡ. པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ པཱ་རི་སུ་དྡྷི, པ་རི་ཡ་ནྟཱ ཙ སཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷི ཙཱ་ཏི པ་རི་ཡ་ནྟ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི, པ་རི་ཡ་ནྟ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ས་ངྑཱ་ཏཾ སཱི་ལཾ པ་རི་ཡ་ནྟ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ. ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན ན པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ཏི ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟཱ, ན་ཏྠི ཨེ་ཏི་སྶཱ པ་རི་ཡ་ནྟོ་ཏི་པི ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟཱ, ཝུ་དྡྷོ ཨེ་ཏི་སྶཱ པ་རི་ཡ་ནྟོ་ཏི་པི ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟཱ. ས་མཱ་དཱ་ན་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཨ་ཁ་ཎྜི་ཏ་ཏྟཱ ཁ་ཎྜི་ཏཱ་པི ཀ་ཏ་པ་ཊི་ཀ་མྨ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟ་ཀེ་ནཱ་པི མ་ལེ་ན ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཙ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཛཱ་ཏི་མ་ཎི ཝི་ཡ སུ་དྷ་ནྟ་སུ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ཝི་ཡ ཙ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ནཱུ་ན་ཊྛེ་ན པ་རི་པཱུ་ཎྞཱ. དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ དི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སེ་ན ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛཱ.ཨ་ཡཾ ཏེ སཱི་ལེ དོ་སོ་ཏི ཀེ་ན་ཙི ཙོ་ད་ཀེ་ན པ་རཱ་མ་སི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛཱ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ས་བྦ་ད་ར་ཐ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནནྟི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ས་མཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ བྷུ་སཾ ས་མྤ་ནྣཱ་ཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ, ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ. ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ.
པ་རི་ཡ་ནྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན སི་ཀྑཱ, ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཊྛེ་ན པ་དཱ་ནི, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པི་ཙ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཨུ་པ་རི་པ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ས་བྦེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ སི་ཀྑཱ, སཱི་ལཱ་ནི ཏཱ་སཾ སི་ཀྑཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛ་ཊྛེ་ན པ་དཱ་ནཱི་ཏི སི་ཀྑཱ་ནཾ པ་ད་ཏྟཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི, པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི པ་རི་ཡ་ནྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ. ཏེ་སཾ པ་རི་ཡ་ནྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ དྭེ པ་རི་ཡ་ནྟཱ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་རི་ཡ་ནྟོ ཙ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཡ་ནྟོ ཙ. ཀ་ཏ་མོ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་རི་ཡ་ནྟོ? ཨུ་པཱ་ས་ཀོ་པཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཝཱ པ་ཉྩ ཝཱ ཨ་ཊྛ ཝཱ ད་ས ཝཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཧོ་ནྟི, སི་ཀྑ་མཱ་ན་སཱ་མ་ཎེ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རཱི་ནཾ ད་ས སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི. ཨ་ཡཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་རི་ཡ་ནྟོ. ཀ་ཏ་མོ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཡ་ནྟོ? ཨུ་པཱ་ས་ཀོ་པཱ་སི་ཀཱ དཱ་ནཾ ད་ད་མཱ་ནཱ པ་རི་ཝེ་ས་ན་པ་རི་ཡ་ནྟཾ སཱི་ལཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟི, ཝི་ཧཱ་ར་ག་ཏཱ ཝི་ཧཱ་ར་པ་རི་ཡ་ནྟཾ སཱི་ལཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝཱ བྷི་ཡྻོ ཝཱ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཱ་ནི པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ སཱི་ལཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཡ་ནྟོ. ཨི་མེ་སུ དྭཱི་སུ པ་རི་ཡ་ནྟེ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་དི་ནྣཾ སཱི་ལཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནེ་ན ཝཱ མ་ར་ཎེ་ན ཝཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི, ཀཱ་ལཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་དི་ནྣཾ ཏཾ་ཏཾ་ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི.
ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནནྟི –
‘‘ན་ཝ ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཨ་སཱི་ཏི ས་ཏ་ཀོ་ཊི་ཡོ;
པ་ཉྙཱ་ས ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཚ་ཏྟིཾ་ས ཙ པུ་ནཱ་པ་རེ.
‘‘ཨེ་ཏེ སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡཱ, ས་མྦུ་དྡྷེ་ན པ་ཀཱ་སི་ཏཱ;
པེ་ཡྻཱ་ལ་མུ་ཁེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ, སི་ཀྑཱ ཝི་ན་ཡ་སཾ་ཝ་རེ’’ཏི. –
ཨེ་ཝཾ ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ན་མྤི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ས་མཱ་དཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ལཱ་བྷ་ཡ་ས་ཉཱ་ཏི་ཨ་ངྒ་ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧེ་ཏུ ཨ་དི་ཊྛ་པ་རི་ཡ་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་རི ར་ཀྑི་ཏ་བྦ་སཱི་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཙ ན་ཏྠི ཨེ་ཏེ་སཾ པ་རི་ཡ་ནྟོ་ཏི ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ནི. ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ. ཏེ་སཾ ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ, ཝུ་དྡྷ་པ་རི་ཡ་ནྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ན་ནྟི ཝཱ ཨ་ཏྠོ.
པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀཱ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ –
‘‘པུ་ཐཱུ་ནཾ ཛ་ན་ནཱ་དཱི་ཧི, ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ;
པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ, པུ་ཐུ་ཝཱ་ཡཾ ཛ་ནོ ཨི་ཏི’’. –
ཝུ་ཏྟ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ན་ཏི་ཀྐ་མེ་པི –
‘‘དུ་ཝེ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ, བུ་དྡྷེ་ནཱ་དི་ཙྩ་བ་ནྡྷུ་ནཱ;
ཨ་ནྡྷོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨེ་ཀོ, ཀ་ལྱཱ་ཎེ་ཀོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ’’ཏི. –
ཝུ་ཏྟ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་དྭ་ཡེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨ་ས་མཱ་ག་མེ་ན ཨ་ནྡྷ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏཱ་ནཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་སུ ཝཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ.
ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ ཡུ་ཏྟཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཀུ་ས་ལས་དྡོ ཏཱ་ཝ ཨཱ་རོ་གྱཱ་ན་ཝ་ཛྫ་ཚེ་ཀ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷི ‘‘ཀ་ཙྩི ནུ བྷོ་ཏོ ཀུ་ས་ལཾ, ཀ་ཙྩི བྷོ་ཏོ ཨ་ནཱ་མ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༡.༡༥.༡༤༦; ༢.༢༠.༡༢༩) ཨཱ་རོ་གྱེ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཀུ་ས་ལོ? ཡོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨ་ན་ཝ་ཛྫོ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༣༦༡) ཙ ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་དཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ ཡ་ཐཱ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུ’’ཏི ཙ (དཱི. ནི. ༣.༡༤༥) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཨ་ན་ཝ་ཛྫེ. ‘‘ཀུ་ས་ལོ ཏྭཾ ར་ཐ་སྶ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནཾ (མ. ནི. ༢.༨༧), ཀུ་ས་ལཱ ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་སྶ སི་ཀྑི་ཏཱ ཙཱ་ཏུ་རི་ཏྠི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༢.༢༢.༩༤) ཚེ་ཀེ. ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་དཱ་ན་ཧེ་ཏུ (དཱི. ནི. ༣.༨༠). ཀུ་ས་ལ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༤༣༡) སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀེ. སྭཱ་ཡ་མི་དྷ ཨཱ་རོ་གྱེ་པི ཨ་ན་ཝ་ཛྫེ་པི སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀེ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ པ་ནེ་ཏྠ ཀུ་ཙྪི་ཏེ པཱ་པ་ཀེ དྷ་མྨེ ས་ལ་ཡ་ནྟི ཙ་ལ་ཡ་ནྟི ཀ་མྤེ་ནྟི ཝི་དྡྷཾ་སེ་ནྟཱི་ཏི ཀུ་ས་ལཱ. ཀུ་ཙྪི་ཏེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཡ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཀུ་སཱ, ཏེ ཀུ་སེ ལུ་ན་ནྟི ཚི་ནྡ་ནྟཱི་ཏི ཀུ་ས་ལཱ. ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ ཝཱ སཱ་ན་ཏོ ཏ་ནུ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཀུ་སཾ ཉཱ་ཎཾ. ཏེ་ན ཀུ་སེ་ན ལཱ་ཏ་བྦཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཀུ་ས་ལཱ, ཡ་ཐཱ ཝཱ ཀུ་སཱ ཨུ་བྷ་ཡ་བྷཱ་ག་ག་ཏཾ ཧ་ཏྠ་པྤ་དེ་སཾ ལུ་ན་ནྟི, ཨེ་ཝ་མི་མེ་པི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་བྷཱ་ག་ག་ཏཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑཾ ལུ་ན་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཀུ་སཱ ཝི་ཡ ལུ་ན་ནྟཱི་ཏི ཀུ་ས་ལཱ. ཨ་པི་ཙ ཨཱ་རོ་གྱ་ཊྛེ་ན ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཊྛེ་ན ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཊྛེ་ན ཝཱ ཀུ་ས་ལཱ. ཨི་དྷ པ་ན ཡ་སྨཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ སེ་སེ ཝི་ཧཱ་ཡ ཏ་སྶེ་ཝ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ’’ཏི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡ་ཏཱ་ཡ ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཙ ཡུ་ཏྟཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
སེ་ཀྑ་པ་རི་ཡ་ནྟེ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཏཱི་སུ སི་ཀྑཱ་སུ ཛཱ་ཏཱ་ཏི་པི སེ་ཀྑཱ, ས་ཏྟ་ནྣཾ སེ་ཀྑཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་ཏི་པི སེ་ཀྑཱ, ས་ཡ་མེ་ཝ སི་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི་པི སེ་ཀྑཱ. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་ཕ་ལ་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་ཕ་ལ་ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་དྷ་མྨཱ. ཏེ སེ་ཀྑཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཡ་ནྟེ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྶ, ཏེ ཝཱ སེ་ཀྑཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཡ་ནྟོ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི སེ་ཀྑ་པ་རི་ཡ་ནྟོ. ཏ་སྨིཾ སེ་ཀྑ་པ་རི་ཡ་ནྟེ དྷ་མྨེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་རི་པཱུ་རཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ནོ, པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རོ པ་རི་པཱུ་ར་ཀི་རི་ཡཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝཱ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ནོ. ཏེ་སཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་བྷཱུ་ཏེ སེ་ཀྑ་པ་རི་ཡ་ནྟེ པ་ཊི་པ་དཱ་དྷ་མྨེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི་ནཾ. ཀཱ་ཡེ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཙ ཨ་ན་པེ་ཀྑཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ཡེཏི ས་རཱི་རེ. ས་རཱི་ར་ཉྷི ཨ་སུ་ཙི་ས་ཉྩ་ཡ་ཏོ ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ན་ཉྩ ཀེ་སཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཀྑུ་རོ་གཱ་དཱི་ན་ཉྩ རོ་ག་ས་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཀཱ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཛཱི་ཝི་ཏེཏི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡེ. ཏ་ཉྷི ཛཱི་ཝ་ནྟི ཏེ་ནཱ་ཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ན་ཏྠི ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་པེ་ཀྑཱ་ཏི ཨ་ན་པེ་ཀྑཱ, ནི་སྶི་ནེ་ཧཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་སཾ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཙ ཨ་ན་པེ་ཀྑཱ་ནཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ ཏེ་སུ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཏྟ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཛཱི་ཝི་ཏཱ་ནནྟི ཨཱ་ཧ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཝཱ ས་ཀ་ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ནེ་ཝ ཧི ཏེ ཀི་ལ་མ་མཱ་ནེ་པི ཀཱ་ཡེ ཝི་ན་སྶ་མཱ་ནེ་པི ཛཱི་ཝི་ཏེ ཨ་ན་པེ་ཀྑཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ས་ཏྟ་ནྣཾ སེ་ཀྑཱ་ནནྟི སི་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི སེ་ཀྑཱ་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ་ནཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཊྛཱ་དཱི་ནཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནནྟི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ. ཨ་ཊྛ་པི ཧི ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ ས་ཝ་ན་ནྟེ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཾ ཨ་ནུ་སི་ཊྛིཾ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་ད་ཡོ་གེ་ན ས་ཀྐ་ཙྩཾ སུ་ཎ་ནྟཱི་ཏི སཱ་ཝ་ཀཱ. ཏེ་སུ་པི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཊྛེ་ཡེ་ཝ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནནྟི ཨཱ་ཧ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ས་བྦཱ་ས་ཝཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནནྟི ཏཾ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཀོ་ཝ ཨ་ནཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀོ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩཾ བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་ཝཱ་ཏི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ. ཏཱ་དི་སཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ.
ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ – ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐ་དྷ་མྨེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐ་ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཀ་ཐཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཡ་ཐཱ ས་བྦ་ལོ་ཀ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཨུ་སྶུ་ཀྐ་མཱ་པ་ནྣཱ པུ་རི་མ་ཀཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡེ་ནཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རེ་ན པུ་རི་མ་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ག་ཏོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་ཐཱ པུ་རི་མ་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ དཱ་ན་སཱི་ལ་ནེ་ཀྑ་མྨ་པ་ཉྙཱ་ཝཱི་རི་ཡ་ཁ་ནྟི་ས་ཙྩཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ, ད་ས ཨུ་པ་པཱ་ར་མི་ཡོ, ད་ས པ་ར་མ་ཏྠ་པཱ་ར་མི་ཡོ་ཏི ས་མ་ཏིཾ་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ངྒ་པ་རི་ཙྩཱ་གཾ ན་ཡ་ན་དྷ་ན་ར་ཛྫ་པུ་ཏྟ་དཱ་ར་པ་རི་ཙྩཱ་ག་ནྟི ཨི་མེ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ, པུ་བྦ་ཡོ་ག་པུ་བྦ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་ཀྑཱ་ན་ཉཱ་ཏ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་ད་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཀོ་ཊིཾ པ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ག་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཙ པུ་རི་མ་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི པ་ཉྩ བ་ལཱ་ནི ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ བྲཱུ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
‘‘ཡ་ཐེ་ཝ དཱི་པ་ངྐ་ར་བུ་དྡྷ་ཨཱ་ད་ཡོ, ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་ཝཾ མུ་ན་ཡོ ཨི་དྷཱ་ག་ཏཱ;
ཏ་ཐཱ ཨ་ཡཾ ས་ཀྱ་མུ་ནཱི་པི ཨཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏེ་ན ཙ་ཀྑུ་མཱ’’ཏི.
ཀ་ཐཾ ཏ་ཐཱ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཡ་ཐཱ ས་མྤ་ཏི་ཛཱ་ཏཱ པུ་རི་མ་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ག་ཏཱ. ཀ་ཐ་ཉྩ ཏེ ག་ཏཱ? ཏེ ཧི ས་མྤ་ཏི་ཛཱ་ཏཱ ས་མེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན་མུ་ཁཱ ས་ཏྟ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རེ་ན ག་ཏཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ས་མྤ་ཏི་ཛཱ་ཏོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་མེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ ས་ཏྟ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རེ་ན ག་ཙྪ་ཏི སེ་ཏ་མྷི ཚ་ཏྟེ ཨ་ནུ་དྷཱ་ར་ཡ་མཱ་ནེ, ས་བྦཱ ཙ དི་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏི, ཨཱ་ས་བྷི་ཉྩ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏི ‘ཨ་གྒོ་ཧ་མ་སྨི ལོ་ཀ་སྶ, ཛེ་ཊྛོ་ཧ་མ་སྨི ལོ་ཀ་སྶ, སེ་ཊྛོ་ཧ་མ་སྨི ལོ་ཀ་སྶ, ཨ་ཡ་མ་ནྟི་མཱ ཛཱ་ཏི, ན་ཏྠི དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོ’’’ཏི (མ. ནི. ༣.༢༠༧; དཱི. ནི. ༢.༣༡). ཏ་ཉྩ་སྶ ག་མ་ནཾ ཏ་ཐཾ ཨ་ཧོ་སི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཾ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཱ་ནཾ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཡ་ཉྷི སོ ས་མྤ་ཏི་ཛཱ་ཏོ ས་མེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི པ་ཏི་ཊྛ་ཧི, ཨི་ད་མ་སྶ ཙ་ཏུ་རི་དྡྷི་པཱ་ད་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཨུ་ཏྟ་ར་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝོ པ་ན་སྶ ས་བྦ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་བྷཱ་ཝ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ས་ཏྟ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རོ ས་ཏྟ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ར་ཏ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ད་ཎྜཱ ཝཱི་ཏི་པ་ཏ་ནྟི ཙཱ་མ་རཱ’’ཏི (སུ. ནི. ༦༩༣) ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཙཱ་མ་རུ་ཀྑེ་པོ པ་ན ས་བྦ་ཏི་ཏྠི་ཡ་ནི་མྨ་ཐ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཝ་ར་ཝི་མ་ལ་སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ས་བྦཱ་དི་སཱ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཨཱ་ས་བྷི་ཝཱ་ཙཱ་བྷཱ་ས་ནཾ པ་ན ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ་པི ག་ཏོ. ཏ་ཉྩ་སྶ ག་མ་ནཾ ཏ་ཐཾ ཨ་ཧོ་སི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཾ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཱ་ནཾ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
‘‘མུ་ཧུ་ཏྟ་ཛཱ་ཏོ་ཝ ག་ཝཾ་པ་ཏཱི ཡ་ཐཱ, ས་མེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི ཕུ་སཱི ཝ་སུ་ནྡྷ་རཾ;
སོ ཝི་ཀྐ་མཱི ས་ཏྟ པ་དཱ་ནི གོ་ཏ་མོ, སེ་ཏ་ཉྩ ཚ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་དྷཱ་ར་ཡུཾ མ་རཱུ.
‘‘ག་ནྟྭཱ་ན སོ ས་ཏྟ པ་དཱ་ནི གོ་ཏ་མོ, དི་སཱ ཝི་ལོ་ཀེ་སི ས་མཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ;
ཨ་ཊྛ་ངྒུ་པེ་ཏཾ གི་ར་མ་བྦྷུ་དཱི་ར་ཡི, སཱི་ཧོ ཡ་ཐཱ པ་བྦ་ཏ་མུ་དྡྷ་ནི་ཊྛི་ཏོ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་ཐཱ པུ་རི་མ་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ, ཨ་ཡ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐེ་ཝ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཾ…པེ… པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎེ…པེ… ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཾ…པེ… ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ པ་ཧཱ་ཡ ག་ཏོ. ཨེ་ཝ་མྤི ཏ་ཐཱ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཀ་ཐཾ ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཏ་ཐཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཾ, ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་གྒྷ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་ཎྷ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་ཏྠ་མྦྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ས་མྥུ་ཊྛ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ.
རཱུ་པ་སྶ རུ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཉྫཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ.
ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཝི་ཙཱ་ར་སྶ ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, པཱི་ཏི་ཡཱ ཕ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, སུ་ཁ་སྶ སཱ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཕ་སྶ་སྶ ཕུ་ས་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ.
ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡ་སྶ པ་གྒ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ས་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་སྶ པ་ཛཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ.
ས་དྡྷཱ་བ་ལ་སྶ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡེ ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལ་སྶ ཀོ་ས་ཛྫེ, ས་ཏི་བ་ལ་སྶ མུ་ཊྛ་སྶ་ཙྩེ, ས་མཱ་དྷི་བ་ལ་སྶ ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ, པ་ཉྙཱ་བ་ལ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎཾ.
ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ པ་ཝི་ཙ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ པ་གྒ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཕ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པ་ས་མ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ.
ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ད་སྶ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་རི་གྒ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་སྶ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ ཝོ་དཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་སྶ པ་གྒ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ས་མྨཱ་ས་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ.
ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ནཱ་མ་སྶ ན་མ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, རཱུ་པ་སྶ རུ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཕ་སྶ་སྶ ཕུ་ས་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཧེ་ཏུ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ ག་ཧ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, བྷ་ཝ་སྶ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཛཱ་ཏི་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཛ་རཱ་ཡ ཛཱི་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, མ་ར་ཎ་སྶ ཙུ་ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ.
དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ་ནཾ པ་ད་ཧ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ, བ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, མ་གྒ་སྶ ཧེ་ཏུ་ལ་ཀྑ་ཎཾ.
ས་ཙྩཱ་ནཾ ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ས་མ་ཐ་སྶ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཡུ་ག་ན་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ.
སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ སཾ་ཝ་ར་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཙི་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ད་སྶ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ.
ཁ་ཡེ ཉཱ་ཎ་སྶ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ ཉཱ་ཎ་སྶ པ་སྶ་དྡྷི་ལ་ཀྑ་ཎཾ.
ཚ་ནྡ་སྶ མཱུ་ལ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཕ་སྶ་སྶ ས་མོ་དྷཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མོ་ས་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ས་མཱ་དྷི་སྶ པ་མུ་ཁ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ས་ཏི་ཡཱ ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, པ་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ སཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨ་མ་ཏོ་ག་དྷ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཏ་ཐཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཾ. ཨེ་ཏཾ ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཉཱ་ཎ་ག་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ཏྟོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཀ་ཐཾ ཏ་ཐ་དྷ་མྨེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཏ་ཐ་དྷ་མྨཱ ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཉྙ་ཐ་མེ་ཏ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༠) ཝི་ཏྠཱ་རོ. ཏཱ་ནི ཙ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷ་ཏྠོ ཧི ཨེ་ཏྠ ག་ཏ་ས་དྡོ.
ཨ་པི་ཙ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ས་མུ་དཱ་ག་ཏ་ཊྛོ ཏ་ཐོ ཨ་ཝི་ཏ་ཐོ ཨ་ན་ཉྙ་ཐོ…པེ… ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ས་མུ་དཱ་ག་ཏ་ཊྛོ ཏ་ཐོ ཨ་ཝི་ཏ་ཐོ ཨ་ན་ཉྙ་ཐོ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛོ ཏ་ཐོ ཨ་ཝི་ཏ་ཐོ ཨ་ན་ཉྙ་ཐོ…པེ… ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛོ ཏ་ཐོ ཨ་ཝི་ཏ་ཐོ ཨ་ན་ཉྙ་ཐོ. ཏཾ ས་བྦཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ. ཏ་སྨཱ་པི ཏ་ཐཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐ་དྷ་མྨེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཀ་ཐཾ ཏ་ཐ་ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? བྷ་ག་ཝཱ ཡཾ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ…པེ… ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཙ ཏེ་ན ཏཾ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ དི་ཊྛ་སུ་ཏ་མུ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཏེ་སུ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཀ་པ་ད་ཝ་སེ་ན ཝཱ ‘‘ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ རཱུ་པཾ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ? ཡཾ རཱུ་པཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་ནི་བྷཱ ས་ནི་ད་སྶ་ནཾ ས་པྤ་ཊི་གྷཾ ནཱི་ལཾ པཱི་ཏ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༦༡༦) ན་ཡེ་ན ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ནཱ་མེ་ཧི ཏེ་ར་ས་ཧི ཝཱ་རེ་ཧི དྭི་པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ ན་ཡེ་ཧི ཝི་བྷ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཏ་ཐ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཝི་ཏ་ཐཾ ན་ཏྠི. ཨེ་ས ན་ཡོ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ་པི ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ ས་དྡཱ་དཱི་སུ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ…པེ… ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ, ཏ་མ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མི, ཏ་མ་ཧཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ, ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཝི་དི་ཏཾ, ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་སཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༢༤). ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐ་ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཐ་ད་སྶཱི་ཨ་ཏྠེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི པ་ད་ས་མྦྷ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཀ་ཐཾ ཏ་ཐ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཡཾ ར་ཏྟིཾ བྷ་ག་ཝཱ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ཨ་པ་རཱ་ཛི་ཏ་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མཱ་རཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀཾ མ་དྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ, ཡ་ཉྩ ར་ཏྟིཾ ཡ་མ་ཀ་སཱ་ལཱ་ན་མ་ནྟ་རེ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི, ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཝ་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎེ ཀཱ་ལེ པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡཱ་པི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བོ་དྷི་ཡཱ་པི པ་ཙྪི་མ་བོ་དྷི་ཡཱ་པི ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷཱ་སི་ཏཾ སུ་ཏྟཾ གེ་ཡྻཾ…པེ… ཝེ་ད་ལླཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཙ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཛྫཾ ཨ་ནཱུ་ན་མ་ན་དྷི་ཀཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་པུ་ཎྞཾ རཱ་ག་མ་ད་ནི་མྨ་ད་ནཾ དོ་ས་མོ་ཧ་མ་ད་ནི་མྨ་ད་ནཾ, ན་ཏྠི ཏ་ཏྠ ཝཱ་ལ་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི པ་ཀྑ་ལི་ཏཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ཨེ་ཀ་མུ་དྡི་ཀཱ་ཡ ལ་ཉྪི་ཏཾ ཝི་ཡ, ཨེ་ཀ་ནཱ་ལི༹་ཀཱ་ཡ མི་ཏཾ ཝི་ཡ, ཨེ་ཀ་ཏུ་ལཱ་ཡ ཏུ་ལི་ཏཾ ཝི་ཡ, ཙ ཏ་ཐ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཉྩ, ཙུ་ནྡ, ར་ཏྟིཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཡ་ཉྩ ར་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, ཡཾ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ བྷཱ་ས་ཏི ལ་པ་ཏི ནི་དྡི་ས་ཏི, ས་བྦཾ ཏཾ ཏ་ཐ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ནོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ. ཏ་སྨཱ ‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༡༨༨). ག་ད་ཨ་ཏྠོ ཧི ཨེ་ཏྠ ག་ཏ་ས་དྡོ. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཨ་པི་ཙ ཨཱ་ག་ད་ནཾ ཨཱ་ག་དོ, ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏོ ཨཱ་ག་དོ ཨ་སྶཱ་ཏི ད་ཀཱ་ར་སྶ ཏ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ པ་ད་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཀ་ཐཾ ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀཱ་ཡོ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི, ཀཱ་ཡ་སྶཱ་པི ཝཱ་ཙཱ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི ཡ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི ཏ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི ཙ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཙ་སྶ ཡ་ཐཱ ཝཱ་ཙཱ, ཀཱ་ཡོ་པི ཏ་ཐཱ ག་ཏོ པ་ཝ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཀཱ་ཡོ, ཝཱ་ཙཱ་པི ཏ་ཐཱ ག་ཏཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཡ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི, ཡ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི ཏ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི. ཨི་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི, ཡ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི ཏ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི. ཏ་སྨཱ ‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཀ་ཐཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཨུ་པ་རི བྷ་ཝ་གྒཾ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཝཱི་ཙིཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཏི་རི་ཡཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ས་བྦ་ས་ཏྟེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི སཱི་ལེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ་ན, ན ཏ་སྶ ཏུ་ལཱ ཝཱ པ་མཱ་ཎཾ ཝཱ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཏུ་ལོ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛཱ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཏི་དེ་ཝོ ས་ཀྐཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ས་ཀྐོ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཨ་ཏི་བྲ་ཧྨཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ས་དེ་ཝ་ཀེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀེ…པེ… ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་བྷི་བྷཱུ ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ད་སོ ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི. ཏ་སྨཱ ‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༢༣).
ཏ་ཏྠེ་ཝཾ པ་ད་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ – ཨ་ག་དོ ཝི་ཡ ཨ་ག་དོ. ཀོ པ་ནེ་ས? དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སོ ཙེ་ཝ པུ་ཉྙུ་སྶ་ཡོ ཙ. ཏེ་ན ཧེ་ས མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ བྷི་ས་ཀྐོ དི་བྦཱ་ག་དེ་ན ས་པྤེ ཝི་ཡ ས་བྦ་པ་ར་པྤ་ཝཱ་དི་ནོ ས་དེ་ཝ་ཀ་ཉྩ ལོ་ཀཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི. ཨི་ཏི ས་བྦ་ལོ་ཀཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ནེ ཏ་ཐོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་ས་མ་ཡོ ཙེ་ཝ པུ་ཉྙ་མ་ཡོ ཙ ཨ་ག་དོ ཨ་སྶཱ་ཏི ད་ཀཱ་ར་སྶ ཏ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཨ་པི་ཙ ཏ་ཐཱ་ཡ ག་ཏོ་ཏི་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཾ ག་ཏོ་ཏི་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི. ག་ཏོཏི ཨ་ཝ་ག་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏོ པ་ཏྟོ པ་ཊི་པ་ནྣོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ས་ཀ་ལཾ ལོ་ཀཾ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ཡ ག་ཏོ ཨ་ཝ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ལོ་ཀ་ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ཡ ག་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷཾ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ཡ ག་ཏོ པ་ཏྟོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་པ་ཊི་པ་དཾ ཏ་ཐཾ ག་ཏོ པ་ཊི་པ་ནྣོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཏེ་ན ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘‘ལོ་ཀོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ, ལོ་ཀ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ. ལོ་ཀ་ས་མུ་ད་ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ, ལོ་ཀ་ས་མུ་ད་ཡོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཧཱི་ནོ. ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ. ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི་པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བྷཱ་ཝི་ཏཱ. ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ…པེ… ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ, ས་བྦཾ ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཾ. ཏ་སྨཱ ‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༢༣). ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་ད་མྤི ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནེ མུ་ཁ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ཎྞེ་ཡྻ. ཡ་སྨཱ པ་ན ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་གུ་ཎེ་ནཱ་པི ས་མ་ས་མཱ, ཏ་སྨཱ ས་བྦེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནནྟི ཨཱ་ཧ.
ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནནྟི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ, ཨ་རཱི་ནཾ ཨ་རཱ་ན་ཉྩ ཧ་ཏ་ཏྟཱ, པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ, པཱ་པ་ཀ་ར་ཎེ ར་ཧཱ་བྷཱ་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ. ཨཱ་ར་ཀཱ ཧི སོ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི སུ་ཝི་དཱུ་ར་ཝི་དཱུ་རེ ཋི་ཏོ མ་གྒེ་ན ས་ཝཱ་ས་ནཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ར་ཧཾ.
སོ ཏ་ཏོ ཨཱ་ར་ཀཱ ནཱ་མ, ཡ་སྶ ཡེ་ནཱ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ;
ཨ་ས་མ་ངྒཱི ཙ དོ་སེ་ཧི, ནཱ་ཐོ ཏེ་ནཱ་ར་ཧཾ མ་ཏོ.
ཏེ ཙཱ་ནེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ར་ཡོ མ་གྒེ་ན ཧ་ཏཱ་ཏི ཨ་རཱི་ནཾ ཧ་ཏ་ཏྟཱ་པི ཨ་ར་ཧཾ.
ཡ་སྨཱ རཱ་གཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏཱ, ས་བྦེ་པི ཨ་ར་ཡོ ཧ་ཏཱ;
པ་ཉྙཱ་ས་ཏྠེ་ན ནཱ་ཐེ་ན, ཏ་སྨཱ་པི ཨ་ར་ཧཾ མ་ཏོ.
ཡ་ཉྩེ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་མ་ཡ་ནཱ་བྷི་པུ་ཉྙཱ་དི་ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནེ་མི ཨཱ་ས་ཝ་ས་མུ་ད་ཡ་མ་ཡེ་ན ཨ་ཀྑེ་ན ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏི་བྷ་ཝ་ར་ཐེ ས་མཱ་ཡོ་ཛི་ཏཾ ཨ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ སཾ་སཱ་ར་ཙ་ཀྐཾ, ཏ་སྶཱ་ནེ་ན བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ཝཱི་རི་ཡ་པཱ་དེ་ཧི སཱི་ལ་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཧ་ཏྠེ་ན ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡ་ཀ་རཾ ཉཱ་ཎ་ཕ་ར་སུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་བྦེ ཨ་རཱ ཧ་ཏཱ་ཏི ཨ་རཱ་ནཾ ཧ་ཏ་ཏྟཱ་པི ཨ་ར་ཧཾ.
ཨ་རཱ སཾ་སཱ་ར་ཙ་ཀྐ་སྶ, ཧ་ཏཱ ཉཱ་ཎཱ་སི་ནཱ ཡ་ཏོ;
ལོ་ཀ་ནཱ་ཐེ་ན ཏེ་ནེ་ས, ཨ་ར་ཧ་ནྟི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཙ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ ཨ་ར་ཧ་ཏི པཱུ་ཛཱ་ཝི་སེ་ས་ཉྩ. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཡེ ཀེ་ཙི མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ, ན ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏྠ པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་མྤ་ཏི སི་ནེ་རུ་མ་ཏྟེ་ན ར་ཏ་ན་དཱ་མེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ པཱུ་ཛེ་སི, ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ཉྩ ཨ་ཉྙེ དེ་ཝཱ མ་ནུ་སྶཱ ཙ བི་མྦི་སཱ་ར་ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ་ད་ཡོ. པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་མྤི ཙ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཚ་ནྣ་ཝུ་ཏི་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་སོ་ཀ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ཝི་ཧཱ་ར་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ ཨ་ཉྙེ་སཾ པཱུ་ཛཱ་ཝི་སེ་སཱ་ན་ནྟི པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་པི ཨ་ར་ཧཾ.
པཱུ་ཛཱ་ཝི་སེ་སཾ ས་ཧ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི, ཡ་སྨཱ ཨ་ཡཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི ལོ་ཀ་ནཱ་ཐོ;
ཨ་ཏྠཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི ལོ་ཀེ, ཏ་སྨཱ ཛི་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏི ནཱ་མ་མེ་ཏཾ.
ཡ་ཐཱ ཙ ལོ་ཀེ ཡེ ཀེ་ཙི པ་ཎྜི་ཏ་མཱ་ནི་ནོ བཱ་ལཱ ཨ་སི་ལོ་ཀ་བྷ་ཡེ་ན ར་ཧོ པཱ་པཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ས ན ཀ་དཱ་ཙི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི པཱ་པ་ཀ་ར་ཎེ ར་ཧཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་པི ཨ་ར་ཧཾ.
ཡ་སྨཱ ན་ཏྠི ར་ཧོ ནཱ་མ, པཱ་པ་ཀ་མྨེ་སུ ཏཱ་དི་ནོ;
ར་ཧཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏེ་ནེ་ས, ཨ་ར་ཧཾ ཨི་ཏི ཝི་སྶུ་ཏོ.
ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཐཱ་པི –
ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཧ་ཏ་ཏྟཱ ཙ, ཀི་ལེ་སཱ་རཱི་ན སོ མུ་ནི;
ཧ་ཏ་སཾ་སཱ་ར་ཙ་ཀྐཱ་རོ, པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ན ཙཱ་ར་ཧོ;
ན ར་ཧོ ཀ་རོ་ཏི པཱ་པཱ་ནི, ཨ་ར་ཧཾ ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི.
ཡ་སྨཱ པ་ན ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་གུ་ཎེ་ནཱ་པི ས་མ་ས་མཱ, ཏ་སྨཱ ས་བྦེ་སཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ནནྟི ས་མྨཱ སཱ་མ་ཉྩ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས ས་བྦ་དྷ་མྨེ ས་མྨཱ ས་མྦུ་དྡྷོ, ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻེ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏོ བུ་དྡྷོ, པ་རི་ཉྙེ་ཡྻེ དྷ་མྨེ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏོ, པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ དྷ་མྨེ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏོ, ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦེ དྷ་མྨེ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦ་ཏོ, བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦེ དྷ་མྨེ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ –
‘‘ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཾ, བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་ཉྩ བྷཱ་ཝི་ཏཾ;
པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ པ་ཧཱི་ནཾ མེ, ཏ་སྨཱ བུ་དྡྷོ་སྨི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི. (མ. ནི. ༢.༣༩༩; སུ. ནི. ༥༦༣);
ཨ་ཐ ཝཱ ཙ་ཀྑུ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ, ཏ་སྶ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ པུ་རི་མ་ཏ་ཎྷཱ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ, ནི་རོ་དྷ་པྤ་ཛཱ་ན་ནཱ པ་ཊི་པ་དཱ མ་གྒ་ས་ཙྩ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་པ་དུ་དྡྷཱ་རེ་ནཱ་པི ས་བྦ་དྷ་མྨེ ས་མྨཱ སཱ་མ་ཉྩ བུ་དྡྷོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སོ་ཏ་གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡ་མ་ནེ་སུ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན རཱུ་པཱ་དཱི་ནི ཚ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ད་ཡོ ཚ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཡཱ, ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་ད་ཡོ ཚ ཕ་སྶཱ, ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ་ད་ཡོ ཚ ཝེ་ད་ནཱ, རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ད་ཡོ ཚ ས་ཉྙཱ, རཱུ་པ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ད་ཡོ ཚ ཙེ་ཏ་ནཱ, རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་ད་ཡོ ཚ ཏ་ཎྷཱ་ཀཱ་ཡཱ, རཱུ་པ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ ཚ ཝི་ཏ་ཀྐཱ, རཱུ་པ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ད་ཡོ ཚ ཝི་ཙཱ་རཱ, རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ, ད་ས ཀ་སི་ཎཱ་ནི, ད་ས ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡོ, ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀ་ས་ཉྙཱ་དི་ཝ་སེ་ན ད་ས ས་ཉྙཱ, ཀེ་སཱ་ད་ཡོ དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་རཱ, དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་ད་ཡོ ན་ཝ བྷ་ཝཱ, པ་ཋ་མཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཛྷཱ་ནཱ་ནི, མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་པྤ་མ་ཉྙཱ, ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ, པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི, ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ངྒཱ་ནི ཙ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨེ་ཀ་པ་ད་ཡོ་ཛ་ནཱ – ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ, ཛཱ་ཏི ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ, ནི་རོ་དྷ་པྤ་ཛཱ་ན་ནཱ པ་ཊི་པ་དཱ མ་གྒ་ས་ཙྩ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་པ་དུ་དྡྷཱ་རེ་ན ས་བྦ་དྷ་མྨེ ས་མྨཱ སཱ་མ་ཉྩ བུ་དྡྷོ ཨ་ནུ་བུ་དྡྷོ པ་ཊི་ཝི་དྡྷོ. ཡཾ ཝཱ པ་ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠི ནེ་ཡྻཾ ནཱ་མ, ས་བྦ་སྶ ས་མྨཱ ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཝི་མོ་ཀྑ་ནྟི་ཀ་ཉཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ. ཏ་སྶ པ་ན ཝི་བྷཱ་གོ ཨུ་པ་རི ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་གུ་ཎེ་ནཱ་པི ས་མ་ས་མཱ, ཏ་སྨཱ ས་བྦེ་སཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
༣༨. ཨི་དཱ་ནི པ་རི་ཡ་ནྟ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལ་དྭ་ཡེ ཨེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ སཱི་ལཾ པ་ཉྩ་དྷཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཏྠི སཱི་ལཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ, ཨ་ཏྠི སཱི་ལཾ ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་ཏ་རེ་སུ པ་ན ཏཱི་སུ སཱི་ལེ་སུ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷོ བྷེ་དོ ན་ཏྠཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ ལཱ་བྷ་པ་རི་ཡ་ནྟནྟི ལཱ་བྷེ་ན པ་རི་ཡ་ནྟོ བྷེ་དོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ལཱ་བྷ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ. ཨེ་ཝཾ སེ་སཱ་ནི་པི. ཡ་སོཏི པ་ནེ་ཏྠ པ་རི་ཝཱ་རོ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ. ཨེ་ཀ་ཙྩོཏི ཨེ་ཀོ. ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏཱུཏི ལཱ་བྷོ་ཡེ་ཝ ཧེ་ཏུ ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ, ཏ་སྨཱ ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཧེ་ཏྭ་ཏྠེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ལཱ་བྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ ལཱ་བྷ་ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཧེ་ཏུ་མེ་ཝ ཧི པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཏཾ ཕ་ལ་མེ་ཏཱི་ཏི པ་ཙྩ་ཡོཏི ཙ, ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀཱ་ར་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ར་ཎནྟི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཡ་ཐཱ་ས་མཱ་དི་ནྣནྟི ཡཾ ཡཾ ས་མཱ་དི་ནྣཾ ག་ཧི་ཏཾ. ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙ་ར་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཝཾ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནི, ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སཱི་ལཱ་ནཱིཏི ག་ཧ་ཊྛ་སཱི་ལཱ་ནི ཝཱ ཧོ་ནྟུ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སཱི་ལཱ་ནི ཝཱ, ཡེ་སཾ ཨཱ་དི་མྷི ཝཱ ཨ་ནྟེ ཝཱ ཨེ་ཀཾ བྷི་ནྣཾ, ཏཱ་ནི པ་རི་ཡ་ནྟེ ཚི་ནྣ་སཱ་ཊ་ཀོ ཝི་ཡ ཁ་ཎྜཱ་ནི. ཡེ་སཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཀཾ བྷི་ནྣཾ, ཏཱ་ནི མ་ཛ྄ཛྷེ ཝི་ནི་ཝི་དྡྷ་སཱ་ཊ་ཀོ ཝི་ཡ ཚི་དྡཱ་ནི. ཡེ་སཾ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ བྷི་ནྣཱ་ནི, ཏཱ་ནི པི་ཊྛི་ཡཱ ཝཱ ཀུ་ཙྪི་ཡཱ ཝཱ ཨུ་ཊྛི་ཏེ་ན དཱི་གྷ་ཝ་ཊྚཱ་དི་ས་ཎྛཱ་ནེ་ན ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཎྞེ་ན ཀཱ་ལ༹་ར་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞཱ གཱ་ཝཱི ཝི་ཡ ས་བ་ལཱ་ནི. ཡེ་སཾ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ནི བྷི་ནྣཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཎྞ་བི་ནྡུ་ཝི་ཙི་ཏྲཱ གཱ་ཝཱི ཝི་ཡ ཀ་མྨཱ་སཱ་ནི. ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝཱ ས་བྦཱ་ནི་པི ས་ཏྟ་ཝི་དྷེ་ན མེ་ཐུ་ན་སཾ་ཡོ་གེ་ན ཀོ་དྷཱུ་པ་ནཱ་ཧཱ་དཱི་ཧི ཙ པཱ་པ་དྷ་མྨེ་ཧི ཨུ་པ་ཧ་ཏ་ཏྟཱ ཁ་ཎྜཱ་ནི ཚི་དྡཱ་ནི ས་བ་ལཱ་ནི ཀ་མྨཱ་སཱ་ནཱི་ཏི. ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་དཱ་ས་བྱ་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ བྷུ་ཛི་སྶ་བྷཱ་ཝཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ན བྷུ་ཛི་སྶཱ་ནི. བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཉྙཱུ་ཧི ན པ་ས་ཏྠ་ཏྟཱ ན ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ་ནི. ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ཧི པ་རཱ་མ་ཊྛ་ཏྟཱ, ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ སཱི་ལེ་སུ དོ་སོ’’ཏི པ་རཱ་མ་ཊྛུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ པ་རཱ་མ་ཊྛཱ་ནི. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷིཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷིཾ ཝཱ, ཨ་ཐ ཝཱ མ་གྒ་ས་མཱ་དྷིཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷིཾ ཝཱ ན སཾ་ཝ་ཏྟ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ནི. ན ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ནཱི་ཏི་པི པཱ་ཋོ.
ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཁ་ཎྜཱ་ནཱི་ཏི ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ, ཚི་དྡཱ་ནཱི་ཏི་པི ཨེ་ཝཾ. ས་བ་ལཱ་ནཱི་ཏི ཝི་ཝ་ཎྞ་ཀ་ར་ཎ་ཏྟཱ, ཀ་མྨཱ་སཱ་ནཱི་ཏི་པི ཨེ་ཝཾ. ན བྷུ་ཛི་སྶཱ་ནཱི་ཏི ཏ་ཎྷཱ་དཱ་ས་བྱཾ ག་ཏ་ཏྟཱ. ན ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ་ནཱི་ཏི ཀུ་ས་ལེ་ཧི ག་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. པ་རཱ་མ་ཊྛཱ་ནཱི་ཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠཾ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི.
ན ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནཱིཏི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན པཱ་མོ་ཛྫ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནཱིཏི ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཛཱ་ཡ དུ་བྦ་ལ་པཱི་ཏི་ཡཱ ན ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཏ་སྶཱ ཨ་ནཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ན པཱི་ཏི་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནཱིཏི དུ་བྦ་ལ་པཱི་ཏི་ཛཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་པཱི་ཏི་ཡཱ ན ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི. ན པ་སྶ་དྡྷི་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནཱིཏི བ་ལ་ཝ་པཱི་ཏི་ཛཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་པ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ ན ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི. ན སུ་ཁ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནཱིཏི པ་སྶ་དྡྷི་ཛ་སྶ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སུ་ཁ་སྶ ན ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི. ན ས་མཱ་དྷི་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནཱིཏི སུ་ཁ་ཛ་སྶ ས་མཱ་དྷི་སྶ ན ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི. ན ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནཱིཏི ས་མཱ་དྷི་པ་ད་ཊྛཱ་ན་སྶ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་སྶ ན ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི.
ན ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ན-ཀཱ་ར་མེ་ཝ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ན ཝི་རཱ་གཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན སེ་ས་པ་དེ་ཧི་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ན ཝི་རཱ་གཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ན་ཀཱ་རོ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཝ་ཊྚེ ནི་བྦི་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ ན སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་རཱ་གཱ་ཡཱཏི ཝ་ཊྚེ ཝི་ར་ཛྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ནི་རོ་དྷཱ་ཡཱཏི ཝ་ཊྚ་སྶ ནི་རོ་དྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡཱཏི ནི་རོ་དྷི་ཏ་སྶ པུ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝ་ཊྚ་སྶ ཨུ་པ་ས་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཝ་ཊྚ་སྶ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཱ་ཡ. ས་མྦོ་དྷཱ་ཡཱཏི ཀི་ལེ་ས་ནི་དྡཱ་ཝི་ག་མེ་ན ཝ་ཊྚ་ཏོ པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཨ་མ་ཏ་ནི་བྦཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ.
ཡ་ཐཱ་ས་མཱ་དི་ནྣཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ་ས་མཱ་དི་ནྣ་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ན པ་ནེ་ཏྠ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཙི་ཏྟ་མྤི ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱིཏི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་སུ་དྡྷི་ཡཱ སཱི་ལ་སྶ ཨ་ཏི་ཝི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟེ་ན སཱི་ལཾ བྷི་ཛྫ་ཏི. ཀིཾ སོ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱིཏི ཀི་མ་ཏྠཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ནེ་ཝ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཁ་ཎྜཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ན ཁ་ཎྜཱ་ནཱི་ཏི་པི པཱ་ཋོ. ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཝ་ཊྚེ ནི་བྦི་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ནི་བྦི་དཱ་ཡཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ. ཝི་རཱ་གཱ་ཡཱཏི མ་གྒོ. ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡཱཏི ནི་བྦཱ་ནཾ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡཱཏི མ་གྒོ. ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡཱཏི ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ, དྭཱི་སུ མ་གྒོ, ཏཱི་སུ ནི་བྦཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཀ་ཐཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན ས་བྦཱ་ནི་པེ་ཏཱ་ནི མ་གྒ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི་པི ནི་བྦཱ་ན་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི་པི ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝ.
༣༩. ཨི་དཱ་ནི པ་རི་ཡ་ནྟཱ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན སཱི་ལ་སྶ པ་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཀིཾ སཱི་ལནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. པ་ཙྩ་ཡ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཀིཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་མ་སྶཱ་ཏི ཀིཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཀ་ཏི་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ས་མ་ཝཱ་ཡོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཀ་ཏི་དྷ་མྨ་ས་མོ་དྷཱ་ནཾ.
ཙེ་ཏ་ནཱ སཱི་ལནྟི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ, ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཝཱ པཱུ་རེ་ནྟ་སྶ ཙེ་ཏ་ནཱ. ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ སཱི་ལནྟི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ ཝི་ར་ཏི. ཨ་པི་ཙ ཙེ་ཏ་ནཱ སཱི་ལཾ ནཱ་མ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནི པ་ཛ་ཧ་ནྟ་སྶ ས་ཏྟ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཙེ་ཏ་ནཱ. ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ སཱི་ལཾ ནཱ་མ ‘‘ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཾ ལོ་ཀེ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་ག་ཏཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༢༡༧) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་དྷ་མྨཱ. སཾ་ཝ་རོ སཱི་ལནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ སཾ་ཝ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རོ, ས་ཏི་སཾ་ཝ་རོ, ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རོ, ཁ་ནྟི་སཾ་ཝ་རོ, ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རེ་ན ཨུ་པེ་ཏོ ཧོ་ཏི ས་མུ་པེ་ཏོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༡༡) ཨ་ཡཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རོ. ‘‘ར་ཀྑ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ, ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༢༡༣; མ. ནི. ༡.༢༩༥; སཾ. ནི. ༤.༢༣༩; ཨ. ནི. ༣.༡༦) ཨ་ཡཾ ས་ཏི་སཾ་ཝ་རོ.
‘‘ཡཱ་ནི སོ་ཏཱ་ནི ལོ་ཀ་སྨིཾ, (ཨ་ཛི་ཏཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ;)
ས་ཏི ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ;
སོ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཾ བྲཱུ་མི, པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏེ པི་དྷཱི་ཡ་རེ’’ཏི. (སུ. ནི. ༡༠༤༡) –
ཨ་ཡཾ ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རོ. པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་མྤི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཡོ པ་ནཱ་ཡཾ ‘‘ཁ་མོ ཧོ་ཏི སཱི་ཏ་སྶ ཨུ་ཎྷ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༤; ཨ. ནི. ༤.༡༡༤; ༦.༥༨) ན་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཡཾ ཁ་ནྟི་སཾ་ཝ་རོ ནཱ་མ. ཡོ ཙཱ་ཡཾ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༦; ཨ. ནི. ༤.༡༡༤; ༦.༥༨) ན་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཡཾ ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ ནཱ་མ. ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨི་ཏི ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ་པི སཾ་ཝ་རོ, ཡཱ ཙ པཱ་པ་བྷཱི་རུ་ཀཱ་ནཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཝི་ར་ཏི, ས་བྦ་མེ་ཏཾ སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ སཱི་ལནྟི ས་མཱ་དི་ནྣ་སཱི་ལ་སྶ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ. ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ ཀིཾ སཱི་ལནྟི པ་ཉྷ་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ.
ཀ་ཏི སཱི་ལཱ་ནཱིཏི པ་ཉྷ་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ ཀུ་ས་ལ་སཱི་ལཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སཱི་ལཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སཱི་ལནྟི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ལོ་ཀེ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཀ་ཏི སཱི་ལ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཡཾ སུ་ཁ་སཱི་ལོ, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་སཱི་ལོ, ཨ་ཡཾ ཀ་ལ་ཧ་སཱི་ལོ, ཨ་ཡཾ མ་ཎྜ་ན་སཱི་ལོ’’ཏི བྷ་ཎ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་སཱི་ལ་མ་པི སཱི་ལ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ པ་ན ‘‘སུ་ཏྭཱ་ན སཾ་ཝ་རེ པ་ཉྙཱ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༣༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་སཱི་ལཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཡ་སྨཱ པ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ སཱི་ལ་སྶ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་སཱི་ལནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
སཾ་ཝ་ར་ས་མོ་དྷཱ་ནཾ སཱི་ལནྟི སཾ་ཝ་ར་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཁ་ནྡྷཱ. ཏེ ཧི སཾ་ཝ་རེ་ན ས་མཱ་ག་ཏཱ མི་སྶཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི སཾ་ཝ་ར་ས་མོ་དྷཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ས་མོ་དྷཱ་ནཾ སཱི་ལ་མྤི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝེ ཛཱ་ཏ་ཙེ་ཏ་ནཱ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ སཱི་ལནྟི སཾ་ཝ་ར་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་བྷཱ་ཝེ ཛཱ་ཏ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཁ་ནྡྷཱ. ཡ་སྨཱ ཙ ཏཱི་སུ་པི ཙེ་ཏེ་སུ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ན ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ན་སཱི་ལཾ ཝི་སུཾ ན ནི་དྡི་ཊྛ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཧེ་ཊྛཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ ‘‘སཱི་ལ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཏེ ཨེ་ཝ སཱི་ལཾ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ་པི སཱི་ལ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཡཾ ཏི་ཀོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༤༠. ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ སཾ་ཝ་རཱ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི ན ཝི་སུཾ, ཏ་སྨཱ སཾ་ཝ་རཱ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ་ཡེ་ཝ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཀྐ་མེ་ན ཡོ་ཛེ་ནྟོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ སཾ་ཝ་ར་ཊྛེ་ན སཱི་ལཾ, ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཊྛེ་ན སཱི་ལནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཨཱ་ད་ཡོ ཧི ཡ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཾ སཾ་ཝ་ར་ནྟི, ཏཾ ན ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟི ཙ, ཏ་སྨཱ སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏོ ཙ སཾ་ཝ་ར་ཊྛེ་ན སཱི་ལཾ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཊྛེ་ན སཱི་ལཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ སཾ་ཝ་ར་ཊྛེ་ནཱཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ པི་ད་ཧ་ན་ཊྛེ་ན སཱི་ལཾ. ཀིཾ ཏཾ? པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི. སཱ ཙ ཏཾ སཾ་ཝ་ར་ནྟཱི་ཡེ་ཝ ཏཾ ན ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཊྛེ་ན སཱི་ལཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎིཨཱ་ད་ཡོ ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.
པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ད་ས་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐེ་སུ པཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཏི་པཱ་ཏོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ. པཱ་ཎ་ཝ་དྷོ པཱ་ཎ་གྷཱ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པཱ་ཎོཏི ཙེ་ཏྠ ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོ ས་ཏྟོ, པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ. ཏ་སྨིཾ པ་ན པཱ་ཎེ པཱ་ཎ་ས་ཉྙི་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀ་ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ. སོ གུ་ཎ་ཝི་ར་ཧི་ཏེ་སུ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་དཱི་སུ པཱ་ཎེ་སུ ཁུ་དྡ་ཀེ པཱ་ཎེ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, མ་ཧཱ་ས་རཱི་རེ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ. ཀ་སྨཱ? པ་ཡོ་ག་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ. པ་ཡོ་ག་ས་མ་ཏྟེ་པི ཝ་ཏྠུ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ. གུ་ཎ་ཝ་ནྟེ་སུ མ་ནུ་སྶཱ་དཱི་སུ ཨ་པྤ་གུ་ཎེ པཱ་ཎེ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, མ་ཧཱ་གུ་ཎེ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ. ས་རཱི་ར་གུ་ཎཱ་ནཾ པ་ན ས་མ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མཱ་ན་ཉྩ མུ་དུ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, ཏི་བྦ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྶ པ་ཉྩ ས་མྦྷཱ་རཱ – པཱ་ཎོ, པཱ་ཎ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ, ཨུ་པ་ཀྐ་མོ, ཏེ་ན མ་ར་ཎ་ནྟི.
ཨ་དི་ནྣ་སྶ ཨཱ་དཱ་ནཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ, པ་ར་སཾ་ཧ་ར་ཎཾ, ཐེ་ཡྻཾ, ཙོ་རི་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་དི་ནྣནྟི པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཡ་ཏྠ པ་རོ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མ་ཀཱ་རི་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ཨ་ད་ཎྜཱ་ར་ཧོ ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཛྫོ ཙ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏེ པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་ཉྙི་ནོ ཏ་དཱ་དཱ་ཡ་ཀ་ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ ཐེ་ཡྻ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ. ཏཾ ཧཱི་ནེ པ་ར་ས་ནྟ་ཀེ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ, པ་ཎཱི་ཏེ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ. ཀ་སྨཱ? ཝ་ཏྠུ་པ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ་ཡ. ཝ་ཏྠུ་ས་མ་ཏྟེ ས་ཏི གུ་ཎཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཀེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ, ཏཾ ཏཾ གུ་ཎཱ་དྷི་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཧཱི་ན་གུ་ཎ་སྶ ས་ནྟ་ཀེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ. ཏ་སྶ པ་ཉྩ ས་མྦྷཱ་རཱ – པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ, པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་ཉྙི་ཏཱ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟཾ, ཨུ་པ་ཀྐ་མོ, ཏེ་ན ཧ་ར་ཎ་ནྟི.
ཀཱ་མེ་སཱུཏི མེ་ཐུ་ན་ས་མཱ་ཙཱ་རེ་སུ. མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་ནྡི་ཏོ ལཱ་མ་ཀཱ་ཙཱ་རོ. ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ པ་ན ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཀཱ་མེ་སུ མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ པུ་རི་སཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ, པི་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ, བྷཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ, བྷ་གི་ནི་ར་ཀྑི་ཏཱ, ཉཱ་ཏི་ར་ཀྑི་ཏཱ, གོ་ཏྟ་ར་ཀྑི་ཏཱ, དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏཱ, སཱ་ར་ཀྑཱ, ས་པ་རི་ད་ཎྜཱ་ཏི མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ་ད་ཡོ ད་ས, དྷ་ན་ཀྐཱི་ཏཱ, ཚ་ནྡ་ཝཱ་སི་ནཱི, བྷོ་ག་ཝཱ་སི་ནཱི, པ་ཊ་ཝཱ་སི་ནཱི, ཨོ་ད་པ་ཏྟ་ཀི་ནཱི, ཨོ་བྷ་ཏ་ཙུ་མྦ་ཊཱ, དཱ་སཱི ཙ, བྷ་རི་ཡཱ ཙ, ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱི ཙ བྷ་རི་ཡཱ ཙ, དྷ་ཛཱ་ཧ་ཊཱ མུ་ཧུ་ཏྟི་ཀཱ་ཏི དྷ་ན་ཀྐཱི་ཏཱ་ད་ཡོ ད་སཱ་ཏི ཝཱི་ས་ཏི ཨི་ཏྠི་ཡོ. ཨི་ཏྠཱི་སུ པ་ན དྭི་ནྣཾ སཱ་ར་ཀྑ་ས་པ་རི་ད་ཎྜཱ་ནཾ ད་ས་ནྣ་ཉྩ དྷ་ན་ཀྐཱི་ཏཱ་དཱི་ན་ནྟི དྭཱ་ད་ས་ནྣཾ ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ཨ་ཉྙེ པུ་རི་སཱ, ཨི་དཾ ཨ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ.
སོ པ་ནེ་ས མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ར་ཧི་ཏེ ཨ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣེ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ. ཏ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྦྷཱ་རཱ – ཨ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཏྠུ, ཏ་སྨིཾ སེ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟཾ, སེ་ཝ་ན་པ་ཡོ་གོ, མ་གྒེ་ན་མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ནྟི.
མུ་སཱཏི ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་སྶ ཨ་ཏྠ་བྷ་ཉྫ་ཀོ ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་གོ, ཀཱ་ཡ་པ་ཡོ་གོ ཝཱ. ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན པ་ན་སྶ པ་ར་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀ་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ. ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – མུ་སཱཏི ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏ་ཙྪཾ ཝ་ཏྠུ. ཝཱ་དོཏི ཏ་སྶ བྷཱུ་ཏ་ཏོ ཏ་ཙྪ་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཾ. ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ པ་ན ཨ་ཏ་ཐཾ ཝ་ཏྠུཾ ཏ་ཐ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཏ་ཐཱ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ. སོ ཡ་མ་ཏྠཾ བྷ་ཉྫ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་པྤ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ. ཨ་པི་ཙ ག་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ན་ཏྠཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟོ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, ས་ཀྑི་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་བྷ་ཉྫ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟོ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ. པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཀ་མྤི ཏེ་ལཾ ཝཱ ས་པྤིཾ ཝཱ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཧ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཨ་ཛྫ གཱ་མེ ཏེ་ལཾ ན་དཱི མ་ཉྙེ ས་ནྡ་ཏཱི’’ཏི པཱུ་ར་ཎ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, ཨ་དི་ཊྛཾ་ཡེ་ཝ པ་ན དི་ཊྛ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ. ཏ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྦྷཱ་རཱ – ཨ་ཏ་ཐཾ ཝ་ཏྠུ, ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཙི་ཏྟཾ, ཏ་ཛྫོ ཝཱ་ཡཱ་མོ, པ་ར་སྶ ཏ་ད་ཏྠ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི.
ཡཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཡ་སྶ ཏཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཏ་སྶ ཧ་ད་ཡེ ཨ་ཏྟ་ནོ པི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ, པ་ར་སྶ ཙ སུ་ཉྙ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏི, སཱ པི་སུ་ཎཱ ཝཱ་ཙཱ. ཡཱ་ཡ པ་ན ཨ་ཏྟཱ་ན་མྤི པ་ར་མྤི ཕ་རུ་སཾ ཀ་རོ་ཏི, ཡཱ ཝཱ་ཙཱ ས་ཡ་མྤི ཕ་རུ་སཱ ནེ་ཝ ཀ་ཎྞ་སུ་ཁཱ ན ཧ་ད་ཡ་སུ་ཁཱ ཝཱ, ཨ་ཡཾ ཕ་རུ་སཱ ཝཱ་ཙཱ. ཡེ་ན ས་མྥཾ པ་ལ་པ་ཏི ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ, སོ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པོ. ཏེ་སཾ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་པི པི་སུ་ཎཱ་ཝཱ་ཙཱ་དི་ནཱ་མ་མེ་ཝ ལ་བྷ་ཏི. སཱ ཨེ་ཝ ཙ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི.
ཏ་ཏྠ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཙི་ཏྟ་སྶ པ་རེ་སཾ ཝཱ བྷེ་དཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ པི་ཡ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ པི་སུ་ཎཱ ཝཱ་ཙཱ. སཱ ཡ་སྶ བྷེ་དཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་པྤ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ, མ་ཧཱ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ. ཏ་སྶཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྦྷཱ་རཱ – བྷི་ནྡི་ཏ་བྦོ པ་རོ, ‘‘ཨི་ཏི ཨི་མེ ནཱ་ནཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི བྷེ་ད་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་ཏཱ ཝཱ ‘‘ཨི་ཏི ཨ་ཧཾ པི་ཡོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ཝི་སྶཱ་སི་ཀོ’’ཏི པི་ཡ་ཀ་མྱ་ཏཱ ཝཱ, ཏ་ཛྫོ ཝཱ་ཡཱ་མོ, ཏ་སྶ ཏ་ད་ཏྠ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི. པ་རེ པ་ན ཨ་བྷི་ནྣེ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷེ་དོ ན་ཏྠི, བྷི་ནྣེ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི.
པ་ར་སྶ མ་མྨ་ཙྪེ་ད་ཀ་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཕ་རུ་ས་ཙེ་ཏ་ནཱ ཕ་རུ་སཱ ཝཱ་ཙཱ. མ་མྨ་ཙྪེ་ད་ཀོ་པི པ་ན པ་ཡོ་གོ ཙི་ཏྟ་ས་ཎྷ་ཏཱ་ཡ ཕ་རུ་སཱ ཝཱ་ཙཱ ན ཧོ་ཏི. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཧི ཀ་དཱ་ཙི པུ་ཏྟ་ཀེ ཨེ་ཝ་མྤི ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཙོ་རཱ ཝོ ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟཱུ’’ཏི. ཨུ་པྤ་ལ་པ་ཏྟ་མྤི ཙ ནེ་སཾ ཨུ་པ་རི པ་ཏ་ནྟཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ ཙ ཀ་དཱ་ཙི ནི་སྶི་ཏ་ཀེ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཀིཾ ཨི་མེ ཨ་ཧི་རི་ཀཱ ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤི་ནོ, ནི་དྡྷ་མ་ཐ ནེ’’ཏི. ཨ་ཐ ཙ ནེ་སཾ ཨཱ་ག་མཱ་དྷི་ག་མ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཙ ཙི་ཏྟ་ས་ཎྷ་ཏཱ་ཡ ཕ་རུ་སཱ ཝཱ་ཙཱ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙ་ན་ས་ཎྷ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཕ་རུ་སཱ ཝཱ་ཙཱ་པི ན ཧོ་ཏི. ན ཧི མཱ་རཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ‘‘ཨི་མཾ སུ་ཁཾ ས་ཡཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཕ་རུ་སཱ ཝཱ་ཙཱ ཧོ་ཏི, ཙི་ཏྟ་ཕ་རུ་ས་ཏཱ་ཡ པ་ནེ་སཱ ཕ་རུ་སཱ ཝཱ་ཙཱ་ཝ. སཱ ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ, ཏ་སྶ ཨ་པྤ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ, མ་ཧཱ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ. ཏ་སྶཱ ཏ་ཡོ ས་མྦྷཱ་རཱ – ཨ་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦོ པ་རོ, ཀུ་པི་ཏ་ཙི་ཏྟཾ, ཨ་ཀྐོ་ས་ནཱ་ཏི.
ཨ་ན་ཏྠ་ཝི་ཉྙཱ་པི་ཀཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པོ. སོ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་མ་ནྡ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, ཨཱ་སེ་ཝ་ན་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ. ཏ་སྶ དྭེ ས་མྦྷཱ་རཱ – བྷཱ་ར་ཏ་ཡུ་དྡྷ་སཱི་ཏཱ་ཧ་ར་ཎཱ་དི་ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཀ་ཐཱ་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པི་ཀ་ཐཱ་ཀ་ཐ་ན་ཉྩཱ་ཏི. པ་རེ པ་ན ཏཾ ཀ་ཐཾ ཨ་ག་ཎྷ་ནྟེ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷེ་དོ ན་ཏྠི, པ་རེ་ན ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པེ ག་ཧི་ཏེ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ, པ་ར་བྷ་ཎྜཱ་བྷི་མུ་ཁཱི ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ནྣི་ནྣ་ཏཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ ཨི་དཾ མ་མ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ར་བྷ་ཎྜཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ ཙ. ཏ་སྶ དྭེ ས་མྦྷཱ་རཱ – པ་ར་བྷ་ཎྜཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཎཱ་མ་ན་ཉྩཱ་ཏི. པ་ར་བྷ་ཎྜ་ཝ་ཏྠུ་ཀེ ཧི ལོ་བྷེ ཨུ་པྤ་ནྣེ་པི ན ཏཱ་ཝ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷེ་དོ ཧོ་ཏི, ཡཱ་ཝ ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ ཨི་དཾ མ་མ་སྶཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ན པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏི.
ཧི་ཏ་སུ་ཁཾ བྱཱ་པཱ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི བྱཱ་པཱ་དོ. སོ པ་ར་ཝི་ནཱ་སཱ་ཡ མ་ནོ་པ་དོ་ས་ལ་ཀྑ་ཎོ, ཕ་རུ་སཱ ཝཱ་ཙཱ ཝི་ཡ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ ཙ. ཏ་སྶ དྭེ ས་མྦྷཱ་རཱ – པ་ར་ས་ཏྟོ ཙ, ཏ་སྶ ཙ ཝི་ནཱ་ས་ཙི་ནྟཱ་ཏི. པ་ར་ས་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་ཀེ ཧི ཀོ་དྷེ ཨུ་པྤ་ནྣེ་པི ན ཏཱ་ཝ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷེ་དོ ཧོ་ཏི, ཡཱ་ཝ ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ ཨུ་ཙྪི་ཛྫེ་ཡྻ ཝི་ན་སྶེ་ཡྻཱ’’ཏི ཏ་སྶ ཝི་ནཱ་སཾ ན ཙི་ནྟེ་ཏི.
ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩ་ག་ཧ་ཎཱ་བྷཱ་ཝེ་ན མི་ཙྪཱ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི. སཱ ‘‘ན་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ, ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པོ ཝི་ཡ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ, མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ ཙ. ཨ་པི་ཙ ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ, ནི་ཡ་ཏཱ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ. ཏ་སྶཱ དྭེ ས་མྦྷཱ་རཱ – ཝ་ཏྠུ་ནོ ཙ ག་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་ར་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏཱ, ཡ་ཐཱ ཙ ཏཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་སྶཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ནྟི. ཏ་ཏྠ ན་ཏྠི་ཀཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཨ་ཀི་རི་ཡ་དི་ཊྛཱི་ཧི ཨེ་ཝ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷེ་དོ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་དི་ཊྛཱི་ཧི.
ཨི་མེ་སཾ པ་ན ད་ས་ནྣཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཏོ, ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ, ཝེ་ད་ནཱ་ཏོ, མཱུ་ལ་ཏོ་ཏི པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཏོཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཧི ས་ཏྟ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་དྷ་མྨཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ.
ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོཏི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཙཱ་ཏི ཨི་མེ ཨ་ཊྛ ཀ་མྨ་པ་ཐཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ནོ མཱུ་ལཱ་ནི. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་བྱཱ་པཱ་དཱ ཀ་མྨ་པ་ཐཱ ཙེ་ཝ མཱུ་ལཱ་ནི ཙ. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཧི མཱུ་ལཾ པ་ཏྭཱ ལོ་བྷོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ ཧོ་ཏི, བྱཱ་པཱ་དོ དོ་སོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ.
ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎོ. ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ. མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ ཕོ་ཊྛ་བྦ་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎོ, ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎོ་ཏི་པི ཨེ་ཀེ. མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎོ ཝཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎོ ཝཱ. ཏ་ཐཱ པི་སུ་ཎཱ ཝཱ་ཙཱ. ཕ་རུ་སཱ ཝཱ་ཙཱ ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཝ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པོ དི་ཊྛ་སུ་ཏ་མུ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎོ ཝཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎོ ཝཱ. ཏ་ཐཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ. བྱཱ་པཱ་དོ ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎོ་ཝ. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཝ.
ཝེ་ད་ནཱ་ཏོཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནོ ཧོ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི རཱ་ཛཱ་ནོ ཙོ་རཾ དི་སྭཱ ཧ་ས་མཱ་ནཱ་པི ‘‘ག་ཙྪ་ཐ བྷ་ཎེ, མཱ་རེ་ཐ ན’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ པ་ན ནེ་སཾ དུ་ཀྑ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ ཏི་ཝེ་ད་ནཾ. ཏ་ཉྷི པ་ར་བྷ་ཎྜཾ དི་སྭཱ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛ་སྶ ག་ཎྷ་ཏོ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཾ ཧོ་ཏི, བྷཱི་ཏ་ཏ་སི་ཏ་སྶ ག་ཎྷ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཾ, ཏ་ཐཱ ཝི་པཱ་ཀ་ནི་སྶ་ནྡ་ཕ་ལཱ་ནི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ. ག་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏ་སྶ པ་ན ག་ཎྷ་ཏོ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཾ ཧོ་ཏི. མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ སུ་ཁ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན དྭི་ཝེ་ད་ནོ, ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙི་ཏྟེ པ་ན མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝེ་ད་ནོ ན ཧོ་ཏི. མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཏི་ཝེ་ད་ནོ, ཏ་ཐཱ པི་སུ་ཎཱ ཝཱ་ཙཱ. ཕ་རུ་སཱ ཝཱ་ཙཱ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ. ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པོ ཏི་ཝེ་ད་ནོ. པ་རེ་སུ ཧི སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ དེ་ནྟེ་སུ ཙེ་ལཱ་དཱི་ནི ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟེ་སུ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛ་སྶ སཱི་ཏཱ་ཧ་ར་ཎ་བྷཱ་ར་ཏ་ཡུ་དྡྷཱ་དཱི་ནི ཀ་ཐ་ན་ཀཱ་ལེ སོ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནོ ཧོ་ཏི, པ་ཋ་མཾ དི་ནྣ་ཝེ་ཏ་ནེ་ན ཨེ་ཀེ་ན པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ནི་ར་ཝ་སེ་སཾ ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀཾ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མི ནུ ཁོ, ནོ’’ཏི དོ་མ་ན་སྶི་ཏ་སྶ ཀ་ཐ་ན་ཀཱ་ལེ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནོ ཧོ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སྶ ཀ་ཐ་ཡ་ཏོ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནོ ཧོ་ཏི. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ སུ་ཁ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན དྭི་ཝེ་ད་ནཱ, ཏ་ཐཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི. བྱཱ་པཱ་དོ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནོ.
མཱུ་ལ་ཏོཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ དོ་ས་མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན དྭི་མཱུ་ལ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ དོ་ས་མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ལོ་བྷ་མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཝཱ, མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ ལོ་བྷ་མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན, མུ་སཱ་ཝཱ་དོ དོ་ས་མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ལོ་བྷ་མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཝཱ. ཏ་ཐཱ པི་སུ་ཎཱ ཝཱ་ཙཱ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པོ ཙ. ཕ་རུ་སཱ ཝཱ་ཙཱ དོ་ས་མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་མཱུ་ལཱ, ཏ་ཐཱ བྱཱ་པཱ་དོ. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ལོ་བྷ་མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན དྭི་མཱུ་ལཱ་ཏི.
ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི པ་ན ཝི་ར་ཏི་ཡོ, ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡོ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ ད་ས ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ ནཱ་མ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཏཱ་ཡ ཝི་ར་མ་ནྟི, ས་ཡཾ ཝཱ ཝི་ར་མ་ཏི, ཝི་ར་མ་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏ་ནྟི ཝི་ར་ཏི. ཡཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ར་ཏི, སཱ པ་བྷེ་ད་ཏོ ཏི་ཝི་དྷཱ ཧོ་ཏི ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ར་ཏི ས་མཱ་དཱ་ན་ཝི་ར་ཏི ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ར་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ས་མཱ་དི་ནྣ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ཏི་ཝ་ཡ་བཱ་ཧུ་ས་ཙྩཱ་དཱི་ནི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ས་མྤ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཝི་ར་ཏི ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ར་ཏི ནཱ་མ. ས་མཱ་དི་ནྣ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ པ་ན སི་ཀྑཱ་པ་ད་ས་མཱ་དཱ་ནེ ཙ ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏ་མྤི པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཝི་ར་ཏི ས་མཱ་དཱ་ན་ཝི་ར་ཏི ནཱ་མ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ པ་ན ཝི་ར་ཏི ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ར་ཏི ནཱ་མ, ཡ་སྶཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ‘‘པཱ་ཎཾ གྷཱ་ཏེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཙི་ཏྟ་མྤི ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨི་མེ་སཾ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཏོ, ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ, ཝེ་ད་ནཱ་ཏོ, མཱུ་ལ་ཏོ་ཏི པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཏོཏི ཨེ་ཏེ་སུ་པི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟ ཙེ་ཏ་ནཱ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི ཝི་ར་ཏི་ཡོ་པི, ཨ་ནྟེ ཏ་ཡོ ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཝ.
ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོཏི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟ ཀ་མྨ་པ་ཐཱ ཨེ་ཝ, ནོ མཱུ་ལཱ་ནི, ཨ་ནྟེ ཏ་ཡོ ཀ་མྨ་པ་ཐཱ ཙེ་ཝ མཱུ་ལཱ་ནི ཙ. ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཧི མཱུ་ལཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ལོ་བྷོ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཨ་བྱཱ་པཱ་དོ ཨ་དོ་སོ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཨ་མོ་ཧོ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ.
ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནེ་ཝ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི. ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧི ཝེ་ར་མ་ཎཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ན ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་པེ་ཏེ ཀ་མྨ་པ་ཐཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནི དུ་སྶཱི་ལྱཱ་ནི པ་ཛ་ཧ་ནྟཱི་ཏི.
ཝེ་ད་ནཱ་ཏོཏི ས་བྦེ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ ཝཱ ཧོ་ནྟི མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝེ་ད་ནཱ ཝཱ. ཀུ་ས་ལཾ པ་ཏྭཱ ཧི དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི.
མཱུ་ལ་ཏོཏི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ ཨ་ལོ་བྷ་ཨ་དོ་ས་ཨ་མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཏི་མཱུ་ལཱ ཧོ་ནྟི. ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ ཨ་ལོ་བྷཱ་དོ་ས་ཝ་སེ་ན དྭི་མཱུ་ལཱ. ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ ཨ་དོ་ས་ཨ་མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན དྭི་མཱུ་ལཱ. ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ ཨ་དོ་ས་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་མཱུ་ལཱ. ཨ་ལོ་བྷོ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ མཱུ་ལཾ ན ཧོ་ཏི. ཨ་བྱཱ་པཱ་དེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཨ་ལོ་བྷཱ་དོ་ས་ཝ་སེ་ན དྭི་མཱུ་ལཱ་ཝཱ་ཏི.
ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤༡. ཨེ་ཝཾ ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ན སཱི་ལཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཾ སཾ་ཝ་ར་ཊྛེ་ན སཱི་ལཾ, ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཊྛེ་ན སཱི་ལནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཾ སཾ་ཝ་ར་ཏི ན ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནེ་ཀྑ་མྨཾ སཱི་ལ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཙྩ་ཏྟ་ཏྠེ ཝཱ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ནེ་ཀྑ་མྨ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ནེ་ཀྑ་མྨ་ཨ་བྱཱ་པཱ་དེ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ སེ་སཾ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ནྟེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ་ཡེ་ཝ ད་སྶི་ཏོ.
ཨེ་ཝཾ སཾ་ཝ་ར་ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ན སཱི་ལཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ དྭི་ནྣཾ པ་བྷེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ སཱི་ལནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ ཙ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ སཱི་ལཾ, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི སཱི་ལཾ, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཙེ་ཏ་ནཱ སཱི་ལཾ, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ སཾ་ཝ་རོ སཱི་ལཾ, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ སཱི་ལ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. པ་ཧཱ་ནནྟི ཙ ཀོ་ཙི དྷ་མྨོ ནཱ་མ ན་ཏྠི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟ་ཏོ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏཾ ཏཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཀུ་ས་ལ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ, ཏ་སྨཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ་ས་མོ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན སཱི་ལ་ན་ཊྛེ་ན སཱི་ལ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཝ་སེ་ན ཏ་སྶ ཏ་སྶ སཾ་ཝ་ར་ཝ་སེ་ན ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཏཾ ཏཾ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ན ཙ ཙེ་ཏ་སོ པ་ཝ་ཏྟི་ས་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ.
ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཧཱ་ན་མྤི དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝ. ཀ་ཐཾ? པ་ཧཱི་ཡ་ཏེ ཨ་ནེ་ན པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑོ, པ་ཛ་ཧ་ཏི ཝཱ ཏཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ནྟི པ་ཧཱ་ནཾ. ཀིཾ ཏཾ? ས་བྦེ་པི ཀུ་ས་ལཱ ཁ་ནྡྷཱ. ཨ་ཉྙེ པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ‘‘ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དཱི་སུ་པི ‘ཝེ་ར་མ་ཎཱི སཱི་ལ’ནྟི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀུ་ས་ལེ་སུ་པི ནི་ཡ་ཏ་ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་ར་ཏི ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ན ཏ་ཐཱ ཨི་དྷཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མི་མེ་ཧི པ་ཧཱ་ནཱ་དཱི་ཧི པ་ཉྩ་ཧི པ་དེ་ཧི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ པ་རི་ཡ་ནྟཱ་པ་རི་ཡ་ནྟ་སཱི་ལ་དྭ་ཡེ ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟ་སཱི་ལ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ ཧི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི སཱི་ལཱ་ནི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི…པེ… ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ནྟོ སི་ཀྑ་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱིཏི ‘‘སཾ་ཝ་རོ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི (པ་རི. ༣༦༦) ཙ ‘‘ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཏྠཱ་ནི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀུ་ས་ལཱ་ནི སཱི་ལཱ་ནི ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ནི་སཾ་སཱ་ནཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༡; ༡༡.༡) ཙ ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ‘‘ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ པཱ་མོ་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི (པ་རི. ༣༦༦) ཙ ‘‘ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ པཱ་མོ་ཛྫཾ ཛཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༧༤) ཙ ཝ་ཙ་ན་ཏོ པཱ་མོ་ཛྫཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ‘‘པཱ་མོ་ཛྫཾ པཱི་ཏ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི (པ་རི. ༣༦༦) ཙ ‘‘པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༢༦; སཾ. ནི. ༥.༣༧༦; དཱི. ནི. ༣.༣༢༢) ཙ ཝ་ཙ་ན་ཏོ པཱི་ཏི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ‘‘པཱི་ཏི པ་སྶ་དྡྷ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི (པ་རི. ༣༦༦) ཙ ‘‘པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༢༦; སཾ. ནི. ༥.༣༧༦; དཱི. ནི. ༣.༣༢༢) ཙ ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ‘‘པ་སྶ་དྡྷི སུ་ཁ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི (པ་རི. ༣༦༦) ཙ ‘‘པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དེ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༢༦; སཾ. ནི. ༥.༣༧༦; དཱི. ནི. ༣.༣༢༢) ཙ ཝ་ཙ་ན་ཏོ སོ་མ་ན་སྶཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ སུ་ཁ་ཉྷི སོ་མ་ན་སྶ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡཱཏི བྷུ་སཱ སེ་ཝ་ནཱ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ. ཀ་སྶ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ? ཨ་ན་ནྟ་རཾ སོ་མ་ན་སྶ་ཝ་ཙ་ནེ་ན སུ་ཁ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ སུ་ཁཾ སི་དྡྷཾ. ‘‘སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༢༦; སཾ. ནི. ༥.༣༧༦; དཱི. ནི. ༣.༣༢༢) ཙ ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏེ་ན སུ་ཁེ་ན ས་མཱ་དྷི སི་དྡྷོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སི་དྡྷ་སྶ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ. ཏ་སྶ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, པ་གུ་ཎ་བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཝུ་དྡྷི་ཡཱ. བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་མྨཱ་ཡཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ས་མཱ་དྷི་སྶ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་དི་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཧུ་ཏྭཱ ས་མཱ་དྷི་སྶ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་སཱ་དྷ་ནེ་ན ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་དི་ཀ་སྶ ས་མཱ་དྷི་ས་མྦྷཱ་ར་སྶ སཱ་དྷ་ནེ་ན པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཨི་མེ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ས་མུ་དཱ་ནེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༡༩༢) ཝི་ཡ ཧི ཨེ་ཏྠ ས་མྦྷཱ་ར་ཏྠོ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ས་དྡོ. ‘‘ར་ཐོ སཱི་ལ་པ་རི་ཀྑཱ་རོ, ཛྷཱ་ན་ཀྑོ ཙ་ཀྐ་ཝཱི་རི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༣.༥༤) པ་ན ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཏྠོ. ‘‘ས་ཏྟ་ཧི ན་ག་ར་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ཧི སུ་པ་རི་ཀྑ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༧.༦༧) པ་རི་ཝཱ་ར་ཏྠོ. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ས་མྦྷཱ་ར་ཏྠོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མྦྷཱ་ར་ཏྠོ ཙ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ་ཏི. མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཕ་སྶཱ་དི་དྷ་མྨ་ས་མྤ་ཏྟི་སཱ་དྷ་ནེ་ན པ་རི་ཝཱ་རཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ས་མཱ་དྷི་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཙ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་པཱ་པ་ནེ་ན ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་པཱ་པ་ནེ་ན ཙ པ་རི་པུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ སཱི་ལཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ན ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་པཱུ་རཾ ས་མཱ་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཛཱ་ནཾ པ་སྶཾ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ནི་བྦི་ནྡཾ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི, ཝི་རཱ་གཱ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༧༣; དཱི. ནི. ༣.༣༥༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ སཱི་ལ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནི ས་མཱ་དྷི་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཱ་དཱི་ནི ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཧི ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ཏ་སྶཱ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ད་སྶི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨི་ཉྷི ཨ་སི་དྡྷེ ནི་བྦི་དཱ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི. ཏཱ་ནི པ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནེ་ཝ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧོ.
ཨེ་ཝཾ ཨ་མ་ཏ་མ་ཧཱ་ནི་བྦཱ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ སཱི་ལ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ སཱི་ལ་སྶ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝཾ ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀཱ ཙ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སི་ཀྑཱ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ སཱི་ལཱ་ནཾ སཾ་ཝ་ར་པཱ་རི་སུ་དྡྷི ཨ་དྷི་སཱི་ལནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སཾ་ཝ་རོ་ཡེ་ཝ པཱ་རི་སུ་དྡྷི སཾ་ཝ་ར་པཱ་རི་སུ་དྡྷི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏཱ་ནཾ སཱི་ལཱ་ནཾ སཾ་ཝ་ར་པཱ་རི་སུ་དྡྷི ཝི་ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ སེ་ས་སཱི་ལ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཾ སཱི་ལ་ནྟི ཨ་དྷི་སཱི་ལནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཾ་ཝ་ར་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཋི་ཏཾ ཙི་ཏྟནྟི ཨེ་དི་སཱ་ཡ སཱི་ལ་སཾ་ཝ་ར་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཡཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ སུ་ཊྛུ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ ན ཝི་ཀྑེ་པཾ ག་ཙྪ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ་ཡེ་ཝ པཱ་རི་སུ་དྡྷི ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི. སོ ས་བྦ་མ་ལ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡོ ས་མཱ་དྷི སེ་ས་ས་མཱ་དྷི་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཙི་ཏྟ་སཱི་སེ་ན ཧེ་ཏྠ ས་མཱ་དྷི ནི་དྡི་ཊྛོ. སཾ་ཝ་ར་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ས་མྨཱ པ་སྶ་ཏཱིཏི པ་རི་སུ་དྡྷཾ སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རཾ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཙ ས་མྨཱ པ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ ས་མཱ་དྷིཾ ས་མྨཱ པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཙ་སྶ ད་སྶ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷི ད་སྶ་ན་པཱ་རི་སུ་དྡྷི. སཱ་ཡེ་ཝ སེ་ས་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡོ ཏ་ཏྠཱཏི ཡོ ཏ་ཏྠ སཾ་ཝ་ར་ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ད་སྶ་ནེ་སུ. སཾ་ཝ་ར་ཊྛོཏི སཾ་ཝ་ར་བྷཱ་ཝོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཊྛ་ད་སྶ་ན་ཊྛཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་དྷི་སཱི་ལ་མེ་ཝ སི་ཀྑཱ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ. ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏ་རཱ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨེ་ཝཾ ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ་ཡོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་སཾ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཀྐ་མཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་མཱ ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ་ཡོ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟོ སི་ཀྑ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – པ་ཙྩེ་ཀཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏུཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟོ་པི སི་ཀྑ་ཏི ནཱ་མ, ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ནཱ་མ སི་ཀྑཱ’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟོ་པི སི་ཀྑ་ཏི ནཱ་མ, ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་སྶ་ནྟོ་པི སི་ཀྑ་ཏི ནཱ་མ, པ་སྶི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ་པི སི་ཀྑ་ཏི ནཱ་མ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཙ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ནྟོ་པི སི་ཀྑ་ཏི ནཱ་མ, ཏཾ་ཏཾ་སི་ཀྑཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་དྡྷཱ་ཝཱི་རི་ཡ་ས་ཏི་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཧི ས་ཀ་ས་ཀ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟོ་པི སི་ཀྑ་ཏི ནཱ་མ, ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ་བྷི་ཛཱ་ན་ནཱ་དི་ཀཱ་ལེ་པི ཏཾ ཏཾ ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཏི་སྶོ་པི སི་ཀྑཱ་ཡོ སི་ཀྑ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི. པུ་ན པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནེ་ཝ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ སུ་ཊྛུ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་དི་ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཏཱ་ནི པ་དཱ་ནི ཡུ་ཛྫ་ནྟེ་ཝ. ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ན ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ་ནི ཝི་ཡ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི.
༤༢. སཾ་ཝ་ར་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ས་མྨཱ པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ས་མྨཱ པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ པ་ན ཝ་ཙ་ན་དྭ་ཡཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ, དུ་ཏི་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ན ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟོ སི་ཀྑ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ ཝ་ཙ་ནེ་སུ ཨ་ར་ཧ་ཏོ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཨ་སེ་ཀྑ་སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘སི་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནྟོ སི་ཀྑ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ན མ་གྒ་ཀྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི.
སཱི་ལ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.