༣. ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༣. ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་སེ ཨཱ་དི་ཏོ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ད་ས་ཀཱ ས་མཱ་དྷི་པྤ་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཀོ ས་མཱ་དྷཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱཏི ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་ཀྑེ་པཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་གྒཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཀ་གྒོ, ཨེ་ཀ་གྒ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ. སཱ པ་ན ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ཙི་ཏྟ་སྶ, ན ས་ཏྟ་སྶཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཙི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཀེ ལོ་ཀི་ཡོཏི ལོ་ཀོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ལུ་ཛྫ་ན་པ་ལུ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན ཝ་ཊྚཾ, ཏ་སྨིཾ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན ལོ་ཀེ ནི་ཡུ་ཏྟོ་ཏི ལོ་ཀི་ཡོ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོཏི ཨུ་ཏྟི་ཎྞོ་ཏི ཨུ་ཏྟ་རོ, ལོ་ཀེ ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན ལོ་ཀ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རོ་ཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ. ཏི་ཀེ ས་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཙ སོ ས་ཝི་ཙཱ་རོ ཙཱ་ཏི ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་རོ. ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རེ་སུ ཝི་ཙཱ་རོ་ཝ མ་ཏྟཱ པ་མཱ་ཎཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟོ, ཝི་ཙཱ་ར་ཏོ ཨུ་ཏྠ་རི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྤ་ཡོ་གཾ ན ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཙ སོ ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟོ. ཏཱི་སུ་པི ཝི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ་པི པ་ཋ་ནྟི. ཙ་ཏུ་ཀྐ་པ་ཉྩ་ཀཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ. ཚ་ཀྐེ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ས་ཏི་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི, པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ན་མྷི་ཡེ་ཝ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ ས་ཏཱི་ཏི་པི ཨ་ནུ་སྶ་ཏི, བུ་དྡྷཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི བཨུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི. ཨ་ར་ཧ་ཏཱ་དི་བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྶཱ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡཱ ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཝི་ཀྑེ་པ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ཝི་ཀྑེ་པོ་ཏི ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ. དྷ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་སྶ་ཏི. སྭཱ་ཀྑཱ་ཏ་ཏཱ་དི་དྷ་མྨ་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་ངྒྷཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི ས་ངྒྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི. སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་ཏཱ་དི་ས་ངྒྷ་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. སཱི་ལཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི སཱི་ལཱ་ནུ་སྶ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཁ་ཎྜ་ཏཱ་དི་སཱི་ལ་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཙཱ་གཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི ཙཱ་གཱ་ནུ་སྶ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ མུ་ཏྟ་ཙཱ་ག་ཏཱ་དི་ཙཱ་ག་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་སྶ་ཏི. དེ་ཝ་ཏཱ ས་ཀྑི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དྡྷཱ་དི་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.
ས་ཏྟ་ཀེ ས་མཱ་དྷི་ཀུ་ས་ལ་ཏཱཏི ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་དེ ས་མཱ་དྷི་མྷི ‘‘ཨ་ཡ་མེ་ཝཾ་ཝི་དྷོ ས་མཱ་དྷི, ཨ་ཡ་མེ་ཝཾ་ཝི་དྷོ ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི ཚེ་ཀ་བྷཱ་ཝོ. ས་མཱ་དྷི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་མཱ་དྷི་ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཝི་དྷཱ་ནེ་པི ཚེ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ས་མཱ་དྷི་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ.
ས་མཱ་དྷི་སྶ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལ་ཏཱཏི ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་སྶ ས་མཱ་དྷི་སྶ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནེ ཚེ་ཀ་བྷཱ་ཝོ. ཨེ་ཏེ་ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སི་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི.
ས་མཱ་དྷི་སྶ ཋི་ཏི་ཀུ་ས་ལ་ཏཱཏི ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ས་མཱ་དྷི་སྶ ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ཋ་པ་ནེ ཚེ་ཀ་བྷཱ་ཝོ. ཨེ་ཏེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སི་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ནི་མི་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ་སྶ པུ་ན ཏེ ཨཱ་ཀཱ་རེ ས་མྤཱ་ད་ཡ་ཏོ ཨ་པྤ་ནཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན ཙི་ར་ཊྛཱ་ནཾ. ཙི་ར་ཊྛཱ་ནཾ པ་ན ས་མཱ་དྷི་པ་རི་པ་ནྠཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ སུ་ཝི་སོ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཡོ ཧི བྷི་ཀྑུ ཀཱ་མཱ་དཱི་ན་ཝ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཾ ན སུ་ཊྛུ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ, ཀཱ་ཡ་པ་སྶ་དྡྷི་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་དུ་ཊྛུ་ལླཾ ན སུ་པྤ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ, ཨཱ་ར་མྦྷ་དྷཱ་ཏུ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ན སུ་ཊྛུ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ, ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ན སུ་ཊྛུ ས་མཱུ་ཧ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ, ཨ་ཉྙེ་པི ས་མཱ་དྷི་པ་རི་པ་ནྠེ དྷ་མྨེ ན སུ་ཊྛུ ཝི་སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, སོ ཨ་ཝི་སོ་དྷི་ཏཾ ཨཱ་ས་ཡཾ པ་ཝི་ཊྛ་བྷ་མ་རོ ཝི་ཡ, ཨ་སུ་དྡྷཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛ་རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ ཙ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ནི་ཀྑ་མ་ཏི. ཡོ པ་ན ས་མཱ་དྷི་པ་རི་པ་ནྠེ དྷ་མྨེ སུ་ཊྛུ ཝི་སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, སོ སུ་ཝི་སོ་དྷི་ཏཾ ཨཱ་ས་ཡཾ པ་ཝི་ཊྛ་བྷ་མ་རོ ཝི་ཡ, སུ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛ་རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ ཙ ས་ཀ་ལ་མྤི དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
‘‘ཀཱ་མེ་སུ ཚ་ནྡཾ པ་ཊི་གྷཾ ཝི་ནོ་ད་ཡེ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཐཱི་ནཾ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་པ་ཉྩ་མཾ;
ཝི་ཝེ་ཀ་པཱ་མོ་ཛྫ་ཀ་རེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ, རཱ་ཛཱ་ཝ སུ་དྡྷ་ནྟ་ག་ཏོ ཏ་ཧིཾ ར་མེ’’ཏི .
ཏ་སྨཱ ‘‘ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་མེ་ན པཱ་རི་པ་ནྠི་ཀ་དྷ་མྨེ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏཾ ཝི་དྷིཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀ་ར་ཎེ ཚེ་ཀ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ས་མཱ་དྷི་སྶ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལ་ཏཱཏི ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ནེ་ན ས་མཱ་དྷི་སྶ ཝུ་ཊྛཱ་ནེ ཚེ་ཀ་བྷཱ་ཝོ. ‘‘ཡ་སྶ ཧི དྷ་མྨཾ པུ་རི་སོ ཝི་ཛ་ཉྙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༡.༡༠.༡༥༢) ཝི་ཡ ནི་སྶ་ཀྐ་ཏྠེ ཝཱ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི. ཨེ་ཏེ་ན ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སི་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི.
ས་མཱ་དྷི་སྶ ཀ་ལླ་ཏཱ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱཏི ཨ་གི་ལཱ་ན་བྷཱ་ཝོ ཨ་རོ་ག་བྷཱ་ཝོ ཀ་ལླ་ཏཱ. གི་ལཱ་ནོ ཧི ཨ་ཀ་ལླ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་ན་ཡེ་པི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཀ་ལླ་ཀོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༥༡). ཨ་ན་ངྒ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠ་སུ་ཏྟེ་སུ (མ. ནི. ༡.༥༧ ཨཱ་ད་ཡོ, ༧༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ནཾ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨི་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ནཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝི་ག་མེ་ན ཙ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨ་གི་ལཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ ཚེ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཀ་ལླ་ཏཱ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ, ཀི་ལེ་ས་གེ་ལ་ཉྙ་ར་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝེ ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཀ་ལླ་ཏཱཏི ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏྟཱ ཀ་ལླ་ཝ་ཙ་ན་སྶ. ‘‘ཡཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཀ་ལླ་ཏཱ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༡༦༢) ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀ་ལླ་ཙི་ཏྟཾ མུ་དུ་ཙི་ཏྟཾ ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཙི་ཏྟ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༡.༢༩༨; མ. ནི. ༢.༣༩༥; མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦) ཙ. ཨེ་ཏྠ ཀ་ལླ་ས་དྡོ ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ ཀ་སི་ཎཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཀ་སི་ཎ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ ཀ་སི་ཎཱ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ ཛྷཱ་ནུ་ཀྐ་ནྟི་ཀ་ཏོ ཀ་སི་ཎུ་ཀྐ་ནྟི་ཀ་ཏོ ཛྷཱ་ན་ཀ་སི་ཎུ་ཀྐ་ནྟི་ཀ་ཏོ ཨ་ངྒ་ས་ངྐ་ནྟི་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྐ་ནྟི་ཏོ ཨ་ངྒཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྐ་ནྟི་ཏོ ཨ་ངྒ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཏོ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཙུ་དྡ་ས་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི, ཨ་ངྒཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཏོ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཧ པ་ཉྩ་ད་ས་ཧི ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཙི་ཏྟ་པ་རི་ད་མ་ནེ་ན ས་མཱ་དྷི་སྶ ཀ་མྨ་ཉྙ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ས་མཱ་དྷི་སྶ གོ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཏཱཏི ས་མཱ་དྷི་སྶ གོ་ཙ་རེ་སུ ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཏཾ ཏཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཏེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཚེ་ཀ་བྷཱ་ཝོ. ཨེ་ཏེ་ན ཀ་སི་ཎཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝ་སི་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ དི་སཱ་བྷཱ་གེ ཀ་སི་ཎ་ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ཕུ་ཊྛ་སྶ ཀ་སི་ཎ་སྶ ཙི་ར་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ས་མཱ་དྷི་སྶ གོ་ཙ་རེ་སུ ཚེ་ཀ་བྷཱ་ཝོ.
ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཏཱཏི ཨེ་ཀ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཧེ་ཊྛཱ་ཧེ་ཊྛཱ་ས་མཱ་དྷིཾ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི་ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ན་ཡ་ནེ་ན ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་ར་ཎེ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མ་ནེ ཚེ་ཀ་བྷཱ་ཝོ. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཉྷི ཝ་སི་པྤ་ཏྟཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ, ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ད་ཡོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཀུ་ས་ལ་ཏཱ ནཱ་མ པ་ཉྙཱ, སཱ ས་མཱ་དྷི ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་མཱ་དྷི་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་པ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་ཝི་དྷོ ས་མཱ་དྷི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཀེ་ཙི པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ‘‘ས་མཱ་དྷི་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཏི ཡེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཙི་ཏྟཾ ན ཝི་ཀྑི་པ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལ་ཏཱ. ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཏི ཡེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལ་ཏཱ. ཋི་ཏི་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཏི ཡེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཨ་པྤི་ཏོ ས་མཱ་དྷི ན ཝི་ཀྑི་པ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལ་ཏཱ. ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ, ཨ་ངྒ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཏཱི་སུ ཛྷཱ་ནེ་སུ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ, ཝི་ཀྑེ་པ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཝི་ས་ཡཱ་དྷི་མ་ཏྟེ་སུ, ས་ཙྪ་ནྡ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་རི་ཡ་ནྟ་ཀཱ་ལེ ཙ ཨ་ཝ་སཱ་ན་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཀཱ་ལེ ཙ. ཀ་ལླ་ཏཱ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཏི ཙི་ཏྟ་ཕཱ་སུ་ཏཱ་ཡ ས་རཱི་ར་ཕཱ་སུ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཕཱ་སུ་ཏཱ་ཡ སེ་ནཱ་ས་ན་ཕཱ་སུ་ཏཱ་ཡ པུ་གྒ་ལ་ཕཱ་སུ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཀ་ལླ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. གོ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀཱ་ཏུཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, དི་སཱ་ཕ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏུཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཝ་ཌྜྷེ་ཏུཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་མྨཱ མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་ར་ཏི ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏི, ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཝ་སི་པྤ་ཏྟེ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི་ཛྷཱ་ནེ་སུ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སུ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ ཙ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི.
ཨ་ཊྛ་ཀཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. ན་ཝ་ཀེ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རོཏི ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ? ཧེ་ཊྛ་ཏོ བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་ཏོ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛེ དེ་ཝེ ཨ་ནྟོ་ཀ་རི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༡༢༨༩) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟེ་སུ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨེ་སུ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ – རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏཾ རཱུ་པཾ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཏི, ན ཀཱ་མོ་ཏི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རོ. རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ་པི ཧི རཱུ་པ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཡ་མ. ༡.ཁ་ནྡྷ་ཡ་མ་ཀ.༢) ཝི་ཡ. སོ པ་ན བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫ་བྲ་ཧྨ་པུ་རོ་ཧི་ཏ་མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ པ་རི་ཏྟཱ་བྷ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་བྷ་ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ་ནཾ པ་རི་ཏྟ་སུ་བྷ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་སུ་བྷ་སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱ་ནཾ ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟ་ཝེ་ཧ་པྥ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཧཱ་ཏ་པྤ་སུ་ད་སྶ་སུ་ད་སྶཱི་ཨ་ཀ་ནི་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷོ པ་དེ་སོ. སོ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ངྑཱ་ཏོ པ་དེ་སོ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘རཱུ་པ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨིཾ རཱུ་པེ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རོ. རཱུ་པ་བྷ་ཝོ ཝཱ རཱུ་པཾ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ཨེ་སོ ས་མཱ་དྷི ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ་པི ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཏི, ཡ་ཐཱ པ་ན ས་ངྒཱ་མེ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ནཱ་གོ ན་ག་རེ ཙ་ར་ནྟོ་པི ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཐ་ལ་ཙ་རཱ ཛ་ལ་ཙ་རཱ ཙ པཱ་ཎི་ནོ ཨ་ཐ་ལེ ཨ་ཛ་ལེ ཙ ཋི་ཏཱ་པི ཐ་ལ་ཙ་རཱ ཛ་ལ་ཙ་རཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ནྟོ་པི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨ་པི་ཙ རཱུ་པ་བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ རཱུ་པེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨ་ཝ་ཙཱ་རེ་ཏཱི་ཏི་པི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རོ. ཧཱི་ནོཏི ལཱ་མ་ཀོ. ཧཱི་ནུ་ཏྟ་མཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷ་ཝོ མ་ཛ྄ཛྷོ. མ་ཛ྄ཛྷི་མོ་ཏི་པི པཱ་ཋོ, སོ་ཡེ་ཝ་ཏྠོ. པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ནཱི་ཏོ པ་ཎཱི་ཏོ, ཨུ་ཏྟ་མོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ པ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་སྶ ཧི ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀྑ་ཎེ ཚ་ནྡོ ཝཱ ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝཱ ཝཱི་མཾ་སཱ ཝཱ, སོ ཧཱི་ནོ ནཱ་མ. ཡ་སྶ ཏེ དྷ་མྨཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ, སོ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ. ཡ་སྶ པ་ཎཱི་ཏཱ, སོ པ་ཎཱི་ཏོ. ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་མ་ཏྟོ ཝཱ ཧཱི་ནོ, ནཱ་ཏི་སུ་བྷཱ་ཝི་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ, ཨ་ཏི་སུ་བྷཱ་ཝི་ཏོ ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ པ་ཎཱི་ཏོ. ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རོ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
སུ་ཉྙ་ཏོ ས་མཱ་དྷཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ དུ་ཀྑཱ ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝི་པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་གྒ་ཝུ་ཊྛཱ་ནེ ཛཱ་ཏེ ཡ་སྨཱ སཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ཝི་ར་ཧི་ཏེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ སུ་ཉྙ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ སུ་ཉྙ་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏཱ་ཡ སི་དྡྷོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི སུ་ཉྙ་ཏོ ས་མཱ་དྷི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, སུ་ཉྙ་ཏ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ས་མཱ་དྷཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན ཧི སོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་གྒ་ཝུ་ཊྛཱ་ནེ ཛཱ་ཏེ ཡ་སྨཱ སཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ནི་ཙྩ་ནི་མི་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏཱ་ཡ སི་དྡྷོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི ཨ་ནི་མི་ཏྟོ ས་མཱ་དྷི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ནི་ཙྩ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ས་མཱ་དྷཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན ཧི སོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་གྒ་ཝུ་ཊྛཱ་ནེ ཛཱ་ཏེ ཡ་སྨཱ སཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་ཎི་དྷི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏཱ་ཡ སི་དྡྷོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏོ ས་མཱ་དྷི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, པ་ཎི་དྷི་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ས་མཱ་དྷཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན ཧི སོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏཱ་དི་སཱ ཨེ་ཝ ཏ་ཡོ ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷ་ཡོ་པི ཨེ་ཏེ་ཧི་ཡེ་ཝ ཏཱི་ཧི ས་མཱ་དྷཱི་ཧི ག་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ས་མཱ་དྷཱི་ནཾ པ་ན པ་ཎཱི་ཏ་ཏྟཱ ཧཱི་ནཱ་དི་བྷེ་དོ ན ཨུ་དྡྷ་ཊོ.
ད་ས་ཀེ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ བྷ་སྟཱ ཝི་ཡ ཝཱ་ཡུ་ནཱ ཨུ་དྡྷཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཱ ཡ་ཐཱ་ནུ་ཀྐ་མཾ ས་མུ་གྒ་ཏེ་ན སཱུ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏཾ, ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་མེ་ཝ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀཾ, པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཏྟཱ ཝཱ ཀུ་ཙྪི་ཏཾ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ནྟི ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀཾ. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་སྶ ཚ་ཝ་ས་རཱི་ར་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝི་ནཱི་ལཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་པ་རི་བྷི་ནྣ་ཝ་ཎྞཾ, ཝི་ནཱི་ལ་མེ་ཝ ཝི་ནཱི་ལ་ཀཾ, པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཏྟཱ ཝཱ ཀུ་ཙྪི་ཏཾ ཝི་ནཱི་ལ་ནྟི ཝི་ནཱི་ལ་ཀཾ. མཾ་སུ་སྶ་ད་ཊྛཱ་ནེ་སུ ར་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་སྶ, པུ་བྦ་ས་ནྣི་ཙ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ་སུ སེ་ཏ་ཝ་ཎྞ་སྶ, ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཙ ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞ་སྶ ནཱི་ལ་ཊྛཱ་ནེ ནཱི་ལ་སཱ་ཊ་ཀ་པཱ་རུ་ཏ་སྶེ་ཝ ཚ་ཝ་ས་རཱི་ར་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་རི་བྷི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཝི་སྶ་ནྡ་མཱ་ན་པུ་བྦཾ ཝི་པུ་བྦཾ, ཝི་པུ་བྦ་མེ་ཝ ཝི་པུ་བྦ་ཀཾ, པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཏྟཱ ཝཱ ཀུ་ཙྪི་ཏཾ ཝི་པུ་བྦ་ནྟི ཝི་པུ་བྦ་ཀཾ. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་སྶ ཚ་ཝ་ས་རཱི་ར་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝི་ཙྪི་དྡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དྭི་དྷཱ ཚི་ནྡ་ནེ་ན ཨ་པ་དྷཱ་རི་ཏཾ, ཝི་ཙྪི་དྡ་མེ་ཝ ཝི་ཙྪི་དྡ་ཀཾ, པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཏྟཱ ཝཱ ཀུ་ཙྪི་ཏཾ ཝི་ཙྪི་དྡ་ནྟི ཝི་ཙྪི་དྡ་ཀཾ. ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཚི་ནྣ་སྶ ཚ་ཝ་ས་རཱི་ར་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་ཏོ ཙ ཨེ་ཏྟོ ཙ ཝི་ཝི་དྷཱ་ཀཱ་རེ་ན སོ་ཎ་སི་ངྒཱ་ལཱ་དཱི་ཧི ཁཱ་ཡི་ཏ་ནྟི ཝི་ཀྑཱ་ཡི་ཏཾ, ཝི་ཁཱ་ཡི་ཏ་ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཝི་ཀྑཱ་ཡི་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཀྑཱ་ཡི་ཏ་མེ་ཝ ཝི་ཀྑཱ་ཡི་ཏ་ཀཾ, པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཏྟཱ ཝཱ ཀུ་ཙྪི་ཏཾ ཝི་ཀྑཱ་ཡི་ཏ་ནྟི ཝི་ཀྑཱ་ཡི་ཏ་ཀཾ. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་སྶ ཚ་ཝ་ས་རཱི་ར་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝི་ཝི་དྷཾ ཁི་ཏྟཾ ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཝི་ཀྑི་ཏྟ་མེ་ཝ ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཏྟཱ ཝཱ ཀུ་ཙྪི་ཏཾ ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ནྟི ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཀཾ. ཨ་ཉྙེ་ན ཧ་ཏྠཾ ཨ་ཉྙེ་ན པཱ་དཾ ཨ་ཉྙེ་ན སཱི་ས་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཁི་ཏྟ་སྶ ཚ་ཝ་ས་རཱི་ར་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཧ་ཏ་ཉྩ ཏཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་ཉྩཱ་ཏི ཧ་ཏ་ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཀཾ. ཀཱ་ཀ་པ་དཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒེ་སུ ས་ཏྠེ་ན ཧ་ནི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཚ་ཝ་ས་རཱི་ར་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ལོ་ཧི་ཏཾ ཀི་ར་ཏི ཝི་ཀྑི་པ་ཏི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པ་གྒྷ་ར་ཏཱི་ཏི ལོ་ཧི་ཏ་ཀཾ. པ་གྒྷ་རི་ཏ་ལོ་ཧི་ཏ་མ་ཀྑི་ཏ་སྶ ཚ་ཝ་ས་རཱི་ར་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་ལ༹་ཝཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཀི་མ་ཡོ, པུ་ལ༹་ཝེ ཀི་ར་ཏཱི་ཏི པུ་ལ༹་ཝ་ཀཾ. ཀི་མི་པ་རི་པུ་ཎྞ་སྶ ཚ་ཝ་ས་རཱི་ར་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཊྛི་ཡེ་ཝ ཨ་ཊྛི་ཀཾ, པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཏྟཱ ཝཱ ཀུ་ཙྪི་ཏཾ ཨ་ཊྛཱི་ཏི ཨ་ཊྛི་ཀཾ. ཨ་ཊྛི་ས་ངྑ་ལི་ཀཱ་ཡ་པི ཨེ་ཀ་ཊྛི་ཀ་སྶ་པི ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་མཱ་ནི ཙ པ་ན ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནི་མི་ཏྟཱ་ན་མྤི ནི་མི་ཏྟེ་སུ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ན་མྤི ཨེ་ཏཱ་ནེ་ཝ ནཱ་མཱ་ནི. ཨི་དྷ པ་ན ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀ་ནི་མི་ཏྟེ པ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ་ཀཱ་ར་གཱ་ཧི་ཀཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ ས་ཉྙཱ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀ་ས་ཉྙཱ, ཏ་སྶཱ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པ་ཉྩ་པ་ཉྙཱ་ས ས་མཱ་དྷཱིཏི ཨེ་ཀ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ.
༤༤. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་དྷི་པྤ་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙེ་ན་པི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ས་མཱ་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་པི་ཙཱཏི ཨ་ཉྙཾ པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ར་མྦྷཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་མཱ་དྷི་སྶ ས་མཱ་དྷི་ཊྛཱཏི ས་མཱ་དྷི་སྶ ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝེ ས་བྷཱ་ཝཱ, ཡེ་ཧི ས་བྷཱ་ཝེ་ཧི སོ ས་མཱ་དྷི ཧོ་ཏི, ཏེ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠཱ ནཱ་མ. པ་རི་གྒ་ཧ་ཊྛེ་ན ས་མཱ་དྷཱིཏི ས་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་སྨཱ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མཱ་དྷི. ཏཱ་ནེ་ཝ ཙ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ནི ཧོ་ནྟི, བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི ཙ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ པ་རི་ཝཱ་ར་ཊྛེ་ན པ་རི་པཱུ་ར་ཊྛེ་ན ས་མཱ་དྷི. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ས་མཱ་དྷི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཊྛེ་ན, ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་ཀྑེ་པཱ་བྷཱ་ཝ་མ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཊྛེ་ན, ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶེ་ཝ མ་ཧ་ཏཱ ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལ་པ་གྒ་ཧེ་ན པ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་སྶེ་ཝ ཙ པ་རི་ཧཱ་ནི་ཝ་སེ་ན ཝི་སཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ག་ཧི་ཏ་པ་གྒ་ཧ་ཊྛ་ཨ་ཝི་སཱ་ར་ཊྛཱ ཨི་དྷ ན ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་ལུ་སྶི་ཡ་སྶཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནཱ་ཝི་ལ་ཊྛེ་ན ས་མཱ་དྷི. ཨ་ཝི་ཀ་མྤ་ཏྟཱ ཨ་ནི་ཉྫ་ན་ཊྛེ་ན ས་མཱ་དྷི. ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་མུ་ཏྟ་ཊྛེ་ན ས་མཱ་དྷི.
ཨེ་ཀ་ཏྟུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཋི་ཏ་ཏྟཱཏི ས་མཱ་དྷི་ཡོ་གེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎེ བྷུ་སཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ནི་ཙྩ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ཊྛ་སུ ཡུ་ག་ལེ་སུ ཨེ་ས་ཏི ནེ་ས་ཏི, ཨཱ་དི་ཡ་ཏི ནཱ་དི་ཡ་ཏི, པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཡུ་ག་ལཱ་ནི ཨ་པྤ་ནཱ་ཝཱི་ཐི་ཏོ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སྶ མུ་དུ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཛྷཱ་ཡ་ཏི ཛྷཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ནེ་སི་ཏ་ཏྟཱ, ཨཱ་དི་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་དི་ནྣ་ཏྟཱ, པ་ཊི་པ་ནྣ་ཏྟཱ ན་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་ཏྟཱ, ཛྷཱ་ཏ་ཏྟཱ ན ཛྷཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཡུ་ག་ལཱ་ནི ཨ་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཏ་ཏྠ ས་མཾ ཨེ་ས་ཏཱི་ཏི ས་མཱ་དྷཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་མནྟི ཨ་པྤ་ནཾ. སཱ ཧི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ ས་མེ་ཏི ནཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ས་མཱ, པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝི་ས་མཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ ས་མ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ས་མཱ. ཏཾ ས་མཾ ཨེ་ས་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ག་ཝེ་ས་ཏི. ཨི་ཏིས་དྡོ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠོ, ཡ་སྨཱ ས་མཾ ཨེ་ས་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་མཱ་དྷཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ས་མཾ ནེ་ས་ཏཱིཏི ཏཾ ཏཾ ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝི་ས་མཾ ན ཨེ་ས་ཏི. མུ་དུ་བྷཱུ་ཏོ ཧི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ས་མཱ་དྷི ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ས་མཾ ཨེ་ས་ཏི, ཝི་ས་མཾ ནེ་ས་ཏི ནཱ་མ. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བྷཱུ་ཏོ ཐི་ར་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ས་མཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི, ཝི་ས་མཾ ནཱ་དི་ཡ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་པྤ་ནཱ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཨཱ་ས་ནྣ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ས་མཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ཝི་ས་མཾ ན་པྤ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ས་མཾ ཛྷཱ་ཡ་ཏཱིཏི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ, ས་མཾ ཧུ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ཡ་ཏི, ས་མེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤ་ནཱ་ཝཱི་ཐི་ཡ་ཉྷི ས་མཱ་དྷི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨ་ཝི་ག་མེ་ན ས་ནྟ་ཏྟཱ, ས་ནྟཱ་ཡ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ས་མེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཛྷཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཙ པ་ཛྫ་ལ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ‘‘ཨེ་ཏེ མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལེ༹ དཱི་པཱ ཛྷཱ་ཡ་ནྟི (དཱི. ནི. ༡.༡༥༩) ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ, ས་བྦ་ར་ཏྟི་ཡོ ཙ ཏེ་ལ་པྤ་དཱི་པོ ཛྷཱ་ཡ་ཏི, ཏེ་ལ་པྤ་དཱི་པོ ཙེ་ཏྠ ཛྷཱ་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༤.༢༥༥-༢༥༦) ཝི་ཡ. ས་མཾ ཛཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི་པི པཱ་ཋོ, ས་མེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛྷཱ་ཡ་ཏི ཛྷཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཡུ་ག་ལ་ཏྟཱ པ་ན པུ་རི་མ་པཱ་ཋོ་ཝ སུ་ནྡ་ར་ཏ་རོ. ཛྷཱ་པེ་ཏཱིཏི ཙ ད་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ ཧི ས་མཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ དཱུ་ར་ཏ་ར་ཀ་ར་ཎེ་ན ད་ཧ་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ས་ནཱ་ནེ་ས་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ སི་དྡྷ་ཏྟཱ ‘‘ཨེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ནེ་སི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི ཝུ་ཏྟོ. ས་མཾ ཛྷཱ་ཏ་ཏྟཱཏི ས་མཾ ཛ་ལི་ཏ་ཏྟཱ. ས་མཾ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཨི་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཡུ་ག་ལཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན སོ་ལ༹་ས, པུ་རི་མཱ ཙ ན་ཝཱ་ཏི ཨི་མེ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི ས་མཱ་དྷི་སྶ ས་མཱ་དྷི་ཊྛཱ.
ས་མོ ཙ ཧི་ཏོ ཙ སུ་ཁོ ཙཱ་ཏི ས་མཱ་དྷཱིཏི ཨི་དཾ པ་ན པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི སཱ་དྷི་ཏ་སྶ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་མོཏི ས་མ་ས་དྡ་སྶ, སཾ་ས་དྡ་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྠོ. སོ ཧི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཀྑོ་བྷ་ཝི་ས་མ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ས་མོ. ཧི་ཏོཏི ཨཱ་དྷི་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་ཧི་ཏོ ནི་ཙྩ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ན ས་མོ ཙ ཨཱ་ཧི་ཏོ ཙཱ་ཏི ས་མཱ་དྷཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སུ་ཁོཏི ས་ནྟ་ཊྛེ་ན སུ་ཁོ. ‘‘ཡཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ, ས་ནྟ་སྨིཾ ཨེ་སཱ པ་ཎཱི་ཏེ སུ་ཁེ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༨༨) ཙ ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ པ་ན ས་ནྟ་ཏྟཱ, སུ་ཁ་མི་ཙྩེ་ཝ བྷཱ་སི་ཏཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏེ་ན ས་ནྟ་ཏྠེ་ན སུ་ཁ་ས་དྡེ་ན ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ས་མཱ་དྷི་པི ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་ནི་ཡཱ་མེ་ན ཧི ས་བྦ་ས་མཱ་དྷ་ཡོ ཨི་དྷ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ་ན ཙ སུ་ཁ་ས་དྡེ་ན ཨཱ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་སྨཱ ས་ནྟོ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་ཧི་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི.
ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.