༢. མེ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢. དུ་ཏི་ཡེ མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཉྙཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ མཱཏི པ་ཊི་སེ་དྷེ ནི་པཱ་ཏོ. པུ་ཉྙས་དྡོ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་དཱ་ན་ཧེ་ཏུ ཨེ་ཝ་མི་དཾ པུ་ཉྙཾ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༣.༣༨༠) པུ་ཉྙ་ཕ་ལེ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏོ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ པུ་ཉྙ་ཉྩེ ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༢.༥༡) ཀཱ་མ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་སུ་ཙ་རི་ཏེ. ‘‘པུ་ཉྙཱུ་པ་གཾ བྷ་ཝ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ སུ་ག་ཏི་ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏེ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝེ. ‘‘ཏཱི་ཎི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི – དཱ་ན་མ་ཡཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ, སཱི་ལ་མ་ཡཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨི་ཏི་ཝུ. ༦༠; ཨ. ནི. ༨.༣༦) ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བྷཱ་ཡི་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷཾ བྷ་ཡཾ ཉཱ་ཎ་བྷ་ཡཾ, སཱ་ར་ཛྫ་བྷ་ཡ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཡེ་པི ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟོ སུ་ཁ་བ་ཧུ་ལཱ ཨུ་ཙྩེ་སུ ཝི་མཱ་ནེ་སུ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ, ཏེ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན བྷ་ཡཾ སཾ་ཝེ་གཾ ས་ནྟཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༣༣) ཨཱ་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎ་བྷ་ཡཾ. ‘‘ཨ་ཧུ་དེ་ཝ བྷ་ཡཾ, ཨ་ཧུ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ, ཨ་ཧུ ལོ་མ་ཧཾ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༣༡༨) ཨཱ་ག་ཏཾ སཱ་ར་ཛྫ་བྷ་ཡཾ. ཨི་དྷཱ་པི སཱ་ར་ཛྫ་བྷ་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་སཾ་ཡ་མོ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟ་པཱུ་ར་ཎཾ ཨེ་ཀཱ་ས་ནཾ, ཨེ་ཀ་སེ་ཡྻཾ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་ད་མོ, དྷུ་ཏ་དྷ་མྨེ་ཧི ཙི་ཏྟ་སྶ ནི་གྒ་ཧོ, ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཡཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ནཱ, ནི་ར་ནྟ་རཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི, ཏེ་ཧི མཱ བྷཱ་ཡི་ཏྠ, མཱ བྷ་ཡཾ ས་ནྟཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྠ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་སྶ ཨུ་པ་རོ་དྷ་བྷ་ཡེ་ན ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁ་དཱ་ཡ་ཀེ་ཧི པུ་ཉྙེ་ཧི མཱ བྷཱ་ཡི་ཏྠཱ་ཏི. ནི་སྶ་ཀྐེ ཧི ཨི་དཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏོ ཨ་བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སུ་ཁ་སྶེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སུ་ཁས་དྡོ ‘‘སུ་ཁོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དོ, སུ་ཁཱ ཝི་རཱ་ག་ཏཱ ལོ་ཀེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༡༩༤) སུ་ཁ་མཱུ་ལེ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, མ་ཧཱ་ལི, རཱུ་པཾ སུ་ཁཾ སུ་ཁཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏཾ སུ་ཁཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༣.༦༠) སུ་ཁཱ་ར་མྨ་ཎེ. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཉྩི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན སུ་ཀ་རཾ ཨ་ཀྑཱ་ནེ་ན པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ཡཱ་ཝ སུ་ཁཱ ས་གྒཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༢༥༥) སུ་ཁ་པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ. ‘‘སུ་ཁོ པུ་ཉྙ་སྶ ཨུ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༡༡༨) སུ་ཁ་ཧེ་ཏུ་མྷི. ‘‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༨༢) ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ. ‘‘ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ར་མཾ སུ་ཁ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༢༠༤; མ. ནི. ༢.༢༡༥) ནི་བྦཱ་ནེ. ‘‘སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས ༡༢༥) སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡཾ. ‘‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ས་ནྟཾ, སུ་ཁ་མི་ཙྩེ་ཝ བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༤.༢༥༣; ཨི་ཏི་ཝུ. ༥༣) ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡཾ. ‘‘དྭེ་པི མ་ཡཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝེ་ད་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ, དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༨༩) ཨི་ཊྛ་སུ་ཁེ. ‘‘སུ་ཁོ ཝི་པཱ་ཀོ པུ་ཉྙཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པེ་ཊ་ཀོ. ༢༣) སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀེ. ཨི་དྷཱ་པི ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀེ ཨེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨི་ཊྛ་སྶཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་སི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨ་ནི་ཊྛ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ ཙ ཨི་ཊྛ་སྶ, ཀ་མ་ནཱི་ཡ་ཏོ མ་ན་སྨི་ཉྩ ཀ་མ་ན་ཏོ པ་ཝི་ས་ན་ཏོ ཀ་ནྟ་སྶ, པི་ཡཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏོ ས་ནྟ་པྤ་ན་ཏོ ཙ པི་ཡ་སྶ, མཱ་ན་ནཱི་ཡ་ཏོ མ་ན་སྶ པ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏོ ཙ མ་ནཱ་པ་སྶཱཏི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་དི་དཾ པུ་ཉྙཱ་ནཱིཏི ‘‘པུ་ཉྙཱ་ནཱི’’ཏི ཡ་དི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ སུ་ཁ་སྶ ཨི་ཊྛ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ནཱ་མཾ, སུ་ཁ་མེ་ཝ ཏཾ ཡ་དི་དཾ པུ་ཉྙ་ནྟི ཕ་ལེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཨ་བྷེ་དཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཝ་ད་ཏི. ཏེ་ན ཀ་ཏཱུ་པ་ཙི་ཏཱ་ནཾ པུ་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ཝ་སྶཾ་བྷཱ་ཝི་ཕ་ལཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན ས་ཀྐ་ཙྩཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཾ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི, ཨཱ་ད་ར་ཉྩ ནེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནཱ སུ་ནེ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཀ་ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷཱུ་ཏཾ བྷ་ཝ་ནྟ་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏ་མཾ པུ་ཉྙ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཨུ་དཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཁོ པ་ནཱ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མཱིཏི ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ནཱ་མི, པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ བུ་ཛ྄ཛྷཱ་མི. དཱི་གྷ་ར་ཏྟནྟི ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ. པུ་ཉྙཱ་ནནྟི དཱ་ནཱ་དི་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནཱིཏི ས་ཏྟ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི. མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟནྟི མི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི མེ་ཏྟཱ, སི་ནི་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མི་ཏྟེ བྷ་ཝཱ, མི་ཏྟ་སྶ ཝཱ ཨེ་སཱ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི་པི མེ་ཏྟཱ. ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཏོ པ་ན ཧི་ཏཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཱ, ཧི་ཏཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ར་སཱ, ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝི་ན་ཡ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ས་ཏྟཱ་ནཾ མ་ནཱ་པ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ. བྱཱ་པཱ་དཱུ་པ་ས་མོ ཨེ་ཏི་སྶཱ ས་མྤ་ཏྟི, སི་ནེ་ཧཱ་ས་མྦྷ་ཝོ ཝི་པ་ཏྟི. སཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ. བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱཏི མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ, ཙི་ཏྟ་སཱི་སེ་ན ས་མཱ་དྷི ཝུ་ཏྟོ་ཏི མེ་ཏྟཱ་ས་མཱ་དྷིཾ མེ་ཏྟཱ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཙེ་ཝ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཙ. ས་ཏྟ སཾ་ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེཏི ས་ཏྟ མ་ཧཱ་ཀ་པྤེ. སཾ་ཝ་ཊྚ-ཝི་ཝ་ཊྚ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཧི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡི-ཝི་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡི་ནོ་པི ག་ཧི་ཏཱ. ཨི་མཾ ལོ་ཀནྟི ཀཱ་མ་ལོ་ཀཾ. སཾ་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནེ སུ་དནྟི སཾ་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནེ. སུ་དནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ ཝི་ན་སྶ་མཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སཾ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ སུ་ད’’ནྟི ཙ པ་ཋ་ནྟི. ཀ་པྤེཏི ཀཱ་ལེ. ཀ་པྤ་སཱི་སེ་ན ཧི ཀཱ་ལོ ཝུ་ཏྟོ. ཀཱ་ལེ ཁཱི་ཡ་མཱ་ནེ ཀ་པྤོ་པི ཁཱི་ཡ་ཏེ་ཝ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཀཱ་ལོ གྷ་ས་ཏི བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ས་ཧ་ཏྟ་ནཱ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༢.༡༩༠);
‘‘ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱུ་པ་གོ ཧོ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏེ་ཛོ་སཾ་ཝ་ཊྚ་ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ ཀ་པྤ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱུ་པ་གོཏི ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་བྷ་སྶ་ར་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱུ་པ་གོ ཧོ་མི. ཝི་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནེཏི ས་ཎྛ་ཧ་མཱ་ནེ, ཛཱ་ཡ་མཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཉྙཾ བྲ་ཧྨ་ཝི་མཱ་ནཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫཱ་མཱིཏི ཀ་སྶ་ཙི ས་ཏྟ་སྶ ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཉྙཾ, ཡཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ས་ངྑཱ་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཝི་མཱ་ནཾ ཨཱ་དི་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་པ་ཛྫཱ་མི ཨུ་པེ་མི. བྲ་ཧྨཱཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཏྟེ་ཧི སེ་ཊྛ་ཊྛེ་ན ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ བྲཱུ་ཧི་ཏ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛེ་ན ཙ བྲ་ཧྨཱ. བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫ་བྲ་ཧྨ་པུ་རོ་ཧི་ཏེ་ཧི མ་ཧ་ནྟོ བྲ་ཧྨཱ་ཏི མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་བྷཱུ. ཏེ་ཧི ཀེ་ན་ཙི གུ་ཎེ་ན ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏོ. ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠཱུཏི ཨེ་ཀཾ་ས་ཝ་ཙ་ནེ ནི་པཱ་ཏོ. ད་སོཏི ད་སྶ་ན་སཱི་ལོ, སོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ས་མ་ཏྠོ, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཎེ་ན པ་སྶི་ཏ་བྦཾ པ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་ཉྩ མ་མ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་མཱི་ཏི ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི ཧོ་མཱི་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་དཱ ཀི་ར བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷཱི་པི ས་མཱ་ནོ ཏ་ཐཱ ས་ཏྟ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་ར་མི་པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཉྩ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏཱ་སུ ཨེ་ཝ དྭཱི་སུ ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མཱི་སུ ནི་ཀ་ནྟིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ མེ་ཏྟཱ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ སཾ་ས་རི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཏྟ་ཝ་སྶཱ་ནི…པེ… ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་པུ་ཉྙ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་པུ་ཉྙ་སྶཱ་པི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཀྑ་ཏྟུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ཀྐོ ཨ་ཧོ་སིནྟི ཚ་ཏྟིཾ་ས ཝཱ་རེ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་ར་ནྟ་རཾ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སིནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཙ ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ལོ་ཀཾ ར་ཉྫེ་ཏཱི་ཏི རཱ་ཛཱ. ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་མྤ་ཏྟི་ཙ་ཀྐེ་ཧི ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏེ་ཧི ཙ པ་རཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི, པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཙ་ཀྐཱ་ནཾ ཝ་ཏྟོ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི. རཱ་ཛཱཏི ཙེ་ཏྠ སཱ་མ་ཉྙཾ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱིཏི ཝི་སེ་སཾ. དྷ་མྨེ་ན ཙ་ར་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨི་ཀོ. ཉཱ་ཡེ་ན ས་མེ་ན ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ ར་ཛྫཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཛཱ་ཏོ་ཏི དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ. པ་ར་ཧི་ཏ་དྷ་མྨ་ཙ་ར་ཎེ་ན ཝཱ དྷ་མྨི་ཀོ, ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་དྷ་མྨ་ཙ་ར་ཎེ་ན དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ, ཙ་ཏུ་ར་ནྟཱ་ཡ ཨི་སྶ་རོ་ཏི ཙཱ་ཏུ་ར་ནྟོ, ཙ་ཏུ་ས་མུ་དྡ་ནྟཱ་ཡ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་དཱི་པ་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨི་སྶ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཀོ་པཱ་དི་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ, བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ས་བྦ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཨ་ད་ཎྜེ་ན ཨ་ས་ཏྠེ་ན ཝི་ཛེ་སཱི་ཏི ཝི་ཛི་ཏཱ་ཝཱི. ཛ་ན་པ་དེ ཐཱ་ཝ་ར་བྷཱ་ཝཾ དྷུ་ཝ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟོ, ན ས་ཀྐཱ ཀེ་ན་ཙི ཏ་ཏོ ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ཛ་ན་པ་དོ ཝཱ ཏ་མྷི ཐཱ་ཝ་རི་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ས་ཀ་མྨ་ནི་ར་ཏོ ཨ་ཙ་ལོ ཨ་ས་མྤ་ཝེ་དྷཱི་ཏི ཛ་ན་པ་ད་ཏྠཱ་ཝ་རི་ཡ་པྤ་ཏྟོ.
ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ, ཧ་ཏྠི་ར་ཏ་ནཾ, ཨ་སྶ་ར་ཏ་ནཾ, མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ, ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ནཾ, ག་ཧ་པ་ཏི་ར་ཏ་ནཾ, པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ན་ནྟི ཨི་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ར་ཏ་ནེ་ཧི ས་མུ་པེ་ཏོ་ཏི ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཏེ་སུ ཧི རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནེ་ན ཨ་ཛི་ཏཾ ཛི་ནཱ་ཏི, ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ར་ཏ་ནེ་ཧི ཝི་ཛི་ཏེ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་ཏི, པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ནེ་ན ཝི་ཛི་ཏ་མ་ནུ་ར་ཀྑ་ཏི, སེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་བྷོ་ག་སུ་ཁ་མ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི. པ་ཋ་མེ་ན ཙ་སྶ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ས་ཏྟི་ཡོ་གོ, པ་ཙྪི་མེ་ན མ་ནྟ་ས་ཏྟི་ཡོ་གོ, ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ག་ཧ་པ་ཏི་ར་ཏ་ནེ་ཧི པ་བྷཱུ་ས་ཏྟི་ཡོ་གོ སུ་པ་རི་པུ་ཎྞོ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏྠི་མ་ཎི་ར་ཏ་ནེ་ཧི ཏི་ཝི་དྷ་ས་ཏྟི་ཡོ་ག་ཕ་ལཾ. སོ ཨི་ཏྠི་མ་ཎི་ར་ཏ་ནེ་ཧི པ་རི་བྷོ་ག་སུ་ཁ་མ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི, སེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་བྷོ་ག་སུ་ཁཾ. ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙ་སྶ པུ་རི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཨ་དོ་ས་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཛ་ནི་ཏ་ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྤ་ཛྫ་ནྟི, མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ནི ཨ་ལོ་བྷ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཛ་ནི་ཏ་ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན, པ་ཙྪི་མ་མེ་ཀཾ ཨ་མོ་ཧ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཛ་ནི་ཏ་ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ པ་དེ་ས་ར་ཛྫ་སྶཱཏི ཁུ་དྡ་ཀ་ར་ཛྫ་སྶ.
ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ པ་ཙྪི་མེ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཏཾ ‘‘ཀི་སྶ ནུ ཁོ མེ ཨི་དཾ ཀ་མྨ་སྶ ཕ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨ་ཧོ་སི. ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨི་མྤི བྷ་ཝེ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀོཏི མ་ཎི་ར་ཏ་ན་ཧ་ཏྠི་ར་ཏ་ནཱ་དི་པྤ་མུ་ཁཱ་ཡ ཀོ་ས་ཝཱ་ཧ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཛ་ན་པ་ད་ཏྠཱ་ཝ་རི་ཡ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ. ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོཏི ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཱ་དི་ས་མ་ནྣཱ་ག་མེ་ན ཀ་སྶ་ཙི་པི པཱི་ལ༹ཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ་ཝ ས་བྦ་རཱ་ཛཱུ་ཧི སི་ར་སཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་སཱ་ས་ན་ཝེ་ཧཱ་ས་ག་མ་ནཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ. དཱ་ན་སྶཱཏི ཨ་ནྣཱ་དི་དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་སྶ. ད་མ་སྶཱཏི ཙ་ཀྑཱ་དི་ཨི་ནྡྲི་ཡ་ད་མ་ན་སྶ ཙེ་ཝ ས་མཱ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ད་མ་ན་སྶ ཙ. སཾ་ཡ་མ་སྶཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་སཾ་ཡ་མ་སྶ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ས་མཱ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་ས་ད་མ་ནཾ, ཏཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཾ པུ་ཉྙཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ མེ་ཏྟཱ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏ་སྨི་ཉྩ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་བྷེ་དེ་ན དུ་ཝི་དྷེ ཡཾ ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟཾ, ཏེ་ན་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་སུ དྭཱི་སུ ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མཱི་སུ ཨུ་པ་པ་ཏྟི ཨ་ཧོ་སི. ཨི་ཏ་རེ་ན ཏི་ཝི་དྷེ་ནཱ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པ་ཏྟ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི ཀ་ཏྭཱ པུ་ཉྙཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པུ་ཉྙ་མེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པུ་ཉྙ་མེ་ཝ སོ སི་ཀྑེ་ཡྻཱཏི ཡོ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ, སོ པུ་ཉྙ་ཕ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནཾ པུ་ན་ན་ཏོ ཙ ‘‘པུ་ཉྙ’’ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ ཏི་ཝི་དྷཾ ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ སི་ཀྑེ་ཡྻ ནི་ཝེ་སེ་ཡྻ ཨུ་པ་ཙི་ནེ་ཡྻ པ་ས་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཡ་ཏ་གྒནྟི ཝི་པུ་ལ་ཕ་ལ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཕ་ལ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཡ་ཏ་གྒཾ, པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཕ་ལ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ནྟི ཨཱ་ཡ་ཏ་གྒཾ, ཨཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་པྤ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏ་མེ་ན ཨ་གྒ་ནྟི ཨཱ་ཡ་ཏ་གྒཾ. ཏ་ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨཱ་ཡེ་ན པུ་ཉྙ་ཕ་ལེ་ན ཨ་གྒཾ པ་དྷཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཡ་ཏ་གྒཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ སུ་ཁུ་དྲ་ཡཾ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཀ་ཏ་མཾ པ་ན ཏཾ པུ་ཉྙཾ, ཀ་ཐ་ཉྩ ནཾ སི་ཀྑེ་ཡྻཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དཱ་ན་ཉྩ ས་མ་ཙ་རི་ཡ་ཉྩ, མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ཡེ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ས་མ་ཙ་རི་ཡནྟི ཀཱ་ཡ་ཝི་ས་མཱ་དཱི་ནི ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་དི་ཙ་རི་ཏཾ, སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ སཱི་ལ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྷཱ་ཝ་ཡེཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ ཝ་ཌྜྷེ་ཡྻ. ཨེ་ཏེ དྷ་མྨེཏི ཨེ་ཏེ དཱ་ནཱ་དི་ཀེ སུ་ཙ་རི་ཏ་དྷ་མྨེ. སུ་ཁ་ས་མུ་དྡ་ཡེཏི སུ་ཁཱ་ནི་སཾ་སེ, ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཕ་ལ་མྤི ནེ་སཾ སུ་ཁ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཾ སུ་ཁཾ ལོ་ཀནྟི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དི་བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཾ ནི་དྡུ་ཀྑཾ, པ་ར་པཱི་ལཱ༹་བྷཱ་ཝེ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠི. ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན སུ་ཁ་བ་ཧུ་ལ་ཏྟཱ སུ་ཁཾ, ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁ་ཉྩ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཛྷཱ་ན་པུ་ཉྙཱ་ནཾ, ཨི་ཏ་ར་པུ་ཉྙཱ་ནཾ པ་ན ཏ་ད་ཉྙཾ ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ སུ་ཁཾ ལོ་ཀཾ པ་ཎྜི་ཏོ ས་པྤ་ཉྙོ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི ཨུ་པེ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ གཱ་ཐཱ་སུ ཙ ཝ་ཊྚ་ས་མྤ་ཏྟི ཨེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ.
དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.