ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ
ཁུ་དྡ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡེ
ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ
ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ
མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀཾ ནཱ་ཐཾ, ཉེ་ཡྻ་སཱ་ག་ར་པཱ་ར་གུཾ;
ཝ་ནྡེ ནི་པུ་ཎ་ག་མྦྷཱི་ར-ཝི་ཙི་ཏྲ་ན་ཡ་དེ་ས་ནཾ.
ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣཱ, ཡེ་ན ནི་ཡྻ་ནྟི ལོ་ཀ་ཏོ;
ཝ་ནྡེ ཏ་མུ་ཏྟ་མཾ དྷ་མྨཾ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་པཱུ་ཛི་ཏཾ.
སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ, ཋི་ཏོ མ་གྒ་ཕ་ལེ་སུ ཡོ;
ཝ་ནྡེ ཨ་རི་ཡ་ས་ངྒྷཾ ཏཾ, པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ.
ཝ་ནྡ་ནཱ་ཛ་ནི་ཏཾ པུ་ཉྙཾ, ཨི་ཏི ཡཾ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ;
ཧ་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ, ཧུ་ཏྭཱ་ཧཾ ཏ་སྶ ཏེ་ཛ་སཱ.
ཨེ་ཀ་ཀཱ་དི་པྤ་བྷེ་དེ་ན, དེ་སི་ཏཱ་ནི མ་ཧེ་སི་ནཱ;
ལོ་བྷཱ་དཱི་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ནི, དཱི་པ་ནཱ་ནི ཝི་སེ་ས་ཏོ.
སུ་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ, ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་པ་ད་ཀྑ་རཾ;
དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀཱ ཐེ་རཱ, ས་ངྒཱ་ཡིཾ་སུ མ་ཧེ་ས་ཡོ.
ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀམི་ཙྩེ་ཝ, ནཱ་མེ་ན ཝ་སི་ནོ པུ་རེ;
ཡཾ ཁུ་དྡ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡ་སྨིཾ, ག་མྦྷཱི་ར་ཏྠ་པ་ད་ཀྐ་མཾ.
ཏ་སྶ ག་མྦྷཱི་ར་ཉཱ་ཎེ་ཧི, ཨོ་གཱ་ཧེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ;
ཀི་ཉྩཱ་པི དུ་ཀྐ་རཱ ཀཱ་ཏུཾ, ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ མ་ཡཱ.
ས་ཧ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཡ་སྨཱ, དྷ་ར་ཏེ ས་ཏྠུ སཱ་ས་ནཾ;
པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡ་སཱི་ཧཱ་ནཾ, ཏི་ཊྛ་ཏེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་ཝ་ལ་མྦི་ཏྭཱ, ཨོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ་ན པ་ཉྩ་པི;
ནི་ཀཱ་ཡེ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ, པོ་རཱ་ཎ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡཾ.
ནི་སྶི་ཏཾ ཝཱ་ཙ་ནཱ་མ་གྒཾ, སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ ཨ་ནཱ་ཀུ་ལཾ;
མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སཱི་ནཾ, ནི་པུ་ཎ་ཏྠ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ.
པུ་ན་པྤུ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ, ཝ་ཛྫ་ཡི་ཏྭཱ་ན སཱ་དྷུ་ཀཾ;
ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཾ.
ཨི་ཏི ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ན་སྶ, ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ཙི་ར་ཊྛི་ཏིཾ;
ཝི་བྷ་ཛ་ནྟ་སྶ ཏ་སྶ་ཏྠཾ, ནི་སཱ་མ་ཡ་ཐ སཱ་དྷ་ཝོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏོ, དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏོ, ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏོ, ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནི་པཱ་ཏོ་ཏི ཙ་ཏུ་ནི་པཱ་ཏ་ས་ངྒ་ཧཾ. ཏ་མྤི ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ, སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀཾ, ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀ་ནྟི ཏཱི་སུ པི་ཊ་ཀེ་སུ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ; དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡོ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡོ, སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡོ, ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡོ, ཁུ་དྡ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡོ་ཏི པ་ཉྩ་སུ ནི་ཀཱ་ཡེ་སུ ཁུ་དྡ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ; སུ་ཏྟཾ, གེ་ཡྻཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ, གཱ་ཐཱ, ཨུ་དཱ་ནཾ, ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ, ཛཱ་ཏ་ཀཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ, ཝེ་ད་ལླ་ནྟི ན་ཝ་སུ སཱ་ས་ན་ངྒེ་སུ ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀ་ངྒ་བྷཱུ་ཏཾ.
‘‘དྭཱ་སཱི་ཏི བུ་དྡྷ་ཏོ ག་ཎྷིཾ, དྭེ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ཏོ;
ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཡེ མེ དྷ་མྨཱ པ་ཝ་ཏྟི་ནོ’’ཏི. (ཐེ་ར་གཱ. ༡༠༢༧) –
ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀེ་ན པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏེ་སུ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ཧ་སྶེ་སུ ཀ་ཏི་པ་ཡ་དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧཾ. སུ་ཏྟ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཏཱ་ཝ ས་ཏྟ་ཝཱི་ས་ཏི སུ་ཏྟཱ་ནི, དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི, ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ པ་ཉྙཱ་ས, ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནི་པཱ་ཏེ ཏེ་ར་སཱ་ཏི དྭཱ་ད་སཱ་དྷི་ཀ་སུ་ཏྟ་ས་ཏ་ས་ངྒ་ཧཾ. ཏ་སྶ ནི་པཱ་ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏོ ཨཱ་དི, ཝ་གྒེ་སུ པཱ་ཊི་བྷོ་ག་ཝ་གྒོ, སུ་ཏྟེ་སུ ལོ་བྷ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶཱ་པི ‘‘ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ལེ ཝུ་ཏྟཾ ནི་དཱ་ན་མཱ་དི. སཱ པ་ནཱ་ཡཾ པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ ཏ་ནྟི་མཱ་རུ་ལ༹ྷཱ ཨེ་ཝ. ཡོ པ་ནེ་ཏྠ ནི་དཱ་ན་ཀོ་ས་ལླ་ཏྠཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ ཀ་ཐཱ་མ་གྒོ, སོ་པི སུ་མ་ངྒ་ལ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ནི་དཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་དྷ་མྨཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཛ་ཧ་ཐཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་ཏིཨཱ་དཱི་ནི ནཱ་མ་པ་དཱ་ནི. ཨི་ཏཱིཏི ནི་པཱ་ཏ་པ་དཾ. པ་ཛ་ཧ་ཐཱཏི ཨེ་ཏྠ པ-ཨི་ཏི ཨུ་པ་ས་གྒ་པ་དཾ, ཛ་ཧ་ཐཱ-ཏི ཨཱ་ཁྱཱ་ཏ་པ་དཾ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཏྠ པ་ད་ཝི་བྷཱ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ས་དྡོ ཏཱ་ཝ ས་ཨུ་པ་ས་གྒོ ཨ་ནུ་པ་ས་གྒོ ཙ ཝ་པ་ནེ ཝཱ་པ་ས་མ་ཀ་ར་ཎེ ཀེ་སོ་ཧཱ་ར་ཎེ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཝུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པཱ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏེ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནེ ཀ་ཐ་ནེ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས –
‘‘གཱ་ཝོ ཏ་སྶ པ་ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཁེ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཾ ཝི་རཱུ་ཧ་ཏི;
ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཕ་ལ་མ་སྣཱ་ཏི, ཡོ མི་ཏྟཱ་ནཾ ན དུ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི. –
ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༢.༢༢.༡༩) ཝ་པ་ནེ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ནོ ཙ ཁོ པ་ཊི་ཝུ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༢༨༩) ཨ་ཊྛ་ད་ནྟ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཝཱ་པ་ས་མ་ཀ་ར་ཎེ. ‘‘ཀཱ་པ་ཊི་ཀོ མཱ་ཎ་ཝོ ད་ཧ་རོ ཝུ་ཏྟ་སི་རོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༤༢༦) ཀེ་སོ་ཧཱ་ར་ཎེ. ‘‘པ་ནྣ་ལོ་མོ པ་ར་ད་ཏྟ་ཝུ་ཏྟོ མི་ག་བྷཱུ་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༣༢) ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཡཾ. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སོ བ་ནྡྷ་ནཱ པ་ཝུ་ཏྟོ ཨ་བྷ་བྦོ ཧ་རི་ཏ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༩༢; པཱ་ཙི. ༦༦༦; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༢༩) བ་ནྡྷ་ན་ཏོ པ་ཝུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. ‘‘ཡེ་ས་མི་དཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, པོ་རཱ་ཎཾ མ་ནྟ་པ་དཾ གཱི་ཏཾ པ་ཝུ་ཏྟཾ ས་མི་ཧི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ པཱ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏེ. ལོ་ཀེ པ་ན – ‘‘ཝུ་ཏྟོ ག་ཎོ ཝུ་ཏྟོ པཱ་རཱ་ཡ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ནེ. ‘‘ཝུ་ཏྟཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝ་ཐ, མཱ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༠) ཀ་ཐ་ནེ. ཨི་དྷཱ་པི ཀ་ཐ་ནེ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ཀ་ཐི་ཏཾ བྷཱ་སི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
དུ་ཏི་ཡོ པ་ན ཝུ་ཏྟས་དྡོ ཝ་ཙ་ནེ ཙི་ཎྞ་བྷཱ་ཝེ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཧི-ཨི་ཏི ཛཱ་ཏུ ཝི་བྱ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. སོ ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་སུ་ཏྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝི་བྱ་ཏྟཾ བྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཛོ་ཏེ་ཏི. ཝཱ་ཙ་ཀ་ས་དྡ་ས་ནྣི་དྷཱ་ནེ ཧི པ་ཡུ་ཏྟཱ ནི་པཱ་ཏཱ. ཏེ་ཧི ཝ་ཏྟ་བྦ་མ་ཏྠཾ ཛོ་ཏེ་ནྟི. ཨེ་ཏནྟི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཏ་ས་དྡོ –
‘‘ཡོ ཙ བུ་དྡྷ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ, ས་ངྒྷ་ཉྩ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ;
ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི, ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི.
‘‘དུ་ཀྑཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ, དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ཨ་ཏི་ཀྐ་མཾ;
ཨ་རི་ཡ་ཉྩ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ, དུ་ཀྑཱུ་པ་ས་མ་གཱ་མི་ནཾ.
‘‘ཨེ་ཏཾ ཁོ ས་ར་ཎཾ ཁེ་མཾ, ཨེ་ཏཾ ས་ར་ཎ་མུ་ཏྟ་མཾ;
ཨེ་ཏཾ ས་ར་ཎ་མཱ་ག་མྨ, ས་བྦ་དུ་ཀྑཱ པ་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༩༠-༡༩༢) –
ཨཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནྣ་པ་ཙྩ་ཀྑེ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ར་མ་ཏྟ་ཀཾ སཱི་ལ་མ་ཏྟ་ཀཾ, ཡེ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༧) པ་ན ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ ཨཱ་ས་ནྣ་པ་ཙྩ་ཀྑེ. ཨི་དྷཱ་པི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ. ས་ངྒཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཉྷི སུ་ཏྟཾ དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀེ་ན བུ་དྡྷི་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་དཱ ‘‘ཨེ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
བྷ་ག་ཝ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ག་རུ་ཝ་ཙ་ནཾ. ག་རུཾ ཧི ལོ་ཀེ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཙ ས་བྦ་གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ནཾ ག་རུ, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པོ་རཱ་ཎེ་ཧི་པི ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ སེ་ཊྛཾ, བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་མུ་ཏྟ་མཾ;
ག་རུ གཱ་ར་ཝ་ཡུ་ཏྟོ སོ, བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
སེ་ཊྛ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཉྷི ཝ་ཙ་ནཾ སེ་ཊྛ་གུ་ཎ་ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ སེ་ཊྛ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི་ཝ་ཙ་ནཾ སེ་ཊྛནྟི བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ ཡོ ཨ་ཏྠོ, སོ སེ་ཊྛོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་མུ་ཏྟ་མནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. གཱ་ར་ཝ་ཡུ་ཏྟོཏི ག་རུ་བྷཱ་ཝ་ཡུ་ཏྟོ ག་རུ་གུ་ཎ་ཡོ་ག་ཏོ, ག་རུ་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི གཱ་ར་ཝ་ཡུ་ཏྟོ, གཱ་ར་ཝཱ་ར་ཧོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛ་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མ་ག་རུ་གཱ་ར་ཝཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ ཡ་དི་དཾ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. ཨ་པི་ཙ –
‘‘བྷ་གཱི བྷ་ཛཱི བྷཱ་གཱི ཝི་བྷ་ཏྟ་ཝཱ ཨི་ཏི,
ཨ་ཀཱ་སི བྷ་གྒ་ནྟི ག་རཱུ་ཏི བྷཱ་གྱ་ཝཱ;
བ་ཧཱུ་ཧི ཉཱ་ཡེ་ཧི སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟ་ནོ,
བྷ་ཝ་ནྟ་གོ སོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. –
ནི་དྡེ་སེ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན –
‘‘བྷཱ་གྱ་ཝཱ བྷ་གྒ་ཝཱ ཡུ་ཏྟོ, བྷ་གེ་ཧི ཙ ཝི་བྷ་ཏྟ་ཝཱ;
བྷ་ཏྟ་ཝཱ ཝ་ནྟ་ག་མ་ནོ, བྷ་ཝེ་སུ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏོ’’ཏི.
ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ ཙ ཝ་སེ་ན བྷ་ག་ཝཱ་ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝ་ཏྟ་བྦོ. སོ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – བྷཱ་ག་ཝཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ, བྷ་ཏ་ཝཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ, བྷཱ་གེ ཝ་ནཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ, བྷ་གེ ཝ་ནཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ, བྷ་ཏྟ་ཝཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ, བྷ་གེ ཝ་མཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ, བྷཱ་གེ ཝ་མཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ.
‘‘བྷཱ་ག་ཝཱ བྷ་ཏ་ཝཱ བྷཱ་གེ, བྷ་གེ ཙ ཝ་ནི བྷ་ཏྟ་ཝཱ;
བྷ་གེ ཝ་མི ཏ་ཐཱ བྷཱ་གེ, ཝ་མཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཛི་ནོ’’.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཐཾ བྷཱ་ག་ཝཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ? ཡེ ཏེ སཱི་ལཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷཱ གུ་ཎ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ, ཏེ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ནི་ར་ཏི་ས་ཡཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ སཱི་ལཾ, ས་མཱ་དྷི, པ་ཉྙཱ, ཝི་མུ་ཏྟི, ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ, ཧི་རཱི, ཨོ་ཏྟ་པྤཾ, ས་དྡྷཱ, ཝཱི་རི་ཡཾ, ས་ཏི, ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ, སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི, ཙི་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི, དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི, ས་མ་ཐོ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ, ཏཱི་ཎི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི, ཏཱི་ཎི སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི, ཏ་ཡོ ས་མྨཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ, ཏི་སྶོ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ས་ཉྙཱ, ཏི་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལཱ་ནི, ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ཙ་ཏུ་ཡོ་ནི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎཱ་ནི, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎཱ་ནི, པ་ཉྩ པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒཱ་ནི, པ་ཉྩ་ངྒི་ཀོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི, པ་ཉྩ་ཉཱ་ཎི་ཀོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི, པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, པ་ཉྩ བ་ལཱ་ནི, པ་ཉྩ ནི་སྶཱ་ར་ཎཱི་ཡཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ, པ་ཉྩ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉཱ་ཎཱ་ནི, པ་ཉྩ ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་པཱ་ཙ་ནཱི་ཡཱ ས་ཉྙཱ, ཚ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི, ཚ གཱ་ར་ཝཱ, ཚ ནི་སྶཱ་ར་ཎཱི་ཡཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཚ ས་ཏ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རཱ, ཚ ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཱ་ནི, ཚ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཱ ས་ཉྙཱ, ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ, ཚ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཱ་ནི, ས་ཏྟ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡཱ དྷ་མྨཱ, ས་ཏྟ ཨ་རི་ཡ་དྷ་ནཱ་ནི, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ, ས་ཏྟ ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨཱ, ས་ཏྟ ནི་ཛྫ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ནི, ས་ཏྟ ས་ཉྙཱ, ས་ཏྟ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལ་དེ་ས་ནཱ, ས་ཏྟ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བ་ལ་དེ་ས་ནཱ, ཨ་ཊྛ པ་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ་དེ་ས་ནཱ, ཨ་ཊྛ་ས་མྨ་ཏྟཱ་ནི, ཨ་ཊྛ ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ཏི་ཀྐ་མོ, ཨ་ཊྛ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི, ཨ་ཊྛ ཨ་ཀྑ་ཎ་དེ་ས་ནཱ, ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐཱ, ཨ་ཊྛ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དེ་ས་ནཱ, ཨ་ཊྛ ཝི་མོ་ཀྑཱ, ན་ཝ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་མཱུ་ལ་ཀཱ དྷ་མྨཱ, ན་ཝ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒཱ་ནི, ན་ཝ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་དེ་ས་ནཱ, ན་ཝ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པྤ་ཊི་ཝི་ན་ཡཱ, ན་ཝ ས་ཉྙཱ, ན་ཝ ནཱ་ན་ཏྟཱ, ན་ཝ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་རཱ, ད་ས ནཱ་ཐ་ཀ་ར་ཎཱ དྷ་མྨཱ, ད་ས ཀ་སི་ཎཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ད་ས ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ, ད་ས ས་མྨ་ཏྟཱ་ནི, ད་ས ཨ་རི་ཡ་ཝཱ་སཱ, ད་ས ཨ་སེ་ཀྑཱ དྷ་མྨཱ, ད་ས ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཱ་ནི, ཨེ་ཀཱ་ད་ས མེ་ཏྟཱ་ནི་སཾ་སཱ, དྭཱ་ད་ས དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཱ་ཀཱ་རཱ, ཏེ་ར་ས དྷུ་ཏ་གུ་ཎཱ, ཙུ་དྡ་ས བུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎཱ་ནི, པ་ཉྩ་ད་ས ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་པཱ་ཙ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ, སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི, སོ་ལ༹་ས ཨ་པ་ར་ནྟ་པ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས བུ་དྡྷ་དྷ་མྨཱ, ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཱ་ནི, ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི, པ་ཉྙཱ་ས ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ནི, པ་རོ་པ་ཎྞཱ་ས ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ, ས་ཏྟ་ས་ཏྟ་ཏི ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི, ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྩཱ་རི་མ་ཧཱ་ཝ་ཛི་ར་ཉཱ་ཎཾ, ཨ་ན་ནྟ་ན་ཡ་ས་མ་ནྟ་པ་ཊྛཱ་ན་པ་ཝི་ཙ་ཡ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནི, ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ནྟཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨ་ན་ནྟཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཙཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ ཨ་ན་ནྟཱ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་བྷེ་དཱ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ནི་ར་ཏི་ས་ཡཱ གུ་ཎ་བྷཱ་གཱ གུ་ཎ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཝི་ཛྫ་ནྟི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་བྷཱ་གཱ གུ་ཎ་བྷཱ་གཱ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི བྷཱ་ག་ཝཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ. ཨཱ་ཀཱ་ར་སྶ ར་སྶ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ བྷཱ་ག་ཝཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ.
‘‘ཡ་སྨཱ སཱི་ལཱ་ད་ཡོ ས་བྦེ, གུ་ཎ་བྷཱ་གཱ ཨ་སེ་ས་ཏོ;
ཝི་ཛྫ་ནྟི སུ་ག་ཏེ ཏ་སྨཱ, བྷ་ག་ཝཱ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི’’.
ཀ་ཐཾ བྷ་ཏ་ཝཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ? ཡེ ཏེ ས་བྦ་ལོ་ཀ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཨུ་སྶུ་ཀྐ་མཱ་པ་ནྣེ་ཧི མ་ནུ་སྶ་ཏྟཱ་དི་ཀེ ཨ་ཊྛ དྷ་མྨེ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷི་ཡཱ ཀ་ཏ་མ་ཧཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རེ་ཧི མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ཧི པ་རི་པཱུ་རེ་ཏ་བྦཱ དཱ་ན་པཱ་ར་མཱི, སཱི་ལ་ནེ་ཀྑ་མྨ་པ་ཉྙཱ་ཝཱི་རི་ཡ་ཁ་ནྟི་ས་ཙྩ་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏྟཱ་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་པཱ་ར་མཱི་ཏི ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ, ད་ས ཨུ་པ་པཱ་ར་མི་ཡོ, ད་ས པ་ར་མ་ཏྠ་པཱ་ར་མི་ཡོ་ཏི ས་མ་ཏིཾ་ས པཱ་ར་མི་ཡོ, དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི, ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཙྩཱ་གོ, ན་ཡ་ན་དྷ་ན་ར་ཛྫ་པུ་ཏྟ་དཱ་ར་པ་རི་ཙྩཱ་གོ་ཏི པ་ཉྩ མ་ཧཱ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ, པུ་བྦ་ཡོ་གོ, པུ་བྦ་ཙ་རི་ཡཱ, དྷ་མྨ་ཀྑཱ་ནཾ, ལོ་ཀ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ, ཉཱ་ཏ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ, བུ་དྡྷ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝཱ པུ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་ར་ཉཱ་ཎ་ས་མྦྷཱ་རཱ བུ་དྡྷ་ཀ་ར་དྷ་མྨཱ, ཏེ མ་ཧཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་པྤཱ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ཡ་ཐཱ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཱ, སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ, ཋི་ཏི་བྷཱ་གི་ཡཱ, ཝཱ ན ཧོ་ནྟི; ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་ཏྟ་རུ་ཏྟ་རི ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ་ཝ ཧོ་ནྟི; ཨེ་ཝཾ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ བྷ་ཏཱ ས་མྦྷ་ཏཱ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི བྷ་ཏ་ཝཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ; ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན ཏ་ཀཱ་ར་སྶ ག་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷ་ཏ་ཝཱ་ཏི ཏེ་ཡེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ བུ་དྡྷ་ཀ་ར་དྷ་མྨེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན བྷ་རི ས་མྦྷ་རི པ་རི་པཱུ་རེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་མྤི བྷ་ཏ་ཝཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ.
‘‘ཡ་སྨཱ ས་མྦོ་དྷི་ཡཱ ས་བྦེ, དཱ་ན་པཱ་ར་མི་ཨཱ་དི་ཀེ;
ས་མྦྷཱ་རེ བྷ་ཏ་ཝཱ ནཱ་ཐོ, ཏ་སྨཱ་པི བྷ་ག་ཝཱ མ་ཏོ’’.
ཀ་ཐཾ བྷཱ་གེ ཝ་ནཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ? ཡེ ཏེ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་ངྑཱ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཀ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་གཱ, ཏེ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ལོ་ཀ་ཧི་ཏ་ཏྠཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠ་ཉྩ ནི་ཙྩ་ཀ་པྤཾ ཝ་ནི བྷ་ཛི སེ་ཝི བ་ཧུ་ལ་མ་ཀཱ་སཱི་ཏི བྷཱ་གེ ཝ་ནཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་སུ ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ཙ ཡེ ཏེ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝཱ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་བྷཱ་གཱ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན ‘‘ཙ་ཀྑུ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ …པེ… ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊི. མ. ༡.༢༡) ཨ་ནེ་ཀེ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་བྷཱ་གཱ, ‘‘ཙ་ཀྑུ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ…པེ… ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་གཱ, ‘‘ཙ་ཀྑུ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦོ…པེ… ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་གཱ, ‘‘ཙ་ཀྑུ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི་པ་ཊི་པ་དཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ…པེ… ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་དཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་གཱ ཙ དྷ་མྨཱ, ཏེ ས་བྦེ ཝ་ནི བྷ་ཛི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན སེ་ཝི. ཨེ་ཝ་མྤི བྷཱ་གེ ཝ་ནཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡེ ཨི་མེ སཱི་ལཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷཱ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ གུ་ཎ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ གུ་ཎ་བྷཱ་གཱ, ཀི་ནྟི ནུ ཁོ ཏེ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ནྟཱ་ནེ་སུ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཡྻ་ནྟི མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཝ་ནི ཨ་བྷི་པ་ཏྠ་ཡི. སཱ ཙ་སྶ ཨ་བྷི་པ་ཏྠ་ནཱ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཕ་ལཱ་ཝ་ཧཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཝ་མྤི བྷཱ་གེ ཝ་ནཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ.
‘‘ཡ་སྨཱ ཉེ་ཡྻ་ས་མཱ་པ་ཏྟི-གུ་ཎ་བྷཱ་གེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ;
བྷ་ཛི པ་ཏྠ་ཡི ས་ཏྟཱ་ནཾ, ཧི་ཏཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏོ’’.
ཀ་ཐཾ བྷ་གེ ཝ་ནཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ? ས་མཱ་ས་ཏོ ཏཱ་ཝ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙེ་ཧི པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ནྣེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཝི་བྷ་ཝཾ བྷ་ཛཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི བྷ་གཱ, ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ. ཏ་ཏྠ ལོ་ཀི་ཡེ ཏཱ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་ཏོ པུ་བྦེ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་བྷཱུ་ཏོ པ་ར་མུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏེ ཝ་ནི བྷ་ཛི སེ་ཝི, ཡ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏོ བུ་དྡྷ་ཀ་ར་དྷ་མྨེ ས་མ་ནྣཱ་ནེ་ནྟོ བུ་དྡྷ་དྷ་མྨེ པ་རི་པཱ་ཙེ་སི. བུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏོ པ་ན ཏེ ནི་ར་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏེ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ་པི ཝ་ནི བྷ་ཛི སེ་ཝི. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན པ་དེ་ས་ར་ཛྫ་ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟི་དེ་ཝ་ར་ཛྫ་ས་མྤ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑ་ས་མཱ་དྷི་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཕ་ལ- ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་དི་ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏེ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ བྷ་གེ ཝ་ནི བྷ་ཛི སེ་ཝི. ཨེ་ཝཾ བྷ་གེ ཝ་ནཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ.
‘‘ཡཱ ཏཱ ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ལོ་ཀེ, ཡཱ ཙ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ པུ་ཐཱུ;
ས་བྦཱ ཏཱ བྷ་ཛི ས་མྦུ་དྡྷོ, ཏ་སྨཱ་པི བྷ་ག་ཝཱ མ་ཏོ’’.
ཀ་ཐཾ བྷ་ཏྟ་ཝཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ? བྷ་ཏྟཱ ད་ལ༹ྷ་བྷ་ཏྟི་ཀཱ ཨ་སྶ བ་ཧཱུ ཨ་ཏྠཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཧི མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ཨ་པ་རི་མི་ཏ་ནི་རུ་པ་མ་པྤ་བྷཱ་ཝ་གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ས་མ་ངྒི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་བྦ་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མོ, ས་བྦཱ་ན་ཏྠ་པ་རི་ཧཱ་ར་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ཝི་དྷཱ་ན་ཏ་པྤ་རཱ་ཡ ནི་ར་ཏི་ས་ཡཱ་ཡ པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ཨ་ཙྩ་ནྟཱུ་པ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཨ་སཱི་ཏི་ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་དི- ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏ་རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཏཱ་ཡ, ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩ་གུ་ཎཱ་དྷི་ག་ཏེ་ན ‘‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ན ལོ་ཀ་ཏྟ་ཡ་བྱཱ་པི་ནཱ སུ་ཝི་པུ་ལེ་ན སུ་ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཙ ཐུ་ཏི་གྷོ་སེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་ཀྐཾ་ས་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟཱ་སུ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཏཱ་དཱི་སུ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ད་ས་བ་ལ་ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཱ་དི་ནི་ར་ཏི་ས་ཡ་གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ས་མ་ངྒི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ རཱུ་པ་པྤ་མཱ་ཎོ རཱུ་པ་པྤ་ས་ནྣོ, གྷོ་ས་པྤ་མཱ་ཎོ གྷོ་ས་པྤ་ས་ནྣོ, ལཱུ་ཁ་པྤ་མཱ་ཎོ ལཱུ་ཁ་པྤ་ས་ནྣོ, དྷ་མྨ་པྤ་མཱ་ཎོ དྷ་མྨ་པྤ་ས་ནྣོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་པྤ་མཱ་ཎི་ཀེ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སེ ས་བྦ་ཐཱ་པི པ་སཱ་དཱ་ཝ་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་ད་ར་བ་ཧུ་མཱ་ན་གཱ་ར་ཝཱ་ཡ་ཏ་ན་ཏཱ་ཡ པ་ར་མ་པེ་མ་ས་མྦྷ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ. ཡེ ཙ ཏ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཀེ་ན་ཙི ཨ་སཾ་ཧཱ་རི་ཡཱ ཏེ་སཾ ས་མྦྷ་ཏྟི ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝཱ དེ་ཝེ་ན ཝཱ མཱ་རེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཝཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་པི ཏ་ཏྠ པ་སཱ་དཾ ན པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟི, ཏ་སྶ ཝཱ ཨཱ་ཎཾ ད་ལ༹ྷ་བྷ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ –
‘‘ཡོ ཝེ ཀ་ཏ་ཉྙཱུ ཀ་ཏ་ཝེ་དི དྷཱི་རོ;
ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ད་ལ༹ྷ་བྷ་ཏྟི ཙ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༡༧.༧༨);
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ཋི་ཏ་དྷ་མྨོ ཝེ་ལཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཾ མ་ཡཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཏཾ མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧེ་ཏུ་པི ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༨.༢༠; ཨུ་དཱ. ༤༥; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༨༥) ཙ.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ཏྟ་ཝཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་སྶ ཏ་ཀཱ་ར་སྶ ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ ག་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ.
‘‘གུ་ཎཱ་ཏི་ས་ཡ་ཡུ་ཏྟ་སྶ, ཡ་སྨཱ ལོ་ཀ་ཧི་ཏེ་སི་ནོ;
ས་མྦྷ་ཏྟཱ བ་ཧ་ཝོ ས་ཏྠུ, བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཀ་ཐཾ བྷ་གེ ཝ་མཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ? ཡ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་བྷཱུ་ཏོ་པི པུ་རི་མཱ་སུ ཛཱ་ཏཱི་སུ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ནྟོ བྷ་ག་ས་ངྑཱ་ཏཾ སི་རིཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ཡ་ས་ཉྩ ཝ་མི ཨུ་གྒི་རི ཁེ་ལ༹་པི་ཎྜཾ ཝི་ཡ ཨ་ན་པེ་ཀྑོ ཚ་ཌྜ་ཡི. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ སོ་མ་ན་སྶ་ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ་ལེ, ཧ་ཏྠི་པཱ་ལ་ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ་ལེ, ཨ་ཡོ་གྷ་ར་པ་ཎྜི་ཏ་ཀཱ་ལེ, མཱུ་ག་པ་ཀྑ་པ་ཎྜི་ཏ་ཀཱ་ལེ, ཙཱུ་ལ༹་སུ་ཏ་སོ་མ་ཀཱ་ལེ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ནེ་ཀྑ་མྨ་པཱ་ར་མི་པཱུ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན དེ་ཝ་ར་ཛྫ་ས་དི་སཱ་ཡ ར་ཛྫ་སི་རི་ཡཱ པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ པ་རི་མཱ་ཎཾ ན་ཏྠི. ཙ་རི་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་པི ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སི་རིཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ས་དི་སཾ ཙ་ཏུ་དྡཱི་པི་སྶ་རི་ཡཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟི་ས་ནྣི་སྶ་ཡཾ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མུ་ཛྫ་ལཾ ཡ་ས་ཉྩ ཏི་ཎཱ་ཡ་པི ཨ་མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ནི་ར་པེ་ཀྑོ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ. ཏ་སྨཱ ཨི་མེ སི་རི་ཨཱ་དི་ཀེ བྷ་གེ ཝ་མཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷཱ་ནི ནཱ་མ ན་ཀྑ་ཏྟཱ་ནི, ཏེ་ཧི ས་མཾ ག་ཙྪ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི བྷ་གཱ, སི་ནེ་རུ་ཡུ་ག་ནྡྷ་ར་ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཧི་མ་ཝ་ནྟཱ་དི་བྷཱ་ཛ་ན་ལོ་ཀ་ཝི་སེ་ས་ས་ནྣི་སྶ་ཡཱ སོ་བྷཱ ཀ་པྤ་ཊྛི་ཏི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་པི བྷ་ག་ཝཱ ཝ་མི ཏཾ་ནི་ཝཱ་སི་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏོ་ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན པ་ཛ་ཧཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི བྷ་གེ ཝ་མཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ.
‘‘ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སི་རིཾ ཡ་སྨཱ, ཡ་སཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ སུ་ཁཾ;
པ་ཧཱ་སི ལོ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཉྩ, སུ་ག་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏོ’’.
ཀ་ཐཾ བྷཱ་གེ ཝ་མཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ? བྷཱ་གཱ ནཱ་མ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ. ཏེ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ཏ་ཏྠཱ་པི རཱུ་པ་ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཱ. ཏེ ཙ བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦཾ པ་པ་ཉྩཾ, ས་བྦཾ ཡོ་གཾ, ས་བྦཾ ག་ནྠཾ, ས་བྦཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ས་མུ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་མ་ཏ་དྷཱ་ཏུཾ ས་མ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟོ ཝ་མི ཨུ་གྒི་རི ཨ་ན་པེ་ཀྑོ ཚ་ཌྜ་ཡི, ན པ་ཙྩཱ་ག་མི. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ པ་ཐ་ཝིཾ, ཨཱ་པཾ, ཏེ་ཛཾ, ཝཱ་ཡཾ, ཙ་ཀྑུཾ, སོ་ཏཾ, གྷཱ་ནཾ, ཛཱི་ཝ྄ཧཾ, ཀཱ་ཡཾ, མ་ནཾ, རཱུ་པེ, ས་དྡེ, ག་ནྡྷེ, ར་སེ, ཕོ་ཊྛ་བྦེ, དྷ་མྨེ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ…པེ… མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཾ …པེ… མ་ནོ་ས་མྥ་སྶཾ, ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཛཾ ཝེ་ད་ནཾ…པེ… མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་ཛཾ ཝེ་ད་ནཾ, ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཛཾ ས་ཉྙཾ…པེ… མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་ཛཾ ས་ཉྙཾ; ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཛཾ ཙེ་ཏ་ནཾ…པེ… མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་ཛཾ ཙེ་ཏ་ནཾ; རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཾ …པེ… དྷ་མྨ་ཏ་ཎྷཾ; རཱུ་པ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ…པེ… དྷ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ; རཱུ་པ་ཝི་ཙཱ་རཾ…པེ… དྷ་མྨ་ཝི་ཙཱ་ར་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་པ་ད་དྷ་མྨ་ཝི་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན་པི ས་བྦེ་ཝ དྷ་མྨ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཝ་མི ཨུ་གྒི་རི ཨ་ན་པེ་ཀྑ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན ཚ་ཌྜ་ཡི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཡཾ ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཙ་ཏྟཾ ཝ་ནྟཾ མུ་ཏྟཾ པ་ཧཱི་ནཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཊྛཾ, ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པུ་ན པ་ཙྩཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. (དཱི. ནི. ༢.༡༨༣) –
ཨེ་ཝ་མྤི བྷཱ་གེ ཝ་མཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷཱ་གེ ཝ་མཱི་ཏི ས་བྦེ་པི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ན་ཝ་ཛྫེ ཧཱི་ན་པྤ་ཎཱི་ཏེ ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐ་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གེ དྷ་མྨེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་མུ་ཁེ་ན ཝ་མི ཨུ་གྒི་རི ཨ་ན་པེ་ཀྑོ པ་རི་ཙྩ་ཛི པ་ཛ་ཧི, པ་རེ་ས་ཉྩ ཏ་ཐ་ཏྟཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘དྷ་མྨཱ་པི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ པ་གེ་ཝ ཨ་དྷ་མྨཱ, ཀུ་ལླཱུ་པ་མཾ, ཝོ བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི, ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ནོ ག་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. (མ. ནི. ༡.༢༤༠) –
ཨེ་ཝ་མྤི བྷཱ་གེ ཝ་མཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ.
‘‘ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏཱ་དི-དྷ་མྨ་བྷེ་དཱ མ་ཧེ་སི་ནཱ;
ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐཱ ཡ་ཏོ ཝ་ནྟཱ, ཏ་ཏོ་པི བྷ་ག་ཝཱ མ་ཏོ’’.
ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘བྷཱ་ག་ཝཱ བྷ་ཏ་ཝཱ བྷཱ་གེ, བྷ་གེ ཙ ཝ་ནི བྷ་ཏྟ་ཝཱ;
བྷ་གེ ཝ་མི ཏ་ཐཱ བྷཱ་གེ, ཝ་མཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཛི་ནོ’’ཏི.
ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ. ཨ་ར་ཧ་ཏཱཏི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ, ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ཝཱ ཀི་ལེ་སཱ་རཱི་ནཾ ཧ་ཏ་ཏྟཱ, སཾ་སཱ་ར་ཙ་ཀྐ་སྶ ཝཱ ཨ་རཱ་ནཾ ཧ་ཏ་ཏྟཱ, པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ, པཱ་པ་ཀ་ར་ཎེ ར་ཧཱ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏཱ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱཏི ཨི་མི་ནཱ་སྶ བྷཱ་གྱ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་དཱི་པ་ནེ་ན ཀ་པྤཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀེ་སུ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻེ་སུ ཨུ་པ་ཙི་ཏ་པུ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཏ་པུ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་དྷ་ར་སྶ དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཨ་སཱི་ཏི་ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན- བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་ཀེ་ཏུ་མཱ་ལཱ་དི་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་དཱི་པི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ར་ཧ་ཏཱཏི ཨི་མི་ནཱ་སྶ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་དཱི་པ་ནེ་ན ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཱ་དྷི་ག་མ་པ་རི་དཱི་པ་ན་ཏོ ད་ས་བ་ལ་ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཚ་ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་ཨ་ཊྛཱ་ར་སཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་བུ་དྡྷ་དྷ་མྨཱ་དི- ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་པ་རི་མེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི དཱི་པི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ལོ་ཀི་ཡ་ས་རི་ཀྑ་ཀཱ་ནཾ བ་ཧུ་མ་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ག་ཧ་ཊྛ་པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ཧི ཨ་བྷི་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་བྷི་ག་ཏཱ་ན་ཉྩ ཏེ་སཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དུ་ཀྑཱ་པ་ན་ཡ་ནེ པ་ཊི་བ་ལ་བྷཱ་ཝོ, ཨཱ་མི་ས་དཱ་ན་དྷ་མྨ་དཱ་ནེ་ཧི ཨུ་པ་ཀཱ་རི་ཏཱ, ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ་ཧི གུ་ཎེ་ཧི སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཙ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཐཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ་ར་ཎ་དྷ་མྨེ་སུ མུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏ་དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་རཱ་དི་ཝི་ཧཱ་ར་ཝི་སེ་ས་ས་མཱ་ཡོ་ག་པ་རི་དཱི་པ་ནེ་ན ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ དཱི་པི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ར་ཧ་ཏཱཏི ཨི་མི་ནཱ ས་བྦ་ཝི་ཛྫཱ་སུ སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟ་ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་དྷི་ག་མ་པ་རི་དཱི་པ་ནེ་ན ཝི་ཛྫཱ་ས་མྤ་དཱ དཱི་པི་ཏཱ ཧོ་ཏི. པུ་རི་མེ་ན ཝཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནེ་ན པ་ཙྪི་མ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་དྭ་ཡ་ས་མཱ་ཡོ་གོ, པ་ཙྪི་མེ་ན ས་ཝཱ་ས་ན་ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་དཱི་པ་ནེ་ན པུ་རི་མ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་དྭ་ཡ་ས་མཱ་ཡོ་གོ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཐཱ པུ་རི་མེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ཉྙཱ་ས་ཙྩ་ཝ་ཙཱི་ས་ཙྩ་ཉཱ་ཎ་ས་ཙྩ་པ་རི་དཱི་པ་ནེ་ན, ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ལོ་ཀི་ཡཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཱ་དི་པ་རི་ཙྩཱ་ག་པ་རི་དཱི་པ་ནེ་ན, ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ཙྩཱ་ག་པ་རི་དཱི་པ་ནེ་ན, ཙ ས་ཙྩཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཙཱ་གཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པཱ་རི་པཱུ་རི པ་ཀཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི; དུ་ཏི་ཡེ་ན ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རཱུ་པ་ས་མ་ས་མ་དྷི་ག་མ་པ་རི་དཱི་པ་ནེ་ན, ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷི་པ་རི་དཱི་པ་ནེ་ན ཙ, ཨུ་པ་ས་མཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པ་ཉྙཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པཱ་རི་པཱུ་རི པ་ཀཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་གུ་ཎེ ཀ་ཏཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་སྶ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཡོ་གེ་ན ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་ཉྙཾ ས་བྦ་པཱ་ར་མི་ཏཱ་ནུ་ཊྛཱ་ནེ་ན ས་ཙྩཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, པཱ་ར་མི་ཏཱ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན ཙཱ་གཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, པཱ་ར་མི་ཏཱ་གུ་ཎེ་ཧི ཙི་ཏྟ་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན ཨུ་པ་ས་མཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, པཱ་ར་མི་ཏཱ་ཧི ཨེ་ཝ པ་ར་ཧི་ཏཱུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླ་ཏོ པ་ཉྙཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ པཱ་རི་པཱུ་རི་ག་ཏཾ.
ཏ་ཐཱ ‘ཡཱ་ཙ་ཀ་ཛ་ནཾ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ད་སྶཱ་མཱི’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནེ་ན པ་ཊི་ཉྙཾ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ དཱ་ནེ་ན ཙ ས་ཙྩཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, དེ་ཡྻ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཏོ ཙཱ་གཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, དེ་ཡྻ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་དཱ་ན་དེ་ཡྻ་པ་རི་ཀྑ་ཡེ་སུ ལོ་བྷ་དོ་ས་མོ་ཧ་བྷ་ཡ་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན ཨུ་པ་ས་མཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་ལཾ ཡ་ཐཱ་ཝི་དྷི ཙ དཱ་ནེ་ན པ་ཉྙུ་ཏྟ་ར་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཉྙཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ པཱ་རི་པཱུ་རི་ག་ཏཾ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན སེ་ས་པཱ་ར་མཱི་སུ་པི ཙ་ཏུ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པཱ་རི་པཱུ་རི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་བྦཱ ཧི པཱ་ར་མི་ཡོ ས་ཙྩ་པྤ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཙཱ་གཱ་བྷི་བྱ་ཉྫི་ཏཱ ཨུ་པ་ས་མཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧི་ཏཱ པ་ཉྙཱ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་དཱ་ག་ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ཙྩཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཙྩཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་དཱ་ག་མེ་ན སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི, ཙཱ་གཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་དཱ་ག་མེ་ན ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཝི་སུ་དྡྷི, ཨུ་པ་ས་མཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་དཱ་ག་མེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི, པ་ཉྙཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་དཱ་ག་མེ་ན དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི. ཏ་ཐཱ ས་ཙྩཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་དཱ་ག་མེ་ན་སྶ སཾ་ཝཱ་སེ་ན སཱི་ལཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཙཱ་གཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་དཱ་ག་མེ་ན སཾ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཨུ་པ་ས་མཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་དཱ་ག་མེ་ན ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཐཱ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, པ་ཉྙཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་དཱ་ག་མེ་ན སཱ་ཀ་ཙྪཱ་ཡ པ་ཉྙཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཐཱ ས་ཙྩཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་དཱ་ག་མེ་ན ཨ་དུ་ཊྛོ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ཙཱ་གཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་དཱ་ག་མེ་ན ཨ་ལུ་དྡྷོ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི, ཨུ་པ་ས་མཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་དཱ་ག་མེ་ན ཨ་བྷཱི་ཏོ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི, པ་ཉྙཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་དཱ་ག་མེ་ན ཨ་མཱུ་ལ༹ྷོ ཝི་ནོ་དེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ས་ཙྩཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་དཱ་ག་མེ་ན ཙ་སྶ ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁ་པྤ་ཏྟི, ཙཱ་གཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་དཱ་ག་མེ་ན པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁ་པྤ་ཏྟི, ཨུ་པ་ས་མཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་དཱ་ག་མེ་ན ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁ་པྤ་ཏྟི, པ་ཉྙཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་དཱ་ག་མེ་ན ས་མྦོ་དྷི་སུ་ཁ་པྤ་ཏྟི དཱི་པི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ས་ཙྩཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་དཱ་ག་མེ་ན ཝཱ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛ་པཱི་ཏི་སུ་ཁ་པྤ་ཏྟི, ཙཱ་གཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་དཱ་ག་མེ་ན ས་མཱ་དྷི་ཛ་པཱི་ཏི་སུ་ཁ་པྤ་ཏྟི, ཨུ་པ་ས་མཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་དཱ་ག་མེ་ན ཨ་པཱི་ཏི་ཛ་ཀཱ་ཡ་སུ་ཁ་པྤ་ཏྟི, པ་ཉྙཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་དཱ་ག་མེ་ན ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཛ་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་སུ་ཁ་པྤ་ཏྟི. ཏ་ཐཱ ས་ཙྩཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་དཱ་ག་མེ་ན པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་སུ་ཁ་ས་མཱ་ཡོ་གོ པ་རི་དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཏོ, ཙཱ་གཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་དཱ་ག་མེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛི་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་སུ་ཁ་ས་མཱ་ཡོ་གོ ཨ་ལོ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨུ་པ་ས་མཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་དཱ་ག་མེ་ན ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཧེ་ཏུ་སུ་ཁ་ས་མཱ་ཡོ་གོ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, པ་ཉྙཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་དཱ་ག་མེ་ན ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎ་དུ་ཀྑཱུ་པ་ས་མ་སུ་ཁ་ས་མཱ་ཡོ་གོ པ་རི་དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ནི་བྦཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་ན་ཏོ.
ཏ་ཐཱ ས་ཙྩཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་དཱ་ག་མེ་ན ཨ་རི་ཡ་སྶ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨ་ནུ་བོ་དྷ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་སི་དྡྷི, ཙཱ་གཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་དཱ་ག་མེ་ན ཨ་རི་ཡ་སྶ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ, པ་ཉྙཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་དཱ་ག་མེ་ན ཨ་རི་ཡ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ, ཨུ་པ་ས་མཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་དཱ་ག་མེ་ན ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་མུ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨ་ནུ་བོ་དྷ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་སི་དྡྷི དཱི་པི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ས་ཙྩཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པ་རི་པཱུ་ར་ཎེ་ན ཙ ཏ་པ་སི་དྡྷི, ཙཱ་གཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པ་རི་པཱུ་ར་ཎེ་ན ས་བྦ་ནི་སྶ་གྒ་སི་དྡྷི, ཨུ་པ་ས་མཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པ་རི་པཱུ་ར་ཎེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སི་དྡྷི, པ་ཉྙཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པ་རི་པཱུ་ར་ཎེ་ན བུ་དྡྷི་སི་དྡྷི, ཏེ་ན ཙ ནི་བྦཱ་ན་སི་དྡྷི. ཏ་ཐཱ ས་ཙྩཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པ་རི་པཱུ་ར་ཎེ་ན ཙ་ཏུ་ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷོ, ཙཱ་གཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པ་རི་པཱུ་ར་ཎེ་ན ཙ་ཏུ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷོ, ༠.ཨུ་པ་ས་མཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པ་རི་པཱུ་ར་ཎེ་ན ཙ་ཏུ་ཨ་རི་ཡ་ཝི་ཧཱ་ར་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷོ, པ་ཉྙཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པ་རི་པཱུ་ར་ཎེ་ན ཙ་ཏུ་ཨ་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་ར་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷོ དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏི.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – བྷ་ག་ཝ་ཏཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཨ་བྷི་ཀ་ངྑཱ་དཱི་པ་ནེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ར་ཧ་ཏཱཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་ཧཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་དཱི་པ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ན་པ་ཉྙཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་ཡ་སྶ དྷ་མྨ་ར་ཛྫ་པ་ཏྟི, ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ དྷ་མྨ་སཾ་ཝི་བྷཱ་གོ; པ་ཉྙཱ་ཡ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑ་ནི་བྦི་དཱ, ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑ་ས་ཧ་ནཾ; པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ར་དུ་ཀྑ་པ་རི་ཛཱ་ན་ནཾ, ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ པ་ར་དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་ཀཱ་རཱ་ར་མྦྷོ. པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝོ, ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཏ་ད་དྷི་ག་མོ; པ་ཉྙཱ་ཡ ས་ཡཾ ཏ་ར་ཎཾ, ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ པ་རེ་སཾ ཏཱ་ར་ཎཾ; པ་ཉྙཱ་ཡ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི, ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ བུ་དྡྷ་ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷི. ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཝཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཡཾ སཾ་སཱ་རཱ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝོ, པ་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི. ཏ་ཐཱ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ པ་རེ་སཾ ཨ་ཝི་ཧིཾ་ས་ནཾ, པ་ཉྙཱ་ཡ ས་ཡཾ པ་རེ་ཧི ཨ་བྷཱ་ཡ་ནཾ; ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ པ་རཾ ར་ཀྑ་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ནྟོ པ་རཾ ར་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཨ་པ་ར་ནྟ་པོ, པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ན་ཏྟ་ནྟ་པོ. ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏུ་ཏྠ་པུ་གྒ་ལ་བྷཱ་ཝོ སི་དྡྷོ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཐཱ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐ་ཏཱ, པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཐ་ཏཱ; ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཙ་སྶ ནི་ནྣ་ཏཱ་བྷཱ་ཝོ, པ་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་ནྣ་ཏཱ་བྷཱ་ཝོ. ཏ་ཐཱ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ས་བྦ་ས་ཏྟེ་སུ ཛ་ནི་ཏཱ་ནུ་གྒ་ཧོ, པ་ཉྙཱ་ནུ་ག་ཏ་ཏྟཱ ན ཙ ན ས་བྦ་ཏྠ ཝི་ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ; པ་ཉྙཱ་ཡ ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ཝི་ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ, ཀ་རུ་ཎཱ་ནུ་ག་ཏ་ཏྟཱ ན ཙ ན ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཀ་རུ་ཎཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ སི་ནེ་ཧ་སོ་ཀ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙཱ ཨ་ཧཾ་ཀཱ་ར་མ་མཾ་ཀཱ་ར་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་སོ་དྷི་ཏཱ པ་ར་མ་ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་ཁེ་ཏྟཾ བ་ལཱ་ནི, ཀ་རུ་ཎཱ་ཁེ་ཏྟཾ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཱ་ནི. ཏེ་སུ བ་ལ་ས་མཱ་ཡོ་གེ་ན པ་རེ་ཧི ན ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་ཏི, ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ས་མཱ་ཡོ་གེ་ན པ་རེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི. བ་ལེ་ཧི ས་ཏྠུ་ས་མྤ་དཱ་སི་དྡྷི, ཝེ་སཱ་ར་ཛྫེ་ཧི སཱ་ས་ན་ས་མྤ་དཱ་སི་དྡྷི. ཏ་ཐཱ བ་ལེ་ཧི བུ་དྡྷ་ར་ཏ་ན་སི་དྡྷི, ཝེ་སཱ་ར་ཛྫེ་ཧི དྷ་མྨ་ར་ཏ་ན་སི་དྡྷཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ’’ཏི པ་ད་དྭ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ མུ་ཁ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ནཾ.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ? ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ནི་ཡ་མ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ཀེ་ན་ཙི པ་ར་ཏོ སུ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ཡ་དི་པི ཙ ཛཱ་ན་ནྟེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ན ཏེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ པ་རེ་ན་པི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ན ཙ ཏཾ ཏེ་ན ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཨ་པི་ཙ ཁོ སུ་ཏ་མྤི, ན ཨེ་ཝ་མི་དྷ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི པ་ར་ཏོ ཨ་སུ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྦྷུ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨི་མ་སྶ ཝི་སེ་ས་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ‘‘ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ ཏ་ཉྩ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨ་ཉྙེ་ན, ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙ, ན སུ་ཏ་ནྟི. ཨ་དྷི་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཉྷི ཨ་ཉྙ་མ་ཏྠཾ བོ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ན པུ་ན་རུ་ཏྟི་དོ་སོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི.
ཏ་ཐཱ པུ་བྦ་ར་ཙ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ‘‘ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ནེ་ན ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ན ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ པུ་བྦ་ར་ཙ་ནཱ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི – ‘‘ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཏ་ཉྩ ཁོ ན པུ་བྦ་ར་ཙ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཀྐ་པ་རི་ཡཱ་ཧ་ཏཾ ཝཱི་མཾ་སཱ་ནུ་ཙ་རི་ཏཾ, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཋཱ་ན་སོ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི.
ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝཱ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ‘‘ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཏཾ, ན ཀེ་ན་ཙི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ ཨ་ཀྑ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྠ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ. ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཏཾ –
‘‘ཨེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཀེ་ན་ཙི ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༧).
ཨ་པ་ར་མྤི ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ‘ན ཡི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཡཾ ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨ་ཧ་མི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’ཏི, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. –
ཏ་སྨཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མྤི དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ‘‘ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཐ ཝཱ སོ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ནི་པྥཱ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ‘‘ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཉྷི པ་རེ་སཾ ཨཱ་ས་ཡཱ་དིཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ན ཨ་ས་བྦ་ཉྙུ་ནཱ ཨ་དེ་སེ ཨ་ཀཱ་ལེ ཝཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ས་ཙྩ་མྤི ས་མཱ་ནཾ སོ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ནི་པྥཱ་ད་ནེ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝུ་ཏྟཾ ནཱ་མ སི་ཡཱ, པ་གེ་ཝ ཨ་ས་ཙྩཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མྨ་དེ་ཝ པ་རེ་སཾ ཨཱ་ས་ཡཱ་དིཾ དེ་ས་ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཉྩ ཛཱ་ན་ནྟེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན སོ་ཏཱུ་ནཾ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠ་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ, ན་ཏྠི ཏ་སྶ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ. ཏ་སྨཱ སོ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ནི་པྥཱ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མྤི དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ‘‘ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པི་ཙ ཡ་ཐཱ ན ཏཾ སུ་ཏཾ ནཱ་མ, ཡཾ ན ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྠཾ ཡ་ཉྩ ན ཏ་ཐ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཾ, ཨེ་ཝཾ ན ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ནཱ་མ, ཡཾ ན ས་མྨཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན ཝ་ཙ་ནཾ ཙ་ཏ་སྶོ་པི པ་རི་སཱ ས་མྨ་དེ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཐ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ས་མྨ་དེ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མྤི དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ‘‘ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་ཝི་རུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ‘‘ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ན་ཝ་ཛྫ་བྷེ་དེ དྷ་མྨེ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཡོ ས་མྨུ་ཏི་པ་ར་མ་ཏྠེ ཙ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ནྟོ ཝ་ད་ཏི, ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་པྤ་བྷུ་ཏ་ཡོ ཨ་རི་ཡཱ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏི དྷ་ར་མཱ་ནེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཙ ཏ་སྶེ་ཝ དེ་ས་ནཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ད་ནྟི, ན ཏ་ཏྠ ནཱ་ནཱ་ཝཱ་ད་ཏཱ. ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་མ་ར་ཧ་ཏཱ ཏ་ཏོ པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ངྒྷེ་ནཱ་པཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་ཝི་རུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མྤི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཐ ཝཱ པུ་རི་མེ་ཧི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ‘‘ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏི་པི ཧི ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཱ་དི་ཝི་སེ་སེ ད་ས་བ་ལཱ་དི་གུ་ཎེ་ཧི ཝི་ཡ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཝི་སེ་སོ ན་ཏྠི, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ཏེ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཨ་ཝི་རུ་དྡྷ་མེ་ཝ ཝ་ད་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ བུ་དྡྷེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ པུ་བྦེ, ཨི་དཱ་ནི་པི ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ སུ་ཏྟ་ནྟ་རེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མྤི དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ‘‘ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན བུ་དྡྷཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཝི་རོ་དྷོ དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཡ་དེ་ཏཾ དུ་ཏི་ཡཾ པ་དཾ, ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟ་ཝུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ་པི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨེ་ཀ་དྷ་མྨཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཡ་དེ་ཏཾ དུ་ཏི་ཡཾ པ་དཾ, ཏཾ ན ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཝ་པ་ན་ཏྠཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི – ‘‘ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཏ་ཉྩ ཁོ ན ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྟཾ, ན ཀ་ཐི་ཏ་མ་ཏྟཾ; ཨ་ཐ ཁོ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ ཝ་པི་ཏ’’ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་དེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི དུ་ཏི་ཡཾ པ་དཾ, ཏཾ ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ. ཨ་ཡཾ ཧི་སྶ ཨ་ཏྠོ – ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ, ཏ་ཉྩ ཁོ ན ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྟཾ, ཨ་པི་ཙ ཏ་ད་ཏྠ་ཛཱ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ཙ་རི་ཏ་ནྟི. ཏེ་ན ‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ་དཱི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ ཀཱ་རཱི’’ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ས་ངྑེ་པ་ཀ་ཐཱ་ཨུ་དྡི་ས་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ, པུ་ན ‘‘ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དུ་རུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦ་དཱ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་ག་ཏ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ཝཱ་ས་ན་པ་ཧཱི་ན་ས་བྦ་དོ་ས་སྶ ཨ་ཀྑ་ལི་ཏ་བྱ་པྤ་ཐ་སྶ ཀ་དཱ་ཙི་པི དུ་རུ་ཏྟཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡ་ཐཱ ཀེ་ཙི ལོ་ཀེ ས་ཏི་ས་མྨོ་སེ་ན ཝཱ ད་ཝཱ ཝཱ ར་ཝཱ ཝཱ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཐ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་ཉྙཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཝུ་ཏྟཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟི པ་ཊི་ས་ངྑ་རོ་ནྟི ཝཱ, ན ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ ས་མཱ་ཧི་ཏོ. ཨ་ས་མྨོ་ས་དྷ་མྨོ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་དྷ་མྨོ ཙ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ས་མུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷཱ་ཡ པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡ ཨུ་པ་ནཱི་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨ་པ་རི་མི་ཏ་ཀཱ་ལཾ ས་མྦྷ་ཏ་པུ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་ར་ས་མུ་དཱ་ག་ཏེ་ཧི ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ཧི ཝི་ས་ད་ཝི་སུ་དྡྷེ་ཧི ཀ་ར་ཎ་ཝི་སེ་སེ་ཧི སོ་ཏཱ་ཡ་ཏ་ན་ར་སཱ་ཡ་ན་བྷཱུ་ཏཾ སུ་ཎ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་མ་ཏ་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶ་ནྟོ ཝི་ཡ སོ་ཏ་བྦ་སཱ་རཾ ས་ཝ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཀ་ར་ཝཱི་ཀ་རུ་ཏ་མ་ཉྫུ་ནཱ ས་རེ་ན ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི་ཡཱ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ད་ཏི, ན་ཏྠི ཏ་ཏྠ ཝཱ་ལ་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཝ་ཀྑ་ལི་ཏཾ, ཀུ་ཏོ པ་ན དུ་རུ་ཏྟཱ་ཝ་ཀཱ་སོ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ, ན ཨ་ཝུ་ཏྟཾ དུ་རུ་ཏྟཾ ཝཱ ཀ་དཱ་ཙི ཧོ་ཏཱི’’ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ – ‘‘ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན – ‘‘ཝུ་ཏྟ་མ་ར་ཧ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ན ཨེ་ཏྠ པུ་ན་རུ་ཏྟི་དོ་སོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ པུ་ན་རུ་ཏྟ་ས་དྡ་སྶ སཱ་ཏྠ་ཀ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨི་ཏི མེ སུ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཨི་ཏི་ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་པ་རི་ས་མཱ་པ་ནཱ་དི་པ་ད་ཏྠ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་པ་ཀཱ་ར་ནི་ད་སྶ་ནཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་པྤ་བྷེ་དོ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས – ‘‘རུ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྨཱ རཱུ་པ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༣.༧༩) ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠེ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ བྷ་ཝ་ཐ, མཱ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ. ཨ་ཏྠི མེ ཏུ་མྷེ་སུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ – ཀི་ནྟི མེ སཱ་ཝ་ཀཱ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ, ནོ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༠) པ་རི་ས་མཱ་པ་ནེ. ‘‘ཨི་ཏི ཝཱ ཨི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཝི་སཱུ་ཀ་ད་སྶ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༡༠) ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠེ. ‘‘མཱ་ག་ཎྜི་ཡོ་ཏི ཝཱ ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ས་ངྑཱ ས་མ་ཉྙཱ པ་ཉྙ་ཏྟི ཝོ་ཧཱ་རོ ནཱ་མཾ ནཱ་མ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ་དྷེ་ཡྻཾ ནི་རུ་ཏྟི བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨ་བྷི་ལཱ་པོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ནི. ༧༥) པ་ད་ཏྠ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ. ‘‘ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡོ བཱ་ལོ, ཨ་པྤ་ཊི་བྷ་ཡོ པ་ཎྜི་ཏོ; ས་ཨུ་པ་དྡ་ཝོ བཱ་ལོ, ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝོ པ་ཎྜི་ཏོ; ས་ཨུ་པ་ས་གྒོ བཱ་ལོ, ཨ་ནུ་པ་ས་གྒོ པ་ཎྜི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༣.༡) པ་ཀཱ་རེ. ‘‘ས་བྦ་མ་ཏྠཱི་ཏི ཁོ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ཨ་ཡ་མེ་ཀོ ཨ་ནྟོ, ས་བྦཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཁོ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༢.༡༥) ནི་ད་སྶ་ནེ. ‘‘ཨ་ཏྠི ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་ཏི པུ་ཊྛེ་ན ས་ཏཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ཏྠཱི་ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ. ཀིཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་ཏི ཙེ ཝ་དེ་ཡྻ, ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་ཙྩ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༩༦) ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ, ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སྭཱ་ཡ་མི་དྷ པ་ཀཱ་ར་ནི་ད་སྶ་ནཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་སུ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཏ་ཏྠ པ་ཀཱ་ར་ཏྠེ་ན ཨི་ཏི་ས་དྡེ་ན ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི – ནཱ་ནཱ་ན་ཡ་ནི་པུ་ཎ་མ་ནེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ ཝི་ཝི་དྷ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དྷ་མྨ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ག་མྦྷཱི་རཾ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཀ་ས་ཀ་བྷཱ་སཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ སོ་ཏ་པ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཀོ ས་མ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ, ས་བྦ་ཐཱ་མེ་ན པ་ན སོ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ་པི ཨི་ཏི མེ སུ་ཏཾ, མ་ཡཱ་པི ཨེ་ཀེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན སུ་ཏ་ནྟི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི་པུ་ཀྑ་ལ་སཱི་ཧ་ཝི་ཀྐཱི་ལི༹་ཏ་དི་སཱ་ལོ་ཙ་ན་ཨ་ངྐུ་ས་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཙ ཝི་ས་ཡཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ ན་ཡཱ ནཱ་ནཱ་ན་ཡཱ. ན་ཡཱ ཝཱ པཱ་ལི༹་ག་ཏི་ཡོ, ཏཱ ཙ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ་དི་ལོ་ཀི་ཡཱ་དི་ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝོ་མི་སྶ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ཁ་ནྡྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ས་ངྒ་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ཋ་པ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ཏི་ཀ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཏི ནཱ་ནཱ་ན་ཡཱ. ཏེ་ཧི ནི་པུ་ཎཾ ས་ཎྷཾ སུ་ཁུ་མ་ནྟི ནཱ་ནཱ་ན་ཡ་ནི་པུ་ཎཾ.
ཨཱ་ས་ཡོ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ, སོ ཙ ས་སྶ་ཏཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་ཏཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཙ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷོ. ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་དི་ཀོ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨ་ནེ་ཀོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཨ་ནེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ. སོ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ.
ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཨ་ཏྠ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་བྦི་བྷཱ་ཝ་ན་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ངྐཱ་ས་ན་པ་ཀཱ་ས་ན་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་བྷ་ཛ་ན་ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཚ་ཧི ཨ་ཏྠ་པ་དེ་ཧི ཨ་ཀྑ་ར་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཀཱ་ར་ནི་རུ་ཏྟི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཚ་ཧི བྱ་ཉྫ་ན་པ་དེ་ཧི ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ.
ཨི་དྡྷི་ཨཱ་དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི་བྷེ་དེ་ན ཏེ་སུ ཙ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཝི་ས་ཡཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཝི་ཝི་དྷཾ བ་ཧུ་ཝི་དྷཾ ཝཱ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝི་ཝི་དྷ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཧ་ར་ཎ་ཏོ རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་སཱ་པ་ན་ཡ་ན་ཏོ པ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠེ ས་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ན ས་ནྟི ཡེ ཧ་རི་ཏ་བྦཱ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ན་མྤི ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ ཨ་ཊྛ་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ ཙི་ཏྟེ ཧ་ཏ་པ་ཊི་པ་ཀྑེ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཙ ན ས་ཀྐཱ ཨི་དྷ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ནྟི ཝ་ཏྟུཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ག་ཏཱ ཙ ཀི་ལེ་སཱ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཧ་ར་ཎ་ཏོ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ན་སྶ ཙ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ, ཏེ་སཾ ཧ་ར་ཎ་ཏོ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ. ཏེ ཧི དི་ཊྛི་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན དི་ཊྛི་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ ཨ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཨི་དྡྷི་ཨཱ་དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི་ཧི ཧ་རི་ཏཱ ཨ་པ་ནཱི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. པ་ཊཱི་ཏི ཝཱ པ་ཙྪཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩེ་ན པ་ཙྪཱ ཧ་རི་ཏ་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ནྟི པ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་སུ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མ་གྒེ་ཧི ཧ་རི་ཏེ་སུ པ་ཙྪཱ ཧ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ. ཨི་དྡྷི་ཨཱ་དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡོ ཙ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ན ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩེ་ན ས་ཏྟ་ཧི་ཏ་ཏྠཾ པུ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ, ཧ་རི་ཏེ་སུ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་སུ པ་ར་ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཧ་ར་ཎཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི པ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི. པ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ, པ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡེ ཝཱ ཨི་དྡྷི་ཨཱ་དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ས་མུ་དཱ་ཡེ བྷ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ཀཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཝཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ མ་གྒོ ཙ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཧ་ར་ཎ་ཏོ, ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏཾ, ཏ་སྨིཾ ཝཱ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏེ, ཏ་ཏོ ཝཱ ཨཱ་ག་ཏ་ནྟི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ.
ཡ་སྨཱ པ་ན ཏ་ནྟི་ཨ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ་ཏ་བྦོ་ཧཱ་རཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ཏ་དུ་བྷ་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཝཱ དྷ་མྨ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ ག་མྦྷཱི་རཱ, ཨ་ནུ་པ་ཙི་ཏ་ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི ས་སཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ དུ་ཀྑོ་གཱ་ལ༹ྷཱ ཨ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻ་པྤ་ཏི་ཊྛཱ ཙ. ཏ་སྨཱ ཏེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝེ་ཧི ཡུ་ཏྟ་ནྟི དྷ་མྨ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ག་མྦྷཱི་རཾ.
ཨེ་ཀོ ཨེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་གྷོ་སོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ནཱ་ནཱ་བྷཱ་སཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་སཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ག་ཧ་ཎཱུ་པ་གོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཧོ་ཏི. ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻོ ཧི བུ་དྡྷཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཀ་ས་ཀ་བྷཱ་སཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ སོ་ཏ་པ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠེ་ན – ‘‘ནཱ་ཧཾ ས་ཡ་མྦྷཱུ, ན མ་ཡཱ ཨི་དཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏ’’ནྟི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་མོ་ཙེ་ནྟོ – ‘‘ཨི་ཏི མེ སུ་ཏཾ, མ་ཡཱ་པི ཨེ་ཝཾ སུ་ཏ’’ནྟི ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ས་ཀ་ལཾ སུ་ཏྟཾ ནི་ད་སྶེ་ཏི.
ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ་ན – ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཨཱ་ན་ནྡོ, ག་ཏི་མ་ནྟཱ་ནཾ, ས་ཏི་མ་ནྟཱ་ནཾ, དྷི་ཏི་མ་ནྟཱ་ནཾ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཨཱ་ན་ནྡོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢༡༩-༢༢༣) ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨ་ཀུ་ས་ལོ བྱ་ཉྫ་ན་ཀུ་ས་ལོ ནི་རུ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལོ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཀུ་ས་ལོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༡༦༩) ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ ཙ པ་ས་ཏྠ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷཱ་ར་ཎ་བ་ལཾ ད་སྶེ་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ནཾ སོ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཾ ཛ་ནེ་ཏི – ‘‘ཨི་ཏི མེ སུ་ཏཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝཱ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཝཱ ཨ་ནཱུ་ན་མ་ན་དྷི་ཀཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ, ད་ཊྛ་བྦ’’ནྟི. ཨ་ཉྙ་ཐཱཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ སུ་ཏཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ, ན པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་སི་ཏཱ་ཀཱ་ར་ཏོ. ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ, སཱ ན ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ་ནྟི ཝུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ. སུ་ཏཱ་ཀཱ་རཱ་ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་མེ་ཝ ཧི དྷཱ་ར་ཎ་བ་ལཾ. ན ཧེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ནྟ་ར་ཏཱ་པ་རི་ཧཱ་རོ དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཧི ཐེ་རོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་བྦ་ཐཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ས་མ་ཏྠོ ཨ་ས་མ་ཏྠོ་ཏི ཝཱ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི.
མེ-ས་དྡོ ཏཱི་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ – ‘‘གཱ་ཐཱ་བྷི་གཱི་ཏཾ མེ ཨ་བྷོ་ཛ་ནེ་ཡྻ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༡༩༤; སུ. ནི. ༨༡) མ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སཱ་དྷུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༤.༨༨; ༥.༣༨༡; ཨ. ནི. ༤.༢༥༧) མ་ཡ྄ཧ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༩) མ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷ པ་ན ‘‘མ་ཡཱ སུ་ཏ’’ནྟི ཙ ‘‘མ་མ སུ་ཏ’’ནྟི ཙ ཨ་ཏྠ་དྭ་ཡེ ཡུ་ཛྫ་ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཡོ པ་རོ ན ཧོ་ཏི, སོ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦེ ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ ས་ཀ་ས་ནྟཱ་ནེ ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཏི་ཝི་དྷོ་པི མེ-ས་དྡོ ཡ་དི་པི ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠེ དི་སྶ་ཏི, ཀ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ་ནཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏོ པ་ན་སྶ ཝི་ཛྫ་ཏེ་ཝཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་བྷེ་དོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘མེ-ས་དྡོ ཏཱི་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
སུ་ཏནྟི ཨ་ཡཾ སུ་ཏ-ས་དྡོ ས་ཨུ་པ་ས་གྒོ ཨ་ནུ་པ་ས་གྒོ ཙ ག་མ་ན་ཝི་སྶུ་ཏ་ཀི་ལི་ནྣཱུ་པ་ཙི་ཏཱ་ནུ་ཡོ་ག་སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་པྤ་བྷེ་དོ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ཀོ ཨུ་པ་ས་གྒོ, ཛོ་ཏ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ན ས་ཏི་པི ཏ་སྨིཾ སུ་ཏ-ས་དྡོ ཨེ་ཝ ཏཾ ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་པ་ས་གྒ་སྶ སུ་ཏ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་རེ ས་ཨུ་པ་ས་གྒོ་པི ཨུ་དཱ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ‘‘སེ་ནཱ་ཡ པ་སུ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ག་ཙྪ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སུ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶ པ་སྶ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨུ་དཱ. ༡༡) ཝི་སྶུ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཱ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་ཙི. ༦༥༧) ཀི་ལི་ནྣཱ ཀི་ལི་ནྣ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི པུ་ཉྙཾ པ་སུ་ཏཾ ཨ་ན་པྤ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཁུ. པཱ. ༧.༡༢) ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཡེ ཛྷཱ་ན་པྤ་སུ་ཏཱ དྷཱི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༡༨༡) ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༤༡) སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སུ་ཏ་དྷ་རོ སུ་ཏ་ས་ནྣི་ཙ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༣༩) སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་དྷ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷ པ་ན་སྶ ‘‘སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨུ་པ་དྷཱ་རི་ཏ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. མེ-ས་དྡ་སྶ ཧི མ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠེ ས་ཏི ‘‘ཨི་ཏི མེ སུ་ཏཾ, མ་ཡཱ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨུ་པ་དྷཱ་རི་ཏ’’ནྟི ཨ་ཏྠོ. མ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠེ ས་ཏི ‘‘ཨི་ཏི མ་མ སུ་ཏཾ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ པ་དེ་སུ ཡ་སྨཱ སུ་ཏ་ས་དྡ་ས་ནྣི་དྷཱ་ནེ པ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཨི་ཏིས་དྡེ་ན ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཛོ་ཏ་ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨཱ ཨི་ཏཱིཏི སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. མེཏི ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མ་ངྒི་པུ་གྒ་ལ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ས་བྦཱ་ནི་པི ཝཱ་ཀྱཱ་ནི ཨེ་ཝ་ཀཱ་ར་ཏྠ་ས་ཧི་ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཕ་ལ་ཏྟཱ. ཏེ་ན སུ་ཏནྟི ཨ་སྶ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ ཨ་ནཱུ་ནཱ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཧི སུ་ཏཾ སུ་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི, ཏཾ ས་མྨཱ སུ་ཏཾ ཨ་ནཱུ་ན་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ས་དྡ་ནྟ་ར་ཏྠཱ་པོ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ས་དྡོ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི, ཡ་སྨཱ སུ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་སུ་ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ, ཏ་སྨཱ སུ་ཏ་ནྟི ཨ་སྶ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ ཨ་ནཱུ་ནཱ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨི་ཏི མེ སུ་ཏཾ, ན དི་ཊྛཾ, ན ས་ཡ་མྦྷུ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝཱ ཨུ་པ་ལ་དྡྷཾ, ཨ་པི་ཙ སུ་ཏཾ་ཝ, ཏ་ཉྩ ཁོ ས་མྨ་དེ་ཝཱ་ཏི. ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ཝཱ ཨི་ཏི་ས་དྡེ ཨ་ཡ་མ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི ཏ་ད་པེ་ཀྑ་སྶ སུ་ཏ-ས་དྡ་སྶ ནི་ཡ་མ་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་སྶ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པོ, ཨ་ནཱུ་ནཱ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ནི་ད་སྶ་ན་ཏཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ས་ཝ་ན་ཧེ་ཏུ་ས་ཝ་ན་ཝི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན པ་ད་ཏྟ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཏ་ཐཱ ཨི་ཏཱིཏི སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ནཱ་ན་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏྠོ ཨི་ཏི་ས་དྡོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. མེཏི ཨ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ. སུ་ཏནྟི དྷ་མྨ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ – ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ མ་ཡཱ ན ཨ་ཉྙཾ ཀ་ཏཾ, ཨི་དཾ པ་ན ཀ་ཏཾ, ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ སུ་ཏོ་ཏི.
ཏ་ཐཱ ཨི་ཏཱིཏི ནི་ད་སྶི་ཏ་བྦ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠོ ཨི་ཏི-ས་དྡོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ནི་ད་སྶེ་ཏ་བྦ་སྶ ནི་ད་སྶི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཨི་ཏི་ས་དྡེ་ན ས་ཀ་ལ་མྤི སུ་ཏཾ པ་ཙྩཱ་མ་ཊྛ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. མེཏི པུ་གྒ་ལ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ. སུ་ཏནྟི པུ་གྒ་ལ་ཀི་ཙྩ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ. སུ་ཏ-ས་དྡེ་ན ཧི ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ ས་ཝ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པྤ་བ་ནྡྷ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ, ཏ་ཏྠ ཙ པུ་གྒ་ལ་ཝོ་ཧཱ་རོ. ན ཧི པུ་གྒ་ལ་ཝོ་ཧཱ་ར་ར་ཧི་ཏེ དྷ་མྨ་པྤ་བ་ནྡྷེ ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ ལ་བྦྷ་ཏི. ཏ་སྶཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡཾ སུ་ཏྟཾ ནི་དྡི་སི་སྶཱ་མི, ཏཾ མ་ཡཱ ཨི་ཏི སུ་ཏ་ནྟི.
ཏ་ཐཱ ཨི་ཏཱིཏི ཡ་སྶ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ནཱ་ན་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏྠོ ཨི་ཏི་ས་དྡོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཨི་ཏཱིཏི ཧི ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་ཉྙ་ཏྟི དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. མེཏི ཀ་ཏྟུ་ནི་དྡེ་སོ. སུ་ཏནྟི ཝི་ས་ཡ་ནི་དྡེ་སོ. སོ་ཏ་བྦོ ཧི དྷ་མྨོ ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ཏྟུ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ་ན ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཀ་ཏྟུ ཝི་ས་ཡེ ག་ཧ་ཎ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ ཨི་ཏཱིཏི པུ་གྒ་ལ་ཀི་ཙྩ་ནི་དྡེ་སོ. སུ་ཏཱ་ན་ཉྷི དྷ་མྨཱ་ནཾ ག་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་ར་སྶ ནི་ད་སྶ་ན་སྶ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་སྶ ཝཱ པ་ཀཱ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་ཏི་ས་དྡེ་ན ཏ་དཱ་ཀཱ་རཱ་དི་དྷཱ་ར་ཎ་སྶ པུ་གྒ་ལ་ཝོ་ཧཱ་རཱུ་པཱ་དཱ་ན་དྷ་མྨ་བྱཱ་པཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ པུ་གྒ་ལ་ཀི་ཙྩཾ ནཱ་མ ནི་དྡི་ཊྛཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. སུ་ཏནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ནི་དྡེ་སོ. པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་དི་ནོ་པི ཧི ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་ར་པེ་ཀྑཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི. མེཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཀི་ཙྩ་ཡུ་ཏྟ་པུ་གྒ་ལ་ནི་དྡེ་སོ. མེཏི ཧི ས་དྡ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ས་ཏྟ་ཝི་སེ་ས་ཝི་ས་ཡཱ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ཉྩ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་མོ་ད་ཧི་ཏ་བྦ་ནྟི. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ – མ་ཡཱ ས་ཝ་ན་ཀི་ཙྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མ་ངྒི་ནཱ པུ་གྒ་ལེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་སྶ་ཝ་ན་ཀི་ཙྩ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན སུ་ཏ་ནྟི.
ཏ་ཐཱ ཨི་ཏཱིཏི ཙ མེཏི ཙ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི. ས་བྦ་སྶ ཧི ས་དྡཱ་དྷི་ག་མ་ནཱི་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟི་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ས་བྦ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ན་ཉྩ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཚ་སྭེ་ཝ པ་ཉྙ་ཏྟཱི་སུ ཨ་ཝ་རོ་དྷོ, ཏ་སྨཱ ཡོ མཱ་ཡཱ་མ་རཱི་ཙི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཏྠོ, ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ་དཱི་ཧི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་ཏྟ་མ་ཏྠོ ཙ ན ཧོ་ཏི. སོ རཱུ་པ་ས་དྡཱ་དི་ཀོ རུ་པྤ་ནཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཱ་དི་ཀོ ཙ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་བྷཱ་ཝོ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡོ པ་ན ཨི་ཏཱི་ཏི ཙ མེ་ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་དི་ཨ་པ་ར་མ་ཏྠ་ས་བྷཱ་ཝོ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ, ཀི་མེ་ཏྠ ཏཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཏྠི, ཡཾ ཨི་ཏཱི་ཏི ཝཱ མེ་ཏི ཝཱ ནི་དྡེ་སཾ ལ་བྷེ་ཐ. སུ་ཏནྟི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི. ཡ་ཉྷི ཏཾ སོ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ལ་དྡྷཾ, ཏཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ནྟི.
ཏ་ཐཱ ཨི་ཏཱིཏི སོ་ཏ་པ་ཐ་མཱ་ག་ཏེ དྷ་མྨེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏེ་སཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཱ་ཀཱ་རཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ན་ཝ་སེ་ན. མེཏི ས་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ ཁ་ནྡྷེ ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ཝི་སི་ཊྛེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ ཨུ་པཱ་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི. སུ་ཏནྟི དི་ཊྛཱ་དཱི་ནི ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི. དི་ཊྛཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ར་ཧི་ཏེ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ་པི སུ་ཏ་ཝོ་ཧཱ་རོ དུ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཏི་ཡ་ནྟི ཨཱ་དི་ཀོ ཝི་ཡ པ་ཋ་མཱ་དིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ‘‘ཡཾ ན དི་ཊྛ་མུ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ནི་ར་པེ་ཀྑཾ, ཏཾ སུ་ཏ’’ནྟི ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ དི་ཊྛཱ་དཱི་ནི ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་བྦོ ཧོ་ཏི. ཨ་སུ་ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཧི སུ་ཏ་ནྟི པ་ཀཱ་སི་ཏོ་ཡ་མ་ཏྠོ་ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཨི་ཏཱིཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ས་མྨོ་ཧཾ དཱི་པེ་ཏི. པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ ཧི ཨ་ཏྠ་སྶ པ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སཱ ཨི་ཏཱི་ཏི ཨི་དྷ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན པ་ཙྩཱ་མ་ཊྛཱ, ཏེ་ན་སྶ ཨ་ས་མྨོ་ཧོ དཱི་པི་ཏོ. ན ཧི ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ལོ་བྷ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ ཙ སུ་ཏྟ་ཏྠཱ ནི་དྡི་སཱི་ཡ་ནྟི. སུ་ཏནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ས་མྨོ་སཾ དཱི་པེ་ཏི སུ་ཏཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ད་སྶི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཡ་སྶ ཧི སུ་ཏཾ ས་མྨུ་ཊྛཾ ཧོ་ཏི, ན སོ ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ མ་ཡཱ སུ་ཏ་ནྟི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨི་ཙྩ་སྶ ཨ་ས་མྨོ་ཧེ་ན ས་མྨོ་ཧཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝཱ ས་ཝ་ན་ཀཱ་ལ་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཏ་དུ་ཏྟ་རི་ཀཱ་ལ་པ་ཉྙཱ་སི་དྡྷི, ཏ་ཐཱ ཨ་ས་མྨོ་སེ་ན ས་ཏི་སི་དྡྷི. ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ. བྱ་ཉྫ་ནཱ་ན་ཉྷི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦོ ཨཱ་ཀཱ་རོ ནཱ་ཏི་ག་མྦྷཱི་རོ, ཡ་ཐཱ་སུ་ཏ་དྷཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ནྟི ས་ཏི་ཡཱ བྱཱ་པཱ་རོ ཨ་དྷི་ཀོ, པ་ཉྙཱ ཏ་ཏྠ གུ་ཎཱི་བྷཱུ་ཏཱ ཧོ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ས་ཏི་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ. ཨ་ཏྠ་སྶ ཧི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦོ ཨཱ་ཀཱ་རོ ག་མྦྷཱི་རོ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ བྱཱ་པཱ་རོ ཨ་དྷི་ཀོ, ས་ཏི ཏ་ཏྠ གུ་ཎཱི་བྷཱུ་ཏཱ ཧོ་ཏི ས་ཏི་ཡཱ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡོ་གེ་ན ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ནྣ་སྶ དྷ་མྨ་ཀོ་ས་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་ཏྟ་སི་དྡྷི.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཨི་ཏཱིཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ དཱི་པེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་ནི་ད་སྶ་ནཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ནཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཛོ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་དྡྷ་མྨ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ. ན ཧི ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. སུ་ཏནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཀྑེ་པཾ དཱི་པེ་ཏི, ནི་དཱ་ན་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཀ་ར་ཎ་པྤ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ས་ཝ་ནཾ ན ས་མཱ་དྷཱ་ན་མ་ནྟ་རེ་ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ ས་ཝ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ་པི ‘‘ན མ་ཡཱ སུ་ཏཾ, པུ་ན བྷ་ཎ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ས་མྨཱ་པ་ཎི་དྷིཾ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་ཏ་ཉྩ སཱ་དྷེ་ཏི, ས་མྨཱ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ པུ་བྦེ ཨ་ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་སྶ ཝཱ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཝི་ཀྑེ་པེ་ན ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཉྩ སཱ་དྷེ་ཏི, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏོ ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཙ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ས་དྡྷ་མྨཾ སོ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ན ཙ ས་པྤུ་རི་སེ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ས་ཝ་ནཾ ཨ་ཏྠི.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ‘‘ཡ་སྶ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ནཱ་ན་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ ཙ སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་པྤ་བྷེ་ད་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ས་ཀ་ལ་སཱ་ས་ན་ས་མྤ་ཏི་ཨོ་གཱ་ཧ་ནེ་ན ནི་ར་ཝ་སེ་ས་པ་ར་ཧི་ཏ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏོ ཨེ་ཝཾ་བྷ་དྡ་ཀོ ཨཱ་ཀཱ་རོ ན ས་མྨཱ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཏྟ་ནོ པུ་བྦེ ཨ་ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་སྶ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ བྷ་དྡ་ཀེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཙྪི་མ་ཙ་ཀྐ་དྭ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ནོ དཱི་པེ་ཏི, སུ་ཏནྟི ས་ཝ་ན་ཡོ་གེ་ན པུ་རི་མ་ཙ་ཀྐ་དྭ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟིཾ. ན ཧི ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པེ དེ་སེ ཝ་ས་ཏོ ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཝཱ ས་ཝ་ནཾ ཨ་ཏྠི. ཨི་ཙྩ་སྶ པ་ཙྪི་མ་ཙ་ཀྐ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ས་ཡ་སུ་དྡྷི སི་དྡྷཱ ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ པ་ཎི་ཧི་ཏ་ཏྟོ པུ་བྦེ ཙ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙོ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ས་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་ད་ཝི་སུ་དྡྷི་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ས་མྨཱ པ་ཎི་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ, སེ་ཡྻ་སོ ནཾ ཏ་ཏོ ཀ་རེ’’ཏི (དྷ. པ. ༤༣) ‘‘ཀ་ཏ་པུ་ཉྙོ་སི ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་དྷཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ, ཁི་པྤཾ ཧོ་ཧི་སི ཨ་ནཱ་ས་ཝོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༠༧) ཙ. པུ་རི་མ་ཙ་ཀྐ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷི་ཡཱ པ་ཡོ་ག་སུ་དྡྷི. པ་ཏི་རཱུ་པ་དེ་ས་ཝཱ་སེ་ན ཧི ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ན ཙ སཱ་དྷཱུ་ནཾ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏི་ཨཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན་པི ཝི་སུ་དྡྷ་པྤ་ཡོ་གོ ཧོ་ཏི. ཏཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ས་ཡ་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་མ་བྱ་ཏྟི་སི་དྡྷི, པུ་བྦེ ཨེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝི་སོ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཡོ་ག་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ག་མ་བྱ་ཏྟི་སི་དྡྷི. སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་གོ ཧི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཾ ཝི་སཱ་ར་དོ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི པ་ཡོ་གཱ་ས་ཡ་སུ་དྡྷ་སྶ ཨཱ་ག་མཱ་དྷི་ག་མ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཾ ཝི་ཡ སཱུ་རི་ཡ་སྶ ཨུ་ད་ཡ་ཏོ, ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཝི་ཡ ཙ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་སྶ, ཨ་ར་ཧ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ན་སྶ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ བྷ་ཝི་ཏུ་ནྟི ཋཱ་ནེ ནི་དཱ་ནཾ ཋ་པེ་ནྟོ ཨི་ཏི མེ སུ་ཏནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཨི་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་དཱི་པ་ཀེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. སུ་ཏནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨི་ཏི་ས་དྡ་ས་ནྣི་དྷཱ་ན་ཏོ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཝཱ སོ་ཏ་བྦ་བྷེ་ད་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་དཱི་པ་ཀེ་ན དྷ་མྨ་ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ཨི་ཏཱིཏི ཙ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་དཱི་པ་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནོ ‘‘ཨེ་ཏེ མ་ཡཱ དྷ་མྨཱ མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ’’ཏི དཱི་པེ་ཏི. པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ ཧི ‘‘ཨི་དྷ སཱི་ལཾ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཨི་དྷ ས་མཱ་དྷི, ཨི་དྷ པ་ཉྙཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན མ་ན་སཱ ཨ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཧི་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཝཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ‘‘ཨི་ཏི རཱུ་པཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན སུ་ཊྛུ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རེ་ས་ཉྩ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. སུ་ཏྟནྟི ཨི་དཾ ས་ཝ་ན་ཡོ་ག་པ་རི་དཱི་པ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནོ ‘‘བ་ཧཱུ མ་ཡཱ དྷ་མྨཱ སུ་ཏཱ དྷཱ་ཏཱ ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ’’ཏི དཱི་པེ་ཏི. སོ་ཏཱ་ཝ་དྷཱ་ན་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཧི པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་སྶ ས་ཝ་ན་དྷཱ་ར་ཎ་པ་རི་ཙ་ཡཱ. ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ན་པི དྷ་མྨ་སྶ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ དཱི་པེ་ནྟོ ས་ཝ་ནེ ཨཱ་ད་རཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཉྷི དྷ་མྨཾ ཨཱ་ད་རེ་ན ཨ་སྶུ་ཎ་ནྟོ མ་ཧ་ཏཱ ཧི་ཏཱ པ་རི་བཱ་ཧི་རོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ད་རཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ དྷ་མྨོ སོ་ཏ་བྦོ.
ཨི་ཏི མེ སུ་ཏནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ས་ཀ་ལེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ད་ཧ་ནྟོ ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་བྷཱུ་མིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, སཱ་ཝ་ཀ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟོ ས་པྤུ་རི་ས་བྷཱུ་མིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ ཙི་ཏྟཾ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ས་དྡྷ་མྨེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ‘‘ཀེ་ཝ་ལཾ སུ་ཏ་མེ་ཝེ་ཏཾ མ་ཡཱ, ཏ་སྶེ་ཝ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ན’’ནྟི དཱི་པེ་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་མོ་ཙེ་ཏི, ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་པ་དི་ས་ཏི, ཛི་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་པྤེ་ཏི, དྷ་མྨ་ནེ་ཏྟིཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི.
ཨ་པི་ཙ ཨི་ཏི མེ སུ་ཏནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟོ པུ་རི་མ་སྶ་ཝ་ནཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མི་དཾ མ་ཡཱ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཝི་སཱ་ར་ད་སྶ ད་ས་བ་ལ་དྷ་ར་སྶ ཨཱ་ས་བྷ་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ཡི་ནོ སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ནཱ་དི་ནོ ས་བྦ་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མ་སྶ དྷ་མྨི་སྶ་ར་སྶ དྷ་མྨ་རཱ་ཛ་སྶ དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏི་ནོ དྷ་མྨ་དཱི་པ་སྶ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎ་སྶ ས་དྡྷ་མྨ་ཝ་ར་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ. ན ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠེ ཝཱ དྷ་མྨེ ཝཱ པ་དེ ཝཱ བྱ་ཉྫ་ནེ ཝཱ ཀ་ངྑཱ ཝཱ ཝི་མ་ཏི ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་བྦ་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏི, ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་དཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘ཝི་ནཱ་ས་ཡ་ཏི ཨ་སྶ་དྡྷཾ, ས་དྡྷཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏི སཱ་ས་ནེ;
ཨི་ཏི མེ སུ་ཏ་མི་ཙྩེ་ཝཾ, ཝ་དཾ གོ་ཏ་མ་སཱ་ཝ་ཀོ’’ཏི.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ‘‘ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ་སུ སུ་ཏྟེ་སུ ‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ, ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ལ་དེ་སེ ཨ་པ་དི་སི་ཏྭཱ་ཝ ནི་དཱ་ནཾ བྷཱ་སི་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ན བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི? ཨ་པ་རེ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཧུ – ན པ་ན ཐེ་རེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ. ཨི་ད་ཉྷི ནི་དཱ་ནཾ ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན པ་ཋ་མཾ བྷཱ་སི་ཏཾ ཁུ་ཛྫུ་ཏྟ་རཱ་ཡ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་སུ བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པི་ཏཱ་ཡ སེ་ཀྑ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པྤ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝི་ཀཱ་ཡ སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་པྤ་མུ་ཁཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་ཏྠི་ས་ཏཱ་ནཾ པ་ཋ་མཾ བྷཱ་སི་ཏཾ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦཱི་ཀ་ཐཱ – ཨི་ཏོ ཀི་ར ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྠ་ཀེ པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐོ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཾ ཨེ་ཀཱ ཀུ་ལ་དྷཱི་ཏཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སོ་ཏུཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཧི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨཱ་རཱ་མཾ ག་ཏཱ. ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི. ས་ཏྠཱ་པི ནཾ བྱཱ་ཀཱ་སི ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ གོ་ཏ་མ་སྶ ནཱ་མ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ཝི་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ནཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་གྒཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྶཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ པུ་ན མ་ནུ་སྶེ་སཱུ་ཏི ཨེ་ཝཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟི་ཡཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ. ཨ་ཐ ཨི་མ་སྨིཾ བྷ་དྡ་ཀ་པྤེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ སཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ གྷོ་ས་ཀ་སེ་ཊྛི་སྶ གེ་ཧེ དཱ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི, ཨུ་ཏྟ་རཱཏི་སྶཱ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སཱ ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལེ ཁུ་ཛྫཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཁུ་ཛྫུ་ཏྟ་རཱཏྭེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. སཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ གྷོ་ས་ཀ་སེ་ཊྛི་ནཱ ར་ཉྙོ ཨུ་ཏེ་ན་སྶ སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ དི་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཏ་སྶཱ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན དི་ནྣཱ ར་ཉྙོ ཨུ་ཏེ་ན་སྶ ཨ་ནྟེ་པུ་རེ ཝ་ས་ཏི.
ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ གྷོ་ས་ཀ་སེ་ཊྛི་ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སེ་ཊྛི་པཱ་ཝཱ་རི་ཀ་སེ་ཊྛི་ནོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཏ་ཡོ ཝི་ཧཱ་རེ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཀོ་ས་མྦི་ན་ག་རཾ ས་མྤ་ཏྟེ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཝི་ཧཱ་རེ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟེ་སུཾ, མཱ་ས་མ་ཏྟཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ས་བྦ་ལོ་ཀཱ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཱ, ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཨོ་ཀཱ་སཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཀོ་ས་མྦི་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ་པི ཛ་ན་སྶ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནཱ་ག་རཱ ཝཱི་ཐི་ས་བྷཱ་གེ་ན ག་ཎ་ས་བྷཱ་གེ་ན མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ དེ་ནྟི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ མཱ་ལཱ་ཀཱ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀ་སྶ གེ་ཧེ ནི་སཱི་དི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཁུ་ཛྫུ་ཏྟ་རཱ སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ པུ་པྥཱ་ནི ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ཊྛ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏཾ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི. མཱ་ལཱ་ཀཱ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་མྨ ཨུ་ཏྟ་རེ, ཨ་ཛྫ ཏུ་ཡ྄ཧཾ པུ་པྥཱ་ནི དཱ་ཏུཾ ཁ་ཎོ ན་ཏྠི, ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཝི་སཱ་མི, ཏྭ་མྤི པ་རི་ཝེ་ས་ནཱ་ཡ ས་ཧཱ་ཡི་ཀཱ ཧོ་ཧི, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏོ པ་རེ་སཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ མུ་ཙྩི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ ཁུ་ཛྫུ་ཏྟ་རཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷ་ཏྟ་གྒེ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ཨ་ཀཱ་སི. སཱ ས་ཏྠཱ་རཱ ཨུ་པ་ནི་སི་ནྣ་ཀ་ཐཱ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏཾ ས་བྦ་མེ་ཝ དྷ་མྨཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི, ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ པ་ན སུ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི.
སཱ ཨ་ཉྙེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཝ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ད་ཏྭཱ པུ་པྥཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨིཾ པ་ན དི་ཝ་སེ དི་ཊྛ་ས་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ར་ས་ནྟ་ཀེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་པི ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ད་ཏྭཱ པ་ཙྪིཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ པུ་པྥཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ སཱ པུ་ཙྪི ‘‘ཨ་མྨ ཨུ་ཏྟ་རེ, ཏྭཾ ཨ་ཉྙེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ན བ་ཧཱུ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ཨཱ་ཧ་ར་སི, ཨ་ཛྫ པ་ན བ་ཧུ་ཀཱ་ནི, ཀིཾ ནོ རཱ་ཛཱ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཾ པ་ས་ནྣོ’’ཏི? སཱ མུ་སཱ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་བྷ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏཾ ཨ་ནི་གཱུ་ཧི་ཏྭཱ ས་བྦཾ ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ཐ ‘‘ཀ་སྨཱ ཨ་ཛྫ བ་ཧཱུ་ནི ཨཱ་ཧ་ར་སཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཛྫཱ་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཏཾ ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སིཾ, ཏ་སྨཱ ཏུ་མྷེ ན ཝ་ཉྩེ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་རེ དུ་ཊྛ་དཱ་སི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཏ་ཡཱ ག་ཧི་ཏེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ནཱ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ ‘‘ཨ་མྨ, ཏ་ཡཱ པཱི་ཏཾ ཨ་མ་ཏཾ, ཨ་མྷེ་པི པཱ་ཡེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི མཾ ནྷཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ སོ་ལ༹་ས་ཧི ག་ནྡྷོ་ད་ཀ་གྷ་ཊེ་ཧི ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ དྭེ མ་ཊྛ་སཱ་ཊ་ཀེ དཱ་པེ་སི. སཱ ཨེ་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཝི་ཙི་ཏྲ་བཱི་ཛ་ནིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ནཱི་ཙཱ་ས་ནེ་སུ ནི་སི་ནྣཱ་ནི པ་ཉྩ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ སེ་ཁ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་སུ ཋ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཱ དེ་སི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ཏཱ་སཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཏཱ ས་བྦཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཏཱ ས་བྦཱ་པི ཁུ་ཛྫུ་ཏྟ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྨ, ཨ་ཛྫ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏྭཾ ཀི་ལི་ཊྛ་ཀ་མྨཾ མཱ ཀ་རི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ མཱ་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཙ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཧཱི’’ཏི ག་རུ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པ་ཡིཾ་སུ.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་སཱ དཱ་སཱི ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ཏི? སཱ ཀི་ར ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ. ཨེ་ཀཱ་ཡ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏྠེ་རི་ཡཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཀུ་ལཾ ག་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཏཾ མེ ཨ་ཡྻེ, པ་སཱ་དྷ་ན་པེ་ལི༹་ཀཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ཀཱ་རེ་སི. ཐེ་རཱི་པི ‘‘ཨ་དེ་ནྟི་ཡཱ མ་ཡི ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏི, དེ་ནྟི་ཡཱ པ་རེ་སཾ དཱ་སཱི ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏི, ནི་ར་ཡ་ས་ནྟཱ་པ་ཏོ དཱ་སི་བྷཱ་ཝོ སེ་ཡྻོ’’ཏི ཨ་ནུ་དྡ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. སཱ ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི པ་རེ་སཾ དཱ་སཱི་ཡེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི.