༣. ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡. ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟནྟི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་ས་དྡྷཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཕ་ལ་ས་དྡྷཱ་ཡ ཙ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སཾ. སུ་ག་ཏིནྟི སུ་ནྡ་རཾ ག་ཏིཾ, སུ་ཁ་སྶ ཝཱ ག་ཏི་ནྟི སུ་ག་ཏིཾ. ས་གྒནྟི རཱུ་པཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟཱི་ཧི སུ་ཊྛུ ཨ་གྒ་ནྟི ས་གྒཾ. ལོ་ཀནྟི ལོ་ཀི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠ པུ་ཉྙ་པཱ་པ་ཕ་ལཱ་ནི, ལུ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ནེ་ཝ ཝཱ ལོ་ཀཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ སུ་ག་ཏི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན མ་ནུ་སྶ་ག་ཏི་པི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི, ས་གྒ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན དེ་ཝ་ག་ཏི ཨེ་ཝ. སེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. མེ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢. དུ་ཏི་ཡེ མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཉྙཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ མཱཏི པ་ཊི་སེ་དྷེ ནི་པཱ་ཏོ. པུ་ཉྙས་དྡོ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་དཱ་ན་ཧེ་ཏུ ཨེ་ཝ་མི་དཾ པུ་ཉྙཾ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༣.༣༨༠) པུ་ཉྙ་ཕ་ལེ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏོ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ པུ་ཉྙ་ཉྩེ ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༢.༥༡) ཀཱ་མ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་སུ་ཙ་རི་ཏེ. ‘‘པུ་ཉྙཱུ་པ་གཾ བྷ་ཝ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ སུ་ག་ཏི་ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏེ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝེ. ‘‘ཏཱི་ཎི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི – དཱ་ན་མ་ཡཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ, སཱི་ལ་མ་ཡཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨི་ཏི་ཝུ. ༦༠; ཨ. ནི. ༨.༣༦) ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བྷཱ་ཡི་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷཾ བྷ་ཡཾ ཉཱ་ཎ་བྷ་ཡཾ, སཱ་ར་ཛྫ་བྷ་ཡ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཡེ་པི ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟོ སུ་ཁ་བ་ཧུ་ལཱ ཨུ་ཙྩེ་སུ ཝི་མཱ་ནེ་སུ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ, ཏེ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན བྷ་ཡཾ སཾ་ཝེ་གཾ ས་ནྟཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༣༣) ཨཱ་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎ་བྷ་ཡཾ. ‘‘ཨ་ཧུ་དེ་ཝ བྷ་ཡཾ, ཨ་ཧུ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ, ཨ་ཧུ ལོ་མ་ཧཾ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༣༡༨) ཨཱ་ག་ཏཾ སཱ་ར་ཛྫ་བྷ་ཡཾ. ཨི་དྷཱ་པི སཱ་ར་ཛྫ་བྷ་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་སཾ་ཡ་མོ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟ་པཱུ་ར་ཎཾ ཨེ་ཀཱ་ས་ནཾ, ཨེ་ཀ་སེ་ཡྻཾ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་ད་མོ, དྷུ་ཏ་དྷ་མྨེ་ཧི ཙི་ཏྟ་སྶ ནི་གྒ་ཧོ, ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཡཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ནཱ, ནི་ར་ནྟ་རཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི, ཏེ་ཧི མཱ བྷཱ་ཡི་ཏྠ, མཱ བྷ་ཡཾ ས་ནྟཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྠ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་སྶ ཨུ་པ་རོ་དྷ་བྷ་ཡེ་ན ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁ་དཱ་ཡ་ཀེ་ཧི པུ་ཉྙེ་ཧི མཱ བྷཱ་ཡི་ཏྠཱ་ཏི. ནི་སྶ་ཀྐེ ཧི ཨི་དཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏོ ཨ་བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སུ་ཁ་སྶེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སུ་ཁས་དྡོ ‘‘སུ་ཁོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དོ, སུ་ཁཱ ཝི་རཱ་ག་ཏཱ ལོ་ཀེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༡༩༤) སུ་ཁ་མཱུ་ལེ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, མ་ཧཱ་ལི, རཱུ་པཾ སུ་ཁཾ སུ་ཁཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏཾ སུ་ཁཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༣.༦༠) སུ་ཁཱ་ར་མྨ་ཎེ. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཉྩི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན སུ་ཀ་རཾ ཨ་ཀྑཱ་ནེ་ན པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ཡཱ་ཝ སུ་ཁཱ ས་གྒཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༢༥༥) སུ་ཁ་པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ. ‘‘སུ་ཁོ པུ་ཉྙ་སྶ ཨུ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༡༡༨) སུ་ཁ་ཧེ་ཏུ་མྷི. ‘‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༨༢) ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ. ‘‘ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ར་མཾ སུ་ཁ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༢༠༤; མ. ནི. ༢.༢༡༥) ནི་བྦཱ་ནེ. ‘‘སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས ༡༢༥) སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡཾ. ‘‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ས་ནྟཾ, སུ་ཁ་མི་ཙྩེ་ཝ བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༤.༢༥༣; ཨི་ཏི་ཝུ. ༥༣) ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡཾ. ‘‘དྭེ་པི མ་ཡཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝེ་ད་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ, དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༨༩) ཨི་ཊྛ་སུ་ཁེ. ‘‘སུ་ཁོ ཝི་པཱ་ཀོ པུ་ཉྙཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པེ་ཊ་ཀོ. ༢༣) སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀེ. ཨི་དྷཱ་པི ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀེ ཨེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨི་ཊྛ་སྶཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་སི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨ་ནི་ཊྛ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ ཙ ཨི་ཊྛ་སྶ, ཀ་མ་ནཱི་ཡ་ཏོ མ་ན་སྨི་ཉྩ ཀ་མ་ན་ཏོ པ་ཝི་ས་ན་ཏོ ཀ་ནྟ་སྶ, པི་ཡཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏོ ས་ནྟ་པྤ་ན་ཏོ ཙ པི་ཡ་སྶ, མཱ་ན་ནཱི་ཡ་ཏོ མ་ན་སྶ པ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏོ ཙ མ་ནཱ་པ་སྶཱཏི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་དི་དཾ པུ་ཉྙཱ་ནཱིཏི ‘‘པུ་ཉྙཱ་ནཱི’’ཏི ཡ་དི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ སུ་ཁ་སྶ ཨི་ཊྛ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ནཱ་མཾ, སུ་ཁ་མེ་ཝ ཏཾ ཡ་དི་དཾ པུ་ཉྙ་ནྟི ཕ་ལེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཨ་བྷེ་དཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཝ་ད་ཏི. ཏེ་ན ཀ་ཏཱུ་པ་ཙི་ཏཱ་ནཾ པུ་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ཝ་སྶཾ་བྷཱ་ཝི་ཕ་ལཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན ས་ཀྐ་ཙྩཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཾ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི, ཨཱ་ད་ར་ཉྩ ནེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནཱ སུ་ནེ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཀ་ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷཱུ་ཏཾ བྷ་ཝ་ནྟ་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏ་མཾ པུ་ཉྙ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཨུ་དཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཁོ པ་ནཱ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མཱིཏི ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ནཱ་མི, པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ བུ་ཛ྄ཛྷཱ་མི. དཱི་གྷ་ར་ཏྟནྟི ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ. པུ་ཉྙཱ་ནནྟི དཱ་ནཱ་དི་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནཱིཏི ས་ཏྟ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི. མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟནྟི མི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི མེ་ཏྟཱ, སི་ནི་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མི་ཏྟེ བྷ་ཝཱ, མི་ཏྟ་སྶ ཝཱ ཨེ་སཱ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི་པི མེ་ཏྟཱ. ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཏོ པ་ན ཧི་ཏཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཱ, ཧི་ཏཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ར་སཱ, ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝི་ན་ཡ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ས་ཏྟཱ་ནཾ མ་ནཱ་པ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ. བྱཱ་པཱ་དཱུ་པ་ས་མོ ཨེ་ཏི་སྶཱ ས་མྤ་ཏྟི, སི་ནེ་ཧཱ་ས་མྦྷ་ཝོ ཝི་པ་ཏྟི. སཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ. བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱཏི མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ, ཙི་ཏྟ་སཱི་སེ་ན ས་མཱ་དྷི ཝུ་ཏྟོ་ཏི མེ་ཏྟཱ་ས་མཱ་དྷིཾ མེ་ཏྟཱ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཙེ་ཝ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཙ. ས་ཏྟ སཾ་ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེཏི ས་ཏྟ མ་ཧཱ་ཀ་པྤེ. སཾ་ཝ་ཊྚ-ཝི་ཝ་ཊྚ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཧི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡི-ཝི་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡི་ནོ་པི ག་ཧི་ཏཱ. ཨི་མཾ ལོ་ཀནྟི ཀཱ་མ་ལོ་ཀཾ. སཾ་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནེ སུ་དནྟི སཾ་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནེ. སུ་དནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ ཝི་ན་སྶ་མཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སཾ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ སུ་ད’’ནྟི ཙ པ་ཋ་ནྟི. ཀ་པྤེཏི ཀཱ་ལེ. ཀ་པྤ་སཱི་སེ་ན ཧི ཀཱ་ལོ ཝུ་ཏྟོ. ཀཱ་ལེ ཁཱི་ཡ་མཱ་ནེ ཀ་པྤོ་པི ཁཱི་ཡ་ཏེ་ཝ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཀཱ་ལོ གྷ་ས་ཏི བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ས་ཧ་ཏྟ་ནཱ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༢.༡༩༠);
‘‘ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱུ་པ་གོ ཧོ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏེ་ཛོ་སཾ་ཝ་ཊྚ་ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ ཀ་པྤ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱུ་པ་གོཏི ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་བྷ་སྶ་ར་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱུ་པ་གོ ཧོ་མི. ཝི་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནེཏི ས་ཎྛ་ཧ་མཱ་ནེ, ཛཱ་ཡ་མཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཉྙཾ བྲ་ཧྨ་ཝི་མཱ་ནཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫཱ་མཱིཏི ཀ་སྶ་ཙི ས་ཏྟ་སྶ ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཉྙཾ, ཡཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ས་ངྑཱ་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཝི་མཱ་ནཾ ཨཱ་དི་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་པ་ཛྫཱ་མི ཨུ་པེ་མི. བྲ་ཧྨཱཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཏྟེ་ཧི སེ་ཊྛ་ཊྛེ་ན ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ བྲཱུ་ཧི་ཏ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛེ་ན ཙ བྲ་ཧྨཱ. བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫ་བྲ་ཧྨ་པུ་རོ་ཧི་ཏེ་ཧི མ་ཧ་ནྟོ བྲ་ཧྨཱ་ཏི མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་བྷཱུ. ཏེ་ཧི ཀེ་ན་ཙི གུ་ཎེ་ན ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏོ. ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠཱུཏི ཨེ་ཀཾ་ས་ཝ་ཙ་ནེ ནི་པཱ་ཏོ. ད་སོཏི ད་སྶ་ན་སཱི་ལོ, སོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ས་མ་ཏྠོ, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཎེ་ན པ་སྶི་ཏ་བྦཾ པ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་ཉྩ མ་མ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་མཱི་ཏི ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི ཧོ་མཱི་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་དཱ ཀི་ར བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷཱི་པི ས་མཱ་ནོ ཏ་ཐཱ ས་ཏྟ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་ར་མི་པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཉྩ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏཱ་སུ ཨེ་ཝ དྭཱི་སུ ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མཱི་སུ ནི་ཀ་ནྟིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ མེ་ཏྟཱ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ སཾ་ས་རི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཏྟ་ཝ་སྶཱ་ནི…པེ… ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་པུ་ཉྙ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་པུ་ཉྙ་སྶཱ་པི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཀྑ་ཏྟུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ཀྐོ ཨ་ཧོ་སིནྟི ཚ་ཏྟིཾ་ས ཝཱ་རེ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་ར་ནྟ་རཾ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སིནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཙ ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ལོ་ཀཾ ར་ཉྫེ་ཏཱི་ཏི རཱ་ཛཱ. ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་མྤ་ཏྟི་ཙ་ཀྐེ་ཧི ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏེ་ཧི ཙ པ་རཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི, པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཙ་ཀྐཱ་ནཾ ཝ་ཏྟོ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི. རཱ་ཛཱཏི ཙེ་ཏྠ སཱ་མ་ཉྙཾ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱིཏི ཝི་སེ་སཾ. དྷ་མྨེ་ན ཙ་ར་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨི་ཀོ. ཉཱ་ཡེ་ན ས་མེ་ན ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ ར་ཛྫཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཛཱ་ཏོ་ཏི དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ. པ་ར་ཧི་ཏ་དྷ་མྨ་ཙ་ར་ཎེ་ན ཝཱ དྷ་མྨི་ཀོ, ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་དྷ་མྨ་ཙ་ར་ཎེ་ན དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ, ཙ་ཏུ་ར་ནྟཱ་ཡ ཨི་སྶ་རོ་ཏི ཙཱ་ཏུ་ར་ནྟོ, ཙ་ཏུ་ས་མུ་དྡ་ནྟཱ་ཡ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་དཱི་པ་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨི་སྶ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཀོ་པཱ་དི་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ, བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ས་བྦ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཨ་ད་ཎྜེ་ན ཨ་ས་ཏྠེ་ན ཝི་ཛེ་སཱི་ཏི ཝི་ཛི་ཏཱ་ཝཱི. ཛ་ན་པ་དེ ཐཱ་ཝ་ར་བྷཱ་ཝཾ དྷུ་ཝ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟོ, ན ས་ཀྐཱ ཀེ་ན་ཙི ཏ་ཏོ ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ཛ་ན་པ་དོ ཝཱ ཏ་མྷི ཐཱ་ཝ་རི་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ས་ཀ་མྨ་ནི་ར་ཏོ ཨ་ཙ་ལོ ཨ་ས་མྤ་ཝེ་དྷཱི་ཏི ཛ་ན་པ་ད་ཏྠཱ་ཝ་རི་ཡ་པྤ་ཏྟོ.
ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ, ཧ་ཏྠི་ར་ཏ་ནཾ, ཨ་སྶ་ར་ཏ་ནཾ, མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ, ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ནཾ, ག་ཧ་པ་ཏི་ར་ཏ་ནཾ, པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ན་ནྟི ཨི་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ར་ཏ་ནེ་ཧི ས་མུ་པེ་ཏོ་ཏི ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཏེ་སུ ཧི རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནེ་ན ཨ་ཛི་ཏཾ ཛི་ནཱ་ཏི, ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ར་ཏ་ནེ་ཧི ཝི་ཛི་ཏེ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་ཏི, པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ནེ་ན ཝི་ཛི་ཏ་མ་ནུ་ར་ཀྑ་ཏི, སེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་བྷོ་ག་སུ་ཁ་མ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི. པ་ཋ་མེ་ན ཙ་སྶ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ས་ཏྟི་ཡོ་གོ, པ་ཙྪི་མེ་ན མ་ནྟ་ས་ཏྟི་ཡོ་གོ, ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ག་ཧ་པ་ཏི་ར་ཏ་ནེ་ཧི པ་བྷཱུ་ས་ཏྟི་ཡོ་གོ སུ་པ་རི་པུ་ཎྞོ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏྠི་མ་ཎི་ར་ཏ་ནེ་ཧི ཏི་ཝི་དྷ་ས་ཏྟི་ཡོ་ག་ཕ་ལཾ. སོ ཨི་ཏྠི་མ་ཎི་ར་ཏ་ནེ་ཧི པ་རི་བྷོ་ག་སུ་ཁ་མ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི, སེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་བྷོ་ག་སུ་ཁཾ. ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙ་སྶ པུ་རི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཨ་དོ་ས་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཛ་ནི་ཏ་ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྤ་ཛྫ་ནྟི, མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ནི ཨ་ལོ་བྷ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཛ་ནི་ཏ་ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན, པ་ཙྪི་མ་མེ་ཀཾ ཨ་མོ་ཧ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཛ་ནི་ཏ་ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ པ་དེ་ས་ར་ཛྫ་སྶཱཏི ཁུ་དྡ་ཀ་ར་ཛྫ་སྶ.
ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ པ་ཙྪི་མེ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཏཾ ‘‘ཀི་སྶ ནུ ཁོ མེ ཨི་དཾ ཀ་མྨ་སྶ ཕ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨ་ཧོ་སི. ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨི་མྤི བྷ་ཝེ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀོཏི མ་ཎི་ར་ཏ་ན་ཧ་ཏྠི་ར་ཏ་ནཱ་དི་པྤ་མུ་ཁཱ་ཡ ཀོ་ས་ཝཱ་ཧ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཛ་ན་པ་ད་ཏྠཱ་ཝ་རི་ཡ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ. ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོཏི ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཱ་དི་ས་མ་ནྣཱ་ག་མེ་ན ཀ་སྶ་ཙི་པི པཱི་ལ༹ཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ་ཝ ས་བྦ་རཱ་ཛཱུ་ཧི སི་ར་སཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་སཱ་ས་ན་ཝེ་ཧཱ་ས་ག་མ་ནཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ. དཱ་ན་སྶཱཏི ཨ་ནྣཱ་དི་དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་སྶ. ད་མ་སྶཱཏི ཙ་ཀྑཱ་དི་ཨི་ནྡྲི་ཡ་ད་མ་ན་སྶ ཙེ་ཝ ས་མཱ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ད་མ་ན་སྶ ཙ. སཾ་ཡ་མ་སྶཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་སཾ་ཡ་མ་སྶ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ས་མཱ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་ས་ད་མ་ནཾ, ཏཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཾ པུ་ཉྙཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ མེ་ཏྟཱ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏ་སྨི་ཉྩ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་བྷེ་དེ་ན དུ་ཝི་དྷེ ཡཾ ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟཾ, ཏེ་ན་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་སུ དྭཱི་སུ ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མཱི་སུ ཨུ་པ་པ་ཏྟི ཨ་ཧོ་སི. ཨི་ཏ་རེ་ན ཏི་ཝི་དྷེ་ནཱ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པ་ཏྟ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི ཀ་ཏྭཱ པུ་ཉྙཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པུ་ཉྙ་མེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པུ་ཉྙ་མེ་ཝ སོ སི་ཀྑེ་ཡྻཱཏི ཡོ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ, སོ པུ་ཉྙ་ཕ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནཾ པུ་ན་ན་ཏོ ཙ ‘‘པུ་ཉྙ’’ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ ཏི་ཝི་དྷཾ ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ སི་ཀྑེ་ཡྻ ནི་ཝེ་སེ་ཡྻ ཨུ་པ་ཙི་ནེ་ཡྻ པ་ས་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཡ་ཏ་གྒནྟི ཝི་པུ་ལ་ཕ་ལ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཕ་ལ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཡ་ཏ་གྒཾ, པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཕ་ལ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ནྟི ཨཱ་ཡ་ཏ་གྒཾ, ཨཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་པྤ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏ་མེ་ན ཨ་གྒ་ནྟི ཨཱ་ཡ་ཏ་གྒཾ. ཏ་ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨཱ་ཡེ་ན པུ་ཉྙ་ཕ་ལེ་ན ཨ་གྒཾ པ་དྷཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཡ་ཏ་གྒཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ སུ་ཁུ་དྲ་ཡཾ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཀ་ཏ་མཾ པ་ན ཏཾ པུ་ཉྙཾ, ཀ་ཐ་ཉྩ ནཾ སི་ཀྑེ་ཡྻཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དཱ་ན་ཉྩ ས་མ་ཙ་རི་ཡ་ཉྩ, མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ཡེ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ས་མ་ཙ་རི་ཡནྟི ཀཱ་ཡ་ཝི་ས་མཱ་དཱི་ནི ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་དི་ཙ་རི་ཏཾ, སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ སཱི་ལ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྷཱ་ཝ་ཡེཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ ཝ་ཌྜྷེ་ཡྻ. ཨེ་ཏེ དྷ་མྨེཏི ཨེ་ཏེ དཱ་ནཱ་དི་ཀེ སུ་ཙ་རི་ཏ་དྷ་མྨེ. སུ་ཁ་ས་མུ་དྡ་ཡེཏི སུ་ཁཱ་ནི་སཾ་སེ, ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཕ་ལ་མྤི ནེ་སཾ སུ་ཁ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཾ སུ་ཁཾ ལོ་ཀནྟི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དི་བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཾ ནི་དྡུ་ཀྑཾ, པ་ར་པཱི་ལཱ༹་བྷཱ་ཝེ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠི. ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན སུ་ཁ་བ་ཧུ་ལ་ཏྟཱ སུ་ཁཾ, ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁ་ཉྩ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཛྷཱ་ན་པུ་ཉྙཱ་ནཾ, ཨི་ཏ་ར་པུ་ཉྙཱ་ནཾ པ་ན ཏ་ད་ཉྙཾ ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ སུ་ཁཾ ལོ་ཀཾ པ་ཎྜི་ཏོ ས་པྤ་ཉྙོ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི ཨུ་པེ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ གཱ་ཐཱ་སུ ཙ ཝ་ཊྚ་ས་མྤ་ཏྟི ཨེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ.
དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣. ཏ་ཏི་ཡེ བྷཱ་ཝི་ཏོཏི ཨུ་པྤཱ་དི་ཏོ ཙ ཝ་ཌྜྷི་ཏོ ཙ. བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཏོ. ཨ་ཏྠོཏི ཧི་ཏཾ. ཏ་ཉྷི ཨ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦ་ཏོ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་མ་དྷི་ག་ཡ྄ཧ ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི ས་མྨཱ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་ཏི. དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀནྟི དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, དི་ཊྛ་དྷ་མྨེ བྷ་ཝཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཾ, ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀནྟི དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ས་མྤ་རེ་ཏ་བྦ་ཏོ ས་མྤ་རཱ་ཡོ, པ་ར་ལོ་ཀོ, ས་མྤ་རཱ་ཡེ བྷ་ཝཾ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཾ, པ་ར་ལོ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཀོ པ་ནེ་ས དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠོ, ཀོ ཝཱ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀོ་ཏི? ས་ངྑེ་པེ་ན ཏཱ་ཝ ཡཾ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་སུ་ཁཾ, ཡ་ཉྩེ་ཏ་ར་ཧི ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཾ, ཨ་ཡཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀོ ཨ་ཏྠོ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ག་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ ཨི་དྷ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝི་ཏྟཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ, ཨ་ནཱ་ཀུ་ལ་ཀ་མྨ་ནྟ་ཏཱ, ཨཱ་རོ་གྱ་སཾ་ཝི་དྷཱ་ནཾ, ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་ད་ཀི་རི་ཡཱ་ཡོ་ག་ཝི་ཧི་ཏཱ་ནི སི་པྤཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝི་ཛྫཱ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་པ་རི་ཛ་ན་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཡེ ཨི་མེ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ. ཏེ་སཾ ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷོ, ཏ་ཏྠ ཙ ས་ངྑཱ་ཡ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནཱ, ས་ངྑཱ་ཡ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཱ, ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་ད་ཀི་རི་ཡཱ, ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ, ས་ནྟུ་ཊྛི, པ་ཝི་ཝེ་ཀོ, ཨ་སཾ་ས་གྒོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. པ་ཏི་རཱུ་པ་དེ་ས་ཝཱ་ས་ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡེ་སཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཨུ་བྷ་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཱ ཙཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་པྤ་མཱ་དོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་པྤ་མཱ་དོ པ་མཱ་ད་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀོ པ་ནེ་ས པ་མཱ་དོ ནཱ་མ? པ་མ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རོ. ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཏཾ –
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ པ་མཱ་དོ? ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ ཝཱ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ ཝཱ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ ཝཱ པ་ཉྩ་སུ ཝཱ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝོ་སྶ་གྒོ ཝོ་སྶ་གྒཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཝཱ དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡ་ཏཱ ཨ་སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡ་ཏཱ ཨ་ན་ཊྛི་ཏ་ཀི་རི་ཡ་ཏཱ ཨོ་ལཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཚ་ནྡ་ཏཱ ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་ར་ཏཱ ཨ་ནཱ་སེ་ཝ་ནཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨ་བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་མྨཾ ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ན་ནུ་ཡོ་གོ་པ་མཱ་དོ. ཡོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པ་མཱ་དོ པ་མ་ཛྫ་ནཱ པ་མ་ཛྫི་ཏ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་མཱ་དོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༨༤༦).
ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨ་པྤ་མཱ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྠ་ཏོ ཧི སོ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ, ནི་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཡོ་གེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ ཨ་པྤ་མཱ་དོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
‘‘བྷཱ་ཝི་ཏོ བ་ཧཱུ་ལཱི་ཀ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་ཐཾ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་པྤ་མཱ་དོ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ་ཏི? ན ཨ་པྤ་མཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ནཱ ནཱ་མ ཝི་སུཾ ཨེ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨ་ཏྠི. ཡཱ ཧི ཀཱ་ཙི པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ, ས་བྦཱ སཱ ཨ་པྤ་མཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཏྭེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ན ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀ་སཾ་ཝ་ར་ཉྩ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་བྦཱ སཱི་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ, ས་བྦཱ ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ, ས་བྦཱ པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ, ས་བྦཱ ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ, ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝ་ནཱ, ཨ་པྤ་མཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་དོ’’ཏི ཧི ཨི་དཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི, མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ཏྠཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ས་ཀ་ལ་མྤི ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་མཱ་ད་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ‘‘ཨ་ཏི་ཏྠེ་ན པ་ཀྑ་ནྡོ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཀ་སྨཱ? ཨ་པྤ་མཱ་ད་པ་ད་སྶ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་ཡཾ ཡ་མ་ཀ་སཱ་ལཱ་ན་མ་ནྟ་རེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ས་མ་ཡེ ནི་པ་ནྣོ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ ཝ་སྶེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནཱ བྷཱ་སི་ཏཾ དྷ་མྨཾ ཨེ་ཀེ་ན པ་དེ་ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ – ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཐཱ’’ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་ད་མ་དཱ་སི. ཏ་ཐཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙི ཛ་ངྒ་ལཱ་ནཾ པཱ་ཎཱ་ནཾ པ་ད་ཛཱ་ཏཱ་ནི, ས་བྦཱ་ནི ཏཱ་ནི ཧ་ཏྠི་པ་དེ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཧ་ཏྠི་པ་དཾ ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི ཡ་དི་དཾ མ་ཧ་ནྟ་ཊྛེ་ན; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡེ ཀེ་ཙི ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ, ས་བྦེ་ཏེ ཨ་པྤ་མཱ་ད་མཱུ་ལ་ཀཱ ཨ་པྤ་མཱ་ད་ས་མོ་ས་ར་ཎཱ, ཨ་པྤ་མཱ་དོ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༠༠).
གཱ་ཐཱ་སུ ཨ་པྤ་མཱ་དཾ པ་སཾ་ས་ནྟཱིཏི དཱ་ནཱ་དི་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་སུ ཨ་པྤ་མཱ་དཾ ཨ་པྤ་མ་ཛྫ་ནཾ པ་ཎྜི་ཏཱ ས་པྤ་ཉྙཱ བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ པ་སཾ་ས་ནྟི, ཝ་ཎྞེ་ནྟི ཐོ་མེ་ནྟི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨུ་བྷོ ཨ་ཏྠེ ཨ་དྷི་ག་ཎྷཱ་ཏི པ་ཎྜི་ཏོ. ཀེ པ་ན ཏེ ཨུ་བྷོ ཨ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘དི་ཊྛེ དྷ་མྨེ ཙ ཡོ ཨ་ཏྠོ, ཡོ ཙ་ཏྠོ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀོ’’ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ པ་ད་ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་དྷཱ་པི དི་ཊྛེ དྷ་མྨེ ཙ ཡོ ཨ་ཏྠོཏི ག་ཧ་ཊྛ་སྶ ཏཱ་ཝ ‘‘ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི, ཨ་ནཱ་ཀུ་ལཱ ཙ ཀ་མྨ་ནྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟོ ཀ་སི་གོ་ར་ཀྑཱ་དི་ཝི་དྷི་ནཱ ལ་དྡྷ་བྦོ ཨ་ཏྠོ, པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ པ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་དི་ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡོ ཙ་ཏྠོ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀོཏི པ་ན ཨུ་བྷ་ཡེ་ས་མྤི དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཏྠཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱཏི དུ་ཝི་དྷ་སྶ་པི ཨ་ཏྠ་སྶ ཧི་ཏ་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ, ལ་དྡྷ་བྦེ་ན ས་མི་ཏི ས་ངྒ་ཏི ས་མོ་དྷཱ་ན་ནྟི ས་མ་ཡོ, ལཱ་བྷོ. ས་མ་ཡོ ཨེ་ཝ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ, ཨ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ས་མ་ཡོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དྷི་ཏི་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ དྷཱི་རོ. ཏ་ཏི་ཡེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ-ས་དྡེ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶཱ་པི ས་ངྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་ས་མྤ་ཏྟི ཨེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ. གཱ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཝི་ཝ་ཊྚ་སྶ་པི ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཨ་པྤ་མཱ་དོ ཨ་མ་ཏ་པ་དཾ, པ་མཱ་དོ མ་ཙྩུ་ནོ པ་དཾ;
ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ན མཱི་ཡ་ནྟི, ཡེ པ་མ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ མ་ཏཱ.
‘‘ཨེ་ཝཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཉ་ཏྭཱ, ཨ་པྤ་མཱ་ད་མྷི པ་ཎྜི་ཏཱ;
ཨ་པྤ་མཱ་དེ པ་མོ་ད་ནྟི, ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ གོ་ཙ་རེ ར་ཏཱ.
‘‘ཏེ ཛྷཱ་ཡི་ནོ སཱ་ཏ་ཏི་ཀཱ, ནི་ཙྩཾ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མཱ;
ཕུ་ས་ནྟི དྷཱི་རཱ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར’’ནྟི. (དྷ. པ. ༢༡-༢༣);
ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཏྠཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཏྠ་ཝ་སེ་ན་པི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཨ་ཊྛི་པུ་ཉྫ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ པུ་གྒ་ལོཏི ཨ་ཡཾ ཝོ་ཧཱ་ར་ཀ་ཐཱ. བུ་དྡྷ་སྶ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དུ་ཝི་དྷཱ དེ་ས་ནཱ ས་མྨུ་ཏི་དེ་ས་ནཱ ཙ པ་ར་མ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ ཙཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘པུ་གྒ་ལོ, ས་ཏྟོ, ཨི་ཏྠཱི, པུ་རི་སོ, ཁ་ཏྟི་ཡོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, དེ་ཝོ, མཱ་རོ’’ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ས་མྨུ་ཏི་དེ་ས་ནཱ. ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, དུ་ཀྑཾ, ཨ་ན་ཏྟཱ, ཁ་ནྡྷཱ, དྷཱ་ཏུ, ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ པ་ར་མ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ. ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཡེ ས་མྨུ་ཏི་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཝི་སེ་ས་མ་དྷི་ག་ནྟུཾ ས་མ་ཏྠཱ, ནེ་སཾ ས་མྨུ་ཏི་དེ་ས་ནཾ དེ་སེ་ཏི. ཡེ པ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཝི་སེ་ས་མ་དྷི་ག་ནྟུཾ ས་མ་ཏྠཱ, ཏེ་སཾ པ་ར་མ་ཏྠ་དེ་ས་ནཾ དེ་སེ་ཏི.
ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཨུ་པ་མཱ – ཡ་ཐཱ ཧི དེ་ས་བྷཱ་སཱ་ཀུ་ས་ལོ ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ན་ཀོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཡེ ད་མི་ལ༹་བྷཱ་སཱ་ཡ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ་སཾ ད་མི་ལ༹་བྷཱ་སཱ་ཡ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི. ཡེ ཨ་ནྡྷ་ཀ་བྷཱ་སཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ཡ, ཏེ་སཾ ཏཱ་ཡ ཏཱ་ཡ བྷཱ་སཱ་ཡ. ཨེ་ཝཾ ཏེ མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ ཚེ་ཀཾ བྱ་ཏྟཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མཱ་ག་མྨ ཁི་པྤ་མེ་ཝ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཝི་ཡ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ, ཏ་ཡོ ཝེ་དཱ ཝི་ཡ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏཱ་ནི ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི, དེ་ས་བྷཱ་སཱ་ཀོ་ས་ལླ་མི་ཝ ས་མྨུ་ཏི་པ་ར་མ་ཏྠ་ཀོ་ས་ལླཾ, ནཱ་ནཱ་དེ་ས་བྷཱ་སཱ མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ ཝི་ཡ ས་མྨུ་ཏི་པ་ར་མ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་མ་ཏྠཱ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ད་མི་ལ༹་བྷཱ་སཱ་དི་ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཾ ཝི་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཏི་པ་ར་མ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨཱ་ཧ ཙེ་ཏྠ –
‘‘དུ་ཝེ ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་ཀྑཱ་སི, ས་མྦུ་དྡྷོ ཝ་ད་ཏཾ ཝ་རོ;
ས་མྨུ་ཏིཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཉྩ, ཏ་ཏི་ཡཾ ནཱུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི.
‘‘ས་ངྐེ་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ཙྩཾ, ལོ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཀཱ་ར་ཎཱ;
པ་ར་མ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ཙྩཾ, དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ.
‘‘ཏ་སྨཱ ཝོ་ཧཱ་ར་ཀུ་ས་ལ་སྶ, ལོ་ཀ་ནཱ་ཐ་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ;
ས་མྨུ་ཏིཾ ཝོ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ, མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ན ཛཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་པི་ཙ ཨ་ཊྛ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི བྷ་ག་ཝཱ པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི – ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ, ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ, པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་ར་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ,, ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ, བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ, པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ, ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝི་སུ་དྡྷི་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ, ལོ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ, ཙཱ་ཏི. ‘‘ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཧི་རི་ཡ་ནྟི ཨོ་ཏྟ་པྤ་ནྟཱི’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟེ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, པ་ཊི་ས་ཏྟུ ཝཱ ཧོ་ཏི – ‘‘ཀི་མི་དཾ ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཧི་རི་ཡ་ནྟི ཨོ་ཏྟ་པྤ་ནྟི ནཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘ཨི་ཏྠཱི ཧི་རི་ཡ་ཏི ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཏི, པུ་རི་སོ, ཁ་ཏྟི་ཡོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, དེ་ཝོ, མཱ་རོ’’ཏི པ་ན ཝུ་ཏྟེ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན པ་ཊི་ས་ཏྟུ ཝཱ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི.
‘‘ཁ་ནྡྷཱ ཀ་མྨ་སྶ་ཀཱ, དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་སྨཱ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་དཱི་པ་ན་ཏྠ་མྤི པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི.
‘‘ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཱ་ད་ཡོ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཀཱ་རཱ་པི་ཏཱ, དྷཱ་ཏཱུ་ཧི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཐཱ ‘‘ཁ་ནྡྷཱ མཱ་ཏ་རཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ནྟི, པི་ཏ་རཾ, ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ, རུ་ཧི་རུ་པྤཱ་ད་ཀ་མྨཾ, ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི, དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ‘‘ཁ་ནྡྷཱ མེ་ཏྟཱ་ཡ་ནྟི, དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ‘‘ཁ་ནྡྷཱ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟི, དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་ར་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་དཱི་པ་ན་ཏྠ་ཉྩ པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི.
‘‘ཁ་ནྡྷཱ དཱ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟི, དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, པ་ཊི་ས་ཏྟུ ཝཱ ཧོ་ཏི ‘‘ཀི་མི་དཾ ཁ་ནྡྷཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟི ནཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘པུ་གྒ་ལཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟཱི’’ཏི པ་ན ཝུ་ཏྟེ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན པ་ཊི་ས་ཏྟུ ཝཱ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝི་སུ་དྡྷི་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི.
ལོ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཉྩ བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ན པ་ཛ་ཧ་ནྟི, ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙཱ་ཡ ལོ་ཀ་ནི་རུ་ཏྟི་ཡཱ ལོ་ཀཱ་བྷི་ལཱ་པེ ཋི་ཏཱ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ལོ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཧཱ་ན་ཏྠ་མྤི པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི. སོ ཨི་དྷཱ་པི ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན དེ་སེ་ཏ་བྦ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་སྶཱཏི ཨེ་ཀ་ས་ཏྟ་སྶ. ཀ་པྤནྟི མ་ཧཱ་ཀ་པྤཾ. ཡ་དི་པི ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཨི་དཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡ་ཏྠ པ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ནཾ སཾ་ས་ར་ཎཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཊྛི་ཀ་ངྐ་ལོཏི ཨ་ཊྛི་བྷཱ་གོ. ‘‘ཨ་ཊྛི་ཁ་ལོ’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི, ཨ་ཊྛི་ས་ཉྩ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཊྛི་པུ་ཉྫོཏི ཨ་ཊྛི་ས་མཱུ་ཧོ. ཨ་ཊྛི་རཱ་སཱིཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཀ་ཊི་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ས་མཱུ་ཧོ ཀ་ངྐ་ལོ ནཱ་མ, ཏ་ཏོ ཨུ་པ་རི ཡཱ་ཝ ཏཱ་ལ་པྤ་མཱ་ཎཾ པུ་ཉྫོ, ཏ་ཏོ ཨུ་པ་རི རཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏཾ ཏེ་སཾ མ་ཏི་མ་ཏྟཾ. ས་བྦ་མེ་ཏཾ ས་མཱུ་ཧ་སྶེ་ཝ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝེ་པུ་ལླ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་མཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཧ་ཊ་ཏྟཱ.
ས་ཙེ སཾ་ཧཱ་ར་ཀོ ཨ་སྶཱཏི ཨ་ཝི་པྤ་ཀི་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏཱ ཀོ་ཙི ཡ་དི སི་ཡཱ་ཏི པ་རི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ད་ཏི. ས་མྦྷ་ཏ་ཉྩ ན ཝི་ན་སྶེ་ཡྻཱཏི ཏ་ཐཱ ཀེ་ན་ཙི ས་མྦྷ་ཏ་ཉྩ ཏཾ ཨ་ཊྛི་ཀ་ངྐ་ལཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པཱུ་ཏི་བྷཱུ་ཏཾ ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞ་ཉྩ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ས་ཙེ ན ཝི་ན་སྶེ་ཡྻཱ་ཏི པ་རི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝ་ད་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨ་པ་རཱ་པ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་ཀ་པྤཾ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ནྟ་སྶ སཾ་ས་ར་ནྟ་སྶ ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛི་ས་ཉྩ་ཡོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨཱ་རོ་ཧ་པ་རི་ཎཱ་ཧེ་ཧི ཡ་ཏྟ་ཀོ་ཡཾ ཝེ་པུ་ལླ་པ་བྦ་ཏོ. ས་ཙེ པ་ན་སྶ ཀོ་ཙི སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ས་མྦྷ་ཏ་ཉྩ ཏཾ ས་ཙེ ཨ་ཝི་ན་སྶ་ནྟཾ ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྩ ན་ཡོ ནི་བྦུ་ཏ་པྤ་དཱི་པེ ཝི་ཡ བྷི་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝེ ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་ནི་ཀྑེ་པ་ར་ཧི་ཏེ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨ་ན་ཊྛི་ཀེ ཙ ཁུ་དྡ་ཀ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘པ་རི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ཨི་མ་སྶ ན་ཡ་སྶ ཨཱ་ཧ་ཊ་ཏྟཱ ཏེ་ས་མྤི ཡ་དི སི་ཡཱ ཨ་ཊྛི་ཀ་ངྐ་ལོ, ཏེ་ནཱ་པི ས་ཧེ་ཝ ཨ་ཡཾ ཨ་ཊྛི་པུ་ཉྫ་པ་རི་མཱ་ཎོ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ན་ཡི་ད་མེ་ཝཾ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་སྶེ་ཝ ཨ་ཊྛི་པུ་ཉྫ་སྶ ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྶ པ་རི་མཱ་ཎ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏཱ. ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ’’ཏི.
གཱ་ཐཱ་སུ མ་ཧེ་སི་ནཱཏི མ་ཧ་ནྟེ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ ཨེ་ས་ཏི ག་ཝེ་ས་ཏཱི་ཏི མ་ཧེ་སཱི, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ. ‘‘ཨི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ མ་ཧེ་སི་ནཱ’’ཏི ཙ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ད་ས་བ་ལ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི. ཝེ་པུ་ལློཏི རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་སུ པ་ཉྩ་སུ པ་བྦ་ཏེ་སུ ཝི་པུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝེ་པུ་ལློ་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ མ་ཧཱ, ཋི་ཏ་དི་སཱ་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཏྟ་རོ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊ་སྶ. གི་རི་བྦ་ཛེཏི གི་རི་བྦ་ཛ་པུ་ར་ནཱ་མ་ཀ་སྶ རཱ་ཛ་ག་ཧ་སྶ ས་མཱི་པེ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནཱ་པི ཀཱ་ལེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣ་བྷ་ཝ་མཱུ་ལ་སྶ ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་སྶ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཨ་ཡ་མཱི་དི་སཱི ཀ་ཊ་སི་ཝ་ཌྜྷ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཊྚེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡེ་སཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་ན་ནུ་བོ་དྷཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱ ཨ་ནྡྷ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཊ་སི་ཝ་ཌྜྷ་ནཱ, ཏཱ་ནི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི དི་ཊྛ་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཡཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཏོ ཙ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཡ་ཏོཏི ཡ་དཱ. ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱིཏི ཨ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏོ ཨ་རི་ཡཱ་ནི, ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཙྩཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི, ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཀ་རཱ་ནི ཝཱ ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི, ཨ་རི་ཡེ་ཧི ཝཱ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཱ་ནི ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སྶ ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ས་དེ་ཝ་ཀེ་ན ཧི ལོ་ཀེ་ན ས་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏོ ཨ་རི་ཡོ བྷ་ག་ཝཱ, ཏེ་ན ས་ཡ་མྦྷུ་ཉཱ་ཎེ་ན དི་ཊྛ་ཏྟཱ ཏ་སྶ ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏཱིཏི ས་མྨཱ ཧེ་ཏུ་ནཱ ཉཱ་ཡེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ས་ཧི་ཏཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཧཱ་ན་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་སྶ་ཏི. དུ་ཀྑནྟི་ཨཱ་དི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ས་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནེ་ཀཱུ་པ་དྡ་ཝཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཀུ་ཙྪི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བཱ་ལ་ཛ་ན་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་དྷུ་ཝ་སུ་བྷ་སུ་ཁ་ཏྟ་ཝི་ར་ཧེ་ན ཏུ་ཙྪ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ དུ་ཀྑཾ. དུ་ཀྑཾ ས་མུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི དུ་ཀྑ་ས་མུ་པྤཱ་དོ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ. དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ན, ཨེ་ཏྠ ཝཱ་ཏི དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཏི་ཀྐ་མོ, ནི་བྦཱ་ནཾ. ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏོ ཙ ཨ་རི་ཡོ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ. མཱ་རེ་ནྟོ ཀི་ལེ་སེ ག་ཙྪ་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་ཏྠི་ཀེ་ཧི མ་གྒཱི་ཡ་ཏི, ས་ཡཾ ཝཱ ནི་བྦཱ་ནཾ མ་གྒ་ཏཱི་ཏི མ་གྒོ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ དུ་ཀྑ་སྶ ཨུ་པ་ས་མཾ ནི་རོ་དྷཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི དུ་ཀྑཱུ་པ་ས་མ་གཱ་མཱི. ཡ་ཏོ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ས ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ར་མཾ, ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏྭཱ་ན པུ་གྒ་ལོཏི སོ ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ད་སྶཱ་ཝཱི ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ས་བྦ་མུ་དི་ནྡྲི་ཡོ ས་མཱ་ནོ ས་ཏྟ་ཝཱ་ར་པ་ར་མཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ཨ་པ་རཱ་པ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏྭཱ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ. ཨེ་ཀ་བཱི་ཛཱི, ཀོ་ལཾ་ཀོ་ལོ, ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མོ་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཏི་ཀྑ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་མུ་དུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ཡོ ཧི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ. ཏེ་སུ ས་བྦ་མུ་དི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཝ་སེ་ནི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ར་མཾ, ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏྭཱ་ནཱ’’ཏི. དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏཱིཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀ་རོ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་རོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ས་བྦ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཀྑ་ཡཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨ་གྒ་མ་གྒཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟྭཱ ནི་ར་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཁེ་པ་ནཱ་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ་ནེ་ཝ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཀཱུ་ཊཾ ག་ཎྷི.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. མུ་སཱ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥. པ་ཉྩ་མེ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་སྶཱཏི ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ མ་ཧཱ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་ཧཱ་ཡི. ཏེ ཧ་ཏ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཱ ནི་པྤ་བྷཱ ནི་ཏྟེ་ཛཱ ཨི་སྶཱ་པ་ཀ་ཏཱ ཙི་ཉྩ་མཱ་ཎ་ཝི་ཀཾ ནཱ་མ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སུཾ – ‘‘ཨེ་ཧི, ཏྭཾ བྷ་གི་ནི, ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་སྶཱུ’’ཏི. སཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ས་ཀྐེ་ན་སྶཱ ཨ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝེ པ་ཀཱ་སི་ཏེ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ‘‘དྷཱི ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞཱི’’ཏི ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པི་ཏཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཝི་ཝ་རེ དི་ནྣེ ཨ་ཝཱི་ཙི་ཛཱ་ལཱ་ནཾ ཨི་ནྡྷ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ཝཱི་ཙི་ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟི, བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ པ་རི་ཧཱ་ཡི. བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙི་ཉྩ་མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ ཨེ་ཝཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་གུ་ཎཾ ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝི་ནཱ་སཾ པ་ཏྟཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པི སཱ མཾ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝི་ནཱ་སཾ པ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཛཱ་ཏ་ཀ་མྤི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མི་སྶཱ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ‘‘ཨེ་ཀ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ དེ་སེ་སི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨནྟི ཨེ་ཀཾ ཝ་ཙཱི་ས་ཙྩ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དྷ་མྨཾ. ཨ་ཏཱི་ཏ་སྶཱཏི ཡཱ སཱ ཨ་ཊྛ ཨ་ན་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་སུ ཨ་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠཾ ‘‘ས་ཙྩཾ, བྷ་ཎེ, ནཱ་ལི་ཀ’’ནྟི ཨ་རི་ཡེ་ཧི ཋ་པི་ཏཱ མ་རི་ཡཱ་དཱ, ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ. པུ་རི་སོ ཨེ་ཝ པུ་གྒ་ལོ་ཏི པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ, ཏ་སྶ. ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡནྟི ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཾ. ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དཱི ཧི པུ་གྒ་ལོ ཀི་ཉྩི པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཏ་ཡཱ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན མ་ཡཱ ཀ་ཏ’’ནྟི མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཧ་རི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟོ ཀི་ཉྩི པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ན ཏ་ཏྠ ལ་ཛྫ་ཏི ས་ཙྩ་མ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏྟཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀ་ཏ་མཾ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨཾ, ཡ་དི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དོ’’ཏི.
གཱ་ཐཱ་ཡཾ མུ་སཱ་ཝཱ་དི་སྶཱཏི མུ་སཱ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏ་ཙྪཾ པ་རེ་སཾ ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ད་ན་སཱི་ལ་སྶ. ཡ་སྶ ད་ས་སུ ཝ་ཙ་ནེ་སུ ཨེ་ཀ་མྤི ས་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཛ་ནྟུ་ནོཏི ས་ཏྟ་སྶ. ས་ཏྟོ ཧི ཛཱ་ཡ་ན་ཊྛེ་ན ‘‘ཛ་ནྟཱུ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་ཏི་ཎྞ་པ་ར་ལོ་ཀ་སྶཱཏི ཝི་སྶ་ཊྛ་པ་ར་ལོ་ཀ་སྶ. ཨཱི་དི་སོ ཧི མ་ནུ་སྶ་ས་མྤ་ཏྟི དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ས་མྤ་ཏྟི ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟཱི་ཏི ཨི་མཱ ཏི་སྶོ་པི ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ན པ་སྶ་ཏི. ན་ཏྠི པཱ་པནྟི ཏ་སྶ ཏཱ་དི་ས་སྶ ཨི་དཾ ནཱ་མ པཱ་པཾ ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ན་ཏྠཱི་ཏི.
པ་ཉྩ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. དཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦. ཚ་ཊྛེ ཨེ་ཝ་ཉྩེཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝནྟི ཨུ་པ་མཱ་ཀཱ་རེ ནི་པཱ་ཏོ, ཙེཏི པ་རི་ཀ་པྤ་ནེ. ས་ཏྟཱཏི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟཱ ཝི་ས་ཏྟཱ. ཛཱ་ནེ་ཡྻུནྟི བུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻུཾ. དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་སྶཱཏི ཡཱ་ཡ ཧི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨ་ནྣཱ་དི་དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་པཱུ་ཛཱ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝ་སེ་ན པ་རེ་སཾ དཱི་ཡ་ཏི, ཏཾ དཱ་ནཾ. ཡཱ་ཡ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་སོ སཾ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ དཱི་ཡ་ཏི, ཨ་ཡཾ སཾ་ཝི་བྷཱ་གོ. ཝི་པཱ་ཀནྟི ཕ་ལཾ. ཡ་ཐཱ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་སྶ་པི དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ཏེ པ་ཝ་ཏྟ་སུ་ཁ་ཝི་པ་ཙྩ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཏ་གུ་ཎཱ ད་ཀྑི་ཎཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཧཾ དཱ་ན་སྶ སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་སྶ ཙ ཝི་པཱ་ཀཾ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཉཱ་ཎ་བ་ལེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཛཱ་ནཱ་མི, ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཡ་དི ཛཱ་ནེ་ཡྻུ་ནྟི. ན ཨ་ད་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻུནྟི ཡཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏོ པ་རེ་སཾ ན ཨ་ད་ཏྭཱ མ་ཙྪ་རི་ཡ་ཙི་ཏྟེ་ན ཙ ཏ་ཎྷཱ་ལོ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཙ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻུཾ, ད་ཏྭཱ་ཝ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻུཾ. ན ཙ ནེ་སཾ མ་ཙྪེ་ར་མ་ལཾ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ པ་རེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཱ་ས་ཧ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་བྷ་སྶ་ར་བྷཱ་ཝ་དཱུ་ས་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ཎྷ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ཙྪེ་ར་མ་ལཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཙྪེ་ར་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཉྙ་མྤི དཱ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཾ ཨི་སྶཱ་ལོ་བྷ་དོ་སཱ་དི་མ་ལ་ཉྩ ནེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ དཱ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཝཱ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ པ་རི་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ན ཏི་ཊྛེ་ཡྻ. ཀོ ཧི ས་མྨ་དེ་ཝ དཱ་ན་ཕ་ལཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟེ མ་ཙྪེ་ར་མ་ལ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སཾ ད་དེ་ཡྻ.
ཡོ་པི ནེ་སཾ ཨ་སྶ ཙ་རི་མོ ཨཱ་ལོ་པོཏི ནེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཡོ ས་བྦ་པ་ཙྪི་མ་ཀོ ཨཱ་ལོ་པོ སི་ཡཱ. ཙ་རི་མཾ ཀ་བ་ལ༹ནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨི་མེ ས་ཏྟཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཡ་ཏྟ་ཀེ་ཧི ཨཱ་ལོ་པེ་ཧི ས་ཡཾ ཡཱ་པེ་ཡྻུཾ, ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨཱ་ལོ་པཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཉྙེ ས་བྦེ ཨཱ་ལོ་པེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཡོ ཋ་པི་ཏོ ཨཱ་ལོ་པོ ཨ་སྶ, སོ ཨི་དྷ ཙ་རི་མོ ཨཱ་ལོ་པོ ནཱ་མ. ཏ་ཏོ་པི ན ཨ་སཾ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻུཾ, ས་ཙེ ནེ་སཾ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ ཨ་སྶཱུཏི ནེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ ཡ་དི སི་ཡུཾ, ཏ་ཏོ་པི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཙ་རི་མཱ་ལོ་པ་ཏོ་པི སཾ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ་ཝ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ད་ཏྭཱ་ཝ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻུཾ, ཡ་ཐཱ་ཧཾ དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཛཱ་ནཱ་མི, ཨེ་ཝཾ ཡ་དི ཛཱ་ནེ་ཡྻུ་ནྟི. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀ་མྨ་ཕ་ལ་སྶ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ ས་ཏྟཱ དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་གེ་སུ ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་མྤ་ཊི་པཱ་དེ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཏེ་སཾ ཏ་ད་ཉྙ་པུ་ཉྙེ་སུ ཙ ཨ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པུ་ཉྙེ་སུ ཙ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
གཱ་ཐཱ་སུ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ མ་ཧེ་སི་ནཱཏི མ་ཧེ་སི་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏེ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་ཏ་གུ་ཎཱ ད་ཀྑི་ཎཱ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦཱ’ ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ཨི་དྷེ་ཝ ཝཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཙེ ས་ཏྟཱ ཛཱ་ནེ་ཡྻུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ, ཉཱ་ཎ་ཙཱ་རེ་ན ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ཉཱ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་པཱ་ཀཾ སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་སྶཱཏི སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་སྶ་པི ཝི་པཱ་ཀཾ, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ དཱ་ན་སྶ. ཡ་ཐཱ ཧོ་ཏི མ་ཧ་པྥ་ལནྟི ཡ་ཐཱ སོ ཝི་པཱ་ཀོ མ་ཧ་ནྟཾ ཕ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཡ་དི ཛཱ་ནེ་ཡྻུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་ནེ་ཡྻ མ་ཙྪེ་ར་མ་ལནྟི མ་ཙྪ་རི་ཡ་མ་ལཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཕ་ལ་ས་དྡྷཱ་ཡ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་ས་དྡྷཱ་ཡ ཙ ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ས་ནྣེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཡེ་སུ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡེ་སུ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣེ་སུ དི་ནྣཾ ཨ་པྤ་ཀ་མྤི དཱ་ནཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་སུ ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ་ན ད་ཛྫུཾ ད་དེ་ཡྻུཾ.
མ་ཧ་པྥ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ད་ཀྑི་ཎཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱི་ཏི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ, ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཏེ་སུ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻེ་སུ. ད་ཀྑི་ཎཾ པ་ར་ལོ་ཀཾ ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ཡ་ཐཱ ཏཾ དཱ་ནཾ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ད་ཏྭཱ. ཨ་ཐ ཝཱ བ་ཧུ་ནོ ཨ་ནྣཾ ད་ཏྭཱ, ཀ་ཐཾ པ་ན ཨ་ནྣཾ དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻེ་སུ ད་ཀྑི་ཎ’’ནྟི. ཨི་ཏོ མ་ནུ་སྶ་ཏྟཱ མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙུ་ཏཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ས་གྒཾ ག་ཙྪ་ནྟི དཱ་ཡ་ཀཱ. ཀཱ་མ་ཀཱ་མི་ནོཏི ཀཱ་མེ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ནཾ དེ་ཝ་བྷོ་གཱ་ནཾ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་རཱུ་པ་ཝི་བྷ་ཝེ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ ཨུ་པ་ག་མ་ནེ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཀཱ་མ་ཀཱ་མི་ནོ ས་བྦ་ཀཱ་མ་ས་མ་ངྒི་ནོ. མོ་དནྟི ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་རི་ཙཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཚ་ཊྛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧. ས་ཏྟ་མེ ཡཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙཱིཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ. ཨོ་པ་དྷི་ཀཱ་ནི པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི
ཏེ་སཾ ནི་ཡ་མ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་དྷི ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཁ་ནྡྷཱ, ཨུ་པ་དྷི་སྶ ཀ་ར་ཎཾ སཱི་ལཾ ཨེ་ཏེ་སཾ, ཨུ་པ་དྷི་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཝཱ ཨོ་པ་དྷི་ཀཱ་ནི. ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཛ་ན་ཀཱ་ནི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ཡ་ཀཱ་ནི. པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ ཙ ཏཱ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཕ་ལཱ་ནི་སཾ་སཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཙཱ་ཏི པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི. ཏཱ་ནི པ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ དཱ་ན་མ་ཡཾ, སཱི་ལ་མ་ཡཾ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡ་ནྟི ཏི་ཝི་དྷཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ པ་ར་ཏོ ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. མེ་ཏྟཱ་ཡ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱཏི མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ. ‘‘མེ་ཏྟཱ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟེ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ་པི ལ་བྦྷ་ཏི ཨ་པྤ་ནཱ་པི, ‘‘ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’’ཏི པ་ན ཝུ་ཏྟེ ཨ་པྤ་ནཱ་ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི. ཏ་ཉྷི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨ་ཏོ ཙི་ཏྟ་སྶ སུ་ཊྛུ ཝི་མུ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ལཾ ནཱ་གྒྷ་ནྟི སོ་ལ༹་སིནྟི མེ་ཏྟཱ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ སོ་ལ༹་ས་བྷཱ་གཾ ཨོ་པ་དྷི་ཀཱ་ནི པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ན ཨ་གྒྷ་ནྟི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – མེ་ཏྟཱ་ཡ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཡོ ཝི་པཱ་ཀོ, ཏཾ སོ་ལ༹་ས ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨེ་ཀཾ པུ་ན སོ་ལ༹་ས ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཡོ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ, ན ཏཾ ཨ་ཉྙཱ་ནི ཨོ་པ་དྷི་ཀཱ་ནི པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨ་གྒྷ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་དྷི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ. བྷཱ་ས་ཏེཏི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ དི་པྤ་ཏི. ཏ་པ་ཏེཏི ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨེ ས་ནྟ་པ་ཏི. ཝི་རོ་ཙ་ཏཱིཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་རོ་ཙ་ཏི. མེ་ཏྟཱ ཧི ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི ཙ་ནྡཱ་ལོ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ ཛུ་ཎྷཱ ཝི་ཡ དི་པྤ་ཏི, ཨཱ་ཏ་པོ ཝི་ཡ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ ཝི་དྷ་མ་ནྟཱི ཏ་པ་ཏི, ཨོ་ས་དྷི་ཏཱ་ར་ཀཱ ཝི་ཡ ཝི་ཛྫོ་ཏ་མཱ་ནཱ ཝི་རོ་ཙ་ཏི ཙ.
སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱིཏི ཨོ་པ་མྨ་ད་སྶ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཏཱ་ར་ཀ་རཱུ་པཱ་ནནྟི ཛོ་ཏཱི་ནཾ. ཙ་ནྡི་ཡཱཏི ཙ་ནྡ་སྶ ཨ་ཡ་ནྟི ཙ་ནྡཱི, ཏ་སྶཱ ཙ་ནྡི་ཡཱ, པ་བྷཱ་ཡ ཛུ་ཎྷཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་སྶཱ་ནནྟི ཝ་སྶཱ་ནཾ བ་ཧུ་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་ར་སྶ ཨུ་ཏུ་ནོ. པ་ཙྪི་མེ མཱ་སེཏི ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་སེ. ས་ར་ད་ས་མ་ཡེཏི ས་ར་ད་ཀཱ་ལེ. ཨ་སྶ་ཡུ་ཛ་ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་སཱ ཧི ལོ་ཀེ ‘‘ས་ར་ད་ཨུ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཝི་དྡྷེཏི ཨུ་བྦི་དྡྷེ, མེ་གྷ་ཝི་ག་མེ་ན དཱུ་རཱི་བྷཱུ་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཝི་ག་ཏ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀེ’’ཏི. དེ་ཝེཏི ཨཱ་ཀཱ་སེ. ན་བྷཾ ཨ་བྦྷུ་སྶ་ཀྐ་མཱ་ནོཏི ཨུ་ད་ཡ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨུ་ལླ་ངྒྷ་ནྟོ. ཏ་མ་ག་ཏནྟི ཏ་མཾ. ཨ་བྷི་ཝི་ཧ་ཙྩཱཏི ཨ་བྷི་ཧ་ནྟྭཱ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ. ཨོ་ས་དྷི་ཏཱ་ར་ཀཱཏི ཨུ་སྶ་ནྣཱ པ་བྷཱ ཨེ་ཏཱ་ཡ དྷཱི་ཡ་ཏི, ཨོ་ས་དྷཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་བ་ལ་པྤ་དཱ་ཡི་ཀ་ཏྟཱ ཨོ་ས་དྷཱི་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ ཏཱ་ར་ཀཱ.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཀ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་མཱ་ནེ་པི ཨོ་པ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝེ མེ་ཏྟཱ ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཨོ་པ་དྷི་ཀ་པུ་ཉྙེ་ཧི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – སེ་ཊྛ་ཊྛེ་ན ནི་དྡོ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ས་ཏྟེ་སུ སུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. སེ་ཊྛཱ ཧི ཨེ་ཏེ ཝི་ཧཱ་རཱ, ས་བྦ་ས་ཏྟེ་སུ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཡ་དི་དཾ མེ་ཏྟཱ་ཛྷཱ་ནཱ་ནི. ཡ་ཐཱ ཙ བྲ་ཧྨཱ་ནོ ནི་དྡོ་ས་ཙི་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཡོ་གི་ནོ བྲ་ཧྨ་ས་མཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི་མེ ‘‘བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨི་ཏི སེ་ཊྛ་ཊྛེ་ན ནི་དྡོ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ས་ཏྟེ་སུ སུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ མེ་ཏྟཱ་ཝ ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཨོ་པ་དྷི་ཀ་པུ་ཉྙེ་ཧི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ.
ཨེ་ཝ་མྤི ཀ་སྨཱ མེ་ཏྟཱ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ? ཨི་ཏ་རེ་སཾ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ དཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་བྦེ་སཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་རི་པཱུ་རི་ཀ་ཏྟཱ ཙ. ཨ་ཡ་ཉྷི ས་ཏྟེ་སུ ཧི་ཏཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཱ མེ་ཏྟཱ, ཧི་ཏཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་སཱ, ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝི་ན་ཡ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཡ་དི ཨ་ནོ་དྷི་སོ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ, ཨ་ཐ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཀ་རུ་ཎཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ས་མྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི མེ་ཏྟཱ ཨི་ཏ་རེ་སཾ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ས་ཏྟེ་སུ ཧི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི ནེ་སཾ དུ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ན་ཏཱ, ས་མྤ་ཏྟི་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་མ་ཏཱ, པ་ཀྑ་པཱ་ཏཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ ཙ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀ་ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ཝི་དྷཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཨི་མ་སྶ ན དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨུ་ཏྟ་མ་ཝི་ཙ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷཱ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་སུ་ཁ་ནི་དཱ་ནཾ དཱ་ནཾ དེ་ནྟི, ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ཏྠ་མེ་ཝ ནེ་སཾ སཱི་ལཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟི, སཱི་ལ་པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཏྠཾ ནེ་ཀྑ་མྨཾ བྷ་ཛ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཧི་ཏ་སུ་ཁེ་སུ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཉྙཾ པ་རི་ཡོ་ད་པེ་ནྟི, ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ད་ལ༹ྷཾ ཝཱི་རི་ཡ་མཱ་ར་བྷ་ནྟི, ཨུ་ཏྟ་མ་ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝཱི་ར་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ་པི ས་ཏྟཱ་ནཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཧི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་པ་རཱ་དྷཾ ཁ་མ་ནྟི, ‘‘ཨི་དཾ ཝོ ད་སྶཱ་མ, ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀ་ཏཾ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏཾ ན ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཙ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་སུ ཨ་ཙ་ལཱ་ཡ མེ་ཏྟཱ་ཡ པུ་བྦ་ཀཱ་རི་ནོ ཧི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ནེ་ཝ ནེ་སཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རེ ཨུ་དཱ་སཱི་ནཱ ཧོ་ནྟི, པུ་བྦ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ་པི ན པ་ཙྩུ་པ་ཀཱ་ར་མཱ་སི་ས་ནྟཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏེ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ད་ས་བ་ལ་ཙ་ཏུ-ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ-ཚ་ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ-ཨ་ཊྛཱ་ར་སཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་པྤ་བྷེ་དེ ས་བྦེ་པི ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨེ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ དཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་བྦེ་སཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཀཱ མེ་ཏྟཱ་ཏི ཙ ཨི་མ་སྶ ཝི་སེ་ས་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ སཱ ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ.
ཨ་པི་ཙ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཨོ་པ་དྷི་ཀ་པུ་ཉྙེ་ཧི མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ཝེ་ལཱ་མ་སུ་ཏྟེ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ཧི ཡ་ཐཱ ནཱ་མ མ་ཧ་ཏཱ ཝེ་ལཱ་མ་སྶ དཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཀ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ དཱ་ནཾ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏ་རཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཏ་ཏོ ཨེ་ཀ་སྶ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་སྶ དཱ་ནཾ…པེ… པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ས་ཏ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ, ཏ་ཏོ་པི བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ནཾ, ཏ་ཏོ་པི ཙཱ་ཏུ་དྡི་ས་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་དཱ་ནཾ, ཏ་ཏོ་པི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ, ཏ་ཏོ་པི སཱི་ལ་ས་མཱ་དཱ་ནཾ, ཏ་ཏོ་པི ག་དྡཱུ་ཧ་ན་མ་ཏྟཾ ཀཱ་ལཾ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏ་རཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཡཾ ག་ཧ་པ་ཏི ཝེ་ལཱ་མོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ. ཡོ ཙེ་ཀཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ, ཨི་དཾ ཏ་ཏོ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏ་རཾ. ཡོ ཙ ས་ཏཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ…པེ… སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པྤ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎིཾ. ཡོ ཙ ཨ་ནྟ་མ་སོ ག་དྡཱུ་ཧ་ན་མ་ཏྟ་མྤི མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཡྻ, ཨི་དཾ ཏ་ཏོ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏ་ར’’ནྟི (ཨ. ནི. ༩.༢༠).
མ་ཧ་གྒ་ཏ་པུ་ཉྙ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན་སྶཱ པ་རི་ཏྟ་པུ་ཉྙ་ཏོ སཱ་ཏི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཡཾ པ་མཱ་ཎ་ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ, ན ཏཾ ཏ་ཏྲཱ་ཝ་སི་སྶ་ཏི, ན ཏཾ ཏ་ཏྲཱ་ཝ་ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༥༥༦; སཾ. ནི. ༤.༣༦༠). ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀ་མྨ་ཉྷི པ་མཱ་ཎ་ཀ་ཏཾ ནཱ་མ, མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཀ་མྨཾ པ་ན པ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨོ་དྷི་ས་ཀཱ་ནོ་དྷི་ས་ཀ་ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཀ་ཏཾ ནཱ་མ. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀ་མྨཾ ཏ་སྶ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ ལ་གྒི་ཏུཾ ཝཱ ཏཾ ཀ་མྨཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋཱ་ཏུཾ ཝཱ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཏཾ པ་རི་ཏྟ་ཀ་མྨཾ མ་ཧོ་གྷོ ཝི་ཡ པ་རི་ཏྟཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ བྲ་ཧྨ་ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྷི ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ་ཏི.
གཱ་ཐཱ་སུ ཡོཏི ཡོ ཀོ་ཙི ག་ཧ་ཊྛོ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཝཱ. མེ་ཏྟནྟི མེ་ཏྟཱ་ཛྷཱ་ནཾ. ཨ་པྤ་མཱ་ཎནྟི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨེ་ཀ་དེ་ས་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནོ་དྷི་སོ་ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ པ་གུ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཏ་ནཱུ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཧོ་ནྟཱིཏི མེ་ཏྟཱ་ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛི་མེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་གྷ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ད་ཡོ པ་ཧཱི་ཡ་མཱ་ནཱ ཏ་ནཱུ ཧོ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་སྶ་ཏོ ཨུ་པ་དྷི་ཀྑ་ཡ’’ནྟི. ‘‘ཨུ་པ་དྷི་ཀྑ་ཡོ’’ཏི ཧི ནི་བྦཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཉྩ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་སྶ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཏ་ནཱུ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཧོ་ནྟཱིཏི མེ་ཏྟཱ་ཛྷཱ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨུ་པ་དྷི་ཀྑ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཏཾ པ་སྶ་ཏོ པ་གེ་ཝ ད་ས་པི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཏ་ནཱུ ཧོ་ནྟི, པ་ཧཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏ་ནཱུ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཧོ་ནྟཱིཏི པ་ཊི་གྷོ ཙེ་ཝ པ་ཊི་གྷ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཙ ཏ་ནུ་ཀཱ ཧོ་ནྟི. པ་སྶ་ཏོ ཨུ་པ་དྷི་ཀྑ་ཡནྟི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཀི་ལེ་སཱུ་པ་དྷཱི་ནཾ ཁ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ མེ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ག་མ་ཝ་སེ་ན པ་སྶ་ནྟ སྶཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨེ་ཝཾ ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ ནི་བྦཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་ཉྩ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟ་མཱ་ནི་སཾ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙེ ཨཱ་ནི་སཾ་སེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཀ་མྤི ཙེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོཏི མེ་ཏྟཱ་བ་ལེ་ན སུ་ཊྛུ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་བྱཱ་པཱ་ད་ཏཱ་ཡ བྱཱ་པཱ་དེ་ན ཨ་དཱུ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟོ. མེ་ཏྟཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཧི་ཏ་ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན མེ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི. ཀུ་ས་ལོཏི ཨ་ཏི་ས་ཡེ་ན ཀུ་ས་ལ་ཝཱ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙོ, པ་ཊི་གྷཱ་དི་ཨ་ན་ཏྠ་ཝི་ག་མེ་ན ཝོ. ཁེ་མཱི ཏེ་ནཱཏི ཏེ་ན མེ་ཏྟཱ་ཡི་ཏེ་ན. ས་བྦེ ཙ པཱ་ཎེཏི ཙ་ས་དྡོ བྱ་ཏི་རེ་ཀེ. མ་ན་སཱ་ནུ་ཀ་མྤནྟི ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ནྟོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨེ་ཀ་ས་ཏྟ་ཝི་ས་ཡཱ་པི ཏཱ་ཝ མེ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ཀུ་ས་ལ་རཱ་སི, ས་བྦེ པ་ན པཱ་ཎེ ཨ་ཏྟ་ནོ པི་ཡ་པུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཧི་ཏ་ཕ་ར་ཎེ་ན མ་ན་སཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ནྟོ པ་ཧཱུ་ཏཾ བ་ཧུཾ ཨ་ན་པྤ་ཀཾ ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་མ་ཧཱ་ཀ་པྤེ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པཱ་ཀ་པྤ་བ་ནྡྷཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་པུ་ཉྙཾ ཨ་རི་ཡོ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ པ་ཀ་རོ་ཏི ནི་པྥཱ་དེ་ཏི.
ས་ཏྟ་ས་ཎྜནྟི ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་ཎྜེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ བྷ་རི་ཏཾ, ས་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཝི་ར་ལ༹ཾ ཨཱ་ཀི་ཎྞ་མ་ནུ་སྶ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཛི་ཏྭཱཏི ཨ་ད་ཎྜེ་ན ཨ་ས་ཏྠེ་ན དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ ཝི་ཛི་ནི་ཏྭཱ. རཱ་ཛི་ས་ཡོཏི ཨི་སི་ས་དི་སཱ དྷ་མྨི་ཀ་རཱ་ཛཱ་ནོ. ཡ་ཛ་མཱ་ནཱཏི དཱ་ནཱ་ནི ད་ད་མཱ་ནཱ. ཨ་ནུ་པ་རི་ཡ་གཱཏི ཝི་ཙ་རིཾ་སུ.
ཨ་སྶ་མེ་དྷནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ ཀི་ར ས་སྶ་མེ་དྷཾ, པུ་རི་ས་མེ་དྷཾ, ས་མྨཱ་པཱ་སཾ, ཝཱ་ཙཱ་པེ་ཡྻ་ནྟི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ, ཡེ་ཧི རཱ་ཛཱ་ནོ ལོ་ཀཾ ས་ངྒ་ཎྷིཾ་སུ. ཏ་ཏྠ ནི་པྥ་ནྣ་ས་སྶ་ཏོ ད་ས་མ་བྷཱ་ག་གྒ་ཧ་ཎཾ ས་སྶ་མེ་དྷཾ ནཱ་མ, ས་སྶ་ས་མྤཱ་ད་ནེ, མེ་དྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཧཱ་ཡོ་དྷཱ་ནཾ ཚ་མཱ་སི་ཀཾ བྷ་ཏྟ་ཝེ་ཏ་ནཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནཾ པུ་རི་ས་མེ་དྷཾ ནཱ་མ, པུ་རི་ས་ས་ངྒ་ཎྷ་ནེ མེ་དྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ད་ལི་དྡ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པོ་ཏྠ་ཀེ ལེ་ཁཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི ཝ་སྶཱ་ནི ཝི་ནཱ ཝ་ཌྜྷི་ཡཱ ས་ཧ་སྶ་དྭི་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟ་དྷ་ནཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནཾ ས་མྨཱ་པཱ་སཾ ནཱ་མ. ཏ་ཉྷི ས་མྨཱ མ་ནུ་སྶེ པཱ་སེ་ཏི ཧ་ད་ཡེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཋ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་མྨཱ་པཱ་ས’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཏཱ་ཏ མཱ་ཏུ་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ས་ཎྷ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་ངྒ་ཧ་ཎཾ ཝཱ་ཙཱ་པེ་ཡྻཾ ནཱ་མ, པེ་ཡྻ་ཝ་ཛྫཾ པི་ཡ་ཝཱ་ཙ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ར་ཊྛཾ ཨི་དྡྷ་ཉྩེ་ཝ ཧོ་ཏི ཕཱི་ཏ་ཉྩ པ་ཧཱུ་ཏ་ཨ་ནྣ་པཱ་ནཾ ཁེ་མཾ ནི་ར་བྦུ་དཾ. མ་ནུ་སྶཱ མུ་དཱ མོ་ད་མཱ་ནཱ ཨུ་རེ པུ་ཏྟེ ན་ཙྩེ་ནྟཱ ཨ་པཱ་རུ་ཏ་གྷ་རཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཨི་དཾ གྷ་ར་དྭཱ་རེ་སུ ཨ་གྒ་ལཱ༹་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ནི་ར་གྒ་ལ༹’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡཾ པོ་རཱ་ཎི་ཀཱ པ་ཝེ་ཎི, ཨ་ཡཾ པོ་རཱ་ཎི་ཀཱ པ་ཀ་ཏི.
ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨི་མ་ཉྩ ར་ཊྛ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟཱ ཨུ་དྡྷ་མྨཱུ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་སྶ་མེ་དྷཾ པུ་རི་ས་མེ་དྷ་ནྟི་ཨཱ་དི་ཀེ པ་ཉྩ ཡ་ཉྙེ ནཱ་མ ཨ་ཀཾ་སུ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་དྷ་མྨི་ཡ་སུ་ཏྟེ –
‘‘ཏེ་སཾ ཨཱ་སི ཝི་པ་ལླཱ་སོ, དི་སྭཱ་ན ཨ་ཎུ་ཏོ ཨ་ཎུཾ…པེ….
‘‘ཏེ ཏ་ཏྠ མ་ནྟེ ག་ནྠེ་ཏྭཱ, ཨོ་ཀྐཱ་ཀཾ ཏ་དུ་པཱ་ག་མུ’’ནྟི. (སུ. ནི. ༣༠༡-༣༠༤);
ཏ་ཏྠ ཨ་སྶ་མེ་ཏྠ མེ་དྷ་ནྟི བཱ་དྷེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་སྶ་མེ་དྷོ. དྭཱི་ཧི པ་རི་ཡ་ཉྙེ་ཧི ཡ་ཛི་ཏ་བྦ་སྶ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱུ་པ་སྶ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཙྪི་མ་དི་ཝ་སེ ཨེ་ཝ ས་ཏྟ་ན་ཝུ་ཏི་པ་ཉྩ་པ་སུ་ས་ཏ་གྷཱ་ཏ་བྷཱི་ས་ན་སྶ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཉྩ པུ་རི་སེ ཙ ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་བྦ་ཝི་བྷ་ཝ་ད་ཀྑི་ཎ་སྶ ཡ་ཉྙ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་རི་ས་མེ་ཏྠ མེ་དྷ་ནྟི བཱ་དྷེ་ནྟཱི་ཏི པུ་རི་ས་མེ་དྷོ. ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་རི་ཡ་ཉྙེ་ཧི ཡ་ཛི་ཏ་བྦ་སྶ ས་དྡྷིཾ་བྷཱུ་མི་ཡཱ ཨ་སྶ་མེ་དྷེ ཝུ་ཏྟ་ཝི་བྷ་ཝ་ད་ཀྑི་ཎ་སྶ ཡ་ཉྙ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་མྨ་མེ་ཏྠ པཱ་ས་ནྟི ཁི་པ་ནྟཱི་ཏི ས་མྨཱ་པཱ་སོ. ཡུ་ག་ཙྪི་གྒ་ལེ༹ པ་ཝེ་ས་ན་ད་ཎྜ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་མྨཾ ཁི་པི་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་ཏི་ཏོ་ཀཱ་སེ ཝེ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ སཾ་ཧཱ་རི་མེ་ཧི ཡཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ས་ར་སྶ་ཏི་ན་དི་ཡཱ ནི་མུ་གྒོ་ཀཱ་ས་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པ་ཊི་ལོ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ཡ་ཛི་ཏ་བྦ་སྶ ས་ཏྲ་ཡཱ་ག་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ་ཛ་མེ་ཏྠ པི་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ་ཛ་པེ་ཡྻོ. ཨེ་ཀེ་ན པ་རི་ཡ་ཉྙེ་ན ས་ཏྟ་ར་ས་ཧི པ་སཱུ་ཧི ཡ་ཛི་ཏ་བྦ་སྶ བེ་ལུ༹་ཝ་ཡཱུ་པ་སྶ ས་ཏྟ་ར་ས་ཀ་ད་ཀྑི་ཎ་སྶ ཡ་ཉྙ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ ཨ་གྒ་ལོ༹་ཏི ནི་ར་གྒ་ལོ༹. ན་ཝ་ཧི པ་རི་ཡ་ཉྙེ་ཧི ཡ་ཛི་ཏ་བྦ་སྶ ས་དྡྷིཾ བྷཱུ་མི་ཡཱ པུ་རི་སེ་ཧི ཙ ཨ་སྶ་མེ་དྷེ ཝུ་ཏྟ་ཝི་བྷ་ཝ་ད་ཀྑི་ཎ་སྶ ས་བྦ་མེ་དྷ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནཱ་མ་སྶ ཨ་སྶ་མེ་དྷ་ཝི་ཀ་པྤ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཙ་ནྡ་པྤ་བྷཱཏི ཙ་ནྡ་པྤ་བྷཱ་ཡ. ཏཱ་ར་ག་ཎཱ་ཝ ས་བྦེཏི ཡ་ཐཱ ས་བྦེ་པི ཏཱ་རཱ་ག་ཎཱ ཙ་ནྡི་མ་སོ་བྷཱ་ཡ སོ་ལ༹་སི་མྤི ཀ་ལཾ ནཱ་གྒྷ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏེ ཨ་སྶ་མེ་དྷཱ་ད་ཡོ ཡ་ཉྙཱ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སྶ སོ་ལ༹་སི་མྤི ཀ་ལཾ ནཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ན པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ནཱ་གྒྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་དཱ་ནི ཨ་པ་རེ་པི དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀེ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ནི་སཾ་སེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡོ ན ཧ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡོཏི མེ་ཏྟཱ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ. ན ཧ་ནྟཱིཏི ཏེ་ནེ་ཝ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན དཱུ་ར་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་བྱཱ་པཱ་ད་ཏཱ་ཡ ན ཀ་ཉྩི ས་ཏྟཾ ཧིཾ་ས་ཏི, ལེ་ཌྜུ་ད་ཎྜཱ་དཱི་ཧི ན ཝི་བཱ་དྷ་ཏི ཝཱ. ན གྷཱ་ཏེ་ཏཱིཏི པ་རཾ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ན ས་ཏྟེ ཧ་ནཱ་པེ་ཏི ན ཝི་བཱ་དྷཱ་པེ་ཏི ཙ. ན ཛི་ནཱ་ཏཱིཏི སཱ་ར་མྦྷ་ཝི་གྒཱ་ཧི་ཀ་ཀ་ཐཱ་དི་ཝ་སེ་ན ན ཀ་ཉྩི ཛི་ནཱ་ཏི སཱ་ར་མྦྷ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཛཱ་ནི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ཌྜ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ ན ཀ་ཉྩི ཛི་ནཱ་ཏི. ན ཛཱ་པ་ཡེཏི པ་རེ་པི པ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པ་རེ་སཾ དྷ་ན་ཛཱ་ནིཾ ན ཀཱ་རཱ་པེ་ཡྻ. མེ་ཏྟཾ་སོཏི མེ་ཏྟཱ་མ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ, མེ་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ ཨཾ་སོ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་བྷཱུ་ཏོ་ཏི མེ་ཏྟཾ་སོ. ས་བྦ་བྷཱུ་ཏེ་སཱུཏི ས་བྦ་ས་ཏྟེ་སུ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཝེ་རཾ ཏ་སྶ ན ཀེ་ན་ཙཱིཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝེ་རཾ ཏ་སྶ ཀེ་ན་ཙི་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ན་ཏྠི, པུ་གྒ་ལ་ཝེ་ར་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝི་རོ་དྷོ ཀེ་ན་ཙི པུ་རི་སེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏ་སྶ མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རི་སྶ ན་ཏྠཱི་ཏི.
ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྨིཾ ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཏེ་ར་ས་སུ སུ་ཏྟེ་སུ སི་ཀྑཱ་སུ་ཏྟ་དྭ་ཡེ ཙཱ་ཏི པ་ནྣ་ར་ས་སུ སུ་ཏྟེ་སུ ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏཾ, ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སུ་ཏྟཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སུ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་མཱ་ད་སུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛི་ས་ཉྩ་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཏེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ སུ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨི་ཏ་རེ་སུ པ་ན ཝ་ཊྚ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི.
ས་ཏྟ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ར་མ་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཱ
ཁུ་དྡ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.