༦. པ་ཋ་མ་སེ་ཁ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦. ཚ་ཊྛེ སེ་ཁ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ན་ཊྛེ་ན སེ་ཁོ? སེ་ཀྑ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏོ སེ་ཁོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, སེ་ཁོ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, སེ་ཁཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… སེ་ཁེ་ན ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, སེ་ཁོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༣).
ཨ་པི་ཙ སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི སེ་ཁོ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཏ་སྨཱ སེ་ཁོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཉྩ སི་ཀྑ་ཏི? ཨ་དྷི་སཱི་ལ་མྤི སི་ཀྑ་ཏི, ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་མྤི སི་ཀྑ་ཏི, ཨ་དྷི་པ་ཉྙ་མྤི སི་ཀྑ་ཏི. སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཏ་སྨཱ སེ་ཁོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༨༦).
ཡོ་པི ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པྤ་ཊི་པ་དཱ་ཡ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཛཱ་ག་རི་ཡཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ པུ་བྦ་ར་ཏྟཱ་པ་ར་ར་ཏྟཾ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི – ‘‘ཨ་ཛྫ ཝཱ སྭེ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཾ ཨ་དྷི་ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི, སོ་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི སེ་ཁོ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ་ཝ སེ་ཁོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ་པི. ཨ་པྤ་ཏྟཾ མཱ་ན་སཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་པྤ་ཏྟ་མཱ་ན་སོ. མཱ་ན་སནྟི ‘‘ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་ཙ་རོ པཱ་སོ, ཡྭཱ་ཡཾ ཙ་ར་ཏི མཱ་ན་སོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༡༥༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༣༣) ཨེ་ཏྠ རཱ་གོ མཱ་ན་ས་ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ཙི་ཏྟཾ མ་ནོ མཱ་ན་ས’’ནྟི (དྷ. ས. ༦༣, ༦༥) ཨེ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་པྤ་ཏྟ་མཱ་ན་སོ སེ་ཁོ, ཀཱ་ལཾ ཀ་ཡི་རཱ ཛ་ནེ སུ་ཏཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༡༥༩) ཨེ་ཏྠ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ. ཨི་དྷཱ་པི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏེ་ན ཨ་པྤ་ཏྟ་ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་ནུ་ཏྟ་རནྟི སེ་ཊྛཾ, ཨ་ས་དི་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཏཱུ་ཧི ཡོ་གེ་ཧི ཁེ་མཾ ཨ་ནུ་པ་དྡུ་ཏ་ནྟི ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ན་སྶཱཏི དྭེ པ་ཏྠ་ནཱ ཏ་ཎྷཱ་པ་ཏྠ་ནཱ, ཀུ་ས་ལ་ཙྪ་ནྡ་པ་ཏྠ་ནཱ ཙ. ‘‘པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཧི ཛ་པྤི་ཏཱ་ནི, པ་ཝེ་དྷི་ཏཾ ཝཱ་པི པ་ཀ་པྤི་ཏེ་སཱུ’’ཏི (སུ. ནི. ༩༠༨; མ་ཧཱ་ནི. ༡༣༧) ཨེ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱ་པ་ཏྠ་ནཱ.
‘‘ཚི་ནྣཾ པཱ་པི་མ་ཏོ སོ་ཏཾ, ཝི་དྡྷ་སྟཾ ཝི་ན་ལཱི༹་ཀ་ཏཾ;
པཱ་མོ་ཛྫ་བ་ཧུ་ལཱ ཧོ་ཐ, ཁེ་མཾ པ་ཏྠེ་ཐ བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. (མ. ནི. ༡.༣༥༢);
ཨེ་ཏྠ ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙྪ་ནྡ་པ་ཏྠ་ནཱ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏེ་ན པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ན་སྶཱ་ཏི ཏཾ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མ་སྶ ཏ་ནྣི་ནྣ་སྶ ཏ་པྤོ་ཎ་སྶ ཏ་པྤ་བྦྷཱ་ར་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཧ་ར་ཏོཏི ཨེ་ཀཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་པ་ཏ་ནྟཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཧ་ར་ཏོ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཏི ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནྟོ ས་དྡྷཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་དྡེ་ས་ན་ཡེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀནྟི ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ བྷ་ཝཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཾ. ཨ་ངྒནྟི ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨི་ཏི ཀ་རི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ. ན ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་ངྒ་མྤི ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎ་མྤི ན ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི ཡཾ ཨེ་ཝཾ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཾ, ཡ་ཐ་ཡི་དཾ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོཏི ཨུ་པཱ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, པ་ཐ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ཨ་ནི་ཙྩཱ་དཱི་སུ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ན་ཡེ་ནེ་ཝ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀེ་ན ཝཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནཱ ཨ་ནྭཱ་ཝ་ཊྚ་ནཱ ཨཱ་བྷོ་གོ ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ. ཨ་ཡཾ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ.
ཨི་དཱ་ནི ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡོ་ནི་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟོཏི ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’’ནྟི ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་སུ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ – ཡ་དི་པི ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན སེ་ཀྑ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ, ཙ་ཏུ་མ་གྒ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ན ས་ངྑེ་པེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐ་ཡི་སྶཱ་མ. ཡོ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀོ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ཝ་ཛྫཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ ཁ་ནྡྷཱ དུ་ཀྑཾ, ཏ་ཎྷཱ ས་མུ་ད་ཡོ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི ནི་རོ་དྷོ, ནི་རོ་དྷ་ས་མྤཱ་པ་ཀོ མ་གྒོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་བྦེ ཨེ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནོ. སོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒཾ ས་མཱ་རུ་ལ༹ྷོ ས་མཱ་ནོ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀེ ཁ་ནྡྷེ ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པ་ཐེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ཧ་ར་ཏི ཙེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ཏི ཙ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཧི ཨི་དྷ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སཱི་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཡཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ པུ་རི་མ་བྷ་ཝི་ཀཱ ཏ་ཎྷཱ, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ, ཨ་ཡ་ཉྩ ས་མུ་ད་ཡོ ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཡ་དི་དཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ནཱ་མ, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ནི་རོ་དྷ་ས་མྤཱ་པ་ཀཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ, ‘‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པ་ཐེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ཧ་ར་ཏི ཙེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ཏི ཙ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨུ་པཱ་ཡོ – ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ནཱ་མ ཁ་ནྡྷེ ཧོ་ཏི, ན ཝི་ཝ་ཊྚེ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ – ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ, ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༢.༣༧༨) ན་ཡེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཏ་ད་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནི ཙ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. ཏཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དྷ་མྨེ ‘‘ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ’’ཏི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘ཨི་མེ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. ཏེ པ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩཱ་ཏི དྭེ བྷཱ་གཱ ཧོ་ནྟི. ཨི་ད་ཉྩ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ས་ཧེ་ཏུ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ཡཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་དི་ཀོ ཧེ་ཏུ, ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་དི་ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཧེ་ཏུ་པྤ་ཙྩ་ཡེ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. སོ ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ན་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ན་ཉྩ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ནྟི, ཧུ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི, ‘‘ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་པ་ཊི་པཱི་ལི༹་ཏ་ཏྟཱ དུ་ཀྑཱ’’ཏི དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི, ‘‘ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནྟོ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨོ་བྷཱ་སཱ་དི་ཀེ ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ ‘ཨ་མ་གྒོ’ཏི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ‘‘ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཨུ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མ་གྒོ’’ཏི མ་གྒཱ་མ་གྒཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ བྷ་ངྒ་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ནི ཙ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཱ་ད་ཡོ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ཨེ་ཀ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨེ་ཀཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ན ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏི. ཏ་ཏྠ དུ་ཀྑཾ པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ, ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཧཱ་ན་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ས་བྦཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ནི་རོ་དྷཾ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ས་བྦཾ ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཧི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཀུ་ཙྪི་ཏ་ས་ལ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠེ་ན ཀུ་ས་ལོ, ཏ་སྨི་ཉྩ བྷཱ་ཝི་ཏེ ས་བྦེ་པི ཀུ་ས་ལཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༡.༢༡). ཨ་པ་ར་མྤི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ནྣ་སྶེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ – ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་སྶ་ཏི, ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༥༥).
ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – སི་ཀྑ་ཏི, སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཏ་སྶ ཨ་ཏྠི, སི་ཀྑ་ན་སཱི་ལོ་ཏི ཝཱ སེ་ཁོ. སཾ་སཱ་རེ བྷ་ཡཾ ཨི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི བྷི་ཀྑུ. ཏ་སྶ སེ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཡ་ཐཱ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ཀཱ་རོ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རོ ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི དྷ་མྨོ ན་ཏྠི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཡོ་ནི་སོ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ པ་ད་ཧཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ད་ཧ་ནྟོ, ཁ་ཡཾ དུ་ཀྑ་སྶ པཱ་པུ་ཎེ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎེ ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ བ་ཧུ་ཀཱ་རོ་ཏི.
ཚ་ཊྛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.