༧. དུ་ཏི་ཡ་སེ་ཁ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༧. ས་ཏྟ་མེ བཱ་ཧི་རནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་ཏོ བ་ཧི བྷ་ཝཾ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱཏི ཡ་སྶ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་གྷ་སྶ གྷཱ་ཏཱ, ཧི་ཏ་སྶ ཝི་དྷཱ་ཏཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ མི་ཏྟོ ཧོ་ཏི, སོ པུ་གྒ་ལོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ཏ་ས་མྤ་ནྣོ ཙཱ་ག་ས་མྤ་ནྣོ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ ས་ཏི་ས་མྤ་ནྣོ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣོ. ཏ་ཏྠ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་དྡ་ཧ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བོ་དྷིཾ, ཏེ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ས་ཏྟེ་སུ ཧི་ཏ་སུ་ཁེ་སི་ཏཾ ན པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏི, སཱི་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏི ག་རུ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙོ་ད་ཀོ པཱ་པ་ག་ར་ཧཱི ཝ་ཏྟཱ ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་མོ, སུ་ཏ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཀཱ་ནཾ ག་མྦྷཱི་རཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ་ནཾ ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཙཱ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པྤི་ཙྪོ ཧོ་ཏི ས་ནྟུ་ཊྛོ པ་ཝི་ཝི་ཏྟོ ཨ་སཾ་ས་ཊྛོ, ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རེ་ས་ཉྩ ཧི་ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཧོ་ཏི, ས་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི ཧོ་ཏི པ་ར་མེ་ན ས་ཏི་ནེ་པ་ཀྐེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཙི་ར་ཀ་ཏ་མྤི ཙི་ར་བྷཱ་སི་ཏ་མྤི ས་རི་ཏཱ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏཱ, ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟོ ཧོ་ཏི ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟོ, པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སོ ས་ཏི་ཡཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ག་ཏི་ཡོ ས་མ་ནྭེ་ས་ནྟོ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏ་སུ་ཁཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཏ་ཏྠ ཨ་བྱ་གྒ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡེ་ན ས་ཏྟེ ཨ་ཧི་ཏ་ཏོ ནི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཧི་ཏེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ –

‘‘པི་ཡོ ག་རུ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ, ཝ་ཏྟཱ ཙ ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་མོ;

ག་མྦྷཱི་ར་ཉྩ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྟཱ, ནོ ཙཱ་ཊྛཱ་ནེ ནི་ཡོ་ཛ་ཀོ’’ཏི. (ནེ་ཏྟི. ༡༡༣);

ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱིཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་དྡྷཾ ཕཱ་ཏིཾ ཀ་རོ་ཏི, ས་དྡྷཱ་ཛཱ་ཏོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི. ཏཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ས་དྡྷཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི, ཏེ་ན ས་དྡྷཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཏི་ཊྛ་ཏི, ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏི, ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ དྷུ་ཏ་དྷ་མྨེ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ཏི, ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི, ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ པུ་བྦ་ར་ཏྟཱ་པ་ར་ར་ཏྟཾ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ, ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མེ་ན ས་བྦཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ཏི, ས་བྦ་ཉྩ ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་མེ་ནྟོ ཝ་ཌྜྷེ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –

‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ, མེ་གྷི་ཡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་སྶ ‘ཡཾ སཱི་ལ་ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཏི ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ, ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ, བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑི་སྶ་ཏི, སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ’.

‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ…པེ… ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་སྶ ‘ཡཾ ཡཱ་ཡཾ ཀ་ཐཱ ཨ་བྷི་ས་ལླེ་ཁི་ཀཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ས་པྤཱ་ཡཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡ…པེ… ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨ་པྤི་ཙྪ་ཀ་ཐཱ, ས་ནྟུ་ཊྛི་ཀ་ཐཱ, པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཀ་ཐཱ, ཨ་སཾ་ས་གྒ་ཀ་ཐཱ, ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ, སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ, ས་མཱ་དྷི་ཀ་ཐཱ…པེ… ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀ་ཐཱ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི’.

‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ …པེ… ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་སྶ ‘ཡཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཐཱ་མ་ཝཱ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མོ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ’.

‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ…པེ… ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་སྶ ‘ཡཾ པ་ཉྙ་ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨུ་ད་ཡ་ཏྠ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ནི་བྦེ་དྷི་ཀཱ་ཡ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ’’’ཏི (ཨུ་དཱ. ༣༡).

ཨེ་ཝཾ ས་ཀ་ལ་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་པ་རི་མུ་ཙྩ་ན་ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ –

‘‘མ་མ་ཉྷི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཾ ཨཱ་ག་མྨ ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི, ཛ་རཱ་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ ཛ་རཱ་ཡ པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༡.༡༢༩).

ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི.

གཱ་ཐཱ་ཡ ས་པྤ་ཏི་སྶོཏི པ་ཏི་སྶ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་ཧ པ་ཏི་སྶེ་ནཱ་ཏི ས་པྤ་ཏི་སྶོ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དཾ སི་ར་སཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཀོ སུ་བྦ་ཙོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཧི་ཏ་སུ་ཁེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ནེ་ན པ་ཏི ཨི་སེ་ཏཱི་ཏི པ་ཏི་སྶོ, ཨོ་ཝཱ་ད་དཱ་ཡ་ཀོ. ག་རུ་ཨཱ་ད་ར་ཡོ་གེ་ན ཏེ་ན པ་ཏི་སྶེ་ན ས་ཧ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་པྤ་ཏི་སྶོ, ག་རཱུ་སུ ག་རུ་ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལོ. ས་གཱ་ར་ཝོཏི ཚ་བྦི་དྷེ་ན་པི གཱ་ར་ཝེ་ན ཡུ་ཏྟོ. ཀ་རཾ མི་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནནྟི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཡ་ཐོ་ཝཱ་དཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟོ. ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི ས་ཏྟ་ཊྛཱ་ནི་ཡེ་ན ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. པ་ཏི་སྶ་ཏོཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཕཱ་ཏིཾ, ག་མེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ པ་ཏི་སྶ་ཏོ ས་ཏོ་ཀཱ་རཱི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ནཱཏི སཱི་ལཱ་དི་ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ, ཏ་ཏྠ ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཙེ་ཝ མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཙ. ས་བྦ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཀྑ་ཡནྟི ཀཱ་མ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་བྦེ་སཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཁེ་པ་ན་ཏོ ས་བྦ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཀྑ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཝཱ. པཱ་པུ་ཎེ ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི ཨི་མེ་སུ དྭཱི་སུ སུ་ཏྟེ་སུ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ས་ཏྠཱ་རཱ པ་དྷཱ་ན་ངྒཾ ནཱ་མ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ས་ཏྟ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.