༢. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡-༣. མོ་ཧ་པ་རི་ཉྙཱ་དི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡-༡༣. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒེ་པི པ་ཋ་མཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི སུ་ཏྟཱ་ནི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནེ་ཝ, ཏ་ཐཱ དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་ར་ཎ་མྤི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
༤. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ – ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ན-ཀཱ་རོ པ་ཊི་སེ་དྷ་ཏྠོ. ཨ་ཧནྟི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་དྡི་ས་ཏི. ཨ་ཉྙནྟི ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ. ཨེ་ཀ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་མྤཱིཏི ཨེ་ཀ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་དྷ་མྨ་མྤི. ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མཱིཏི དྭེ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ – དི་ཊྛི་ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཙ ཉཱ་ཎ་ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཙ. ཏ་ཏྠ ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཨ. ནི. ༤.༢༠༠; པ་ཊི. མ. ༡.༡༣༠) ཨཱ་ག་ཏཱ ཨ་ཡཾ དི་ཊྛི་ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ནཱ་མ. ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ནོ ནི་ཙྩ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊི. མ. ༣.༣༥) པ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ ཨ་ཡཾ ཉཱ་ཎ་ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ནཱ་མ. ཨི་དྷཱ་པི ཉཱ་ཎ་ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ‘‘ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙ པ་ད་སྶ ན-ཀཱ་རེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ས་བྦ་དྷ་མྨེ ཧ་ཏྠཱ་མ་ལ་ཀཾ ཝི་ཡ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ་པི ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་མྤི ན ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
ཡེ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ན ནི་ཝུ་ཏཱ པ་ཛཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ནྟི སཾ་ས་ར་ནྟཱིཏི ཡེ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ན དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནི་ཏུཾ པ་སྶི་ཏུཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཚཱ་དེ་ཏྭཱ པ་རི་ཡོ་ན་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋཱ་ནེ་ན ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་ན ནི་ཝུ་ཏཱ ས་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་དི་མ་ཏ་སཾ་སཱ་རེ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎེ ཀ་པྤེ མ་ཧ་ནྟེ་སུ ཙེ་ཝ ཁུ་དྡ་ཀེ་སུ ཙ བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ཨ་པ་རཱ་པ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ཏོ དྷཱ་ཝ་ནྟི ཙེ་ཝ སཾ་ས་ར་ནྟི, ཙ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟ་ར་ས་ངྐ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ནཾ, བྷ་ཝ་ནྟ་ར་ས་ངྐ་མ་ན་ཝ་སེ་ན སཾ་ས་ར་ཎཾ. ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ནཾ, དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན སཾ་ས་ར་ཎཾ. ཁ་ཎི་ཀ་མ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ནཾ, ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀཱ་སུ ཛཱ་ཏཱི་སུ སཾ་ས་ར་ཎཾ. ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ནཾ, ‘‘ཙི་ཏྟ་མ་སྶ ཝི་དྷཱ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན སཾ་ས་ར་ཎཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ན་སཾ་ས་ར་ཎཱ་ནཾ ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཡ་ཐ་ཡི་དནྟི ཡ་ཐཱ ཨི་དཾ. ཡ-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ, ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ར་སྶ་ཏྟཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ པཱུ་རེ་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཊྛེ་ན ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི ཨ་ཝི་ནྡི་ཡཾ ནཱ་མ, ཨ་ལ་དྡྷ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ཨ་ཝི་ནྡི་ཡཾ ཝི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ. ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དི ཝི་ནྡི་ཡཾ ནཱ་མ, ཏཾ ཝི་ནྡི་ཡཾ ན ཝི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ. ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ རཱ་ས་ཊྛཾ, ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཊྛཾ, དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ སུ་ཉྙ་ཊྛཾ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཊྛཾ, ས་ཙྩཱ་ནཾ ཏ་ཐ་ཊྛཾ དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ པཱི་ལ༹་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི་པི ཨ་ཝི་ཛྫཱ. ཨ་ནྟ་ཝི་ར་ཧི་ཏེ སཾ་སཱ་རེ ས་ཏྟེ ཛ་ཝཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ, པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཝཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་དཱི་སུ ཛ་ཝ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ན ཛ་ཝ་ཏི, ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ. ཨ་པི་ཙ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཚཱ་ད་ན་ཏོ་པི ཨ་ཝི་ཛྫཱ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ.
ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་ཝུ་ཏཱ པ་ཛཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ནྟི སཾ་ས་ར་ནྟཱིཏི ཨི་དཾ པུ་རི་མ་སྶེ་ཝ ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. པུ་རི་མཾ ཝཱ – ‘‘ཡ་ཐ་ཡི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨོ་པ་མྨ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ, ན ཨ་ཉྙེ དྷ་མྨཱ་ཏི? ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནེ་ན ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སེ་ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏཱ་དཱི་ན་ཝེ ཝི་ས་ཡེ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་ད་ཡོ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི.
ན་ཏྠ་ཉྙོཏི ཨཱ་དི་ཀཱ གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཙ ཨ་ཏྠ་སྶ ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ན བྷཱ་སི་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ནི་ཝུ་ཏཱཏི ནི་ཝཱ་རི་ཏཱ པ་ལི་གུ་ཎྛི་ཏཱ, པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཧོ་ར་ཏྟནྟི དི་ཝཱ ཙེ་ཝ ར་ཏྟི་ཉྩ, ས་བྦ་ཀཱ་ལ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ མོ་ཧེ་ན ཨཱ་ཝུ་ཏཱཏི ཡེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན མོ་ཧེ་ན ཨཱ་ཝུ་ཏཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མྤི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟི་ཡོ པ་ཛཱ སཾ་སཱ་རེ སཾ་ས་ར་ནྟི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ཨ་ཉྙོ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨོ་པི ཨེ་ཀ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་མྤི ན་ཏྠཱི་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཡེ ཙ མོ་ཧཾ པ་ཧ་ནྟྭཱ་ན, ཏ་མོ་ཁ་ནྡྷཾ པ་དཱ་ལ་ཡུནྟི ཡེ པ་ན ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཏ་ད་ངྒཱ་དི་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན, ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒེ་ཧི ཝཱ ཏཾ་ཏཾ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཾ མོ་ཧཾ པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན ཝ་ཛི་རཱུ་པ་མ་ཉཱ་ཎེ་ན མོ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏ་མེ་ཝ ཏ་མོ་རཱ་སིཾ པ་དཱ་ལ་ཡིཾ་སུ, ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ས་མུ་ཙྪི་ནྡིཾ་སུ. ན ཏེ པུ་ན སཾ་ས་ར་ནྟཱིཏི ཏེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ –
‘‘ཁ་ནྡྷཱ་ན་ཉྩ པ་ཊི་པཱ་ཊི, དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ན ཙ;
ཨ་བྦོ་ཙྪི་ནྣཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ, སཾ་སཱ་རོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. –
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨི་མ་སྨིཾ སཾ་སཱ་རེ ན སཾ་ས་ར་ནྟི ན པ་རི་བྦྷ་མ་ནྟི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ཧེ་ཏུ ཏེ་སཾ ན ཝི་ཛྫ་ཏི, ཡ་སྨཱ སཾ་སཱ་ར་སྶ ཧེ་ཏུ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ, སཱ ཏེ་སཾ ན ཝི་ཛྫ་ཏི, ས་བྦ་སོ ན་ཏྠི ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ་ཏི.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥. པ་ཉྩ་མེ ཡ་སྶ ཝི་ཛྫ་ཏི, ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ དུ་ཀྑེ་ཧི, ཀ་མྨཾ ཝཱ ཝི་པཱ་ཀེ་ཧི, བྷ་ཝ་ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ ཝཱ བྷ་ཝ་ནྟ་རཱ་དཱི་ཧི སཾ་ཡོ་ཛེ་ཏཱི་ཏི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཏ་ཎྷཱ་ཡ་ན་ཊྛེ་ན ཏ་ཎྷཱ, ཏ་ས་ཏི ས་ཡཾ པ་རི་ཏ་ས་ཏི, ཏ་ས་ནྟི ཝཱ ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཏ་ཎྷཱ. ས་ཉྙུ་ཏྟཱཏི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་སུ བ་དྡྷཱ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ་པི སཾ་ཡོ་ཛ་ན་བྷཱ་ཝོ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཙ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝ, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏཱ་དཱི་ན་ཝེ་ཧི བྷ་ཝེ་ཧི ཏ་ཎྷཱ ས་ཏྟེ སཾ་ཡོ་ཛེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་སྶ ཝི་སེ་ས་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པུ་རི་མ་སུ་ཏྟེ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཨི་དྷ ཙ ཏ་ཎྷཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. ཀི་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་དྷཱ་ན་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཙ, ཨེ་ཝཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ནེ་སཾ ཏ་ཎྷཱ་ཏི ཏ་ད་དྷཱི་ན་པྤ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ སུ་ཏྟ་དྭ་ཡེ ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་པི་ཙ ཝི་སེ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ‘‘ནཱི་ཝ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཎྷཱ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑེ་ན ས་ཏྟེ སཾ་ཡོ་ཛེ་ཏཱི་ཏི ‘‘སཾ་ཡོ་ཛ་ན’’ནྟི.
ད་སྶ་ན་ག་མ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཝཱ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ཝི་པ་ཀྑ་ཏོ དྭ་ཡཾ དྭི་དྷཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཧི ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ནི་བྦཱ་ན་ད་སྶ་ན་སྶ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ན་སྶ ཙ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཱ, ཙ་ར་ཎ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ ཏ་ཎྷཱ ག་མ་ན་སྶ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཱ་ཏི; ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་ཝུ་ཏོ ཨ་ནྡྷཱི་ཀ་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་ཡ སཾ་ཝུ་ཏོ བ་དྡྷོ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་ནྡྷོ ཝི་ཡ བ་དྡྷོ མ་ཧཱ་ཀ་ནྟཱ་རཾ, སཾ་སཱ་ར་ཀ་ནྟཱ་རཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ན་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་དྭ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མྤི དྭ་ཡཾ དྭི་དྷཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏོ ཧི པུ་གྒ་ལོ བཱ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྠཾ པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏི, ཨ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཀུ་ས་ལོ ཝི་ཡ ཨཱ་ཏུ་རོ ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཛཱ་ན་ནྟོ་པི བཱ་ལོ བཱ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྠཾ པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏི, ཨ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཀ་རོ་ཏི ཛཱ་ན་ནྟོ ཝི་ཡ རོ་གཱི ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་སེ་ཝཱི. མ་ཀྐ་ཊཱ་ལེ་པོ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ ཙེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ སཱ་དྷ་ཀཾ.
པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་སྶ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མྤེ་ཏྠ དྭ་ཡཾ དྭི་དྷཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་སེ་སེ་ན ཧི ས་མྨོ་ཧ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཁེ་ཏྟཾ ཨ་ཏཱི་ཏོ ཨ་དྡྷཱ, པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་ཁེ་ཏྟཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ ཨ་དྡྷཱ. ཏ་ཐཱ ཧི བཱ་ལ་ཛ་ནོ ས་མྨོ་ཧ་བ་ཧུ་ལོ ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་ནུ་སོ་ཙ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ཏི ས་བྦཾ ནེ་ཏ་བྦཾ. པ་ཏྠ་ནཱ་བ་ཧུ་ལོ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ པ་ཛ་པྤ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནྟི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ནེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཏཱ་སཾ པུ་བྦ་ནྟཱ་ཧ་ར་ཎེ་ན ཨ་པ་ར་ནྟ་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་ནེ་ན ཙ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.
གཱ་ཐཱ་སུ ཏ་ཎྷཱ་དུ་ཏི་ཡོཏི ཏ་ཎྷཱ་ས་ཧཱ་ཡོ. ཏ་ཎྷཱ ཧི ནི་རུ་ད་ཀ་ཀ་ནྟཱ་རེ མ་རཱི་ཙི་ཀཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀ་ས་ཉྙཱ ཝི་ཡ པི་པཱ་སཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱ་ར་དུ་ཀྑཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་མྤི ས་ཏྟཾ ཨ་སྶཱ་ད་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཧཱ་ཡ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟཱི བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ཨ་ནི་བྦི་ནྡཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྦྷ་མཱ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཎྷཱ པུ་རི་ས་སྶ ‘‘དུ་ཏི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ན་ནུ ཙ ཨ་ཉྙེ་པི ཀི་ལེ་སཱ་ད་ཡོ བྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཝ? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ན པ་ན ཏ་ཐཱ ཝི་སེ་ས་པྤ་ཙྩ་ཡོ ཡ་ཐཱ ཏ་ཎྷཱ. ཏ་ཐཱ ཧི སཱ ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཝི་ནཱ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི, ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཙ ཝི་ནཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་ཀུ་ས་ལེ་ཧི བྷ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་སེ་ས་པྤ་ཙྩ་ཡོ, ཡ་ཏོ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝནྟི ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ. སོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ སཾ་སཱ་རོ, ཏཾ ཏ་ཏྠ ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝོ མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ ཏ་ཏོ ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སཱ. ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝོ ཝཱ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཝཱ ཨ་ཉྙོ་པི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝོ, ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ. ཏཾ ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཾ སཾ་སཱ་རཾ ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་ཊི་པཱ་ཊིཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི.
ཨེ་ཏ་མཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ, ཏ་ཎྷཾ དུ་ཀྑ་སྶ ས་མྦྷ་ཝནྟི ཨེ་ཏཾ ས་ཀ་ལ་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ས་མྦྷ་ཝཾ ས་མུ་ད་ཡཾ ཏ་ཎྷཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ ཉ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཏ་མཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཉ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ སཾ་སཱ་ར་ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དོ་སཾ ཉ་ཏྭཱ. ཏ་ཎྷཾ དུ་ཀྑ་སྶ ས་མྦྷ་ཝནྟི ཏ་ཎྷ་ཉྩ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ པ་དྷཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཉ་ཏྭཱ. ཝཱི་ཏ་ཏ་ཎྷོ ཨ་ནཱ་དཱ་ནོ, ས་ཏོ བྷི་ཀྑུ, པ་རི་བྦ་ཛེཏི ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཧི པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཏ་ཎྷཾ ཝི་ག་མེ་ནྟོ ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན ས་བྦ་སོ ཝཱི་ཏ་ཏ་ཎྷོ ཝི་ག་ཏ་ཏ་ཎྷོ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་སུ ཀ་སྶ་ཙི་པི ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཝཱ ཨཱ་དཱ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནཱ་དཱ་ནོ, ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྦ་ཏྠ ས་ཏོ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ས་ཏོ བྷི་ནྣ་ཀི་ལེ་སོ བྷི་ཀྑུ པ་རི་བྦ་ཛེ ཙ་རེ་ཡྻ, ཁ་ནྡྷ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན ཝཱ ས་ངྑཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཨ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པ་ཉྩ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. པ་ཋ་མ་སེ་ཁ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦. ཚ་ཊྛེ སེ་ཁ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ན་ཊྛེ་ན སེ་ཁོ? སེ་ཀྑ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏོ སེ་ཁོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, སེ་ཁོ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, སེ་ཁཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… སེ་ཁེ་ན ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, སེ་ཁོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༣).
ཨ་པི་ཙ སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི སེ་ཁོ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཏ་སྨཱ སེ་ཁོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཉྩ སི་ཀྑ་ཏི? ཨ་དྷི་སཱི་ལ་མྤི སི་ཀྑ་ཏི, ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་མྤི སི་ཀྑ་ཏི, ཨ་དྷི་པ་ཉྙ་མྤི སི་ཀྑ་ཏི. སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཏ་སྨཱ སེ་ཁོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༨༦).
ཡོ་པི ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པྤ་ཊི་པ་དཱ་ཡ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཛཱ་ག་རི་ཡཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ པུ་བྦ་ར་ཏྟཱ་པ་ར་ར་ཏྟཾ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི – ‘‘ཨ་ཛྫ ཝཱ སྭེ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཾ ཨ་དྷི་ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི, སོ་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི སེ་ཁོ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ་ཝ སེ་ཁོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ་པི. ཨ་པྤ་ཏྟཾ མཱ་ན་སཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་པྤ་ཏྟ་མཱ་ན་སོ. མཱ་ན་སནྟི ‘‘ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་ཙ་རོ པཱ་སོ, ཡྭཱ་ཡཾ ཙ་ར་ཏི མཱ་ན་སོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༡༥༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༣༣) ཨེ་ཏྠ རཱ་གོ མཱ་ན་ས་ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ཙི་ཏྟཾ མ་ནོ མཱ་ན་ས’’ནྟི (དྷ. ས. ༦༣, ༦༥) ཨེ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་པྤ་ཏྟ་མཱ་ན་སོ སེ་ཁོ, ཀཱ་ལཾ ཀ་ཡི་རཱ ཛ་ནེ སུ་ཏཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༡༥༩) ཨེ་ཏྠ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ. ཨི་དྷཱ་པི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏེ་ན ཨ་པྤ་ཏྟ་ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་ནུ་ཏྟ་རནྟི སེ་ཊྛཾ, ཨ་ས་དི་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཏཱུ་ཧི ཡོ་གེ་ཧི ཁེ་མཾ ཨ་ནུ་པ་དྡུ་ཏ་ནྟི ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ན་སྶཱཏི དྭེ པ་ཏྠ་ནཱ ཏ་ཎྷཱ་པ་ཏྠ་ནཱ, ཀུ་ས་ལ་ཙྪ་ནྡ་པ་ཏྠ་ནཱ ཙ. ‘‘པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཧི ཛ་པྤི་ཏཱ་ནི, པ་ཝེ་དྷི་ཏཾ ཝཱ་པི པ་ཀ་པྤི་ཏེ་སཱུ’’ཏི (སུ. ནི. ༩༠༨; མ་ཧཱ་ནི. ༡༣༧) ཨེ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱ་པ་ཏྠ་ནཱ.
‘‘ཚི་ནྣཾ པཱ་པི་མ་ཏོ སོ་ཏཾ, ཝི་དྡྷ་སྟཾ ཝི་ན་ལཱི༹་ཀ་ཏཾ;
པཱ་མོ་ཛྫ་བ་ཧུ་ལཱ ཧོ་ཐ, ཁེ་མཾ པ་ཏྠེ་ཐ བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. (མ. ནི. ༡.༣༥༢);
ཨེ་ཏྠ ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙྪ་ནྡ་པ་ཏྠ་ནཱ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏེ་ན པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ན་སྶཱ་ཏི ཏཾ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མ་སྶ ཏ་ནྣི་ནྣ་སྶ ཏ་པྤོ་ཎ་སྶ ཏ་པྤ་བྦྷཱ་ར་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཧ་ར་ཏོཏི ཨེ་ཀཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་པ་ཏ་ནྟཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཧ་ར་ཏོ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཏི ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནྟོ ས་དྡྷཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་དྡེ་ས་ན་ཡེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀནྟི ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ བྷ་ཝཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཾ. ཨ་ངྒནྟི ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨི་ཏི ཀ་རི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ. ན ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་ངྒ་མྤི ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎ་མྤི ན ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི ཡཾ ཨེ་ཝཾ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཾ, ཡ་ཐ་ཡི་དཾ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོཏི ཨུ་པཱ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, པ་ཐ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ཨ་ནི་ཙྩཱ་དཱི་སུ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ན་ཡེ་ནེ་ཝ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀེ་ན ཝཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནཱ ཨ་ནྭཱ་ཝ་ཊྚ་ནཱ ཨཱ་བྷོ་གོ ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ. ཨ་ཡཾ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ.
ཨི་དཱ་ནི ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡོ་ནི་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟོཏི ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’’ནྟི ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་སུ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ – ཡ་དི་པི ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན སེ་ཀྑ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ, ཙ་ཏུ་མ་གྒ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ན ས་ངྑེ་པེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐ་ཡི་སྶཱ་མ. ཡོ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀོ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ཝ་ཛྫཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ ཁ་ནྡྷཱ དུ་ཀྑཾ, ཏ་ཎྷཱ ས་མུ་ད་ཡོ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི ནི་རོ་དྷོ, ནི་རོ་དྷ་ས་མྤཱ་པ་ཀོ མ་གྒོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་བྦེ ཨེ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནོ. སོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒཾ ས་མཱ་རུ་ལ༹ྷོ ས་མཱ་ནོ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀེ ཁ་ནྡྷེ ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པ་ཐེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ཧ་ར་ཏི ཙེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ཏི ཙ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཧི ཨི་དྷ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སཱི་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཡཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ པུ་རི་མ་བྷ་ཝི་ཀཱ ཏ་ཎྷཱ, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ, ཨ་ཡ་ཉྩ ས་མུ་ད་ཡོ ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཡ་དི་དཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ནཱ་མ, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ནི་རོ་དྷ་ས་མྤཱ་པ་ཀཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ, ‘‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པ་ཐེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ཧ་ར་ཏི ཙེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ཏི ཙ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨུ་པཱ་ཡོ – ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ནཱ་མ ཁ་ནྡྷེ ཧོ་ཏི, ན ཝི་ཝ་ཊྚེ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ – ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ, ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༢.༣༧༨) ན་ཡེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཏ་ད་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནི ཙ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. ཏཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དྷ་མྨེ ‘‘ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ’’ཏི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘ཨི་མེ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. ཏེ པ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩཱ་ཏི དྭེ བྷཱ་གཱ ཧོ་ནྟི. ཨི་ད་ཉྩ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ས་ཧེ་ཏུ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ཡཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་དི་ཀོ ཧེ་ཏུ, ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་དི་ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཧེ་ཏུ་པྤ་ཙྩ་ཡེ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. སོ ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ན་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ན་ཉྩ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ནྟི, ཧུ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི, ‘‘ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་པ་ཊི་པཱི་ལི༹་ཏ་ཏྟཱ དུ་ཀྑཱ’’ཏི དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི, ‘‘ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནྟོ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨོ་བྷཱ་སཱ་དི་ཀེ ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ ‘ཨ་མ་གྒོ’ཏི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ‘‘ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཨུ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མ་གྒོ’’ཏི མ་གྒཱ་མ་གྒཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ བྷ་ངྒ་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ནི ཙ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཱ་ད་ཡོ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ཨེ་ཀ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨེ་ཀཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ན ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏི. ཏ་ཏྠ དུ་ཀྑཾ པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ, ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཧཱ་ན་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ས་བྦཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ནི་རོ་དྷཾ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ས་བྦཾ ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཧི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཀུ་ཙྪི་ཏ་ས་ལ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠེ་ན ཀུ་ས་ལོ, ཏ་སྨི་ཉྩ བྷཱ་ཝི་ཏེ ས་བྦེ་པི ཀུ་ས་ལཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༡.༢༡). ཨ་པ་ར་མྤི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ནྣ་སྶེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ – ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་སྶ་ཏི, ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༥༥).
ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – སི་ཀྑ་ཏི, སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཏ་སྶ ཨ་ཏྠི, སི་ཀྑ་ན་སཱི་ལོ་ཏི ཝཱ སེ་ཁོ. སཾ་སཱ་རེ བྷ་ཡཾ ཨི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི བྷི་ཀྑུ. ཏ་སྶ སེ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཡ་ཐཱ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ཀཱ་རོ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རོ ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི དྷ་མྨོ ན་ཏྠི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཡོ་ནི་སོ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ པ་ད་ཧཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ད་ཧ་ནྟོ, ཁ་ཡཾ དུ་ཀྑ་སྶ པཱ་པུ་ཎེ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎེ ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ བ་ཧུ་ཀཱ་རོ་ཏི.
ཚ་ཊྛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. དུ་ཏི་ཡ་སེ་ཁ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧. ས་ཏྟ་མེ བཱ་ཧི་རནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་ཏོ བ་ཧི བྷ་ཝཾ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱཏི ཡ་སྶ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་གྷ་སྶ གྷཱ་ཏཱ, ཧི་ཏ་སྶ ཝི་དྷཱ་ཏཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ མི་ཏྟོ ཧོ་ཏི, སོ པུ་གྒ་ལོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ཏ་ས་མྤ་ནྣོ ཙཱ་ག་ས་མྤ་ནྣོ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ ས་ཏི་ས་མྤ་ནྣོ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣོ. ཏ་ཏྠ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་དྡ་ཧ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བོ་དྷིཾ, ཏེ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ས་ཏྟེ་སུ ཧི་ཏ་སུ་ཁེ་སི་ཏཾ ན པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏི, སཱི་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏི ག་རུ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙོ་ད་ཀོ པཱ་པ་ག་ར་ཧཱི ཝ་ཏྟཱ ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་མོ, སུ་ཏ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཀཱ་ནཾ ག་མྦྷཱི་རཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ་ནཾ ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཙཱ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པྤི་ཙྪོ ཧོ་ཏི ས་ནྟུ་ཊྛོ པ་ཝི་ཝི་ཏྟོ ཨ་སཾ་ས་ཊྛོ, ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རེ་ས་ཉྩ ཧི་ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཧོ་ཏི, ས་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི ཧོ་ཏི པ་ར་མེ་ན ས་ཏི་ནེ་པ་ཀྐེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཙི་ར་ཀ་ཏ་མྤི ཙི་ར་བྷཱ་སི་ཏ་མྤི ས་རི་ཏཱ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏཱ, ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟོ ཧོ་ཏི ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟོ, པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སོ ས་ཏི་ཡཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ག་ཏི་ཡོ ས་མ་ནྭེ་ས་ནྟོ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏ་སུ་ཁཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཏ་ཏྠ ཨ་བྱ་གྒ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡེ་ན ས་ཏྟེ ཨ་ཧི་ཏ་ཏོ ནི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཧི་ཏེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ –
‘‘པི་ཡོ ག་རུ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ, ཝ་ཏྟཱ ཙ ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་མོ;
ག་མྦྷཱི་ར་ཉྩ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྟཱ, ནོ ཙཱ་ཊྛཱ་ནེ ནི་ཡོ་ཛ་ཀོ’’ཏི. (ནེ་ཏྟི. ༡༡༣);
ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱིཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་དྡྷཾ ཕཱ་ཏིཾ ཀ་རོ་ཏི, ས་དྡྷཱ་ཛཱ་ཏོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི. ཏཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ས་དྡྷཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི, ཏེ་ན ས་དྡྷཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཏི་ཊྛ་ཏི, ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏི, ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ དྷུ་ཏ་དྷ་མྨེ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ཏི, ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི, ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ པུ་བྦ་ར་ཏྟཱ་པ་ར་ར་ཏྟཾ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ, ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མེ་ན ས་བྦཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ཏི, ས་བྦ་ཉྩ ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་མེ་ནྟོ ཝ་ཌྜྷེ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ, མེ་གྷི་ཡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་སྶ ‘ཡཾ སཱི་ལ་ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཏི ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ, ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ, བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑི་སྶ་ཏི, སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ’.
‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ…པེ… ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་སྶ ‘ཡཾ ཡཱ་ཡཾ ཀ་ཐཱ ཨ་བྷི་ས་ལླེ་ཁི་ཀཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ས་པྤཱ་ཡཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡ…པེ… ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨ་པྤི་ཙྪ་ཀ་ཐཱ, ས་ནྟུ་ཊྛི་ཀ་ཐཱ, པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཀ་ཐཱ, ཨ་སཾ་ས་གྒ་ཀ་ཐཱ, ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ, སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ, ས་མཱ་དྷི་ཀ་ཐཱ…པེ… ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀ་ཐཱ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི’.
‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ …པེ… ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་སྶ ‘ཡཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཐཱ་མ་ཝཱ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མོ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ’.
‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ…པེ… ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་སྶ ‘ཡཾ པ་ཉྙ་ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨུ་ད་ཡ་ཏྠ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ནི་བྦེ་དྷི་ཀཱ་ཡ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ’’’ཏི (ཨུ་དཱ. ༣༡).
ཨེ་ཝཾ ས་ཀ་ལ་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་པ་རི་མུ་ཙྩ་ན་ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ –
‘‘མ་མ་ཉྷི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཾ ཨཱ་ག་མྨ ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི, ཛ་རཱ་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ ཛ་རཱ་ཡ པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༡.༡༢༩).
ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི.
གཱ་ཐཱ་ཡ ས་པྤ་ཏི་སྶོཏི པ་ཏི་སྶ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་ཧ པ་ཏི་སྶེ་ནཱ་ཏི ས་པྤ་ཏི་སྶོ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དཾ སི་ར་སཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཀོ སུ་བྦ་ཙོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཧི་ཏ་སུ་ཁེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ནེ་ན པ་ཏི ཨི་སེ་ཏཱི་ཏི པ་ཏི་སྶོ, ཨོ་ཝཱ་ད་དཱ་ཡ་ཀོ. ག་རུ་ཨཱ་ད་ར་ཡོ་གེ་ན ཏེ་ན པ་ཏི་སྶེ་ན ས་ཧ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་པྤ་ཏི་སྶོ, ག་རཱུ་སུ ག་རུ་ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལོ. ས་གཱ་ར་ཝོཏི ཚ་བྦི་དྷེ་ན་པི གཱ་ར་ཝེ་ན ཡུ་ཏྟོ. ཀ་རཾ མི་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནནྟི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཡ་ཐོ་ཝཱ་དཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟོ. ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི ས་ཏྟ་ཊྛཱ་ནི་ཡེ་ན ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. པ་ཏི་སྶ་ཏོཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཕཱ་ཏིཾ, ག་མེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ པ་ཏི་སྶ་ཏོ ས་ཏོ་ཀཱ་རཱི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ནཱཏི སཱི་ལཱ་དི་ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ, ཏ་ཏྠ ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཙེ་ཝ མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཙ. ས་བྦ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཀྑ་ཡནྟི ཀཱ་མ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་བྦེ་སཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཁེ་པ་ན་ཏོ ས་བྦ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཀྑ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཝཱ. པཱ་པུ་ཎེ ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི ཨི་མེ་སུ དྭཱི་སུ སུ་ཏྟེ་སུ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ས་ཏྠཱ་རཱ པ་དྷཱ་ན་ངྒཾ ནཱ་མ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ས་ཏྟ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨. ཨ་ཊྛ་མེ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨོཏི ཀ་ཏ་རོ་ཡཾ སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པོ? ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཀ་ཐཱ – དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཧི ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུཾ དུ་གྒ་ཧ་ཎཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པི་ཏ་རཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ བི་མྦི་སཱ་རཾ ཏེ་ན མཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ་པི ཨ་བྷི་མཱ་རེ པ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ་པི སི་ལཱ་པ་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ན ལོ་ཧི་ཏུ་པྤཱ་ད་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ན ཏཱ་ཝ་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊོ ཛཱ་ཏོ, ནཱ་ལཱ༹་གི་རིཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ པ་ན པཱ་ཀ་ཊོ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཐ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་མྤི ནཱ་མ པཱ་པཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཝི་ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཨ་ཀཱ་སི, མ་ཧཱ་གྷོ་སོ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ དཱི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནི པ་ཉྩ ཐཱ་ལི་པཱ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི པ་ཙྪི་ནྡཱ་པེ་སི, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་མྤི་སྶ ནཱ་ག་མཱ་སི. ནཱ་ག་རཱ་པི ཀུ་ལཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་སྶ ཀ་ཊ་ཙྪུ་བྷ་ཏྟ་མྤི་སྶ ནཱ་དཾ་སུ. སོ པ་རི་ཧཱི་ན་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཀོ་ཧ་ཉྙེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྩ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ལཾ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ, ཡོ ཨི་ཙྪ་ཏི, སོ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༤༠༩; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༤༣) བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ ཏེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཝ་ཏྠཱུ་ཧི བཱ་ལཾ ལཱུ་ཁ་པྤ་ས་ནྣཾ ཛ་ནཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ནྟོ པ་ཉྩ་ས་ཏེ ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀེ ས་ལཱ་ཀཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ་ཝ ཏེ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཡཱ་སཱི་སཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ ས་ཏྠུ ཨཱ་ཎཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཏེ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ན་ཡིཾ་སུ. ཡེ པ་ན་སྶ ས་ངྒྷ་བྷེ་དཱ་ཡ པ་ར་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ལ་དྡྷིཾ རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཋི་ཏཱ ས་ངྒྷེ བྷི་ཛྫ་ནྟེ བྷི་ནྣེ ཙ ས་མ་ནུ་ཉྙཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏེ་སཾ ཏཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཧོ་སི.
དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་པི ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ རོ་གཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ‘‘ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་ཉྩ་ཀ་སི་ཝི་ཀཱ་ཡ ནཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཏཱི་རེ ཋ་པི་ཏོ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཝི་ཝ་རེ དི་ནྣེ པ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ཝཱི་ཙི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟི, ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀོ ཙ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཧོ་སི ཀ་པྤ་ཊྛི་ཡོ ཏཱ་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་མཱ་ཎེ་ཧི ཨ་ཡ་སཱུ་ལེ་ཧི ཝི་ནི་ཝི་དྡྷོ. དེ་ཝ་ད་ཏྟ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནི ཙ པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནི ཀུ་ལ་ས་ཏཱ་ནི ཏ་སྶ ལ་དྡྷི་ཡཾ ཋི་ཏཱ་ནི ས་ཧ བ་ནྡྷ་ཝེ་ཧི ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནི. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟེ་ན ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡ་ནྟེ་ན བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ’’ནྟི. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨ་ས་བྷཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ས་ངྒྷ་བྷེ་དེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་མཾ སུ་ཏྟཾ ཨ་བྷཱ་སི. ཀེ་ཙི པ་ན བྷ་ཎ་ནྟི ‘‘དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཏ་པྤ་ཀྑི་ཀཱ་ན་ཉྩ ཏ་ཐཱ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ས་ངྒྷ་བྷེ་དེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ནེ་ཝ ཨི་མཾ སུ་ཏྟཾ དེ་སེ་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨོཏི ཨེ་ཀོ ཨ་ཀུ་ས་ལོ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨོ. ལོ་ཀེཏི ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ. ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ བྷེ་ད་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་སུ བྷ་ཎྜ་ནཱ་དཱི་སུ ས་ངྒྷེ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ་པི ‘‘དྷ་མྨོ ཨ་དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་བྷེ་ད་ཀ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི དཱི་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཝོ་ཧ་ར་ནྟེ་སུ་པི ཏ་ཏྠ རུ་ཙི་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ནྟེ་སུ་པི ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ གཱ་ཧི་ཏཱ་ཡ་པི ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ པ་ན གཱ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ ཝཱ ཡ་དཱ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀཾ ཨུ་དྡེ་སཾ ཝཱ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་དཱ ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ཀ་ཏེ པ་ན ཏ་སྨིཾ ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ནཱ་མ? ཀ་མྨཾ, ཨུ་དྡེ་སོ, ཝོ་ཧཱ་རོ, ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ, ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧོ་ཏི ཨི་མེ་སུ ཧི པ་ཉྩ་སུ ས་ངྒྷ་སྶ བྷེ་ད་ཀཱ་ར་ཎེ་སུ ཀ་མྨཾ ཝཱ ཨུ་དྡེ་སོ ཝཱ པ་མཱ་ཎཾ, ཝོ་ཧཱ་རཱ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧཱ པ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ་ཏི.
བ་ཧུ་ཛ་ནཱ་ཧི་ཏཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ༠.མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཛྷཱ་ན་མ་གྒཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི་ནི་ཝཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ, ས་གྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ནི་ཝཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་སུ་ཁཱ་ཡ, ཨ་པཱ་ཡཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ, ཧི་ཏ་མ་ཏྟ་སྶ་པི ཨ་བྷཱ་ཝཱ སུ་ག་ཏི་ཡ་མྤི ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཀ་ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དུ་ཀྑཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནནྟི ཨི་དཾ ‘‘བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པུ་གྒ་ལ་ནི་དྡེ་སོ. ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – བ་ཧུ་ཛ་ནཱ་ཧི་ཏཱ་ཡཱཏི བ་ཧུ་ཛ་ན་སྶ མ་ཧ་ཏོ ས་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་ཧི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ, དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་སུ་ཁཱ་ཡཱཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཨ་སུ་ཁ་ཏྠཱ་ཡ, དུ་ཝི་དྷ་དུ་ཀྑ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི པ་ར་མ་ཏྠ་པ་ཊི་ཀྑེ་པཱ་ཡ. ནི་བྦཱ་ན་ཉྷི པ་ར་མ་ཏྠོ, ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠི. ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡཱཏི མ་གྒ་པ་ཊི་ཀྑེ་པཱ་ཡ. ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤཱ་པ་ཀ་མ་གྒ་ཏོ ཧི ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཧི་ཏཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. དུ་ཀྑཱ་ཡཱཏི ཨ་རི་ཡ་སུ་ཁ་ཝི་རཱ་དྷ་ནེ་ན ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ. ཡེ ཧི ཨ་རི་ཡ་སུ་ཁ་ཏོ ཝི་ར་དྡྷཱ ཏཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ ཨ་བྷ་བྦཱ, ཏེ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑེ པ་རི་བྦྷ་མ་ནྟི, ཨ་རི་ཡ་སུ་ཁ་ཏོ ཙ ཨུ་ཏྟ་རིཾ སུ་ཁཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སུ་ཁོ ཙེ་ཝ ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༥༥; ཨ. ནི. ༥.༢༧).
ཨི་དཱ་ནི ‘‘ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ’’ཏི ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ཧི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ‘‘ས་ངྒྷེ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ནྣེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ བྷི་ནྣེཏི ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ བྷུ་མྨཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་དྷ་ནཱ་ནཾ དྷ་ནེ ཨ་ན་ནུ་པྤ་དཱི་ཡ་མཱ་ནེ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༩༡), བྷེ་ད་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ བྷ་ཎྜ་ནཱ་ནཱིཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་རི་སཱ་ནཾ ཏ་པྤ་ཀྑི་ཀཱ་ན་ཉྩ ‘‘ཨེ་སོ དྷ་མྨོ, ནེ་སོ དྷ་མྨོ’’ཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ཝ་ད་ནཱ་ནི. བྷ་ཎྜ་ན་ཉྷི ཀ་ལ་ཧ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གོ. པ་རི་བྷཱ་སཱཏི ‘‘ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཝོ ཨ་ན་ཏྠཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི བྷ་ཡུ་པྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ཛྫ་ནཱ. པ་རི་ཀྑེ་པཱཏི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཏོ ཁེ་པཱ, ད་ས་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཁུཾ་ས་ན་ཝ་མྦྷ་ནཱ. པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནཱཏི ཨུ་ཀྑེ་པ་ནི་ཡ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནི་སྶཱ་ར་ཎཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ས་ངྒྷ་བྷེ་དེ, ཏ་ནྣི་མི་ཏྟེ ཝཱ བྷ་ཎྜ་ནཱ་དི་ཀེ. ཨ་པྤ་ས་ནྣཱཏི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ན་བྷི་ཉྙཱ. ན པ་སཱི་ད་ནྟཱིཏི ‘‘དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནོ ས་མ་ཙཱ་རི་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡྭཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ་སུ པ་སཱ་ད་ནཱ་ཀཱ་རོ, ཏ་ཐཱ ན པ་སཱི་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ ཝཱ སོ་ཏ་བྦཾ ས་དྡྷཱ་ཏ་བྦཾ ན མ་ཉྙ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཙ དྷ་མྨེ ས་ཏྠ་རི ཙ ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟནྟི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཝི་རུ་ལ༹ྷ་ས་དྡྷཱ་ནཾ པ་སཱ་ད་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ.
གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་པཱ་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནཱ་ར་ཧ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ. ཏ་ཏྠ་པི ཨ་ཝཱི་ཙི་ས་ངྑཱ་ཏེ མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ནེ་ར་ཡི་ཀོ. ཨེ་ཀཾ ཨ་ནྟ་ར་ཀ་པྤཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཀ་པྤ་ཊྛོ. ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ས་ངྑཱ་ཏེ ཝ་གྒེ ར་ཏོ་ཏི ཝ་གྒ་ར་ཏོ. ཨ་དྷ་མྨི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨ་དྷ་མྨོ. བྷེ་ད་ཀ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨེ་ཝ ཙ ཨ་དྷ་མྨེ ཋི་ཏོ་ཏི ཨ་དྷ་མྨ་ཊྛོ. ཡོ་ག་ཀྑེ་མཱ པ་དྷཾ་ས་ཏཱིཏི ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་ཏོ ཧི་ཏ་ཏོ པ་དྷཾ་ས་ཏི པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝཱ ཡོ་གེ་ཧི ཨ་ནུ་པ་དྡུ་ཏ་ཏྟཱ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ནཱ་མ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ, ཏ་ཏོ པ་ན་སྶ དྷཾ་ས་ནེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. དི་ཊྛི་སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ སཾ་ཧ་ཏ་ཊྛེ་ན ས་ངྒྷཾ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཀ་མྨཱ་དི་ཝི་དྷཱ་ན་ཡོ་གེ་ན ས་མ་གྒཾ ས་ཧི་ཏཾ. བྷེ་ཏྭཱ་ནཱཏི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་ངྒྷ་བྷེ་དེ་ན བྷི་ནྡི་ཏྭཱ. ཀ་པྤནྟི ཨཱ་ཡུ་ཀ་པྤཾ. སོ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ནྟ་ར་ཀ་པྤོ་ཝ. ནི་ར་ཡ་མྷཱིཏི ཨ་ཝཱི་ཙི་མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡ་མྷི.
ཨ་ཊྛ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ས་ངྒྷ་སཱ་མ་གྒཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩. ན་ཝ་མེ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨོཏི ཨེ་ཀོ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨོ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨོ. ‘‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཙེ ས་ངྒྷེ ཝི་ཝཱ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཀཱ་མེ་ན ཝི་ཉྙུ་ནཱ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ‘‘ཋཱ་ནཾ ཁོ, པ་ནེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི, ཡ་དི་དཾ ཝི་ཝཱ་དོ ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནོ ས་ངྒྷ་རཱ་ཛི་ཡཱ ཝཱ ས་ངྒྷ་བྷེ་དཱ་ཡ ཝཱ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ’’ཏི. ས་ཙེ ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ, ཨ་གྒིཾ ཨ་ཀྐ་ནྟེ་ན ཝི་ཡ ས་ཧ་སཱ ཏ་ཏོ ཨོ་ར་མི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ པ་རེ་ཧི ཏཾ པ་གྒ་ཧི་ཏཾ ས་ཡ་ཉྩེ་ཏཾ ས་ཀྐོ་ཏི ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏུཾ, ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛཱ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ དཱུ་ར་མྤི ག་ནྟྭཱ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཡ་ཐཱ ཏཾ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ས་ཡཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, སོ ཙ ཝི་ཝཱ་དོ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཝ་ཌྜྷ་ཏེ་ཝ, ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི. ཡེ ཏ་ཏྠ པ་ཏི་རཱུ་པཱ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ, ཏེ ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཡེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཡེ་ན ཝི་ན་ཡེ་ན ཡེ་ན ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ་ན ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ནྟ་སྶ ཡོ ས་ངྒྷ་སཱ་མ་གྒི་ཀ་རོ ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. སོ ཧི ཨུ་བྷ་ཏོ་པ་ཀྑི་ཡཱ་ནཾ དྭེ་ལ༹ྷ་ཀ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ, ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཋི་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ བྲ་ཧྨཱ་ན་མྤི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧཾ ཨ་ཧི་ཏཾ དུ་ཀྑཱ་ཝ་ཧཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ཏོ པུ་ཉྙ་རཱ་སི་སྶ ཀུ་ས་ལཱ་བྷི་ས་ནྡ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀ་དྷ་མྨོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་སྶ་ཏྠོ ཨ་ན་ནྟ་ར་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ངྒྷ་སཱ་མ་གྒཱིཏི ས་ངྒྷ་སྶ ས་མ་གྒ་བྷཱ་ཝོ བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཀ་ཀ་མྨ་ཏཱ ཨེ་ཀུ་དྡེ་ས་ཏཱ ཙ.
གཱ་ཐཱ་ཡཾ སུ་ཁཱ ས་ངྒྷ་སྶ སཱ་མ་གྒཱིཏི སུ་ཁ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སཱ་མ་གྒཱི སུ་ཁཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ‘‘སུ་ཁོ བུ་དྡྷཱ་ན་མུ་པྤཱ་དོ’’ཏི (དྷ. པ. ༡༩༤). ས་མ་གྒཱ་ན་ཉྩ་ནུ་གྒ་ཧོཏི ས་མ་གྒཱ་ནཾ སཱ་མ་གྒི་ཨ་ནུ་མོ་ད་ནེ་ན ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ནཾ སཱ་མ་གྒི་ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ, ཡ་ཐཱ ཏེ སཱ་མ་གྒིཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ག་ཧ་ཎཾ ཋ་པ་ནཾ ཨ་ནུ་བ་ལ་པྤ་དཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ངྒྷཾ ས་མ་གྒཾ ཀ་ཏྭཱ་ནཱཏི བྷི་ནྣཾ ས་ངྒྷཾ རཱ་ཛི་པ་ཏྟཾ ཝཱ ས་མ་གྒཾ ས་ཧི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ. ཀ་པྤནྟི ཨཱ་ཡུ་ཀ་པྤ་མེ་ཝ. ས་གྒ་མྷི མོ་ད་ཏཱིཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨ་ཉྙེ དེ་ཝེ ད་ས་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ དི་བྦ་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ ཨི་ཙྪི་ཏ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ་ཝ མོ་ད་ཏི པ་མོ་ད་ཏི ལ་ལ་ཏི ཀཱི་ལ༹་ཏཱི་ཏི.
ན་ཝ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. པ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠. ད་ས་མ་སྶ ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བ་ཧུཾ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ བ་ཧུཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨུ་བྷ་ཡ་ཝོ་མི་སྶ་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཝོ་མི་སྶ་ཀཱ་རི་ནོ ཀཱི་དི་སོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡོ’’ཏི? ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨ་ས་བྷཾ ཨུ་པ་ག་ནྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ར་ཎཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ལེ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཙི་ཏྟ་སྶ དུ་གྒ་ཏི པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ’’ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་མཱ་ཡ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ དེ་སེ་སི.
ཏ་ཏྠ ཨི་དྷཱཏི དེ་སཱ་པ་དེ་སེ ནི་པཱ་ཏོ. སྭཱ་ཡཾ ཀ་ཏྠ་ཙི པ་དེ་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ ཏི་ཊྛ་མཱ་ན་སྶ, དེ་ཝ་བྷཱུ་ཏ་སྶ མེ ས་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༣༦༩). ཀ་ཏྠ་ཙི སཱ་ས་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎོ ཨི་དྷ དུ་ཏི་ཡོ ས་མ་ཎོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༡༣༩; ཨ. ནི. ༤.༢༤༡). ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ ‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི ཨ་སྶཾ པ་ཝཱ་རི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༠). ཀ་ཏྠ་ཙི ལོ་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༣.༦༡). ཨི་དྷཱ་པི ལོ་ཀེ ཨེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཀ་ཙྩནྟི ཨེ་ཀཾ, ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པུ་གྒ་ལནྟི ས་ཏྟཾ. སོ ཧི ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཏ་བྦི་པཱ་ཀཱ་ན་ཉྩ པཱུ་ར་ཎ་ཏོ མ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ག་ལ་ན་ཏོ ཙ པུ་གྒ་ལོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟནྟི པ་དོ་སེ་ན ཨཱ་གྷཱ་ཏེ་ན དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟནྟི དོ་སེ་ན རཱ་གཱ་དི་ནཱ པ་དཱུ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨེ་ཀ་ཙྩནྟི ཨི་དཾ པ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝི་སེ་ས་ནཾ. ཡ་སྶ ཧི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ཡ་ཀ་ཀ་མྨཾ ཨོ་ཀཱ་ས་མ་ཀཱ་སི, སོ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟོ. ཡ་སྶ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཀུ་ས་ལ་ཝ་སེ་ན ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ས་ནྣ་མ་ར་ཎོ. ཨེ་ཝནྟི ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ཙེ་ཏ་སཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟེ་ན ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན. ཙེ་ཏོཏི ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཙི་ཏྟཾ. པ་རི་ཙྩཱཏི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཛཱ་ནཱ་མི. ན་ནུ ཙ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨུ་པ་ག་ཉཱ་ཎ་སྶཱ་ཡཾ ཝི་ས་ཡོ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཏ་དཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨི་མ་མྷི ཙཱ་ཡཾ ས་མ་ཡེཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ, ཨི་མཱ་ཡཾ ཝཱ པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ཡཾ, ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཛ་ཝ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཀཱ་ལཾ ཀ་རེ་ཡྻ ཙེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཧི ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེ ཀཱ་ལཾ་ཀི་རི་ཡཱ ཨ་ཏྠི. ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེཏི ཡ་ཐཱ ཨཱ་བྷ་ཏཾ ཀི་ཉྩི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨུ་ནཱ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ནི་ར་ཡེ ཋ་པི་ཏོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱཏི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ. པ་རཾ མ་ར་ཎཱཏི ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་གྒ་ཧ་ཎེ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱཏི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཙྪེ་དཱ. པ་རཾ མ་ར་ཎཱཏི ཙུ་ཏི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ.
ཨ་པཱ་ཡནྟི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ནི་ར་ཡ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ནི་ར་ཡོ ཧི ཨ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ སུ་ཁཱ ཨ་པེ་ཏོ་ཏི ཨ་པཱ་ཡོ; ས་གྒ་མོ་ཀྑ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཝཱ པུ་ཉྙ་ས་མྨ་ཏཱ ཨ་ཡཱ ཨ་པེ་ཏོ་ཏི་པི ཨ་པཱ་ཡོ. དུ་ཀྑ་སྶ ག་ཏི པ་ཊི་ས་ར་ཎ་ནྟི དུ་གྒ་ཏི; དོ་ས་བ་ཧུ་ལ་ཏྟཱ ཝཱ དུ་ཊྛེ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ ག་ཏཱི་ཏི་པི དུ་གྒ་ཏི. ཝི་ཝ་སཱ ནི་པ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊ་ཀ་མྨ་ཀཱ་རི་ནོ, ཝི་ན་སྶ་ནྟཱ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ནི་པ་ཏ་ནྟི ས་མྦྷི་ཛྫ་མཱ་ན་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ཏི ཝི་ནི་པཱ་ཏོ. ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ ཨ་སྶཱ་ད་ས་ཉྙི་ཏོ ཨ་ཡོ་ཏི ནི་ར་སྶཱ་ད་ཊྛེ་ན ནི་ར་ཡོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་པཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི ཧི ཨ་པཱ་ཡོ སུ་ག་ཏི་ཏོ ཨ་པེ་ཏ་ཏྟཱ, ན དུ་གྒ་ཏི མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ་ནཾ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་དཱི་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. དུ་གྒ་ཏི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡོ. སོ ཧི ཨ་པཱ་ཡོ ཙེ་ཝ དུ་གྒ་ཏི ཙ སུ་ག་ཏི་ཏོ ཨ་པེ་ཏ་ཏྟཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ག་ཏི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ, ན ཝི་ནི་པཱ་ཏོ ཨ་སུ་ར་ས་དི་སཾ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་ཏྟཱ. ཝི་ནི་པཱ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་སུ་ར་ཀཱ་ཡོ. སོ ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ཨ་པཱ་ཡོ ཙེ་ཝ དུ་གྒ་ཏི ཙ, ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་མུ་སྶ་ཡེ་ཧི ཝི་ནི་པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ནི་པཱ་ཏོ་ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནི་ར་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ཝཱི་ཙི་ཨཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རོ ནི་ར་ཡོ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ས་བྦ་པ་དེ་ཧི་པི ནི་ར་ཡོ་ཝ ཝུ་ཏྟོ. ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟཱིཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷ་ནྟི.
གཱ་ཐཱ་སུ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ལེ དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྠེ་རེ་ཧི ཋ་པི་ཏཱ. ཉ་ཏྭཱ་ནཱཏི པུ་བྦ་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ. ཉཱ་ཎ་པུ་བྦ་ཀ་ཉྷི བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ. ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ ཝཱ ཏྭཱ-ས་དྡོ ཡ་ཐཱ ‘‘སཱི་ཧཾ དི་སྭཱ བྷ་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི, ཛཱ་ན་ན་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བུ་དྡྷོ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེཏི བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏཾ པ་ར་ཏོ དྭཱི་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ བྱཱ་ཀཱ་སི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ད་ས་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.