༥. ཧ་ཏྠ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༨. པ་ཉྩ་མེ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ས་དྡོ ཁ་ཡ་སུ་ནྡ་རཱ་བྷི་རཱུ་པ་ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ, བྷ་ནྟེ, ར་ཏྟི, ནི་ཀྑ་ནྟོ པ་ཋ་མོ ཡཱ་མོ, ཙི་ར་ནི་སི་ནྣོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ, ཨུ་དྡི་ས་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཁ་ཡེ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༡༠༠) སུ་ནྡ་རེ.
‘‘ཀོ མེ ཝ་ནྡ་ཏི པཱ་དཱ་ནི, ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཡ་ས་སཱ ཛ་ལཾ;
ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ན ཝ་ཎྞེ་ན, ས་བྦཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཡཾ དི་སཱ’’ཏི. (ཝི. ཝ. ༨༥༧) –
ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཨ་བྷི་རཱུ་པེ. ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༡༥) ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནེ. ཨི་དྷ པ་ན སུ་ནྡ་རེ. ཏེ་ན ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱཏི ཨི་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ནྟཱ་ཡ མ་ནཱ་པཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞཱཏི ཨི་དྷ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ས་དྡོ ཨ་བྷི་རཱུ་པེ, ཝ་ཎྞ་ས་དྡོ པ་ན ཚ་ཝི་ཐུ་ཏི་ཀུ་ལ་ཝ་གྒ་ཀཱ་ར་ཎ་ས་ཎྛཱ་ན་པ་མཱ་ཎ་རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ་སི བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༣༩༩; སུ. ནི. ༥༥༣) ཚ་ཝི་ཡཾ. ‘‘ཀ་དཱ ས་ཉྙཱུ་ལ༹ྷཱ པ་ན ཏེ ག་ཧ་པ་ཏི ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཝ་ཎྞཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༧༧) ཐུ་ཏི་ཡཾ. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཝ་ཎྞཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༣.༡༡༥) ཀུ་ལ་ཝ་གྒེ. ‘‘ཨ་ཐ ཀེ་ན ནུ ཝ་ཎྞེ་ན, ག་ནྡྷ་ཏྠེ་ནོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༢༣༤) ཀཱ་ར་ཎེ. ‘‘མ་ཧ་ནྟཾ ཧ་ཏྠི་རཱ་ཛ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༡༣༨) ས་ཎྛཱ་ནེ. ‘‘ཏ་ཡོ པ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཎྞཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༦༠༢) པ་མཱ་ཎེ. ‘‘ཝ་ཎྞོ ག་ནྡྷོ ར་སོ ཨོ་ཛཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནེ. སོ ཨི་དྷ ཚ་ཝི་ཡཱ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་ན ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞཱཏི ཨ་བྷི་རཱུ་པ་ཙྪ་ཝི, ཨི་ཊྛ་ཝ་ཎྞཱ མ་ནཱ་པ་ཝ་ཎྞཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤནྟི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཝ་ལས་དྡོ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཡེ་བྷུ་ཡྻཱ་བྱཱ་མི་སྶཱ་ན་ཏི་རེ་ཀ་ད་ལ༹ྷ་ཏྠ་ཝི་སཾ་ཡོ་གཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ ‘‘ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༡) ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏཱ ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཱ ཙ ཨ་ངྒ་མ་ག་དྷཱ པ་ཧཱུ་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ཝ. ༤༣) ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཏཱ. ‘‘ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༢༢༥) ཨ་བྱཱ་མི་སྶ་ཏཱ. ‘‘ཀེ་ཝ་ལཾ ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟ་ཀཾ ནཱུ་ན ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༤༤) ཨ་ན་ཏི་རེ་ཀ་ཏཱ. ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སྶ བཱ་ཧི་ཡོ ནཱ་མ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ས་ངྒྷ་བྷེ་དཱ་ཡ ཋི་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༢༤༣) ད་ལ༹ྷ་ཏྠ་ཏཱ. ‘‘ཀེ་ཝ་ལཱི ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་སོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༣.༥༧) ཝི་སཾ་ཡོ་གོ. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏཱ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ.
ཀ་པྤས་དྡོ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་ས་དྡ་ཧ་ན་ཝོ་ཧཱ་ར་ཀཱ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཚེ་ད་ན་ཝི་ཀ་པྤ་ལེ་ས་ས་མ་ནྟ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ ‘‘ཨོ་ཀ་པྤ་ནི་ཡ་མེ་ཏཾ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ, ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༨༧) ཨ་བྷི་ས་དྡ་ཧ་ན་མ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི ས་མ་ཎ་ཀ་པྤེ་ཧི ཕ་ལཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༠) ཝོ་ཧཱ་རོ. ‘‘ཡེ་ན སུ་དཾ ནི་ཙྩ་ཀ་པྤཾ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༨༧) ཀཱ་ལོ. ‘‘ཨི་ཙྩཱ་ཡ་སྨཱ ཀ་པྤོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༡༠༩༨; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཀ་པྤ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ ༡༡༧, ཀ་པྤ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་སོ ༦༡) པ་ཉྙ་ཏྟི. ‘‘ཨ་ལ་ངྐ་ཏོ ཀ་པྤི་ཏ་ཀེ་ས་མ་སྶཱུ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༢.༢༢.༡༣༦༨; ཝི. ཝ. ༡༠༩༤) ཚེ་ད་ནཾ. ‘‘ཀ་པྤ་ཏི དྭ་ངྒུ་ལ་ཀ་པྤོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༤༦) ཝི་ཀ་པྤོ. ‘‘ཨ་ཏྠི ཀ་པྤོ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༨.༨༠) ལེ་སོ. ‘‘ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༩༤) ས་མ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ. ཨི་དྷ པ་ན་སྶ ས་མ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱཏི ཨཱ་བྷཱ་ཡ ཕ་རི་ཏྭཱ. ཝཱ་ལུ་ཀཱ་ཡཱཏི ས་ཎྷཱ་ཡ ཝཱ་ལུ་ཀཱ་ཡ. ན ས་ཎྛཱ་ཏཱིཏི ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀནྟི བྲ་ཧྨ་དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཧི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ མཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི པ་ཐ་ཝཱི ཝཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. དྷ་མྨཱཏི ཨི་མི་ནཱ པུ་བྦེ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ན་པྤ་ཝ་ཏྟི་ནོ ཨ་ཧེ་སུནྟི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཀཱ ཝཱ་ཙཱ པ་རི་ཧཱི་ནཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནོཏི ཨ་ནི་ཝ་ཏྟོ ཨ་ནུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ.
ད་སྶ་ན་སྶཱཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ད་སྶ་ན་སྶ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སྶཱཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སྶ. ཨ་དྷི་སཱི་ལནྟི ད་ས་ཝི་དྷཾ སཱི་ལཾ. ཏ་ཉྷི པ་ཉྩ་སཱི་ལཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཝི་ཧཾ ག་ཏོཏི ཨ་ཝི་ཧ་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ་སྨཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.