༦༣. པུ་བྦེ

ཝེ་ཏི ནཱ་ཏི་ས་མྦ་ཛ྄ཛྷ་ཏེ ཝི་དྷི་ནོ ནི་ཙྩ་ཏྟཱ. ཨེ་ཀ་ས་དྡ་སྶཱ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ ཝི་སེ་སེ་ཏི ‘ས་ཁྱཱ་ཝ་ཙ་ནོ་ཡ་མེ་ཀ་ས་དྡོ’ཏི. ཀུ་ཏོ་ཙྩཱ་ཧ-‘ས་དྡཱ་ན’མི་ཙྩཱ་དི. ཨེ་ཀ་ས་དྡ་སྶ ས་ངྑྱཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟེ ཡོ་ཏྠོ ས་མྤ་ཛྫ་ཏེ, ཏ་མཱ་ཧ ‘ཨེ་ཀ་ས་ངྑྱཱ་ཝ་ཙྪི་ནྣོ’ཏི, ཏ་ད་ཏྠཱ་ཏི ཀྲི་ཡ་ཏྠ་སྶ་ཏྠཱ. ཡ་དི་པི ‘པུ་བྦཾ བྱཱ་པཱ་ར’ནྟི ས་མུ་དཱ་ཡེ ཨེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏོ བྱཱ་པཱ་རོ ནི་དྡྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་པི པུ་བྦ་ས་དྡེ་ན བྱཱ་པཱ་ར་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཀྲི་ཡ་ཏྠོ ཝུ་ཙྩ་ཏེ ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ, ཏེ་ནེ་ཝ ‘ཏེ་སུ ཡོ པུ་བྦོ ཏ་ད་ཏྠ་ཏོ ཀྲི་ཡ་ཏྠཱ’ཏི ཝུ་ཏྟི་ཡཾ་ཝུ་ཏྟཾ. ན་ནུ ཙ ས་ཏྟི ཀཱ་ར་ཀཾ, ཨ་ཉྙཱ ཙ པུ་བྦ་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་ཏྟི, ཨ་ཉྙཱ ཨུ་ཏྟ་ར ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཏ་སྨཱ ཀུ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཀ་ཏྟུ་ཀ་ཏྟ་མི་ཙྩཱ་ས་ངྐི་ཡ པ་ཊི་པཱ་དེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ- ‘ཡ་དི་པི’ཙྩཱ་དི. ས་ཏྟི་མ་ཏོ ད་བྦ་སྶཱ་ཏི དེ་ཝ་ད་ཏྟཱ་དི་ནོ ས་ཏྟི་མ་ཏོ ད་བྦ་སྶ. ཏ་ད་ཛ྄ཛྷཱ་རོ་པཱ་ཏི ཨེ་ཀ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རོ་པཱ. ཨེ་ཀ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་ནཾ བྱཱ་པཱ་རཱ་ནཾ ཀ་མཱ་བྷི་དྷཱ་ནཱ་ཡ ཏུ་ནཱ་ད་ཡོ ཝི་དྷཱི་ཡ་མཱ་ནཱ བྷཱ་ཝེ་ཡེ་ཝུ་པྤ་ནྣཱ ས་ཀྐོ་ནྟི ཀ་མ་མ་བྷི་དྷཱ་ཏུ་ནྟི བྷཱ་ཝེ་ཏྱ་ཏྲཱ་བྷི་ས་མྦ་ཛ྄ཛྷ་ཏེ.

ཨེ་ཀ་ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་ན་ནྟི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཱ ‘བྷུ་ཏྭཱ པི་ཏྭཱ ཝ་ཛ་ཏཱི’ཏི་པི བྷ་ཝ་ཏི. བྷུ་ཏྟ་སྨི་ནྟེ་ཏྠ ཨ་ནེ་ཀ་ཀ་ཏྟུ་ཀ་ཏྟཱ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ་པི བྷ་ཝ་ཏི. པཱ་ཎི་ནི ཡཱ་ན་མི་ཝ ཝི་སུཾ ཝ་ཙ་ན་མ་ནྟ་རེ་ན ཏུ་ནཱ་དི་ཝི་དྷི་པྤ་ཊི་པཱ་ད་ཡ་མཱ་ཧ- ‘མུ་ཁཾ བྱཱ་དཱ་ཡ སུ་པ་ཏི’ཙྩཱ་དི. བྱཱ་དཱ་ཡཱ་ཏི དཱ་དྷཱ་ཏུ་སྶ ཝི་ཨཱ་པུ་བྦ་སྶ ཏྭཱ་པྤ་ཙྩ་ཡེ ‘‘པྱོ ཝཱ ཏྭཱ་སྶ ས་མཱ་སེ’’ཏི (༥-༠༦༤) ཏྭཱ་སྶ པྱཱ་དེ་སེ རཱུ་པཾ, མུ་ཁ་ཝི་ཝ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏྱ་ཏྠོ, བྱ་ཝ་དྷཱ་ཡ་ཀ་ཀཱ་ལ་སྶཱ་ཏི བྱཱ་དཱ་ན སུ་པ་ནཱ་ན་མ་ནྟ་རེ་ཡོ ཀཱ་ལོ ཏ་སྶ, བྷེ་དཱ་ནུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི བྷེ་ད་སྶཱ་ད་སྶ་ནཾ. བྷེ་ད་སྶཱི་ནཾ ཀེ་ས་ཉྩི་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ’ཀེ་ཧཱི་ཙཱི’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཧ་བྷཱ་ཝེ་པཱི་ཏི བྱཱ་དཱ་ན་སུ་པ་ནཱ་ནཾ ས་ཧ་བྷཱ་ཝེ་པི. ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཀོ བྷ་ཏྟ་རཱ་སི.

ཨ་བྷི་མ་ཏཱ པཱ་ཎི་ནི་ཡཱ་ནཾ, པ་རཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ པ་བྦ་ཏོ-ཝ་རོ ཝི་སེ་སཱི ཡ་ཏེ་ཏི ཨ་པྤ་ཏྭཱ ན་དི་མྤ་བྦ་ཏོ’ཏི ཝུ་ཏྟེ ན་དི་ཡཱ ཨོ་ར་བྷཱ་གེ པ་བྦ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ཝ་ཏི, ཏ་ཏོ ཙ པཱ་རེ་བྷཱུ་ཏ་ན་དཱི་ཝི་སི་ཊྛོ པ་བྦ་ཏོ པ་ཏཱི་ཡ་ཏེ. ཨ་ཝ་རེ་ན པ་བྦ་ཏེ་ན པ་རཱ ན་དཱི ཝི་སེ་སཱི་ཡ་ཏེ་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ པ་བྦ་ཏཾ ན་དཱི་ཏི ཝུ་ཏྟེ པཱ་རེ ན་དི་ཡཱ ཨོ་རེ པ་བྦ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ པ་ཏཱི་ཡ་ཏེ, ཏ་ཏོ ཙ ཨོ་ར་བྷཱ་གེ པ་བྦ་ཏ་ཝི་སི་ཊྛཱ ན་དཱི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏེ. བྷ་ཝ་ཏི་ནོ ས་བྦ་ཏྠ ས་མྦྷ་ཝེ ས་ཏི ཨེ་ཀ་ཀ་ཏྟུ་ཀ་ཏཱ པུ་བྦ་ཀཱ་ལ་ཏཱ ཡ་ཐཱ ག་མྱ ཏེ ཏ་ཐཱ ད་སྶེ་ཏི ‘པ་ཋ་མཾ ན པ་པྤོ་ཏི’ཙྩཱ་དི. ནི་ག་མ་ཡ་ཏི ‘ཏ་དེ་ཝ’མི་ཙྩཱ་དི་ནཱ.

བྷུ་ཏྭཱ བྷུ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི པ་རེ-ཉྙ་ཐཱ ནི་པྥ་ཏྟི་མཱ་ཀ་ངྑ་ནྟི པཱ་ཎི་ནི་ཡཱ་ད་ཡོ, ཏ་ཏྲཱ་ཧ- ‘ཨེ་ཀ་ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་ན’མི་ཙྩཱ་དི. ཨཱ་བྷི་ཀྑ་ཉྙཱ་ཝ་ག་མེ ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪ་ཏི ‘ཡ་ཛྫེ་ཝ’མི་ཙྩཱ་དི. ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཕུ་ཊ་ཡ་ཏི ‘ཡེ་ཧི’ཙྩཱ་དི་ནཱ. ཡེ་ཧཱི་ཏི ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ་ཧི. ཛི་ཝ་གྒཱ་ཧཾ ཨ་གཱ་ཧ་ཡི་ཙྩཱ་དོ པ་རེ་ཉྙ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ནྣཱ་ཏ་དཱ་ཧ- ‘ཀ་མྨ’མི་ཙྩཱ་དི. ས་ཀ་ངྒེ་ཏི པཱ་ཎི་པཱ་དཱ་དི་ཀེ-ཏྟ་ནི་ཡེ་ཝ་ཡ་ཝེ. ཎཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་བྷི་མ་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀིཾ ཎ་མྤ་ཙྩ་ཡེ་ནཱ་ཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ སི་དྡྷི་པྤ་ཀཱ་ར་མཱ་ཧ- ‘ཛཱི་ཝ་སྶི’ཙྩཱ་དི. ཀིཾ ཝི་སི་ཊྛ་ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་གྒཱ་ཧེ་ན ཝི་སི་ཊྛ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ཛཱི་ཝ་གྒཱ་ཧ’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཛཱི་ཝ་གྒཱ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ག་ཧ་ཎ་མ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨཱ་ཁྱཱ་ཏ་ནྟི ཨ་གཱ་ཧ་ཡཱི་ཏི ཨཱ་ཁྱཱ་ཏཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་རཱུ་པ་ནྟི ཨི་མཱ་ནཱ ག་ཧ་ཎ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཏྟཾ བོ་དྷེ་ཏི. ཏ་བྦི་སེ་ས་ན་མྤཱི་ཏི ཀ་ཏྟ་བྦ་རཱུ་པཱ་ཡ ག་ཧ་ཎ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་ན་མྤི. ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཀ་ཏྟ་བྦ་རཱུ་པ་མེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཙེ་ཏི ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ནེ དུ་ཏི་ཡཱ་ཡ ཎ་མ་ནྟེ ཛཱ་ཏེ ས་ཏི. ཎ་མ་ནྟ རཱུ་པ་ནྟི ཎ་མ་ནྟ་སྶ རཱུ་པཾ ཡ་སྶཱ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ. ཎཾ་པ་ཙྩ་ཡེ་ནི་ཧ ཀི་ཉྩི་ནེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་ཧེ་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ. ཀི་ཉྩི པ་ཡོ་ཛ་ནཾ. པ་ཙཱ་དི་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཏེ་ཧི ཨ་ཝི་ཧི་ཏ་ཎ་མྤ་ཙྩ་ཡཱ ག་ཧི་ཏཱ.