༦༤. ནྟོ

ཡོ སཱ་དྷ་ཡི་ཏུ་མཱ་ར་དྡྷོ ན་ཙ ནི་ཊྛ་མུ་པ་ག་ཏོ་ཏི ཡོ ཀ་ཊཱ་དི་སཱ་དྷ་ཡི་ཏུཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཡི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ ནི་ཊྛཾ པ་རི་ས་མ་ཏྟིཾ ན ཙོ་པ་ག་ཏོ ན་པྤ་ཏྟོ. པ་ཝ་ཏྟོ-ནུ་པ་ར་ཏོ་ཝཱ་ཏི ཡོ པ་བྦ་ཏཱ་དི ནི་ཙྩ་པྤ་ཝ་ཏོ-ཨ་ཝི་ར་ཏོ ཏེ་ནེ་ཝ ནི་ཊྛཾ ནོ་པ་ག་ཏོ་སོ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་བྦི ས་ཡ་ཀི་རི་ཡཱ་དྭཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀ་ཊཱ་དི་ཝི་ས་ཡ ཀི་རི་ཡཱ་མུ་ཁེ་ན, ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ‘‘ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀ་ཊཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཏ་བྦི་ས་ཡཱ ཀི་རི་ཡཱ་པི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཏཾ་དྭཱ་རེ་ན ཀྲི་ཡ་ཏྠ་ཝི་སེ་ས་ན’’ནྟི.

བྷུ་ཉྫ་ཏི དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཛྫ་པི བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ ཧ་ས་ཏི ཁ་ཛྫ་ཏི [ཝ་ད་ཏི] པཱ་ནི་ཡཾ པི་ཝ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ཡུ་ཏྟཱ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏཱ ཀ་ཏྟུ་མི་ཙྪི་ཏ་སྶཱ་ར་མྦྷོ ན པ་རི་ས་མ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ- ‘སཱ་དྷ་ཡི་ཏུ་མཱ་ར་དྡྷོ ན ཙ ནི་ཊྛ་མུ་པ་ག་ཏོ’ཏི. ཏི་ཊྛ་ནྟི པ་བྦ་ཏཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ནི་ཙྩེ་སུ པ་བྦ་ཏཱ་དཱི་སུ བྷཱུ་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ན་མ་ས་མྦྷ་ཝཱ ཏ་ནྣི་སེ་དྷི་ནོ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶཱ་པྱ་ས་མྦྷ་ཝཱ ཡ་དཱི་པི ཀཱ་ལ་ཝི་བྷཱ་གོ ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏེ, ཏ་ཐཱ་པི ཨཱ་ར་དྡྷ་སྶ ཋཱ་ན་སྶཱ་པ་རི་ས་མ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ- ‘པ་ཝ་ཏྟོ-ནུ་པ་ར་ཏོ ཝཱ’ཏི. ཀ་ཏྟུ་ཝི་སེ་ས་ནེ ས་ཏི ཀོ དོ་སོ་ཙྩཱ་ཧ- ‘ཀ་ཏྟུ ཝི་སེ་ས་ནེ’ཙྩཱ་དི. ཨི་ཧཱ་པི སི་ཡཱ ཀ་ཏྟུ་ནོ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏྟཱ, ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏྟ མེ་ཝཱ་སྶ པ་ཀཱ་སེ་ཏུ་མ་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་པ་ཋ་མཱ ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ’’ཏྱཱ་དཱི་ཧི (༣-༢-༡༢༤) ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི སུ་ཏྟེ་ཧི་ནྟ་པྤ་ཙྩ་ཡོ པཱ་ཎི་ནི་ཡེ་ཧི ཝི་ཧི་ཏོ.

ཨི་དྷ པ་ན སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝི་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ- ‘སཱ་མ་ཉྙེ་ནཱ’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ནྟོ ‘ཨ་ས-བྷུ་ཝི’ནྟ་པྤ་ཙྩ་ཡོ. ‘‘ཀ་ཏྟ་རི ལོ’’ (༥-༡༨) ‘‘ནྟ་མཱ་ནཱ་ནྟི ཡི་ཡུཾ་སྭཱ་དི་ལོ་པོ’’ཏི (༥-༡༣༠) ཨ་ཀཱ་ར་སྶ ལོ་པོ. ཏ་པ་ནྟོ ‘ཏ་པ-ས་ནྟཱ་པེ’. ཛ་པྤ་ནྟོ ‘ཛ་པྤ=ཝ་ཙ་ནེ’. པ་ཋ་ནྟོ ‘པ་ཋ=ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཎེ’ པ་ཙ་ནྟོ ‘པ་ཙ=པཱ་ཀེ’དྷཱ་ར་ཡ་ནྟོ ‘དྷ་ར=དྷཱ་ར་ཎེ’. པ་ཡོ་ཛ་ཀ་བྱཱ་པཱ་རེ ཎི, དྷ་རི་ཏུཾ པ་ཡུ་ཉྫ་མཱ་ནོ དྷཱ་ར་ཡ་ནྟོ. དི་སྶ་ནྟོ དི་ས དུ་ས=ཨ་པྤི་ཏི་ཡཾ’’ དི་ཝཱ་དཱི་ཧི ཡ་ཀ’’ (༥-༡༢) ཡ་ཛ་ནྟོ ‘ཡ་ཛ-དེ་ཝ་པཱུ་ཛཱ་ཡཾ’. ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ‘ཨ་ར་ཧ-པཱུ་ཛཱ་ཡཾ. ཡ་ཐཱ་ཙཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་པ་ཋ་མཱ་ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ‘སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཾ ཛ་པྤ་མཱ་ནོ’ཙྩཱ་དཱི་སུ མཱ་ནོ ནྟོ ཝི་ཡ ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི ཝ་ད་ཏི.