ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ
མོ་གྒ་ལླཱ་ན པ་ཉྩི་ཀཱ ཊཱི་ཀཱ
སཱ་ར་ཏྠ་ཝི་ལཱ་སི་ནཱི་ནཱ་མ
པ་ཉྩི་ཀཱ་ཊཱི་ཀཱ
པ་ཎཱ་མཱ་དི་ཀ་ཐཱ
ཝི་ཛྫཱ་དྷ་ན་སྶ ས་མ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་མྤི ཡ་སྶ,
པ་ཉྙཱ་ཝི་སུ་དྡྷ་ར་ཏ་ནཱ་ན་ཡ་ནེ་ཀ་ཧེ་ཏུ;
ཏཾ དྷ་མྨ་རཱ་ཛ་མ་མ་ལུ་ཛྫ་ལ་ཀི་ཏྟི་མཱ་ལཾ,
སཱ་མོ་ད་མཱ་ད་ར་མ་ཡེ ཧ་ད་ཡེ ནི་དྷཱ་ཡ.
ལ་དྡྷ་མྨ་ཧོ་ད་ཡ མ་ཧཱ་ད་ཡ (ས་མྤ་སཱ་དཱ) [ཛ་པ་སོ (པོ་ཏྠ་ཀེ)],
ས་ཀྐཱ(དི) ས་ཀྐ་ཏ་གུ་ཎཾ ར་ཏ་ན (དྭ་ཡ་ཉྩ) [ཏྟ་ཡ་ཏཱ (པོ་ཏྠ་ཀེ)];
(ཡཱ་པ་ཉྩི་ཀཱ) གུ་རུ་ཝ་ར་པྤ(བྷ་ཝཱ་ཏྱ་གཱ་ཧཱ) [ཧ་པཱ ཏྱ གཱ་ཡཱ (པོ་ཏྠ་ཀེ)],
ཏཾ སཱ་དྷུ སི་སྶ་ཛ་ན མ་ཛྫ་ཝ་གཱ་ཧ ཡཱ་མ.
ཛ་ཡ་ཏཱི་ཧ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ, སོ མོ་གྒ་ལླཱ་ཡ་ནོ མུ་ནི;
ཡ་སྶ སཱ་དྷུ་གུ་ཎུ་བྦྷཱུ་ཏ,ཀི་ཏྟི ས་བྦ་ཏྠ པ་ཏྠ་ཊཱ.
ཨི་ཙྩེ་ཝ མ་ན་ཝ་སེ་ས མ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཡཱ་དྱཱུ་པ་དྡ་ཝོ་པ་གྷཱ་བྷ་ཀ་ར་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ ཡོ་གེ་ན ས་ཀ་ལ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་ཡ་ནྟ་རཱ་ཡ ནི་ཝཱ་ར་ཎ མ་དྷི་པྤེ་ཏ་སི་དྡྷི ཝི་སེ་ས མ་བྷི་ཀ་ངྑི་ཡ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཏཾ་སཱ་དྷ་ནེ ཀ་ནྟ་ནི་དཱ་ན བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཡ་ཡཱ་ཏི་ས་ཡ་གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟ་སྶ མ་ཧ་ཏོ པྱ་ཏི་མ་ཧ་ནཱི་ཡ་སྶ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶ ས་པྤ་སཱ་དཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པཱུ་ཛཱ་ཝི་ས་ཡཾ ཏ་ད་ནུ་སྶ(ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ) གུ་རུ་ས་ནྣི་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཊྛཱ་ཏུཾ–
ཀི་ནྟེ་ཧི པཱ་ད་སུ་སྶཱུ་སཱ, ཡེ་སཾ ན་ཏྠི གུ་རཱུ་ནི་ཧ;
ཡེ ཏ་པྤཱ་ད་ར་ཛོ་ཀི་ཎྞཱ, ཏེ་ཝ སཱ་དྷཱུ ཝི་ཝེ་ཀི་ནོ་ཏི.
ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་རུ་པཱུ་ཛཱ པུ་ར་སྶ་རཾ པ་ཉྩི་ཀཱ་ཝི་ཝ་ར་ཎཾ པ་ཐི’ཡཱ པ་ཉྩི་ཀཱ’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ཉྙ་ཏྟཱ ས་མྤ་ཏི མ་ཧཱ་ད་ཡོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནོ ག་ནྠ་སྶ སཱ་དྷུ་ཛ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཝ་ཎྞ་ན་མཱ་ར་བྷི་སྶཱ་མ.
ན་ནུ ཙ ཝུ་ཏྟི་ག་ནྠ་སྶ ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཀ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ-ཡ་མཱ་ཙ་རི་ཡོ་ཏི ཀ་ཐ་མི་ཧཱ་ན་དྷི་ཀ་ཏེ མ་ཧཱ་ད་ཡོ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ པ་ཊི་པ་ནྣོ་ཏི ར་ཏ་ན་ཏྟ་པྤ་ཎཱ་མ་ག་ནྠ་ཀ་ཏྟུ་ག་ནྠ་ནི་སྶ་ཡ་ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཕ་ལ་ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏ- པ་ཡོ་ཛ་ན་སོ་ཏུ་ཛ་ན་ས་མུ་སྶཱ་ཧ་ནཱ་ནཾ ས་ནྡ་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཏ་ཏྠ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་པྤ་ཎཱ་མ ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཱ་པུ་ཉྙ་ཝི་གྷཱ་ཏ་ཀ་ར་པུ་ཉྙ་ཝི་སེ་སུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན ཀ་ཏྟུ མི་ཙྪི་ཏ་སྶ ག་ནྠ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ནཾ པ་རི་ས་མཱ་པ་ན་ཏྠཾ. ཝ་ཙཱི་པ་ཎཱ་མོ པ་ནེ་ཏྠ སོ་ཏཱུ་ན་མྤི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཀོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ནཱ་པྱ་ཡ མ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ་ཡེ་ཝ’ཏ་ཏྠ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་པྤ་ཎཱ་མ་ས་ནྡ་སྶ་ན’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ, ཝཱ་ཙ་སི་ཀ་ས་ཏྠཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏོ་པི ཝ་ཙཱི་པ་ཎཱ་མོ་ཏི ཀཱ་ཡ་པྤ་ཎཱ་མོ མ་ནོ་པ་ཎཱ་མོ ཙ. ན ཀ་ཏོ, ག་ནྠ་ཀ་ཏྟུ་ས་ནྡ་སྶ་ནཾ ག་ནྠ་སྶ པ་མཱ་ཎ བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཾ, ག་ནྠ་ནི་སྶ་ཡ་ས་ནྡ་སྶ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ས་ནྡྷ་སྶ་ནེ་ན ཏ་བྦི་སུ་དྡྷི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཕ་ལ་ད་སྶ་ནཾ ཏ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཛ་ན་ནི་སེ་དྷཱ་ཡ, ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཡ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ནྡ་སྶ་ནཾ ཝཱི་མཾ་སཱ་པུ་བྦ་ཀཱ་རཱི་ནཾ པ་ཡོ་ཛ་ནོ པཱ་ལ་མྦྷ་པུ་བྦི་ཀཱ ས་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི སོ་ཏུ་ཛ་ན་ས་མུ་སྶཱ་ཧ་ནཾ (ཀ་ཏྭཱ) ཨཱ་ད་རེ་ན ག་ནྠེ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ, ཡ་དཱ་ཧུ –
ས་བྦ་སྶེ་ཝ ཧི ས་ཏྠ་སྶ, ཀ་མྨ་སྶཱ་པི ཙ ཀ་སྶ་ཙི;
ཀེ་ནེ་ཏཾ ག་ཡ྄ཧ་ཏེ ཏཱ་ཝ, ཡཱ་ཝ-ཝུ་ཏྟ་མྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ་ཏི.
ན་ནུ ས་ཏྠ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷོ་པི ཝ་ཏྟ་བྦོ ཨི་ད་མ་སྶ པ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ཡ་ཏོ–
སི་དྡྷ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ སི་དྡྷ,ས་མྦ་ནྡྷཾ སོ་ཏུ་མི་ཙྪ་ཏི;
སོ་ཏཱ་དོ ཏེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ, ས་མྦ་ནྡྷོ ས་པྤ་ཡོ་ཛ་ནོ་ཏི.
ཏ་ཏྲེ་ད་མུ་ཏྟ་རཾ–
ས་ཏྟཾ པ་ཡོ་ཛ་ན་ཉྩེ་ཝ, ཨུ་བྷོ ས་མྦ་ནྡྷ་ནི་སྶ་ཡཱ;
ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ན, བྷི་ནྣོ ཝུ་ཏྟོ པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི.
པ་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་མྤ་ན སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ལ་དྡྷ་བྦཾ ས་ཡ་མཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ‘‘ཀོ པ་ན ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ནེ དོ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ‘མ་ཧཱ་ད་ཡོ’ཏྱཱ་དི་ནཱ གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡེ་ན ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་པ་ཎཱ་མོ ད་སྶི་ཏོ, ‘ཡོ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟེ་སཱུ’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ག་ནྠ་ཀ་ཏྟཱ, ‘ས་དྡ་ས་ཏྠ’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ག་ནྠ་ནི་སྶ་ཡོ, ‘ས་ངྑེ་པ་ན་ཡེ་ནཱ’ཏི་ཙ ‘སཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་པུ་ལ་ཏྠ་གཱ ཧིཾ ཨ་ནཱ་ཀུ་ལ’ནྟི ཙ ཨི་མེ་ཧི ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཕ་ལཾ སོ་ཏུ་ཛ་ན་ས་མུ་སྶཱ་ཧ་ན་ཉྩ, ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏ་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་མྤ་ན‘སཾ་ཝ་ཎྞ་ན’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ད་སྶི་ཏཾ ཨ་ནྭ་ཏྠ བྱ་པ་དེ་སེ་ན སཾ་ཝ་ཎྞཱི་ཡ་ཏི ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཐཱི་ཡ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་བྷི ཀ་ཏྭཱ, ཏ་མྤ་ན ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ནཾ ས་དྡཱ་ནུ་སཱ་ས་ན་ས་ཏྠ་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻོ ནཱ་མ ས་མུ་དི་ཏེ་ན ས་ཏྠེ་ན ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏྠོ ཏཾ [ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏྠོ་ཏི (པོ་ཏྠ་ཀེ)] ཝུ་ཏྟ་ས་དྡཱ་ནུ་སི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏ་པ་ཡོ་ཛ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་མུ་དཱ་ཡ་ཏྠོ.
ཨ་ཡ་མྤ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཏྠོ-ཡོ་ཏི ཨ་ནི་ཡ་མ་ཝ་ཙ་ནཾ དྷ་མྨ་རཱ་ཛ་ས་དྡཱ པེ་ཀྑཱ་ཡ ཙེ་ཏྠ པུ་ལླི་ངྒ་ཏཱ, ཏེ་ནེ་ཏྠ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་གུ་ཎ་ཝི་སེ་སཱ དྷཱ་ར་པུ་གྒ་ལ་ཝི་སེ་ས་ནི་ད་སྶ་ནཾ, ད་ཡ་ཏི དུ་ཀྑཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ པ་རེ་སཾ སུ་ཁཾ ད་དཱ་ཏི, ད་ཡཱི་ཡ་ཏི ཝཱ ས་པྤུ་རི་སེ་ཧི ག་མི་ཡ(ཏི ས) ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཡ་ཏི, ད་ཡ་ཏི ཝཱ པ་ར་དུ་ཀྑཾ ཧིཾ་ས་ཏི, ད་ཡ་ཏི ཝཱ པ་ར་དུ་ཀྑཾ ག་ཎྷཱ་ཏི ཏཾ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ད་ཡ་ཁེ་དཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ད་ཡཱ, ‘‘ད་ཡ=དཱ་ན་ག་ཏི ཧིཾ་སཱ་དཱ་ནེ་སུ’’ ཨི་ཙྩ་སྨཱ ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡ་མ་ཎ་ཏྟི་ཀ་ཡ་ཀྱཱ་ཙེ’’ཏི (༥-༤༩) ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡོ, ཝི་ས་ཡ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ མ་ཧ་ཏཱི པ་ས་ཏྠཱ ཝཱ ད་ཡཱ ཨ་སྶཱ་ཏི མ་ཧཱ་ད་ཡོ, ཝི་སེ་ས་ན ས་མཱ་སེ ‘‘ས་དྡྷཱ་དི་ཏྭ’’ (༤-༨༤) ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་པཱ་ར་མི་ཏཱ་ས་མྦྷ་ར་ཎ་དུ་ཀྑཱ་ནུ་བྷ་ཝ ནཱ་ན་མི་དཾ ཧེ་ཏུ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཛ་ནི་ཏཱ་ཏི ཛ་ནཱ ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ, ཨི་མི་ནཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་པི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི ཏེ་ས་མྤི དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏ ཧི་ཏ་སྶ དཱ་ན་ཏོ, ཛ་ནཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧོ ཛ་ན་ཏཱ ཏ་སྶཱ ཧི་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷི་ཡཱ ས་ཀ་ལ་ཝ་ཊྚ དུ་ཀྑ་ནི་སྶ་ཊ་ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁ་བྷཱ་གི་ཡ་ཀ་ར་ཎཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨ་སྶ་ཙ’ས་མྤཱུ་ར་ཡ’ནྟི ཨི་མི་ནཱ’དུ་ཀྑ་མ་ནུ་བྷ་ཝཱི’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ ས་མྦ་ནྡྷོ, ས་མྦོ་དྷཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ སཾ་ས་དྡོ སཱ་མ་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ སཾ་ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ན་ཉྙ་བོ་དྷི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ས་མྦོ་དྷི, སཾ་པུ་བྦཱ བུ་དྷ་དྷཱ་ཏུ་ཏོ ‘‘ཨི’’ཨི་ཏི ཎྭཱ་དི (ཀོ) ཨི་པྤ་ཙྩ་ཡོ, ས་ཝཱ་ས་ན་ས་ཀ་ལ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ཡ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉྙཱ་ཎཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི, ས་མྤཱ་པ་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་མྤཱ་པ་ཀཾ, ས་མྦོ་དྷི་ཡཱ ས་མྤཱ་པ་ཀ་ནྟི ཚ་ཊྛཱི་ས་མཱ་སོ, ཀི་ནྟི དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ དྷ་མྨ་ས་དྡེ་ནེ་ཏྠ པཱ་ར་མི་དྷ་མྨཱ པ་ཉྩ་མ་ཧཱ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ་ད་ཡོ ཙ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཏེ་པི ཧི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ དྷཱ་རེ་ནྟཾ དྷཱ་རེ་ནྟི ས་མྦོ་དྷི ས་མྤཱ་པ་ན་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཡོ་གེ་ན པ་རེ་པི དྷཱ་རེ་ནྟི ནཱ་མཱ་ཏི དྷ་མྨཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ‘དྷ་ར=དྷཱ་ར་ཎེ’ཨི་ཙྩ་སྨཱ ཁཱི་སུ, ཝི་ཡཱ་དི་སུ་ཏྟེ་ན ཎྭཱ་དི(ཀོ) མ་པྤ་ཙྩ་ཡོ, དྷ་མྨཱ་ནཾ་ཛཱ་ཏཾ, དྷ་མྨཱ་ཨེ་ཝ་ཝཱ ཛཱ་ཏཾ, ས་མྦོ་དྷི་ས་མྤཱ་པ་ཀ་ཉྩ ཏཾ དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ཙེ་ཏི ཝི་སེ་ས་ན་ས་མཱ་སོ, ‘ས་མྤཱུ་ར་ཡ’ནྟི མ་སྶེ་ཏཾ ཀ་མྨཾ, ས་མྤཱུ་ར་ཡ་ནྟི པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ་གཱ དཱི་པ་ངྐ་ར (པཱ་ད)མཱུ་ལེ ཧ་ཏྠོ་པ་ག་ཏ་མྤི ནི་བྦཱ་ན་མྤ་ཧཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀ་རུ་ཎཱ་གུ་ཎ་ཡོ་ག་སཱི་ཏ་ལཱི་བྷཱུ་ཏ་ཧ་ད་ཡ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཀ་ཐ་ནྣཱ་མེ་ཏེ ཨ་ཙྩ་ནྟ དུ་སྶ་ཧ་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑོ་པ་ག་ཏེ ས་ཏྟེ ཏཾ་མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཱ མོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ནི་སྶ་ར་ཎེ་ཀ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ས་མྨཱ པཱུ་རེ་ནྟོ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ ཝུ་ཌྜྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ག་མེ་ནྟོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཧེ་ཏུ་ཡེ་ཝེ་ད་མ་པི དུ་ཀྑཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་སྶ, མ་ཧཱ་ད་ཡ་ཏཱ པ་ན་སྶ པ་ར་མྤ་ར་ཧེ་ཏུ, དུ་ཊྛུ ཁ་ན་ཏི ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཨ་སྶཱ་ད་ནྟི’དུ་པུ་བྦཱ ཁ་ནི་སྨཱ’ ‘‘ཀྭཱི’’ཏི (༥-༤) ཀྭི, དུ་ཀྑཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་དུ་ཀྑ ཝེ་ད་ནཱ, ཀཱི་དི་ས་ནྟི ཨཱ་ཧ-’ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པ’ནྟི, ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ནོ ཡཾ རཱུ་པ་ས་དྡོ ‘‘པི་ཡ་རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་ཝི་ཡ, ཏེ ཙ དུ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝཱ (ཨ་ན་ནྟཱ) ཨ་ན་ནྟ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན, ཏ་སྨཱ ཨ་ན་ནྟཾ རཱུ་པཾ ས་བྷཱ་ཝོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པཾ, ཏཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝཱི ཝི་ནྡཱི, ཀི་མི་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ-‘སུ་ཁཾ ཝཱ’ཏི, སུ་ཊྛུ ཁ་ན་ཏི ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཨཱ་བཱ་དྷ་ནྟི སུ་ཁཾ, ཨི་ཝ་ས་དྡོ ས་དྷ་མྨ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏོ་པ་མཱ་ཛོ་ཏ་ཀོ, ས་དྷ་མྨ་ཏྟ་ཉྷི ཨུ་པ་མཱ, ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘ཨུ་པ་མཱ་ནོ་པ་མེ་ཡྻཱ་ནཾ, ས་དྷ་མྨ་ཏྟཾ སི་ཡོ པ་མཱ’’ཏི, ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ‘‘ཨ་ནི་ཊྛཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ་པི དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཝི་སེ་ས་ཡོ་གཱ མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀ་སྶ སུ་ཁེ་ན ས་དི་ས་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཧོ་ཏཱི་ཏི དུ་ཀྑ་མྤི ས་མཱ་ནཾ ཏཾ སུ་ཁ་མི་ཝ ཝི་ནྡཱི’’ཏི. ཀ་ཐ་མ་ཉྙ་ཐཱ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀ་སྶ ས་མུ་དྡྷ་ར་ཎཾ སི་ཡཱ་ཏི, ཨ་ཐ་ཝཱ སུ་ཁ་མི་ཝ སུ་ཁཾ ཝི་ནྡ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ན་ཉྙ་ཝི་ནྡི་ཡ་མ་པི ཏཱ་དི་སཾ དུ་ཀྑཾ ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀ་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧི་ཏ་མ་ན་ཏཱ་ཡ ཝི་ནྡཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘ཨ་ཁི་ནྣ་རཱུ་པོ’ཏི, ཨ་ཁི་ནྣཾ པ་རི་སྶ་མ་མ་པྤ་ཏྟཾ རཱུ་པཾ ས་བྷཱ་ཝོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ.
ཏཾ དྷ་མྨ་རཱ་ཛ་ནྟི ཡོ་ཏི ཨ་ནི་ཡ་མ་ནི་དྡི་ཊྛ་སྶ ཝུ་ཏྟ་གུ་ཎ་ཝི་སེ་སཱ་དྷཱ་ར པུ་གྒ་ལ་སྶ་ནི་ཡ་མ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ, དྷ་མྨེ་ན རཱ་ཛ་ཏི ནོ ཨ་དྷ་མྨེ་ནཱ་ཏི ཝཱ, ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་སྶ སཱ་མི་བྷཱ་ཝེ་ན དྷ་མྨ་སྶ རཱ་ཛཱ སཱ་མཱི་ཏི ཝཱ, ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཡ་མཱ་ནེ དྷ་མྨེ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ་ཝ ཏ་ཏྠ རཱ་ཛ་ཏི དི་པྤ་ཏཱི་ཏི ཝཱ, པ་རཱུ་པ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཏྟཱ པ་རེ་སཾ དྷ་མྨཾ རཱ་ཛེ་ཏི པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཝཱ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ, ཏཾ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཾ ན་མི་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ན་མ་སྶི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཀཱི་དི་ས་ནྟི ཨཱ་ཧ-‘ཛི་ཏ་མཱ་ར་ཝཱི་རཾ སུ་དྷ་ནྟ སོ་ཝ་ཎྞ་ནི་བྷ’ནྟི. ཏ་ཏྠ མཱ་རོ ཙ སོ ཝཱི་རོ་ཙཱ་ཏི མཱ་ར་ཝཱི་རོ ཛི་ཏོ ཝི་དྟེ་དྷ་སྟ་བ་ལོ མཱ་ར་ཝཱི་རོ ནཱ་ཏི ཛི་ཏ་མཱ་ར་ཝཱི་རོ, ཏཾ, ཀི་ཉྩཱ་པི དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་མ་ཙྩུ་ཀྑ་ནྡྷ མཱ་རཱ-ནེ་ན ཛི་ཏཱ ཨེ་ཝ, ཏ་ཐཱ་པི ཝཱི་ར་ས་དྡ་ས་ནྣི་དྷཱ་ནེ་ན དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་མཱ་རེ ག་ཧི་ཏེ ཏཾ་ཝི་ཛ་ཡཱ ཨ་ཉྙེ་པི ཛི་ཏཱ ཨེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ, སུ་ཊྛུ དྷ་ནྟཾ དྷ་མི་ཏཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏཾ སུ་དྷ་ནྟཾ, སུ་ཝ་ཎྞ་མེ་ཝ སོ་ཝ་ཎྞཾ, སུ་དྷ་ནྟ ཙ ཏཾ སོ་ཝ་ཎྞ་ཉྩ, ཏ་སྶེ་ཝ ནི་བྷཱ སོ་བྷཱ ཨ་སྶེ་ཏི ས་མཱ་སོ, ཨ་ཐ་ཝཱ སུ་དྷ་ནྟ་ཉྩ ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞཾ ཙེ་ཏི ས་མཱ་སེ ཏ་སྶི་ད་ནྟི ‘‘ཎོ’’ཏི (༤-༣༤) ཎ་པྤ་ཙྩ་ཡེ ‘‘མ་ཛ྄ཛྷེ’’ཏི (༤-༡༢༦) མ་ཛ྄ཛྷ་ཝུ་དྡྷི་ཡཾ སུ་དྷ་ནྟ་སོ་ཝ་ཎྞཾ པ་ཊི་མཱ་རཱུ་པཾ, ཏེ་ན ནི་བྷོ ས་དི་སོ, ཏཾ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ –
ཧེ་ཏུ ཕ་ལཾ པ་ར་ཏྠོ ཙ, ས་བྦོ་པི ཐུ་ཏི་ས་ངྒ་ཧོ;
ཧེ་ཏུ ས་མྦོ་དྷི་ཏོ, པུ་བྦེ་ཝ, ཡ་མ་ཉྙཾ ཏ་ཏོ་པ་རཱི་ཏི.
ཝུ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ས་ཏྟོ་པ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན བུ་དྡྷ་ར་ཏ་ན་སྶ ཐུ་ཏི་པུ་བྦ་ཀ་མྤ་ཎཱ་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི དྷ་མྨ་རཱ་ཛེ་ན ཏེ་ནཱ་པི པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡ་སྶ དྷ་མྨ་ར་ཏ་ན་སྶ ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ‘དྷ་མྨ་ཉྩ མོ་ཧ་ནྡྷ་ཏ་མ་པྤ་དྷཾ་སི’ནྟི ཨཱ་ཧ, ཏ་ཏྠ ཙ ས་དྡོ ‘དྷ་མྨ་ཉྩ ན་མི་ཏྭཱ’ཏི [ན་མ་སྶི་ཏྭཱ (པོ་ཏྠ་ཀེ)] ན་མ་སྶ་ན་ཀྲི་ཡཱ་ཡ དྷ་མྨཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི, ཀི་མྦྷཱུ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ, ‘མོ་ཧ་ནྡྷ་ཏ་མ་པྤ་དྷཾ་སི’ནྟི, མུ་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི མོ་ཧོ=ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ, ཨ་ནྡྷ་ཡ་ཏི ས་མ་ཏྠ་ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་རི་ཧཱ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ནྡྷཾ, ཨ་ནྡྷ་ཉྩ ཏཾ ཏ་མ་ཉྩེ་ཏི ཨ་ནྡྷ་ཏ་མཾ=བཱ་ལ༹ྷ་ཏི་མི་རཾ, མོ་ཧོ་ཡེ་ཝ ཏཾ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཨ་ནྡྷ་ཏ་མ་ནྟི མོ ཧ་ནྡྷ་ཏ་མཾ, ཏཾ པ་དྷཾ་སེ་ཏི པ་ཀཱ་རེ་ན ནཱ་སེ་ཏི སཱི་ལེ་ནཱ་ཏི མོ་ཧ་ནྡྷ་ཏ་མ་པྤ་དྷཾ་སཱི, པ་ས་དྡ་སྶ་པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ཧི་ཏྭཱ པ་ཀཱ་ར་ཏྠ་སྶེ་ཝ ག་ཧ་ཎ་ཏོ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཧ–
སོ་ཏཱ་པ་ཏྟཱ་ད་ཡོ མ་གྒཱ,ཙ་ཏྟཱ་རོ ཏ་པྥ་ལཱ་ནི་ཙ;
ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ཐ ནི་བྦཱ་ནཾ, དྷ་མྨཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ན་ཝཱ་ཏི.
ཝུ་ཏྟ་ན་ཝ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མྨོ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ་ཝ ག་ཡ྄ཧེ་ཡྻ, ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ མོ་ཧ་སྶེ་ཝ པ་ཧཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ནེ་ཏ་རེ་ས་ནྟི ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ, ཏ་པྤ་ཧཱ་ན་སྨི་ཉྷི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཏ་མྨུ་ཁེ་ནེ་ཏ་རེ་ས་མྤི པ་ཧཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་ར་ཏ་ན་སྶ ན་མ་ཀྐཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་དཱ་དྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏ་ས་ངྒྷ་ར་ཏ་ནཾ ན་མ་སྶི་ཏུཾ ‘ས་ངྒྷཾ ཏ་ཐཱ ས་ངྒྷ་ཊི་ཏཾ གུ་ཎེ་ཧཱི’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་ས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡེ ཝཱ, ཝ་ཙོ་ཡུ་ཏྟི་ཡཾ ཝཱ, ཝ་ཙོ་ཡུ་ཏྟི་པ་ཀྑེ ཙ ས་དྡོ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦོ, ཀི་ལེ་སཱ་ད་ཡོ སཾ་ཧ་ན་ཏི ཧིཾ་ས་ཏཱི་ཏི ས་ངྒྷོ, སཾ་པུ་བྦ་ཏོ ཧ་ན་ཏི་སྨཱ ཀྭི་མྷི ‘‘ཀྭི་མྷི གྷོ་པ་རི་པ་ཙྩ་ས་མོ ཧཱི’’ཏི (༥.༡༠༠) ཧ་ན་སྶ གྷོ, ཀི་ལེ་ས་ཧིཾ་ས་ན་ཉྩེ་ཏྠ ཏ་ད་ངྒཱ་དི་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏཾ, གུ་ཎེ་ཧཱི་ཏི སཱ་མ་ཉྙ་ནི་དྡེ་ས་ཏོ ས་མྨུ་ཏི་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ
ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ པ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ ཕ་ལེ་ཋི་ཏཱ;
ཨེ་ས ས་ངྒྷོ ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏོ, པ་ཉྙཱ་སཱི་ལ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ་ཏི.
ཝུ་ཏྟ་ཨ་ཊྛ་ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ ག་ཡ྄ཧ་ནྟི, གུ་ཎེ་ཧཱི་ཏི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ་ཧི སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ་ཧི, ས་ངྒྷ་ཊི་ཏ་ནྟི སཾ་ཧ་ཏཾ.
ཨེ་ཝ་མ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ག་ནྠ་པ་རི་ས་མཱ་པ་ན་ཏྠ་མ་ན་ནྟ གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛ་ལོ་ཀ་ཏྟ་ཡ་གྒ་སཱི་ཁཱ་མ་ཎི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶ པ་ཎཱ་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ག་ནྠ ཀ་ཏྟཱ་དི་ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཏྠོ་པ་ད་སྶ་ན པུ་བྦ་ངྒ་མ་མ་ཏྟ་ནཱ ས་མཱ་ར་བྷི་ཏ་བྦཾ ག་ནྠ ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ’ཡོ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟེ་སཱུ’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ, ཏ་ཏྠ ‘ཡོ’ཏི ཨི་མ་སྶ ‘ཏ་ནྣཱ་མ་དྷེ་ཡྻེ་ནཱ’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ, ཨེ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ཨི་དྡྷཱ ཝུ་དྡྷཱ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨི་དྡྷི=ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་ད་ཡོ ལོ་ཀི་ཡཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ཙ སཱ ཨེ་ཏེ་ས་མ་ཏྠཱི་ཏི ཨི་དྡྷི་མ་ནྟོ, ཏེ་སུ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟེ་སུ, ཨི་དྡྷི་མ་ནྟཱ་ནཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཏི ཨ་ཏྠོ, མ་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟོ་ཏི མ་ཧ་ཏྟཾ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏོ, ཏ་ནྣཱ་མ་དྷེ་ཡྻེ་ནཱ་ཏི ཏ་སྶེ་ཝ ནཱ་མ་དྷེ་ཡྻ་མ་སྶཱ་ཏི ཏ་ནྣཱ་མ་དྷེ་ཡྻོ, ཏེ་ན, ཏ་པོ་དྷ་ནེ་ནཱ་ཏི མུ་ནི་ནཱ, ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི- ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ བྷི་ཀྑ་ཝེ མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པི་ཏོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཡོ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀོ… (ཏེ་ན ས་མཱ་ན་ནཱ་མ་དྷེ་ཡྻེ་ནཱ་ཏི) ཏ་མ་པ་དི་ས་ནྟོ-ཡ་མཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་ཛུ་ནཱ་ཀྐ་མེ་ན ནཱ་མཱ་དི་ཀ་མ་ཝ་ཏྭཱ ཝ་ངྐ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ་ཏི ནཱ་མཾ མ་ཧཱ་སཱ་མི་ཊྛཱ་ན་ནྟ་ར་པྤ་ཏྟིཾ ཀཱ་ལོ་ཙི་ཏ་པ་ཉྙཱ ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡཾ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནོ་པ་ཀཱ་རི་ཏཱ་དི་ཉྩ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ‘ཡཾ ར་ཙི་ཏ’ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ, ར་ཙི་ཏ་ནྟི ཀ་ཏཾ, ཀི་ནྟི ཨཱ་ཧ ས་དྡ་ས་ཏྠ’ནྟི, ས་དྡ་ས་ཏྠཾ ནཱ་མ སུ་ཏྟ, ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱ་དྱ་པ་ར་ནཱ་མ་དྷེ་ཡྻཾ, སུ་ཏྟཾ(ཧི) ‘ས་དྡཱ (ལ་ཀྑཱི་ཡ་ནྟི) སཱ་སཱི་ཡ་ནྟི ཨ་ནུ་སཱ་སཱི་ཡ་ནྟི པ་ཀ་ཏི་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཏེ་ནཱ’ཏི ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཙ ‘བྱཱ་ཀ་རཱི་ཡ་ནྟི ས་དྡ་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ’ཏི བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པ་ར་མྤ་ན ཝུ་ཏྱཱ་དི ཏ་དུ་པ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་དྡ་ས་ཏྠཾ ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎཾ བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ, ཨ་ནུ་ན་ནྟི ཏ་བྦི་སེ་ས་ནཾ, ཨ་སེ་ས་ལ་ཀྑི་ཡོ་པ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་སྶཱ་པ་ར་སྶཱ་བྷཱ་ཝཱ ས་མྤུ་ཎྞ་ནྟི ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཐཱ་ཏི ཨ་ན་ནྟ་ར་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ས་དྡ་ས་ཏྠ་ར་ཙ་ནཱ་ན་ནྟ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ, ཏ་སྶེ་ཏི ས་དྡ་ས་ཏྠ་སྶ, ཝུ་ཏྟི ཙ ས་མཱ་སཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, སུ་ཏྟཾ ཝི་ཝ་རཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟི, ས་མ་སྶ་ཏེ ས་ངྑི་པཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་མཱ་སཱ.
ཏ་སྶཱ་པཱི་ཏི ཝུ་ཏྟི་ཡཱ་པི, ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་དྡ་ཝ་སེ་ན ས་ངྐུ་ཙི་ཏཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ཁི་པ་ནཾ ས་ངྑེ་པོ, ཏ་སྶ ན་ཡོ ཀ་མོ ས་ངྑེ་པ་ན་ཡོ, ཏེ་ན, བྷོ་ཝཱ་ཏི ཡོ ས་དྡ་ས་ཏྠ་སྶ ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཀ་ཏྟཱ སོ ཨེ་ཝ, ཨི་དཱ་ནི སུ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ར་ཙ་ནཱ་ན་ནྟ་ར་མ་ཝ་ས་ར་པྤ་ཏྟེ ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ, ས་མཱ་ར་བྷེ་ཡྻ ས་མྨཱ ཨཱ་ར་མྦྷཾ ཀ་རེ་ཡྻ བ་ཧུ་ནྣཾ ཀྲི་ཡཱ་ཀྑ་ཎཱ་ན་མཱ་དི་བྷཱུ་ཏཾ ཀྲི་ཡཱ་ཀྑ་ཎ་མ་ནུ་ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ཀི་ནྟི སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཾ, སཾ་ཝ་ཎྞཱི་ཡ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ, པ་ཉྩཱི་ཡ་ཏི ཝི་པ་ཉྩཱི་ཡ་ཏི བྱ་ཏྟཱི ཀ་རཱི་ཡ་ཏི ཝུ་ཏྟི ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝཱ, ཏཾ པ་ཉྩ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་པ་ཉྩི་ཀཱ, ཏཾ.
ཨེ་ཝ་མ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ས་ཏྠ་མྤ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ‘‘དྭེ མེ བྷི་ཀྑ་ཝེ པ་ཙྩ་ཡཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ (ཀ་ཏ་མེ དྭེ) པ་ར་ཏོ ཙ གྷོ་སོ (ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཉྩ) ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་མྨཱ་ས་ཝ་ན་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ ས་བྦཱ་པི སཱ་ས་ན (པྤ་ཊི) ས་མྤ་ཏྟཱི་ཏི སཱ་ས་ན་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་སྶ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཏཾ ས་ཝ་ནེ སཱ་དྷུ་ཛ་ནེ ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟོ ‘ཏཾ སཱ་ར་བྷཱུ་ཏ’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ, ཏ་ཏྠ ཏ་ནྟི ཡ་ས་དྡ་ཝི་ར་ཧེ་པི ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏི, ཏཾ སུ་ཎ་ནྟཱུ’ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, སཱ་དྷཱུ་ཏི ས་ཝ་ན་ཀྲི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ནཾ, ཨ་ཏྠཱ་ནུ་རཱུ་པཾ བྱ་ཉྫ་ནཾ, བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཉྩ ཨ་ཏྠཾ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨ་ན་ཉྙ་མ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ སུ་ཎ་ནྟཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ སུ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ཛ་ནེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་སཱི་ཧ་ཝ་སཱ་ཝི་ཡ ཨ་ཝི་ན་སྶ་མཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཧ་ད་ཡེ ཋ་པ་ན་ཝ་སེ་ན, ས་ཀྐ་ཙྩ་ས་ཝ་ན་མེ་ཝ ཧི སོ་ཏཱུ་ན་མ་ཏྠཱ་ཝ་ཧཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི, ས་ནྟོ་ཏི ས་ཝ་ན་ཀྲི་ཡཱ་ཡ ཀ་ཏྟཱ་རོ ད་སྶེ་ཏི, ཏ་ཐཱ སཱ་ཏི་ས་ཡ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ… ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷཱ ཨེ་ཝ ས་པྤུ་རི་སཱ སཱ་དྷུ་ཀཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི, ཀི་མྦྷཱུ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘སཱ་ར་བྷཱུ་ཏ’ནྟི་ཨཱ་དི, བྷཱུ་ཏ་ས་དྡོ ཨེ་ཏྠ ‘‘བྷཱུ་ཏ་སྨིཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྠོ, ཕེ་གྒུ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ སཱ་རོ ཐི་རཾ སོ ཨ་ཏྠོ བྱ་ཉྫ་ན་ཉྩ ཨ་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི སཱ་རཱ ཙ སཱ བྷཱུ་ཏཱ་ཙ, ཨ་ཐ ཝཱ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་གུ་ཎཱ་ཏི་ས་ཡ་སཱ་དྷ་ནེ་ཀ་སཱ་དྷ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ སེ་ཊྛ་ཊྛེ་ན སཱ་ར་ཉྩ སཱ བྷཱུ་ཏཱ་ཙཱ་ཏི སཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ, ཏཾ ག་ནྠོ ཡེ་ཝེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པི་ཏོ, ཨ་ཏྠོ པ་ན ན་ཡ་གྒཱ་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ་པི ས་བྦ་ཐཱ ད་སྶི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝི་པུ་ལཾ ཨ་ཏྠཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཝི་པུ་ལ་ཏྠ་གཱ་ཧཱི, ཏཾ, ཝི་དྷཱི་ཡ་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཀྐ་མ་ཝི་སེ་སེ་ན བྱཱ་ཀུ་ལ་སྶ ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཀྐ་མ་སྶ ནི་ར་ས་ན་ཏོ ན་ཏྠི ཨཱ་ཀུ་ལཾ ཀི་ཉྩི ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ནཱ་ཀུ་ལཾ, ཏཾ, ཨི་མི་ནཱ ཙ ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ན་ཝུ་ཏྟི་ཝ་ཎྞ་ནཱ་སུ ན ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཏ་དེ་ཝ་མ་དྷི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝཱ་ཡ་མཱ་ཙ་རི་ཡོ ག་ནྠཱ་ར་མྦྷེ’མ་ཧཱ་ད་ཡོ ཡོ’ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝ་ཎྞ་ནཱི་ཡ་སྶ ག་ནྠ་སྶཱ་དི བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ་ཀྱ་མ་ན་དྷི་ཀ་ཏ་པ་རི་ཧཱ་ར་མུ་ཁེ་ནེ་ཝོ་པ་ནྱ་སྱ བྱཱ་ཁྱཱ་ཏུ་མཱ་ཧ- ‘ཨི་དྷཱ’ཏི་ཨཱ་དི, ཏ་ཏྠ ཨི་དྷཱ་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ མཱ་ག་དྷི་ཀ་ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་ར་ཙ་ནཱ་དྷི་ཀཱ་རེ, མཱ་ག་དྷཱ་ནཾ ས་དྡཱ་ནཾ ཨི་ད་ནྟི མཱ་ག་དྷི་ཀཾ, མཱ་ག་དྷི་ཀཾ ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཝི་སེ་ས་ན ས་མཱ་སོ, ཝི་ར་ཙ་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཏི ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ, ར་ཏིཾ་ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི ར་ཏ་ནཾ, ར་མ་ཡ་ཏཱི [ར ཏ་ཡ་ཏཱི (པོ་ཏྠ་ཀེ)] ཏི (ཝཱ) ར་ཏ་ནཾ ཨ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡེ་ན, ཨ་ཐ་ཝཱ ཡཾ ལོ་ཀེ ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏཱ་དི་ཀཾ ར་ཏ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨི་ད་མྤི ཏཾ ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ར་ཏ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཐཱ་ཙཱ་ཧུ–
ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏཾ མ་ཧ་གྒྷ་ཉྩ, ཨ་ཏུ་ལཾ དུ་ལླ་བྷ་ད་སྶ་ནཾ;
ཨ་ནོ་མ་ས་ཏྟ་པ་རི་བྷོ་གཾ, ར་ཏ་ནཾ ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི.
བུ་དྡྷཱ་དཱི་ན་མེ་ཏ་མ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་ཡོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ཏ་ཡཾ, ས་མུ་དཱ་ཡོ, ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ཏ་ཡཾ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡཾ, ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝི་ནི་མྨུ་ཏྟ་སྶ པ་ན ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏཱི་ཎི ཨེ་ཝ ར་ཏ་ནཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, པ་ཎ་མ་ནཾ པ་ཎཱ་མོ, ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎ་ནི་ནྣ་ཏཱ, པ་ཎ་མ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝཱ པ་ཎཱ་མོ, པ་ཎཱ་མ་ཀྲི་ཡཱ་ནི་པྥཱ་དི་ཀཱ ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ, ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶ པ་ཎཱ་མོ་ཏི ཚ་ཊྛཱི་ས་མཱ་སོ, ཨ་བྷི་དྷཱི་ཡ་ཏི པ་ཊི་པཱ་དཱི་ཡ་ཏཱི་ཏྱ་བྷི་དྷེ་ཡྻོ ས་མུ་དི་ཏེ་ན ས་ཏྠེ་ན ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏྠོ, ཡེ་ན ཙ ཡོ པ་ཊི་པཱ་དཱི་ཡ་ཏི སོ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཧོ་ཏཱི་ཏི, སོ ཙ པ་ཀ་ཏི་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ས་དྡཱ་ནཾ ས་ངྑ་ར་ཎཾ, ས་དྡ་ས་ཏྠེ་ན ཧི ས་དྡ་ས་ངྑ་ར་ཎ་མེ་ཝ པ་ཊི་པཱ་དཱི་ཡ་ཏི, (ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་པྤ་ཎཱ་མོ ཙ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻོ ཙ) ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་པྤ་ཎཱ་མཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ནྟི ཙ་ཏྠ་ས་མཱ་སོ, ཏ་སྶ ས་ནྡ་སྶ་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཡ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠོ, ཀི་ནྟཾ ཝཱ་ཀྱཾ, ཏཱ ཝཱ་ཏི ཝཱ་ཀྱཱ་ལ་ངྐཱ་རེ, ན་ནུ་ཙེ་ཝ་མ་དྷི་ཀ་ཏ་ཏྟེ་པི ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ་ད་སྶེ་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ ཀིཾ ཝཱ་ཙཱ་པ་ཎཱ་མེ་ན, ཀཱ་ཡ་མ་ནོ་མ་ཡེ་ནཱ་པི པུ་ཉྙཱ་ཏི ས་ཡ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ས་མཱི་ཧི་ཏ་ཏྠ་སི་དྡྷི ཧོ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ནི་དྷཱ་ཡ ཝ་ཙཱི་པ་ཎཱ་མ་སྶ པ་ར་ཏྠ་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་ཏ་ཉྩ ཏ་སྶེ་ཝ ཝི་བྷཱ་གེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ན་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ- ‘ཏ་ཏྠ’ཨི་ཙྩཱ་དི, གུ་ཎ་ས་དྡོ ཨེ་ཏྠ ‘‘ས་ཏ་གུ་ཎཱ ད་ཀྑི་ཎཱ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཊྛོ, གུ་ཎཱ་ན་མཱ་ནི་སཾ་སཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ ཨ་ནུ་གུ་ཎཾ, ཧེ་ཏུ་མ་ནྟ་ཝི་སེ་ས་ན་མེ་ཏཾ, པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ནཱི་ཏཾ པ་ཎཱི་ཏཾ ཨ་ཏི་ཨུ་ཏྟ་མ་ནྟི ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཏཱི་ས་ཡེ་ན པ་ཎཱི་ཏཾ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རཾ, ཙི་ཏྟ་སྶ་ས་ནྟཱ་ནཾ པ་བ་ནྡྷོ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནཾ, པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་ར་ཉྩ ཏཾ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་ཉྩ, ཨ་ནུ་གུ་ཎ་ཉྩ ཏཾ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་ར་ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཝི་སེ་ས་ན་ས་མཱ་སོ, ཏ་པྤ་ཎཱ་མ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་ནུ་གུ་ཎ…པེ… ས་ནྟཱ་ནཾ ཡེ་ས་ནྟི ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠོ, ཏེ་སཾ, ཡ་ཐཱ ཏེ སོ་ཏཱ་རོ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶ པ་ཎཱ་མ་ཀ་ར་ཎེ་ན པུ་ཉྙཱ་ཏི་ས་ཡ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷཱ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི་སཾ་སཱ་ཏི་ས་ཡ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ནུ་ཀཱུ་ལ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་ཏཱ་ཡ པ་དྷཱ་ན་ཏ་ར་ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཨི་ད་མྤི ཨ་དྷི་ག་ཏཱ…པེ… ནྟ་རཱ་དྷཱ་ན་ནྟཱི་མེ་སཾ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་དྷི་ག་ཏཱ པ་ཏྟཱ ཨ་ནེ་ཀེ བ་ཧཱུ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཝི་སེ་སཱ ཨཱ་ཡུ ཝ་ཎྞ་སུ་ཁ་བ་ལ་པ་ཊི་བྷཱ་ནཱ་ད་ཡོ ཡེ་ས་ནྟི ཝི་གྒ་ཧོ, ཝི་སོ་སི་ཏཱ སུ་ཀྑཱ་པི་ཏཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ བྷ་ཡཱ་ད་ཡོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ བཱ་ཧི་ཡཱ ཝཱ ཡེ་སཾ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ སོ་ཏཱུ་ནཾ, ཨེ་ཏེ་པི ཨ་བྷི,པེ,དྡྷ་ཏྠ་ནྟི ཨི་ཙྩ་སྶ ཧེ་ཏཱུ, ཨ་བྷི་ས་མཱི་ཧི་ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ཀ་ཏ་ནི་ཊྛི་ཏ་སྶ ག་ནྠ་སྶ ཨ་ཝ་བོ་དྷོ་ཡེ་ཝ ཕ་ལཾ, ཏ་སྶ སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཾ, ཀི་ནྟཾ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་པྤ་ཎཱ་མ་ས་ནྡ་སྶ་ནཾ.
ས་ཙྩཾ པུ་ན་པི ས་ཙྩ་ནྟི, བྷུ་ཛ་མུ་ཀྑི་པྤ ཝུ་ཙྩ་ཏེ;
ས་ཀ་ཏྠོ ན་ཏྠཱི ན་ཏྠེ་ཝ,པ་ར་སྶ་ཏྠ་མ་ཀུ་བྦ་ཏོ་ཏི.
ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ར་ཏྠོ་ཝ ས་པྤུ་རི་སེ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦོ, པ་ར་ཏྠེ ས་མྤཱ་དི་ཏེ པ་ན ས་ཀ་ཏྠོ ས་མྤ་ནྣོ་ཝ ནཱ་མ སི་ཡཱ་ཏི མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ- ‘ཨེ་ཏ་དེ་ཝཱ’ཏི་ཨཱ་དི. ཀཱ་ཡ་མ་ནོ་ས་མཱ་ཙ་ར་ཎེ་ན ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ཉྩ ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙ་ར་ཎེ་ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ནེ་ནེ་ཝ ཝཱ་ཀྱེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝ་ག་ནྟ་བྦཾ, བུ་དྡྷི པུ་བྦཱ ཡ་སྨིཾ ཀ་ར་ཎེ ཏཾ བུ་དྡྷི པུ་བྦཾ, ཏཾ སཱི་ལེ་ན ཀ་རོ་ནྟཱ བུ་དྡྷི་པུ་བྦ་ཀཱ་རི་ནོ, ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མོ ཛཱ་ན་ནཾ པུ་བྦོ ཡ་སྶ སོ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻཱ་དྷི་ག་མ་པུ་བྦ་ཀོ, ཨ་ཝ་ཏཱ་རོ པ་ཝ་ཏྟི, ཨེ་ཀ་དེ་ས་ད་སྶ་ནེ ‘‘ས་མུ་དྡོ དི་ཊྛོ’’ཏི ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་པི ས་མུ་དཱ་ཡ་ཝོ་ཧཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏོ པ་ཙྪི་མ པཱ་དེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, པ་ཙྪི་མ་པཱ་ད་སྶེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏེ་ན ‘ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎ’མི་ཙྩ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, སཱ་དྷི་ཡཾ ས་དྡཱ་ནཾ ས་ངྑ་ར་ཎཾ, སཱ་དྷ་ནཾ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ, ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་བྷཱ་ཝོ ཨ་སྶཱ་ཏི སཱ་དྷི་ཡ་སཱ་དྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ, སཱ་དྷི་ཡ་སྶེ་དཾ སཱ་དྷ་ནཾ, སཱ་དྷ་ན་སྶ ཙེ་དཾ སཱ་དྷི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝ་མ་སྶེ་ད་མྦྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ་ས་བྷཱ་ཝོ ས་མྦ་ནྡྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ས་དྡོ་པ་ད་སྶི་ཏཾ ས་དྡ་ས་ངྑ་ར་ཎཾ, ཏ་ཏྠ ས་མྦ་ནྡྷ་སྶ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཾ… སཱ་དྷི་ཡོ་པ་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ན སཱ་དྷ་ན་སྶཱ་པི ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ནི་སྶ་ཡོ་པ་ད་སྶ་ན་ཏོ, ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མཾ, བུ་དྡྷ་ཏྟཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ, པཱུ་རེ་ཏྭཱ་ཏི–
མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ ལི་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི, ཧེ་ཏུ ས་ཏྠཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ;
པ་བྦ་ཛྫཱ གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི, ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཙ ཚ་ནྡ་ཏཱ;
ཨ་ཊྛ་དྷ་མྨ་ས་མོ་དྷཱ་ནཱ, ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི.
ཝུ་ཏྟ་ཨ་ཊྛ་དྷ་མྨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ པཱ་ར་མི་ཏཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨེ པཱུ་རེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི ས་ཏྟ་ཏྟིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ, ཨི་དྷཱ་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ, ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི པ་ཏྟཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཡ་ཐཱ ས་མྤ་ཏི ཛཱ་ཏཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ས་ཏྟ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རེ་ན ག་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཡ་མྤི ཨུ་ཏྟ་རཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, མུ་ཧུ་ཏྟ་ཛཱ་ཏོ་ཝཱ་ཏི ས་མྤ་ཏི་ཛཱ་ཏོ ཨེ་ཝ, ཛཱ་ཏ་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཝི་ཀྐ་མཱི་ཏི ཨ་ག་མཱ་སི, ས་ཏྟ པ་དཱ་ནི ག་ནྟྭཱ་ན དི་སཱ ཝི་ལོ་ཀེ་སཱི་ཏི ཨི་དཾ ‘‘དྷ་མྨ་ཏཱ ཨེ་སཱ བྷི་ཀྑ་ཝེ ས་མྤ་ཏི ཛཱ་ཏོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ ས་མེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཝ མཱ་དི་ཀཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་ཏྟ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རཱུ་པ་རི་ཋི་ཏ་སྶ ས་བྦ་དི་སཱ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀ་ན་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, དི་སཱ ཝི་ལོ་ཀེ་སི ས་མ་ནྟ་ཏོ་ཏི ཨི་ད་མྤ་ན ‘ས་མེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི ཕུ་སཱི ཝ་སུ་ནྡྷ་ར’ནྟི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ད་ཊྛ་བྦཾ… པཱ་དེ་ཧི ཝ་སུ་ནྡྷ་རཱ་ཕུ་ས་ནཱ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ད་ས་དི་སཱ་ཝ་ལོ་ཀི་ཏ་ཏྟཱ, ཨ་ཊྛ་ངྒཱ་ནི ནཱ་མ–
ཝི་ས་ཊྛཾ མ་ཉྫུ ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ, ས་ཝ་ནཱི་ཡཱ-ཝི་སཱ་རི་ནོ;
བི་ནྡུ ག་མྦྷཱི་ར་ནི་ནྣཱ་དི,ཙྩེ་ཝ་མ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ ས་རོ་ཏི.
ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཊྛ་ངྒཱ་ནི, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨི་མ་སྶེ་ཝ ཝི་སུཾ ཨ་ཏྠ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘ཨ་ཐ་ཝཱ’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ, ཨ་རི་ཡེ་ན སེ་ཏུ་ནཱ་ཏི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨུ་ཏྟ་མེ་ན མ་གྒེ་ན, ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཏ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ’ཡེ་ག་ཏྱ་ཏྠཱ ཏེ བུ་དྡྷྱ་ཏྠཱ, ཡེ བུ་དྡྷྱཱ ཏེ ག་ཏྱ་ཏྠཱ’ཏི་ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་ཏྠ་ཏ་ཏྠཱ་ཏི ཏེ་སུ ཏེ་སུ དཱི་གྷཱ་ག་མཱ་དཱི་སུ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི བྷ་ཝ་ནཾ ནི་པྥ་ཏྟི ན་མ་སྶ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་བྷི་ས་མྦ་ནྡྷཱ་ཏི’ན་མ་སྶི་ཏྭཱ’ཏི ཨེ་ཏྠ ན་མ་སྶ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མྦ་ནྡྷཱ ཨི་མི་ནཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཀ་མྨ་ཏྟཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི, ན་མ་སྶ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ན་ཏྟཱ་ཏི ‘ན་མ་སྶི་ཏྭཱ’ཏི ན་མ་སྶ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ནཱ་མ སི་ཡཱ་ཏི ན་མ་སྶ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ན་མ་སྶ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་ན་ཏྟཱ, བོ་དྷི་ཡཱ་ཏི བོ་དྷི་ཝུ་ཙྩ་ཏི ཙ་ཏཱུ་སུ མ་གྒེ་སུ ཉཱ་ཎཾ, ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏྠ པ་ཏྟོ་ཏི (བོ་དྷི, ཏ་སྶཱ) བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, མཱུ་ལེ་ཏི མཱུ་ལ་ས་མཱི་པེ ‘‘ཡཱ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ ཀཱ་ལེ ཚཱ་ཡཱ ཕ་ར་ཏི ནི་ཝཱ་ཏེ པ་ཎྞཱ་ནི པ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཝ་ཏཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ, ན་ནུ ཨ་ཉྙེ་པི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ‘ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ནེ’ཙྩཱ་དི་ནཱ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན ན་ཡེ་ན ནི་པྥ་ནྣཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘ས་ཧེ་ཝ ཝཱ་ས་ནཱ་ཡཱ’ཏི, ན ཧི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ ས་ཧ ཝཱ་ས་ནཱ་ཡ ཀི་ལེ་སེ པ་ཧཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི, ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ཨི་དྡྷ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ’ཏེ་པི ཧི’ཙྩཱ་དི་ཀཾ ཝ་ཀྑ་ཏི, ཀཱ་པ་ནཱ་ཡཾ ཝཱ་ས་ནཱ ནཱ་མ པ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་ས་སྶཱ་པི ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་ས་སྶ པ་ཡོ་ག་ས་དི་ས་པ་ཡོ་ག་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏོ ཀི་ལེ་ས་ནི་ཧི་ཏོ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཝི་སེ་སོ’ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ པི་ལི་ནྡ་ཝ་ཙྪ་སྶ ཝ་ས་ལ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཾ ཝི་ཡ’, ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ནཱ་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན, ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ རཱ་གཱ་དི་ཀེ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་གྒ་ཕ་ལཾ, ས་མྨུ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་དེ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི དེ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི་ནི་པྥ་ནྣ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ-‘ཝི་སུ་དྡྷི་དེ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’ཏི, ས་ཀ་ལ་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་ལུ་སྶི་ཡཱ་པ་ག་མེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྦ་ཉྙུ་གུ་ཎཱ ལ་ངྐཱ་རེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་དེ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
‘ཨི་དྷ=སཾ་སི་དྡྷི་ཡཾ’ ཨི་དྡྷ་ཝ་ནྟོ ཨི་དྡྷཱ་ཏྟ་པྤ་ཙྩ་ཡེ་ན, ‘གུ་ཎ=ཨཱ་མ་ནྟ་ཎེ’ བྷཱུ་ཝཱ་དི་སེ་སོ, གུ་ཎཱི་ཡ་ནྟི པ་རི་ཙཱི་ཡ་ནྟི སེ་ཡྻ་ཏྟི་ཀེ་ཧཱི་ཏི གུ་ཎཱ ཀ་པྤ་ཙྩ་ཡེ་ན, ཏེ་པཱི་ཏི སཱ་ཝ་ཀ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་པི, ཧི ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་མྷི, ཡ་སྨཱ ཨ་གྒཾ…པེ… ཨ་ནཱུ་ན་གུ་ཎཱ, ཏ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ་དཱི་ན་ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཏེ་སཾ ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷེ་ཧི ཨཱུ་ན་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཧེ་ཏུ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཀེ་ཙི ‘སི་དྡྷོ མི་དྡྷ་གུ་ཎོ ཨ་སྶཱ་ཏི སི་དྡྷ་མི་དྡྷ་གུ་ཎ་ནྟི དུ་ཊྛ་མ་ཏྠཾ པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཀྱ་མི་དཾ དཱུ་སེ་ནྟི, ཏེ པ་ན ‘མི་དྡྷོ ནཱ་མ ཀོ་ཙི གུ་ཎོ ན་ཏྠཱི’ཏི ཙ, ‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ནཱ་མ མི་དྡྷ གུ་ཎོ ན ཧོ་ཏཱི’ཏི ཙ, ‘ཏཱ་དི་སོ ཙེ སི་ཡཱ ན ཉཱ་ཎ་ནི་སྶི་ཏ་པཱུ་ཛཱ པ་ཀ་ཏོ་པ་ཡོ་གི་ནཱི བྷ་ཝ་ཏཱི’ཏི ཙ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝ་ད་ཐ ཏུ་མྷེ་ཧི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ, མ་ངྒ་ལ་ཏྠ་ཉྩེ་ཏྠཱ་དོ སི་དྡྷ་ས་དྡོ་པཱ་དཱ་ནཾ, མ་ངྒ་ལཱ་དཱི་ནི ཧི ས་ཏྠཱ་ནྱ་བྱཱ་ཧ་ཏ་པྤ་ས་རཱ་ནི ཧོ་ནྟྱཱ་ཡ་སྨ་ནྟ་བྱཱ་ཁྱཱ་ཏུ་སོ་ཏུ་ཀཱ་ནི ཙ, དྷ་མྨ་ས་ངྒྷཱ་ན་མྤཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ཝི་གྒ་ཧེ་པི ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶ ས་མཱ་ས་ཏྠ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠ་ས་མཱ་སོ་ཡཾ ཏ་གྒུ་ཎ་སཾ་ཝི་ཉྙཱ་ཎོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ- ‘ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠེ’ཙྩཱ་དི, གུ་ཎཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མྤཱི་ཏི ཨ་པྤ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མྤི ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མྤི ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠ་སྶ པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ, ཀི་རི་ཡཱ་ཏི་ས་མྦ་ནྡྷོ ཝ་ག་མྱ་ཏེ དྷ་མྨ་ས་ངྒྷཱ་ནཾ གུ་ཎཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མྤི ཏ་ད་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝི་ཏྟེ་ན ན་མ་སྶ་ནཱ་ཏི་ས་མྦ་ནྡྷཱ, ཏ་དེ་ཝ ས་མ་ཏྠེ་ཏི ‘ཏ་ཐཱ་ཧ’ཙྩཱ་དི་ནཱ, པུ་ཏྟེ་ན ས་ཧ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ་ཏི ཏ་གྒུ་ཎ་སཾ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠ་ས་མཱ་ས་ཏྟཱ ཏུ་ལྱ་མུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཨཱ་ག་མ་ན་ནྟི པུ་ཏྟོ་པི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི པ་ཏཱི་ཡ་ཏེ, ཏ་ཏྠཱ་ཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ ས་ཏྟ་དྷཱི, ཨ་ཏྟཱ་ན་ནྟི དྷ་མྨཾ ད་སྶེ་ཏི, དྷཱ་རེ་ནྟེ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནི ཋ་པེ་ནྟེ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟེ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཨ་པཱ་ཡཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན’ཨ་པཱ་ཡེ’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཊྚ ཀ་མྨ་ཝ་ཊྚ ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ ཝ་ཊྚཱ, ཏེ་སུ དུ་ཀྑཾ, ཏ་སྨིཾ, དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་དྷཱ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་པཱ་ཡཱ་དི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་དྡྷཾ་ས་ནཾ, ཏ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཀི་ལེ་ས་ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏ་པྤ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི ཨཱ་ལ་མྦ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ- ‘སོ…པེ… ཝ་སེ་ནཱ’ཏི, ན་ཝ་ནྣ་མྤི, ཏེ ས་མ་དྷི་ག་མ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཏི ‘ད་སཱ’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ- ‘ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ’ཏི་ཨཱ་དི, ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཏཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ, སཱི་ལ་དི་ཊྛི་སཱ་མ་ཉྙེ་ནཱ་ཏི ཨ་རི་ཡེ་ན སཱི་ལེ་ན ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཙ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན, ཨ་རི་ཡཱ་ན་ཉྷི སཱི་ལ་དི་ཊྛི་ཡོ མ་གྒེ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ས་བྦ་ཐཱ ས་མཱ་ནཱ་ཝ, ཏེ་ན ཏེ ཡ་ཏྠ་ཀ་ཏྠ་ཙི ཋི་ཏཱ་པི ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཝཱ་ཏི སཾ་ཧ་ཏོ་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ས་ངྒྷོ་ཏི པ་ད་སི་དྡྷི ད་ཊྛ་བྦཱ, ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཝ་སེ་ན པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ལོ་ཀི་ཡ་སཱི་ལ་དི་ཊྛི་ཡཱ སཱ་མ་ཉྙེ་ན སཾ་ཧ་ཏ་ཏྟཱ ས་མྨུ་ཏི་ས་ངྒྷོ་པི པ་ཎཱ་མཱ་ར་ཧོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨ་ཐ ཀེ་ཏེ ས་དྡཱ, ཡེ་ས་མི་དཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ བྷཱ་སི་སྶ་ནྟི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ-‘ས་དྡཱ གྷ་ཊ་པ་ཊཱ་ད་ཡོ’ཏི, ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན རུ་ཀྑཱ་ད་ཡོ, ན་ནུ ས་ནྟི མེ་གྷ་ས་དྡ་ས་མུ་དྡ་ས་དྡཱ་ད་ཡོ་པཱི་ཏི ན ནི་ར་ཏྠ་ཀཱ་ན་མི་དྷཱ་ནུ་པ་ཡོ་གི་ཏྟཱ, ཡེ ལོ་ཀ་ས་ངྐེ་ཏཱ་ནུ་རོ་དྷེ་ནཱ་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ཀཱ ཏེ་སཾ སཱ་ཏྠ་ཀཱ་ན་མེ ཝི་དཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི, ཨ་པི་ཙ ‘ས་དྡཱ གྷ་ཊ་པ་ཊཱ་ད་ཡོ’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཝེ་དི་ཀཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨུ་ནྟི [ཉ་ཏྠི (པོ་ཏྠ་ཀེ)] ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦཱི་ནི་ཡ་མཱ་ཝ་ཏྠཱ་ན་མ་ས་མྦྷ་ཝཱ ཏ་ད་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ནི་པྥཱ་དི་ཡ་མཱ་ན་ན་མྤི ས་དྡཱ་ནཾ ལོ་ཀི་ཡ་ཏྟཱ་ན་བྷི་ཝ་ཏྟ་ན་ཉྩ བོ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ, ནུ ཏ་ཏྠ པ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏྠཾ ས་དྡ་སྶ ས་མུ་དཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝཱ སི་ཡཱ པ་ཙྩེ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ན ཝཱ, ཏ་ཏྠ ཡ་དི པ་ཙྩེ་ཀ་ཝ་ཎྞཱ པ་ཀཱ་ས་ཡེ་ཡྻུཾ, གྷ་ཊ་ས་དྡེ གྷ་ཀཱ་རོ་ཡེ་ཝ གྷ་ཊ་ཏྠཾ, པ་ཀཱ་ས་ཡེ་ཡྻ, ཏ་ཐཱ ཙཱ་ཉྙེ་ས་མ་ཀཱ་རཱ་དཱི་ན་མ་ན་ཏྠ ཀ་ཏཱ སི་ཡཱ, ཨ་ཐ ས་མུ་དི་ཏཱ པ་ཀཱ་ས་ཡེ་ཡྻུཾ, ཏ་དཱ ཝ་ཎྞཱ་ན་མུ་ཙྩཱ་ར་ཎཱ་ན་ནྟ་ར་ཝི་ནཱ་སི་ཏྟཱ ས་མུ་དཱ་ཡོ་ཡེ་ཝ ན སི་ཡཱ, ཏ་ཐཱ ས་ཏི ཀ་ཐ མ་ཏྠཾ ས་དྡོ པ་ཀཱ་ས་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙེ ཀ་མེ་ན སོ་ཏ་ཙི་ཏྟཱ་དི་ག་ཧི་ཏ་ཀྑ་ར པཱ་ལི༹་ཡཱ ཙ ཡོ ས་དྡོ་ཏི ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ སཱ་ཏྠ་ཀོ ཙི་ཏྟ་གོ་ཙ་རོ, ཙི་ཏྟ་གོ་ཙ་ར་སྶཱ་པི ས་དྡ་སྶ པ་ན བཱ་ལ་ཛ་ན་པྤ་བོ་དྷཱ་ཡ ཀ་པྤ་ནཱ་མ་ཏྟེ་ན པ་ཀ་ཏྱཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ, ན ས་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ནྭཱ་ཁྱཱ་ནཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ-‘པ་ཀ་ཏྱཱ’དི ཨཱ་དི, ན་ནུ གོ་ཨི་ཙྩཱ་དི་སཱ་དྷུ་ས་དྡ་ནི་ཡ་མེ ས་ཏི གོ་ཏཱ་ད་ཡོ ཨ་སཱ་དྷུ ས་དྡཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི ག་ནྟ་བྦ་མ་གྒ་ནི་ཡ་མེ ཨ་ག་ནྟ་བྦ་མ་གྒོ ཝི་ཡ, གོ་ཏཱ་དི ཨ་སཱ་དྷུ་ས་དྡ་ནི་ཡ་མེ ཝཱ གོ་ཨི་ཙྩཱ་ད་ཡོ ས་དྡཱ སཱ་དྷ་ཝོ་ཏི ཨ་ག་ནྟ་བྦ་མ་གྒ་ནི་ཡ་མེ ག་ནྟ་བྦ་མ་གྒོ ཝི་ཡ, ཀིཾ ས་དྡཱ་ན་མ་ནྭཱ་ཁྱཱ་ནེ་ནཱ ཏི་ད་མཱ་ས་ངྐི་ཡ པ་ཡོ་ཛ་ན་མཱ་ཧ- ‘ལ་ཀྑ་ཎཱ་བྷི་དྷཱ་ནཾ་ཙེ’ཙྩཱ་དི, ས་དྡཱ་ན་མྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཊི་པ་ད་པཱ་ཋ་སྶཱ་ནཱུ་པཱ་ཡ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ- ‘ཨ་ཉྙ་ཐེ’ཙྩཱ་དི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ཨ་ས་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཱ་བྷི་དྷཱ་ནེ, ས་ཀྐ་ཏཱ་དཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན པཱ་ཀ་ཏཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི, བ་ཧུ་ཝི་དྷ་ཏྟཾ ས་ཀྐ་ཏ་པཱ་ཀ་ཏ་པེ་སཱ་ཙི་ཀ་ཨ་པ་བྦྷཾ་ས་ཝ་སེ་ན, མ་ག་དྷེ་སུ ཝི་དི་ཏཱ་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ‘‘ཨ་ཉྙ་སྨི’’ནྟི (༤-༡༢༡) མཱ་ག་དྷཱ་ནཾ ཨི་ད་ནྟི ཨ་ཏྠེ ‘‘ཎོ’’ཏི (༤-༣༤) ཎ་པྤ་ཙྩ་ཡེ མཱ་ག་དྷཱ མཱ་ག་དྷ་ནྟི ཙ པ་ད་ནི་པྥ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ- ‘མ་ག་དྷེ་སྨི’ཙྩཱ་དི, མ་ག་དྷེ་སུ ཝི་དི་ཏཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུ་མཱ་ཧ- ‘ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’ཏི་ཨཱ་དི, ཏ་ཏྠ ཨི་ད་ནྟི ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཾ མཱ་ག་དྷཾ…པེ… ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི མ་ག་དྷེ་སུ…པེ… ལ་ཀྑ་ཎཾ མཱ་ག་དྷ་ནྟི ཝ་ད་ཏཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཧི་ས་དྡོ’མ་ག་དྷེ་སྭི’ཙྩཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ ས་མ་ཏྠ་ཡ་ཏི, ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་སེ་ས་ཡ་ཏཱ་ཏི ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎ ས་དྡ་སྶ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ཏྠ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ མཱ་ག་དྷ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་སེ་ས་ཡ་ཏཱ བྱ་ཝ་ཙྪེ་ད་ཡ་ཏཱ ཝུ་ཏྟི་ཀཱ་རེ་ན, ཨ་ཏྠ་ཏོ་ཏི སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ, ས་དྡེ ཙ ཝི་སེ་སི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་དྡོ མཱ་ག་དྷེ ཨེ་ཝ [ས་དྡེ་ཨེ་ཝ (པོ་ཏྠ་ཀེ)] བྱ་ཝ་ཙྪེ་དི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡ་མེ་ཏྠཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ‘མ་ག་དྷེ་སུ ཝི་དི་ཏཱ མཱ་ག་དྷཱ་ཏི ས་དྡེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་ས་མི་དཾ མཱ་ག་དྷ་ནྟི མཱ་ག་དྷ་ས་དྡེ་ན ཡ་སྨཱ ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་དྡེ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་སེ་སི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་དྡེ ས་དྡོ ཡ་དི ཨ་མཱ་ག་དྷོ ཀ་ཐཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ མཱ་ག་དྷཾ སི་ཡཱ་ཏི སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ ས་དྡོ་པི ཝི་སེ་སི་ཏོ ཧོ་ཏཱི’ཏི, ན་ནུ མཱ་ག་དྷ་ནྟི ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ མཱ་ག་དྷ ས་དྡ་ས་མྦ་ནྡྷི་ཏྟ་ཛྷཱ་པ་ན་ཏོ ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ས་དྡ་ས་དྡ་སྶ ནི་ར་ཏྠ་ཀ ཏཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི, ན ཧོ་ཏི ག་མྨ་མཱ་ན་ཏྠ་སྶ ས་དྡ་སྶ པ་ཡོ་ག་མྤ་ཏི ཀཱ་མ་ཙཱ་ར་ཏྟཱ ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་དྡ་སྶ ཝཱ ས་མཱ་ས་ཏྠེ ནི་རུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྲི་དཾ སུ་ག་ཏ་སྶ སུ་ག་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་མཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ, ཀོ་པ་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏ་པ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་པུ་ཙྪ་ན་པ་རཱ ཙོ་ད་ནཱ, ཝུ་ཙྩ་ཏེ་ཙྩཱ་དི པ་རི་ཧཱ་རོ, ཡ་ཐཱ ས་བྦ་ཐཱ་ཏྟ་པ་ར་ཧི་ཏ་ཀཱ་མེ་ན.
པི་ཡོ ཙ ག་རུ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ, ཝ་ཏྟཱ ཙ ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་མོ;
ག་མྦྷཱི་ར་ཉྩ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྟཱ,ནོ་ཙཱ ཋཱ་ནེ ནི་ཡོ་ཛ་ཀོ་ཏི.
ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཏ་ཏོ པ་རེ་ཧི ཙ པ་ས་ཏྠ་ཏ་རེ་ཧི གུ་ཎ་ཝི་སེ་སེ་ཧི ས་མུ་པེ་ཏཾ གུ་རུཾ.
ཏ་སྨཱ ཨ་ཀྑ་ར་ཀོ་ས་ལླཾ, ས་མྤཱ་དེ་ཡྻ ཧི་ཏ་ཏྠི་ཀོ;
ཨུ་པ་ཊྛ་ཧཾ གུ་རུཾ ས་མྨཱ, ཨུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ཧི པ་ཉྩ་ཧཱི་ཏི.
ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ན-ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན-པ་རི་ཙ་རི་ཡཱ-སུ་སྶཱུ་སཱ ས་ཀྐ་ཙྩ་སི་པྤ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་ཧི ས་མྨཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་ན ས་ཝ་ན,ཨུ་གྒ་ཧ་ན-དྷཱ་ར་ཎ-པ་རི་པུ་ཙྪཱ-བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧི ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཾ ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎོ པུ་གྒ་ལོ, ཧི་ས་དྡོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ, སོ ‘དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ་སུ ཀུ་ས་ལོ ན ཧོ་ཏཱི’ཏི ཨེ་ཏྠ ད་ཊྛ་བྦོ, ཀུ་ས་ལོ ད་ཀྑོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ་སུ སུ་ཏྟ་ནྟཱ་ཏཱ་བྷི་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙེ་ཝ ཝི་ན་ཡེ ཙ, ཀ་སྨཱ–
ཡོ ནི་རུ་ཏྟིཾ ན སི་ཀྑེ་ཡྻ, སི་ཀྑ་ནྟོ པི་ཊ་ཀ་ཏྟ་ཡཾ;
པ་དེ་པ་དེ ཝི་ཀ་ངྑེ་ཡྻ, ཝ་ནེ ཨ་ནྡྷ་ག་ཛོ ཡ་ཐཱ་ཏི.
ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ཨ་ཡ་མེ་ཏྠཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ‘‘ཡ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་མྦྷཱུ་ཏ་པ་ད བྱཱ་མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན པ་ད་ཏྠེ་པི བྱཱ་མོ་ཧ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ སུ་ཏྟ་ནྟོ་པ་ད་སྶི་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཝི་ནི་ཝེ་ཊྛ་ནཱ་ཡ ཙ ཨ་བྷི་དྷ་མྨཱ་ག་ཏེ ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དེ ཙ ཝི་ན་ཡ ནི་དྡི་ཊྛེ སཾ་ཝ་རཱ་སཾ་ཝ་རེ ཙ ཨ་ཀོ་ས་ལླཾ སི་ཡཱ’’ཏི, ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨ་ནྟི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ ས་དྡ་སྶ ཡོ-ཏྠོ ཝི་ན་ཡ་སུ་ཏྟཱ་བྷི་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏོ, ཏ་སྶ སོ-ཏྠོ, ཏ་ད་ན་ཏི་ཀྐ་མེ་ན, པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏུ་མ་ས་ཀྐོ་ནྟོ་ཏི ཏ་ཏྠ་ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་སུ ཨ་དྷི་སཱི་ལ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སི་ཀྑཱ་སུ པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠོ, ཀུ་ས་ལོ པ་ན ས་མ་ཏྠོ པ་ཉྙཱ་ཝི་སེ་སཱ་ལོ་ཀ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏོ, ཝུ་ཏྟཾ ཧི–
ཡཱ་ཝ ཏི་ཊྛ་ནྟི སུ་ཏྟ་ནྟཱ, ཝི་ན་ཡོ ཡཱ་ཝ དི་པྤ་ཏི;
ཏཱ་ཝ ད་ཀྑ་ནྟི ཨཱ་ལོ་ཀཾ, སཱུ་རི་ཡེ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཏི.
པ་ཊི་པ་ཏྟི་ནྟི པ་ཊི་པ་ཛྫཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་པ་ཏྟཱི་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཏི་ཝི་དྷ་མྤི པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ, ཝི་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ་ཏི ནཱ་སེ་ཏྭཱ, ན་སྶ་ཏི ཧི པ་ཊི་པ་ཏྟི ཏེ་སུ་ཡེ་ཝཱ ཀོ ས་ལླ་ཏ་མ་ག་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ ཙཱ་ཧུ–
སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ ཨ་ས་ནྟེ་སུ, པ་མུ་ཊྛེ ཝི་ན་ཡ་མྷི ཙ;
ཏ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ལོ་ཀེ, སཱུ་རི་ཡེ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཏི.
སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑ་སྶེ་ཝ བྷཱ་གཱི ཧོ་ཏི… ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ-ནུ་ཀྐ་མ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན ཨ་ནུ་རཱུ་པ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་ག་མ་ཝི་ས་ཡ་སྶ [ཝི་ས་ཐ་ཏྟཱ (པོ་ཏྠ་ཀེ)] ཡོ ག་ཀྑེ་མ་སྶ, ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཏ་སྶཱ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཾ–
སུ་ཏྟ་ནྟེ ར་ཀྑི་ཏེ ས་ནྟེ, པ་ཊི་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི ར་ཀྑི་ཏཱ;
པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏོ དྷཱི་རོ, ཡོ་ག་ཀྑེ་མཱ ན དྷཾ་ས་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཏཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ས་ཀ་ཏྠ་པ་རི་ཧཱ་ནིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་ཀ་ཏྠ་ས་མྤ་ཏྟི་མཱུ་ལི་ཀཱ པ་ར་ཏྠ་ས་མྤ་ཏྟཱི་ཏི ཏ་ད་བྷཱ་ཝཱ ཏཱ་དི་སོ པུ་གྒ་ལོ པ་རེ་ས་མྤི པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘ན་ཙཱ’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི དྷཱ་ར་ཎཾ, ཏ་ཉྩེ་ཏྠ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཀུ་ལ པུ་ཏྟཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ནཾ ཏཾ་ཏཾ ཀ་མྨ་ཏོ ནི་ཏྠ་ར་ཎཱ་དི ཙ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ མེ་ཝཱ-ནྷ་ས་ངྒི་ཀཾ པ་ཏི་ཊྛཾ, མུ་ཁྱ་བྷཱུ་ཏ་མྤ་ན ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀེ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་མེ་ཝ, ཏ་དུ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠོ སི་ཀྑཱ་པ་ནཱ་དི, ཨི་དྷ པ་ན ཏཾ སཱ་དྷ་ན་བྷཱུ་ཏོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ, ཧི་ས་དྡོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ ས་མ་ཏྠ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྙཱུ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་མྤ་ན ཏེ་སུ ཏ་བྦི་དཱུ་ཡེ་ཝ ས་མ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན སུ་གུ་ཏྟ་སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝི་ར་ཧེ་ན ཀ་དཱ་ཙི ཀོ་ཙི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི… ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ ས་དྡྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཡཱ ས་པ་ར་པ་ཏི་ཊྛཱ བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ, ཏེ་ནེ་ཝ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏ་པྤ་དྷཱ་ནཾ ཏ་པྤ་མུ་ཁཾ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཉྩི་མེ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར པུ་གྒ་ལེ, ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷོ སུ་གུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི སུ ར་ཀྑི་ཏོ, ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པ་ཀ་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཝི་སཱ་ར་དོ ས་ངྒྷ མ་ཛ྄ཛྷེ ཝི་ཧ་ར་ཏི, པ་ཙྩ་ཏྟྠི་ཀེ ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ས་དྡྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཡཱ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཙ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཏྠཱ་ནུ་རཱུ་པ་ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་སྶ་ཏྠ་སྶ ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟེ་ན ཡོ་གྱཾ, བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པ་ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏྟེ་ན ཡོ་གྱཾ, པ་རི་ཝཱ་སཱ་དཱི་སཱུ་ཏི་ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཏཾ་ཏཾ་ཀ་མྨ་ནྟི པ་རི་ཝཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཏཾ་ཏཾ་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཉྙོ་ཏི ཨ་ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྙཱུ, ན ཀེ་ཝ་ལ་མ་ནེ་ན ས་ཀ་ཏྠ་པ་ར་ཏྠཱ་ཝ ནཱ་སི་ཏཱ, ཨ་ཐ ཁོ་ཏི ཝི་དྷོ ས་དྡྷ་མྨོ་པི ནཱ་སི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ཏྠུ་མཱ་ཧ ‘ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ པ་ནཱ’ཏི་ཨཱ་དི, ཨ་ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ་ཏི ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྙུ་ནཱ ཡ་ཐཱ ཡེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཱ་ནུ་རཱུ་པཾ བྱ་ཉྫ་ནེ བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཉྩ ཨ་ཏྠེ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་པྤ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ, ཏ་ཐཱ ཙ ཝ་ཀྑ་ཏི– ཏ་ཐཱ ཧི སོ ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎ མ་ཛཱ་ན་ནྟོ’ཏི་ཨཱ་དི. ཏི་ཝི་དྷ་མྤི ས་དྡྷ་མྨ་ནྟི པ་རི་ཡ་ཏྟི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཨ་དྷི་ག་མ་ཝ་སེ་ན་ཏི ཝི་དྷ་མེ་ཝ ས་དྡྷ་མྨཾ, ཏ་ཏྠ ཏི་པི་ཊ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ས་དྡྷ་མྨོ ནཱ་མ, ཏེ་ར་ས དྷུ་ཏ་གུ་ཎཱ ཙུ་དྡ་ས ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཏྟཱ་ནི དྭེ ཨ་སཱི་ཏི མ་ཧཱ་ཝ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་དྡྷ་མྨོ ནཱ་མ, ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ ཕ་ལཱ་ནི ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་ག་མ་ས་དྡྷ་མྨོ ནཱ་མ, ཏ་ཐཱ་ཧི་ཙྩཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ས་མ་ཏྠེ་ཏི, ཏ་མྤི པཱ་ལི༹་ཡཱ ཐི་རཱི་ཀཱ་ཏུཾ ‘ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཏ’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ, ཏ་ཏྠ དྷ་མྨཱ་ཏི ཧེ་ཏཱུ, ས་དྡྷ་མྨ་སྶཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཏི་ཝི་དྷ་སྶ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ, པ་ད་བྱ་ཉྫ་ན་ནྟི པ་ད་ཉྩ བྱ་ཉྫ་ན་ཉྩ ཏཾ, ཏ་ཏྠ པ་དཾ ནཱ་མ སྱཱ་དྱ་ནྟཾ ཏྱཱ་དྱ་ནྟ་ཉྩ, བྱ་ཉྫཱི་ཡ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི བྱ་ཉྫ་ནཾ-ཝཱ་ཀྱཾ ཨ་ཐ་ཝཱ པ་ཛྫ་ཏེ ག་མྱ་ཏེ ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི པ་དཾ-སྱཱ་དྱ་ནྟཱ་དི, ཝཱ་ཀྱཾ་ཝ བྱ་ཉྫ་ནཾ, སི་ཐི་ལ་དྷ་ནི་ཏཱ་དི་པ་ད་མེ་ཝ་ཝཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན བྱ་ཉྫ་ན་ནྟི པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཏཾ, དུ་ནྣི་ཀྑི་ཏྟཾ དུ་ཊྛུ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ ཋ་པི་ཏཾ ཝི་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཨ་ཏྠོ ཙ དུ་ནྣཱི་ཏོ་ཏི དུ་ནྣི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ པ་ད་བྱ་ཉྫ་ན་སྶ ཏ་བྦ་ཙ་ནཱི་ཡོ་པི དུ་ཊྛུ་ཝི་ཉྙཱ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ་ཏི ‘ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎོ་ཧི’ཙྩཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, བྷཱ་ཝ་པྤ་དྷཱ་ནོ ཧི ཨ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ,ཏྟ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ལོ་པོ ཝཱ, ན ཧི ཨ་ཏྟཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡུ་ཏྟ་ནྟི.
ཏ་དེ་ཝ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ནི་ག་མེ་ཏྭཱ ས་ཉྙཱ་ཝི་དྷཱ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི, ཏ་ནྟི ཧེ་ཏྭ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཡ་སྨཱ ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཛཱ་ན་ནཾ་སཱ་ནི སཾ་སཾ ཏ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨེ་ཝ་ནྟི ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ས་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཏ་དེ་ཝ་ནྟི ཝཱ ནི་པཱ་ཏ་ས་མུ་དཱ་ཡོ ཡཾ, ཝུ་ཏྟེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཏྱ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཝ་ཏྟ་ཏེ. ན་ནུ་ཙ ས་ཉྙཱི་ནཾ ས་ཉྙཱ་ནཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཨཱ་ད་ཡོ ཏི་ཏཱ་ལཱི་ས་ཝ་ཎྞཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ་ཀྱཱ་ནཾ ཝི་སུཾ་ཝི་སུཾ མ་ཧ་ནྟ་ཏྟཱ ཀུ་ཏོ ལཱ་གྷ་ཝཾ ས་ཏྠ་སྶཱ་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ‘ཏ་ཐཱ་ཧི’ཙྩཱ་དི་ནཱ ས་ཉྙཱ་ཝི་དྷཱ་ནེ ལཱ་གྷ་ཝ་ས་བྦྷཱ་ཝཾ ས་མ་ཏྠེ་ཏི, ཧོ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ར་ས་ཏྠེ ཝི་ཡ ནོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི, པ་ཊི་པ་ཏྟི་ལཱ་གྷ་ཝ་མྤི ཙེ་ཏྠ ཧོ་ཏེ་ཝ, ཏ་ཐཱ་ཧི ‘‘ཝ་ཎྞ་པ་རེ་ན ས་ཝ་ཎྞོ་པི’’ཙྩཱ་དོ (༡-༢༤) ཝ་ཎྞཱ་དི་ས་ཉྙཱ་ས་མུ་དྡྷ་རི་ཏཱ ནཱ་ཏྟཱ་ན་མ་ཏྟཱ་ཝ་ག་མེ་ཏུ་མ་ལ་ནྟི པ་རེ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ ཨ་སྶ, ཏ་ཏོ ས་ཉྙཱ-ཝ་སེ་ཡཱ, ཏ་ཏོ་སྶ ས་ཉྙཱ་ཏི ས་ཉྙཱ་ས་ཉྙཱི་ཝི་ཝེ་ཙ་ནཾ ཏ་ད་ནུ་ཊྛཱ་ན་ནྟི པ་ར་མྤ་རཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི གཱ་ར་ཝཱ་བྷཱ་ཝཱ. ཨི་དཱ་ནི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ས་ཏྠ་ཀྐ་མཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ-ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝི’ཙྩཱ་དི, ཏཱ་ཝཱ་ཏི པ་ཋ་མཾ, ཨུ་པ་ཡུ་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ་ཏི བྱཱ་པཱ་རི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ, ཝི་ས་ཡོ གོ་ཙ་རོ ཡ་ཏྠེ་ཏེ སྱཱ་ད་ཡོ ཝི་དྷཱི ཡ་ནྟེ, ས་ཧ ཝི་ས་ཡེ་ནཱ་ཏི ས་ཝི་ས་ཡཱ, པ་ཋ་མཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི པ་ཀ་ཏི ཡ་ཏོ སྱཱ་ད་ཡོ ཝི་དྷཱི་ཡ་ནྟེ, ས་ཧ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཏི ས་པྤ་ཀ་ཏི་ཀཱ, ལི་ངྒཱ་དི་ཀ་ནྟི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན‘ས་ལ་བྷ་ཙྪཱ་ཡ’མི་ཙྩཱ་དོ ཨེ་ཀ་ཏྟཱ་དི, ལི་ངྒེ་བྷ་ཝཱ ལི་ངྒི་ཀཱ-ཨི་ཏྠི་ཝི་དྷ་ཡོ, ཨེ་ཀ་ཏྠཱི་བྷཱ་ཝོ ས་མཱ་སོ, ཏེ་ན, སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ས་མཱ་ན་ཏྟཱ, ས་མཱ་ན་ཏྟ་ནྟུ་ཎཱ་དི་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ‘‘རཱ་ཛཱ་དི་ཝི་སི་ཊྛེ པུ་རི་སཱ དོ་ཝི་ཡ’ཝ་སི་ཊྛཱ་དི་ཝི་སི་ཊྛེ ཨ་པ་ཙྩཱ་དི་མྷི ཨ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ.
ཨི་ཏི མོ་གྒ་ལླཱ་ན་པ་ཉྩི་ཀཱ་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ སཱ་ར་ཏྠ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཾ
ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་པ་ཎཱ་མཱ་དི་ཀ་ཐཱ ས་མ་ཏྟཱ.
༡. པ་ཋ་མ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ཉྙཱ་དྷི་ཀཱ་ར
༡. ཨ ཨཱ་ད་ཡོ
ས་བྦ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ སཱ་ཏྠ་ཀ་ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཏྟ་བྱ་བྷི་ཙཱ་རི་ཏྟཱ ‘ཨི་ད’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་དི་ཊྛ་ནྟེ་ན སཾ་ས་ཡ་མུ་པ་ད་སྶི་ཡ སཱ་ཏྠ་ཀ་ཏྟ་མ་སྶ ད་སྶེ་ཏུ་ཉྩ ‘ན ཏཱ་ཝ…པེ… སཱ་ཏྠ་ཀ་ཏྟཱ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དི་ཝཱ་ཀྱ་མི་ཏི ‘ད་ས དཱ་ལི༹་མཱ, ཚ ཨ་པཱུ་པཱ, ཀུ་ཎྜ་མ་ཛཱ་ཛི་ནཾ, པ་ལཱ་ལ་པི་ཎྜོ’ཨི་ཙྩཱ་དི་ཀཾ, ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཏྠཱ་ན མ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷཱ ས་མུ་དཱ་ཡ་ཏྠཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ན་ཏྠ་ཀ་ཏྟཾ, ཨཱ་དི་ཝཱ་ཀྱ་ནྟི ‘‘མ་ནོ་སེ་ཊྛཱ མ་ནོ་མ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝཱ་ཀྱཾ, སཱ་ཏྠ་ཀ་ཏྟཾ པ་ན་སྶ པ་ད་ཏྠཱ་ན མ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་བྷི་ས་མྦ་ནྡྷ་སྶ པ་ཏཱི་ཏི་ཏོ.
ཨ་ཐ ཨ་ཨཱ་དྱཱ་དི་ས་དྡཱ་ནཾ སཱ་དྷུ་ཏྟཱ་ནྭཱ་ཁྱཱ་ནཱ་ཡ ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ན་མི་ཙྩཱ་དི་ཝི་ཀ་པྤ་ནྟ་ར་ས་མྦྷ་ཝེ ཀ་ཐཾ ནི་ཡ་མོ ཝུ་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟེ་ན་ཏྠེ་ན སཱ་ཏྠ་ཀ་ཏྟ་མི་ཙྩཱ་ས་ངྐི་ཡ ཏེ་ས་མི་ཧཱ་ནུ་པ་ཡོ་གི་ཏྟཾ ཀ་མེ་ན པ་ཊི་པཱ་ད་ཡི་ཏུ་མཱ་ཧ ‘ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝི་ད’མི་ཙྩཱ་དི,’ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ ནི་གྒ་ཧཱི་ཏ་ནྟཱ’ཨི་ཙྩཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟི་ཡཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྠོ ཡ་སྶ ཏཾ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱུ་ནཾ སཱ་དྷུ་ས་དྡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཾ ཨཱ་ཁྱཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཡ་སྶ ཏ་ནྟི ཝི་གྒ་ཧོ.
སཱ་དྷུ་ས་དྡཱ་ནུ་སཱ་ས་ན་ས་ངྐཱ་པེ་ཏྠ ‘‘ཀ་ཏྠེ་ཏྠ ཀུ་ཏྲཱ་ཏྲ་ཀྭེ་ཧི་དྷཱ’’ཏི (༤-༡༠༠) ཨཱ་དི་ནཱ ཀ་ཏྠཱ་དི་ས་དྡཱ་ནཾ སཱ་དྷུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་ས་ན་སྶ ད་སྶ་ན་ཏོ, ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟ་རེ་ན སཱ་དྷུ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནྭཱ་ཁྱཱ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་པུ་བྦཱ་དཱ་ཨི་ཙྩ་སྨཱ ‘‘དཱ་དྷཱ་ཏྭཱི’’ཏི (༥-༤༥) ཨི་པྤ་ཙྩ་ཡེ ཨཱ་ཀཱ་ར་ལོ་པེ ཙ ཨཱ་དཱི་ཏི ཨ་ཨཱ་དི་ཡེ་ས་ནྟི ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠ་ས་མཱ་སེ ཡོ་མྷི ‘‘ཡོ་སུ ཛྷི་སྶ པུ་མེ’’ཏི (༢-༩༣) ‘ཊེ ཨ་ཨཱ་ད་ཡོ’ཏི, ཏ་ཡོ ཙ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ ཙཱ་ཏི ཙ་ཏྠ ས་མཱ་སེ ‘‘ཏ་ད་མི་ནཱ་དཱི་ནི’’ཏི ཙ་ཏ ལོ་པེ་ཙ ར་སྶེ ཙ ཏི་ཏཱ་ལཱི་སཱ་ཏི, ‘ཝ་ཎྞ-ཝ་ཎྞ་ནེ’ཨི་ཙྩ་སྨཱ ‘‘བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཀེ་སྭ གྷ་ཎ གྷ་ཀཱ’’ཏི (༥-༤༤) ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡེ་ཡོ་མྷི ཊཱ་དེ་སེ ཝ་ཎྞཱ་ཨི་ཏི ཙ སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ, པ་ཡོ་ག་ནི་ཡ་མ་ཏྠ་ནྟི ཏི་ཏཱ་ལཱི་ས་ཝ་ཎྞ་ས་དྡེ་སུ པ་རེ་སུ ཨེ་ཝ ཨ་ཨཱ་དི་ས་དྡོ པ་ཡུ་ཛྫཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཡོ་ག་ནི་ཡ་མ་ཏྠཾ, ཨ་ཡ་མྤི ཝི་ཀ་པྤ་ནྟ་ར ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ ‘‘ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཏ་བྦྷཱ་ཝེ ཀ་རཱ་ས་བྷཱུ་ཡོ་གེ ཝི་ཀཱ་རཱ ཙཱི’’ཏི (༤-༡༡༩) པ་ཡོ་ག་ནི་ཡ་མ་སྶཱ ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ན་སྶ དི་ཊྛ་ཏྟཱ, ཋཱ་ནྱཱ་དེ་ས་ཏྠ་ནྟི ཨ་ཨཱ་དི་ས་དྡ་སྶ ཋཱ་ནེ ཏི་ཏཱ་ལཱི་ས་ཝ་ཎྞ་ས་དྡཱ ཨཱ་དེ་སཱ ཧོ་ནྟི ཏེ་སཾ ཝཱ སོ ཨི་ཏི, ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཱ་ཡཱ་ཏི ཋཱ་ནྱཱ་དེ་སཱ་ནུ་རཱུ་པཱ་ཡ ཚ་ཊྛཱི ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡཱ, ཨ་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ག་མཱ་ག་མི་ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ་ཡ ཚ་ཊྛི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡེ་ཝ, ཨ་ག་མཱ་ག་མི བྷཱ་ཝ་ཏྠ་ནྟི ཨ་ཨཱ་དི་ས་དྡ་སྶ ཏི་ཏཱ་ལཱི་ས ཝ་ཎྞ་ས་དྡཱ ཨཱ་ག་མཱ ཧོ་ནྟི ཏེ་སཾ ཝཱ སོ ཨི་ཏི, ཨེ་ཏེ་སུ་པི ས་ངྐཱ, ‘‘ཡ་ཝཱ་ས་རེ’’ (༡-༣༠) ‘‘སུ་ཉ ས་སྶ’’ཨི་ཏི (༢-༥༣) ཨཱ་དེ་སཱ་ག་མཱ་ནཾ ད་སྶ་ནེ་ན, ཨཱ་ག་མ ལི་ངྒཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨུ་ཀཱ་ར ཀ་ཀཱ་ར མ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སྶ བྷཱ་ཝ་ཏྠ་ནྟི ཏི་ཏཱ་ལཱི་ས་ཝ་ཎྞ་ས་དྡཱ་ནཾ ཨ་ཨཱ་དི་ས་དྡོ ཝི་སེ་ས་ནཾ, ཏེ ཝཱ ཏ་སྶེ-ཏི, ཨེ་ཏྠཱ་པི ས་ངྐཱ ‘ནཱི་ལུ་པྤ་ལ’མི་ཙྩཱ་དཱི་ན་མ་ཉྙ་ཏྠ ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སྶ བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཱ, ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ནུ་པ་ཡོ་ག་ཏོ་ཏི ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་དྡ་ས་ངྑ་ར་ཎ་སྶ པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ- ‘རཱུ་པ་ཝི་སེ་སཱུ་པ ལ་ཀྑ་ཎཱ་བྷཱ་ཝཱ’ཏི, རཱུ་པ་ཝི་སེ་ས་སྶ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ ནི་མི་ཏྟཾ ཏ་སྶ་ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ན ཧི ཝི་སེ་ས་ན ཝི་སེ་སྶ་བྷཱ་ཝེ པ་ཊི་པཱ་དི་ཏེ ཨ་ཨཱ་དྱཱ་དི་ས་དྡཱ་ནཾ རཱུ་པ་ཝི་སེ་ས་སྶ ས་ངྑ་ར་ཎཾ ཀ་ཏཾ སི་ཡཱ་ཏི, ཡ་དི ཨེ་སོ་ཝ ས་དྡ་ས་ངྑ་ར་ཎ་ནྟི ག་ཡ྄ཧེ་ཡྻ, ཏ་ཐཱ ས་ཏི ‘ནཱི་ལུ་པྤ་ལ’མི་ཙྩཱ་དཱི་ན་མྤི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ནཱ་སྶ ཏ་ད་ཏྠ ཏཱ་པི ས་མྦྷཱ་ཝཱི་ཡ་ཏེ, ལོ་ཀེ སཱི་ཧ་གུ་ཎ་སྶ མཱ་ན་ཝ་ཀེ ད་སྶ་ན་ཏོ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ‘སཱི་ཧོ-ཡཾ མཱ་ན་ཝ་ཀོ’ཏི ཏ་གྒུ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་རོ་པོ་པི དི་སྶ་ཏི, ཏ་ད་ཏྠ་མྤེ་ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘ཏ་གྒུ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་རོ་པ་ན་ཏྠ་མྤེ་ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ ཨ་ཨཱ་དི་ས་དྡ་སྶ, ཏེ་སཾ ཏི་ཏཱ་ལཱི་ས་ཝ་ཎྞ་ས་དྡཱ་ནཾ ཝཱ གུ་ཎོ ཨ་ཨཱ་དི་ཏྟཱ་དི, ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རོ་པ་ནཾ-ཏི་ཏཱ་ལཱི་ས་ཝ་ཎྞ་ས་དྡེ་སུ ཝཱ ཨ་ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨཱ་རོ་པ་ནཾ, ཏ་ད་ཏྠ་མྤེ་ཏཾ སུ་ཏྟཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ- ‘ཨ་ཏོ་ཡེ་ཝཱ’ཏི་ཨཱ་དི, ཨ་ཏོ་ཡེ་ཝ རཱུ་པ་ཝི་སེ་སཱུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཱ བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཡོ, པ་ཀ་ཏཾ ས་དྡ་ས་ངྑ་ར་ཎཾ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ ཝི་ཀ་པྤ་ནྟ་རཱ་བྷཱ་ཝེ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་མི་དཾ སི་ཡཱ, ཏ་ཏྠ པ་རི་བྷཱ་ས་ཏྠཾ ན ཧོ་ཏི… ཏ་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨུ་པ་རི་ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི པཱ་རི་སེ་ས་མཱ་ལ་མྦི་ཡཱ་ཧ ‘ས་ཉྙཱ་ས་ཉྙི’ཙྩཱ་དི.
མ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ་མྤ་ཀཱ་རེ་ཙ, ས་མཱི་པེ ཝ་ཡ་ཝེ ཏ་ཐཱ;
ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་པྤ་ཀཱ་རོ་ཡཾ, ཨཱ་དི་ས་དྡ་སྶ དི་སྶ་ཏེ་ཏི.
མ་རི་ཡཱ་ད་ཏྠོ ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི་ས་དྡོ་ཏི ཨཱ་ཧ-‘ཨཱ་དི་མ་རི་ཡཱ་དཱ བྷཱུ་ཏོ’ཏི, ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ་ཏི ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཡ་མཱ་ནཱ་ན་མཱ་ཀཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎེ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ, ཏེ་ནཱ་ཧ-‘ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶུ་པ་ས་ཛྫ་ནཱི་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶཱ’ཏི, ཀཱ་རི་ཡེ་ནཱ་ཏི ཝ་ཎྞ་ས་ཉྙཱ་བྷ་ཝ་ནཱ་དི་ནཱ, ན གུ་ནྣ་མྤི ཨཱ་ན་ཡ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི..གུ་ནྣ་མུ་པ་ས་ཛྫ་ནཱི་ཡ བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠ་སྶེ་ཝ པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ, ས་ཉྙཱ་ཡཱ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཨ་ཀཱ་ར་སྶ ཝ་ཎྞ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ, རཱུ་པ་ནྟི་ཏི ཏཱ་ལཱི་སཱ་རཱུ་པཾ, ཏི་ཏཱ་ལཱི་སཱ+ཝ་ཎྞཱ་ཏི་པ་ད་ཙྪེ་དོ, ཏི་ཏཱ་ལཱི་ས+ཝ་ཎྞཱ་ཏི་ཝཱ, སུ་ཏྟཱ་ཝ་ཡ་ཝ་སྶཱ་པི སུ་ཏྟ་ས་མྦ་ནྡྷི་ཏྟཱ ‘‘བྱ་ཉྫ་ནེ དཱི་གྷ་ར་སྶཱ’’ཏི (༡-༣༣) པ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ར་སྶ་ཏྟ་ནྟུ ‘‘དཱི་གྷ་ར་སྶཱ’’ཏི ཡོ་ག་ཝི་བྷཱ་གེ་ན, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ བྱ་ཉྫ་ན་པ་ར་སྶེ་ཝ ར་སྶ་ཏྟེ ད་སྶི་ཏེ ཏི་ཏཱ་ལཱི་ས་ཨི་ཏི ཨ་བྱ་ཉྫ་ནེ པ་དཾ ན ས་མྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་ཡོ་ག་ཙ་ཏྠེ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ-‘ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་མྤ་ནཱ’ཏི་ཨཱ་དི, ཝི་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ, ར་སྶ ཨེ ཨོ་ཀཱ་རེ་ཧི ཏེ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཀྑ་རཱ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཨེ ཨོ་ཀཱ་རེ ཧཱི་ཏི ས་ཧ་ཏྠེ ཏ་ཏི་ཡཱ, ས་ཀྐ་ཏཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནཱ་ཏི ས་ཀྐ་ཏེ ‘‘ས་ནྡྷི ཡ་ཀྑ་རཱ་ནཾ ར་སྶཱ ན ས་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་སཱ་རེ་ན, ཀོ་ཙཱི་ཏི སཱ ས་ན་པྤ་སཱ་ད་ཀ་ཙོ་ལི༹་ཡ་བུ་དྡྷ་པྤི་ཡཱ་ཙ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི, ན ཧི་ཙྩཱ་དིཾ ཝ་ད་ཏོ-ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ‘ར་སྶཱ་ཨི་ཝཱ་ཏི ཨི་ཝ་ས་དྡོ སཱ་དྷ་མྨོ་པ་མཱ་ཛོ་ཏ་ཀོ ཝཱ སི་ཡཱ ཝེ་དྷ་མྨོ་པ་མཱ་ཛོ་ཏ་ཀོ ཝཱ, ཡ་དི ཏཱ་ཝ ཝེ་དྷ་མྨོ་པ་མཱ་ཛོ་ཏ་ཀོ, ར་སྶ་དྷ་མྨ་སྶ ཨེ ཨོ་ཀཱ་རེ་སྭ ས་མྦྷ་ཝཱ ཏེ་སཾ དཱི་གྷ་ཀཱ་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཏེ དཱི་གྷཱ་ཡེ་ཝ སི་ཡུཾ, ཡ་དི པ་ན སཱ་དྷ་མྨོ་པ་མཱ་ཛོ་ཏ་ཀོ, ཏེ་སུ ར་སྶ་དྷ་མྨ་སྶ་ས་མྦྷ་ཝཱ ར་སྶ་ཀཱ་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ར་སྶཱ་ཨེ་ཝ ཏེ སི་ཡུ་ནྟི ‘ཨེ་ཏྠཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ ཨོ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་ཀཱ་ལ་ཀ་ཏཾ ར་སྶ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’ཏི, ར་སྶ་ཀཱ་ལ་ཝ་ནྟོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝ་ས་དྡོ སོ་ག་ཏེ ཝ་ཎྞ་ཝི་ནི་མྨུ་ཏྟ་སྶ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝཱ་བྷཱ་ཝཱ ཝ་ཎྞཱ་ན་ཉྩ པ་ཙྩ་ཀྑ སི་དྡྷ་ཏྟཱ པ་མཱ་ཎ་སི་དྡྷཾ པཱ་ར་མ་ཏྠི་ཀ མེ ཨོ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ར་སྶ་ཀཱ་ལ་ཝ་ནྟ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི, ཨ་ཏྠཱ་ཏི ཝ་ད་ཏོ པ་ནཱ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ‘ཨེ་ཏྠཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡ་དི ཨེ་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ དཱི་གྷཱ་ཨེ་ཝ སཾ་ཡོ་ག་པུ་བྦ་ཏྟཱ ར་སྶཱ་ཝ སི་ཡུཾ་ཏ་ཐཱ ས་ཏི ཨ་ཏྠཱ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི དཱི་གྷོ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་རོ སཾ་ཡོ་ག་པུ་བྦ་ཏྟཱ་ར་སྶོ ཨི་ཝ ཨུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ་ཝ ར་སྶ་དཱི་གྷ་བྷཱ་ཝོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ’ཏི, ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ན་ཝུ་ཏྟི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཉཱ་སོ, ཏ་ཉྙཱ་པ་ནེ་ཏི བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་ཉྙེ་ས་མ་ཀྑ་རཱ་ནཾ ཉཱ་པ་ནེ, པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཏེ་ན སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨི་ཊྛ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ, ཀི་མེ་ཏྠ ས་མུ་དཱ་ཡེ ཝཱ་ཀྱ་པ་རི་ས་མ་ཏྟི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་ཏི ཨཱ་ཧ- ‘པ་ཙྩེ་ཀ’ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘རུ་ཀྑཱ ཝ་ན’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ས་མུ་དཱ་ཡེ ཝཱ་ཀྱ་པ་རི་ས་མ་ཏྟི་ཡཾ ‘‘ཨི་ཡུ་ཝ་ཎྞཱ ཛྷ་ལཱ ན་མ་སྶ་ནྟེ’’ (༡-༩) ཨི་ཙྩཱ་དི་ཀཾ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི, པ་ཙྩེ་ཀཾ ཝ་ཎྞཱ ནཱ་མ་ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཀཱ་རོ ཝ་ཎྞོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཀཱ་རོ ཝ་ཎྞོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་ཙྩཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ཝུ་ཏྟེ་པི ‘པ་ཙྩེ་ཀ’ནྟི ཝ་ཙ་ནེ ས་དི་ཊྛ་ནྟཾ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ, དི་ཊྛ་ནྟོ་པ་ནཱི་ཏོ ཏྱ་ཏྠོ སུ་ཁེ་ན པ་ཊི་པ་ཏྟུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི, ཨེ་ཏྠ ཧི པ་ཙྩེ་ཀ་ནྟི ཨ་ཝུ་ཏྟེ་པི དེ་ཝ་ད་ཏྟོ བྷོ་ཛཱི་ཡ་ཏཱུ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཙྩེ་ཀཾ བྷུ་ཉྫི་ཀི་རི་ཡཱ པ་རི་ས་མཱ་པཱི་ཡ་ཏེ, ཏེ་ནཱ་ཧ-‘ན ཙོ་ཙྩ་ཏེ’ ཨི་ཙྩཱ་དི, ཨ་ཐ་ཝཱ ས་མུ་དཱ་ཡེ་པི ཝཱ་ཀྱ་པ་རི་ས་མཱ པ་ཏྟི་ཡཾ ས་ཏི ས་མུ་དཱ་ཡེ པ་ཝ་ཏྟཱ ས་དྡཱ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་སུ་པི ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ‘ས་མུ་དྡེ་ཀ་དེ་ས་ད་སྶ་ནེ་པི ས་མུ་དྡོ དི་ཊྛོ, ཁ་ནྡྷེ་ཀ་དེ་ས བྷཱུ་ཏཱ་ཡ་པི པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ན དོ་སོ, ཏེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟི་ཡཾ ‘པ་ཙྩེ་ཀ’ནྟི ན ཝུ་ཏྟཾ, ཝ་ཎྞ་ས་དྡ་སྶ གུ་ཎཱ་དྱ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟེ་པི པ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ་ཝེ་ཏྠ ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ-‘ཝ་ཎྞཱི་ཡ་ཏི’ཙྩཱ་དི, པ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ་པི ཨ་ཏྠོ ཝི་བྷ་ཛྫ་ཏེ, ཝུ་ཏྟཾ ཧི–
ཨ་ཏྠཱ པ་ཀ་ར་ཎཱ ལི་ངྒཱ, ཨོ་ཙི་ཏྱཱ དེ་ས་ཀཱ་ལ་ཏོ;
ས་དྡ་ཏྠཱ ཝི་བྷ་ཛཱི་ཡ་ནྟེ, ན ས་དྡཱ་ཡེ་ཝ ཀེ་ཝ་ལཱ་ཏི.
ན་ནུ ཛྷ་ལཱ་དི་ས་ཉྙཱ ཝི་ཡ ལ་ཧུ་ས་ཉྙཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཀ་སྨཱ གུ་རུ་ས་ཉྙཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ནི་དྷཱ་ཡ རུ་ལ༹ྷི ཨ་ནྭ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན དྭི་པྤ་ཀཱ་རཱ་སུ ས་ཉྙཱ་སུ ཛྷཱ་ལཱ་ཏི རུ་ལ༹ྷི ས་ཉྙཱ་ཏྠཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝོ་ཧཱ་ར་སུ་ཁ་མ་ཏྟ་པ་ཡོ་ཛ་ནཱ, ཨ་ནྭ་ཏྠ་ས་ཉྙཱ པ་ན ཏ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཱ་པི ཧོ་ཏི ཏ་ད་ཉྙ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཱ པཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ- ‘ཨེ་ཝ’མི་ཙྩཱ་དི, ཝ་ཎྞཱི་ཡ་ཏཱི ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་ག་ཏཱ ཨ་ནུ་ག་ཏ་ཏྠཱ ཝ་ཎྞ་ས་ཉྙཱ ཏཾ, ས་དྡཱ་དྷི་ག་མ་ནཱི་ཡ་སྶཱ་ཏི ས་དྡེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་སྶ, ཝ་ཎྞཾ མཱུ་ལ་མ་སྶཱ་ཏི ཝ་ཎྞ་མཱུ་ལ་ཀོ-ཨ་ཏྠོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཝ་ཎྞ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏཱ, ཨ་ཏྠ་སྶ ཝ་ཎྞ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏཾ སཱ་དྷེ་ཏི ‘སཱ་པི’ཙྩཱ་དི་ནཱ, ཝ་ཎྞཾ རཱུ་པཾ ས་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཝ་ཎྞ་རཱུ་པཱ་ནི-པ་དཱ་ནི, ས་མུ་དཱ་ཡོ པཱ་དཱ་ནཾ རཱུ་པ་མ་སྶཱ་ཏི ས་མུ་དཱ་ཡ་རཱུ་པཾ ཝཱ་ཀྱཾ, ཝི་བྷ་ཏྱ་ནྟ་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀཾ པ་དཾ, པ་ད་ས་མུ་དཱ་ཡོ ཝཱ་ཀྱཾ, ས་བྦ་ཉྩེ་ཏ་མུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝ་ཎྞ་ས་དྡ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏྟཾ ག་ཙྪ་ཏི ཝ་ཎྞ་མ་ཡ་ཏྟཱ་ཏི ས་བྦོ་པི ས་མྨུ་ཏི་པ་ར་མ་ཏྠ་བྷེ་ད་བྷི་ནྣོ ཨ་ཏྠོ ཝཱ་ཀྱཱ་དྷི་ག་མ་ནཱི་ཡོ ཝ་ཎྞེ་ནེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ནཱ་མ ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠ ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ནཾ་ལ་ཧུ་ས་ཉྙཱ་ཡ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཏ་ད་ཏྠ་མ་ཀཱ་རཱ་དཱི་ནཾ གུ་རུ་བྷཱུ་ཏཱ ཝ་ཎྞ་ས་ཉྙཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ས་མྨུ་ཏི ས་ངྐེ་ཏ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཝོ་ཧཱ་རོ, པ་ར་མ་ཏྠོ ས་ནི་བྦཱ་ནོ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷོ. ཨུ་བྷོ་ཧི པ་ནེ་ཏེ་ཧི བྷི་ནྣོ ཏ་ཏི་ཡོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ་ཙ ཝུ་ཏྟཾ–
དུ་ཝེ ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་ཀྑཱ་སི, ས་མྦུ་དྡྷོ ཝ་ད་ཏཾ ཝ་རོ,
ས་མྨུ་ཏིཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཉྩ, ཏ་ཏི་ཡཾ ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི.
ན་ནུ ཙ–
ཨ་པྤ་ཀྑ་ར་མ་ས་ནྡི་དྡྷཾ, ས་སཱ་རཾ གཱུ་ལ༹ྷ་ནི་ཎྞ་ཡཾ;
པ་ས་ནྣ་ཏྠ་ཉྩ སུ་ཏྟ་ནྟི, ཨཱ་ཧུ ཏ་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཉྙུ་ནོ་ཏི.
‘‘ཨཱ་ད་ཡོ ཏི་ཏཱ་ལཱི་ས ཝ་ཎྞཱ’’ ‘‘ཏི་ཏཱ་ལཱི་སཱ་ད་ཡོ ཝ་ཎྞཱ’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ན ཏ་ཐཱ ས་ཏི ས་ནྡི་དྡྷཾ སུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ་ཏི, ན་ནུ ས་ཏྠཱ་དོ མ་ངྒ་ལ་ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཀཱ་རོ པ་ཊི་སེ་དྷ་ཏྠོ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི (ན) ས་ཏྠཱ་དོ སི་དྡྷ་ས་དྡ་སྶོ་པ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ཧོ་ཏྭ པུ་བྦཱ ཛྷཱ་ལཱ་དི ས་ཉྙཱ, ས་དྡ་སཱ་དྷ་ན་མ་ཏྟ་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་ཏྟཱ པ་ན ས་བྦ་ཝི་དྷཱ་ན་སྶ པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡ ས་ཉྙཱ་ཝཱ་ལ་མེ་ཏྠཱ་ཏི ཀིཾ པུ་ནཱ་པི ཝ་ཎྞཱ་དི་ས་ཉྙཱ་ཝི་དྷཱ་ནེ་ན ག་ནྠ་གཱ་ར་ཝ ཀ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡེ་སུ པ་ན གཱ་ར་ཝཾ ཏ་ད་ནུ་ག་མ་ན་ཉྩ དཱི་པེ་ཏུཾ ཀཱ་ཙི ས་ཉྙཱ་ཡོ་པྱ་ནྭཱ་ཁྱཱ་ཡ་ནྟེ, ཡ་ཛྫེ་ཝཾ སཾ་ཡོ་ག་ས་བྦ་ནཱ་མ་ལོ་པཱ་ད་ཡོ་པི ས་ཉྙཱ པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཝུ་ཏྟཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ན་ནུ བྷོ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་མྷེ་ཧི’ཀཱ་ཙི ས་ཉྙཱ་ཡོ ཨཱ་ཁྱཱ་ཡ་ནྟེ’ཏི, ཀི་ནྟ་དཱ་ཁྱཱ་ན་དྭཱ་རེ་ན བྷ་ཝ་ཏཱ ཏཱ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི, ཀེ་ས་ཉྩི སཱ་ཏྠ་ཀ་ཏྟོ་པི པ་ཏི་ཝ་ཎྞ་མ་ཏྠཱ་ནུ་པ་ལ་དྡྷི་ཏོ ཝ་ཎྞཱ་ན་མ་དི་ཊྛཱ་ན་མ་ཀཱ་རཱ་དཱི་ན་མ་ནུ་ཀ་ཏི་ཡོ ཨི་ཧོ་པ་དི་ཊྛཱ་ཨི་ཏྱ་ནུ་ཀཱ་རི་ཡེ་ནཱ་ཏྠེ་ནཱ་ཏྠ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཧོ་ཏེ་ཝཱ་ཀཱ་རཱ་དི་ཏོ ཝི་བྷ་ཏྟི, ལོ་པེ་ན ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ པ་ན་སྶཱ ཨ་སྶ་ཝ་ནཾ ས་ནྣི་ཀཾ་ས་ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་བྷཱ་ཝཱ སཾ་ཧི་ཏཱ་ཡཱ་ནི་དྡེ་སོ, ཨ་ནུ་ཀྐ་མོ་ཏི ཨཱ་དོ་ནི་སྶ་ཡཱ ས་རཱ་ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཏོ ནི་སྶི་ཏཱ བྱ་ཉྫ་ནཱ, ས་རེ་སུ་པི ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ ཨ་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ བ་ཧུ་ཏྟཱ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟཱ ཋཱ་ནཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན, ཏ་ཏོ དྭི་ཛཱ ཋཱ་ནཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན, ཏེ་སུ་པི ར་སྶཱ་ཝ ལ་ཧུ་ཏྟཱ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཏོ དཱི་གྷཱ, བྱ་ཉྫ་ནེ་སུ་པི ཝ་གྒཱ བ་ཧུ་ཏྟཱ ཋཱ་ན་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཏོ ཡ་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ, ཝ་གྒེ་སུ ཙ ཨ་གྷོ་སཱ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཏོ གྷོ་སཱ, ཏེ་སུ ཙ སི་ཐི་ལཱ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཏོ དྷ་ནི་ཏཱ, ཏ་ཏྠཱ་པི ཨ་པྤ་ཀ་ཏྟཱ དྭི་ཛཱ པ་ཉྩ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཏོ ཡ་ར་ལ་ཝཱ གྷོ་ས་བྷཱུ་ཏཱ ཋཱ་ནཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན, ཏ་ཏོ དྷ་ནི་ཏཱ ས་ཀཱ་ར་ཧ ཀཱ་རཱ, ཏེ་སུ་པི་ཧ་ཀཱ་རོ ཀེ་ས་ཉྩི ཨོ་ར་སོ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི དྭི་ཛ་ཏྟཱ པ་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟོ, ཀེ་ཧི་ཙི ‘‘ལ་ལཱ༹་ན་མ་ཝི་སེ་སོ’’ཏི དྭི་ནྣ་མ་ཝི་སེ་སེ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་པི ལི་པི་བྷེ་དེ་ན ཋཱ་ན་བྷེ་དེ་ན ཙ བྷི་ནྣ་ཏྟཱ ལ༹་ཀཱ་རོ ཝི་སུཾ ཨ་ཀྑ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏོ, སོ་པི གྷོ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཋཱ་ནཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན་ཙ ཧ་ཀཱ་ར་ཏོ པ་རཾ ཝུ་ཏྟོ ནི་གྒ་ཧཱི་ཏཾ པ་ན ས་ར་ཏྟཱ་དི་ས་བྦ་ཝི་ནི་མྨུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་བྦ་པ་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཀཱ་རཱ་དཱི་ན་མ་ཡ་མ་ནུ་ཀྐ་མོ, ཨི་མ་སྶེ་ཝཱ་ནུ་ཀྐ་མ་སྶ མ་ན་སི ཝི་པ་སྶ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཏི་ཏཱ་ལཱི་སཱ་ཏི ག་ཎ་ནཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཙ ‘ནི་གྒ་ཧཱི་ཏ་ནྟཱ’ཏི ཝུ་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, པ་ཀ་ཏཾ སཱ་དྷུ་ས་དྡཱ་ནྭཱ་ཁྱཱ་ནཾ, ན ཝ་ཎྞཱི་ཡ་ཏེ, ཏི ས་དྡ་ས་ངྑ་ར་ཎ ས་ངྑཱ་ཏ མུ་ཁྱ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཱ་བྷཱ་ཝཱ, ཀི་ཉྩཱ་པི ན ཝ་ཎྞཱི་ཡ་ཏེ, ཨ་མྷེ་ཧི པ་ན ཀ་ཐ་མ་ཀཱ་རཱ་དཱི་ན་མ་ཡ་མ་ནུ་ཀྐ་མོ ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཏི སི་སྶཱ་ནཾ ཀ་ངྑཱ ཝི་ཙྪེ་ད་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་མྤ་ཏི ཨ་ནུ་ཀྐ་མ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཀ་ཐ་ན་བྱཱ་ཛེ་ན ཝ་ཎྞི་ཏོ ཡེ་ཝཱ་ཏི, ཀ་རཱི་ཡ་ནྟེ ཨུ་ཙྩཱ་རཱི་ཡ་ནྟེ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཀ་ར་ཎཾ, ཏ་ཏྠ ཛི་ཝ྄ཧཱ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཏཱ་ལུ་ཛཱ་ནཾ, ཛི་ཝ྄ཧོ་པ་གྒཾ མུ་དྡྷ་ཛཱ་ནཾ, ཛི་ཝ྄ཧ་གྒཾ, ད་ནྟ་ཛཱ་ནཾ སེ་སཱ་ནཾ ས་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ར་ཎཾ, པ་ཡ་ཏྟི པ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཏ་མྤ་ན ཝ་ཎྞུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རོ བཱ་ཧི་ཡོ ཙ ཨུ་སྶཱ་ཧོ, ཏ་ཏྠ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་ཡ་ཏ་ནཾ-སཾ་ཝུ་ཏ་ཏྟ་མ་ཀཱ་ར་སྶ, ཝི་ཝ་ཊ་ཏྟཾ ས་རཱ་ནཾ ས་ཀཱ་ར་ཧ་ཀཱ་རཱ་ན་ཉྩ ཕུ་ཊྛ་ཏྟཾ ཝ་གྒཱ་ནཾ, ཨཱི་སཾ་ཕུ་ཊྛ་ཏྟཾ ཡ་ར་ལ་ཝཱ་ནཾ, བཱ་ཧི་ཡ་པ་ཡ་ཏ་ན་ནྟུ སཾ་ཝུ་ཏ་ཀ་ཎྛ་ཏཱ་དི, ཋཱ་ན་ཏོ པ་ཙྩཱ་ས་ཏྟི་ཡཱ ཝི་དྷཱི་ཡ་མཱ་ན་ཀཱ་རི་ཡ་ས་མྦྷ་ཝེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ན་ས་མྦྷ་ཝཱ ཨཱ་ཧ-‘ཋཱ་ན་མྤ་ནཱ’ཏི་ཨཱ་དི, ཏི་ཊྛ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝ་ཎྞཱ་ཏི ཋཱ་ནཾ, ‘‘ཨེ ཨོ་ན་མ ཝ་ཎྞེ’’ཏི (༡-༣༧) སུ་ཏྟེ ཝ་ཎྞེ་ཏི ཀ་ཐ་ན་མེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ས་ཉྙཱ་ཀ་ར་ཎེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠ་མ་ཉྙ་ཏྲ བྱཱ་པ་དི་ས་ཏི’ ཨེ་ཝ’མི་ཙྩཱ་དི་ནཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ད་སཱ་དོ ས་རཱ’’ཨི་ཙྩཱ་དོ ‘ཏེ་ནཱ’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘ཏེ་ན ས་ར་ཨི་ཙྩ་ནེ་ན ཀྭ་ཏྠོ ཀ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཏཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ས་རོ་ལོ་པོ ས་རེ’’ཙྩཱ་དཱི’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཉཱ་པེ་ཏི ཝ་ཎྞ་ལོ་པ་ནྟི ཉཱ་པ་ཀཾ, ཀ་སྨཱ པ་ན’སོ ཙེ་མི་ནཱ་ཝ ཉཱ་པ་ཀེ་ན སི་དྡྷོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ན་ནུ ‘ཏ་ད་མི་ནཱ་དཱི་ནི’’ཏི (༡-༤༧) སུ་ཏྟཾ དི་སྶ་ཏཱི་ཏི, (ས་ཙྩཾ) ཏ་ཐཱ་པི པ་ཀཱ་ར་ནྟ་རོ་ཡ་མྤི ཝ་ཎྞ་ལོ་པེ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝ་ས་དྡོ པ་ན ‘ཡ་དི ཉཱ་པ་ཀེ་ན ཝ་ཎྞ་ལོ་པོ སི་ཡཱ སོ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཉཱ་པ་ཀེ་ན སི་དྡྷོ, ནཱ་ཉྙེ་ནཱ’ཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་རེ་ཏི.
༢. ད་སཱ
ན་ནུ ཨ་ཨཱ་ད་ཡོ་ཏི པ་ཋ་མ་ནྟེ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟེ ཀ་ཐ་མེ་ཏྠ’ཏ་ཏྠཱ’ཏི ས་ཏྟ་མཱི་ནི་དྡི་ཊྛ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ-‘ཏ་ཉྩཱ’ཏི་ཨཱ་དི, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཱ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཨཱ་ད་ཡོ་ཏི པ་ཋ་མ་ནྟ་སྶ‘ཨཱ་དོ ད་སཱ’ཏྱ་ནེ་ན ས་མྦ་ནྡྷཱ ས་མྦ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནེ ཙཱ་དྷཱ་ར་ཏྠེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་དྷཱ་ར་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་མཱི ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཱ ས་ཏྟ་མི་ཡཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ས་མྦྷ་ཝཱ་ཡེ་ཝ་སུ་ཏྟེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི‘ཏ་ཏྠཱ’ཏི ཝུ་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨཱ་དོ་ད་ས་ནྣ་མ་ན་ཉྙ་ཏྠ་པ་ཝ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཏེ་སཾ ཨ་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན་པི ས་ཀྐཱ པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏུ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ-‘ཏེ་སུ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་སཱུ’ཏི, ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཏྠོ་པི ཡུ་ཛྫ་ཏེ་ཝ… ཝ་ཎྞ་ས་མུ་དཱ་ཡ་ཏོ ཏ་དེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ་ན མཱ་དོ ཝ་ཎྞཱ་ནཾ ད་ས་ས་ངྑྱཱ་གུ་ཎེ་ན ནི་དྡྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ, ཨཱ་དི་མྷི ད་ས ཝ་ཎྞཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་ན་མྤི ཨ་ཝ་སྶཾ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནཾ ཨཱུ་ན་པཱུ་ར་ཎ་ཏྠ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ- ཨ་ཝ་ཊྛི་ཏཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ ཝཱ’ཏི, ཨེ་ཀཱ་དཱི་ན མ་ཊྛཱ་ར་ས་ནྟཱ་ནཾ ས་ངྑྱཱ་ནཾ ས་ངྑྱེ་ཡྻེ ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨཱ་ཧ-‘ད་ས་ས་ངྑྱཱ་ཡ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ’ཏི, ག་ཡ྄ཧུ་པ་གཱ་ནཾ ར་སྶ་ཨེ ཨོ་ཝ་ཎྞཱ་ན་མྤི ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནེ ཝི་ཡ ཨ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ ཨ་ནཱུ་ནཱ, ཨ་ག་ཡ྄ཧུ་པ་གཱ་ནཾ ཏ་ད་ཉྙེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི ས་རཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་གཱ ཨ་ན་དྷི་ཀཱ, ད་ས་ས་དྡ་སྶ ས་ངྑྱེ་ཡྻ ཝུ་ཏྟི་ཏྟཱ ད་ས་ནྣ་མྤི ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ཝ་ཎྞཱ་ན་ཉྙ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ-‘ད་ས་ནྣ་མྤཱི’ཏི་ཨཱ་དི, ས་ཡཾ པུ་བྦཱ’རཱ་ཛ=ཙི་ཏྟི་ཡཾ’ཏཱི་སྨཱ ཀྭི་མྷི ཨ་ནྟ་ལོ་པེ ས་མཱ་སེ ཙ ཏ་ད་མི་ནཱ་དི་ཏྟཱ ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན ཝཱ ས་ར་ས་དྡོ ནི་པྥ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི, ‘ས་ར-ག་ཏི་ཧིཾ སཱ་ཙི་ནྟཱ་སུ’ ཨི་ཙྩ་སྨཱ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡེ་ན ཝཱ ནི་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ=‘ས་ཡཾ རཱ་ཛ་ནྟཱི’ཏི་ཨཱ་དི.
༣. དྭེ་དྭེ
ཏེ་ཏི’ཨཱ་དོ’ཏི ས་ཏྟ་མྱ་ནྟ་ཏྟཱ ཨ་པ་རེ དྭེ པ་རཱ་མ་ས་ཏི, ཧེ་ཊྛཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་སཱ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཾ ཨུ་པ་མེ་ཏི, ཨ་ཏོ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཏེ་སུ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་སུ་ཏི པ་ན ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཏྟ་ཝི་ཝ་ཙྪཱ་ཡཾ ཏ་མྤི ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཏེ་སཾ ཝ་ཎྞཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ དྭེ་དྭེ་ཏི དྭི་ས་ངྑྱཱ་ཡ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཏྠོ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཝི་ཙྪཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟི ཡ་སྶ སོ ཝི་ཙྪཱ་ཝུ་ཏྟི-དྭི་ས་དྡོ, ཝི་ཙྪཱ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ ཙཱ་སྶ ས་ཝ་ཎྞ་ཏྟ་གུ་ཎེ་ན དྭི་ནྣཾ (‘བྱཱ་པི་ཏུ) མི་ཊྛ་ཏྟཱ, ཀ་མེ་ནཱ་ཝ་ཊྛི་ཏེ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཀཱ་རཱ་དི་ཝ་ཎྞ་པྤ་བ་ནྡྷ་སྶ ཨ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལ་སི་དྡྷཾ ཀ་མ་སི་དྡྷ་ཏྟ་མཱ་ཧ. ན་ནུ ས་མཱ་ནཱ ཝ་ཎྞཱ ས་ཝ་ཎྞཱ་ཏྱ་ནྭ་ཏྠེ ས་ཝ་ཎྞ་ས་དྡེ ས་ཏི ཀ་ཏཾ ར་སྶ་དཱི་གྷཱ་ནཾ ས་ཝ་ཎྞ་ས་ཉྙཱ སི་ཡཱ… ཨ་ས་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི, ནེ་ཏ་ད་ཏྠི་ཝ་ཎྞ་པྤ་བ་ནྡྷ་སྶ ཀ་མ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ ཝ་ཙ་ན་བ་ལེ་ནེ་ཝཱ་ས་མཱ་ནཱ་ན་མྤི ཧོ་ཏེ་ཝཱ་ཏི, ནེ་ཝ་མྤི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟཾ‘‘དྭེ་དྭེ ས་ཝ་ཎྞཱ’’ཏི སུ་ཏྟ་སྶ ཏཱ་དི་ས་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ས་བྦྷཱ་ཝེ [ས་བྦྷཱ་ཝེ་ན (པོ་ཏྠ་ཀེ)] ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ‘ས་མཱ་ན་ཏྟ་མྤ་ནཱ’ཏི་ཨཱ་དི. ཏི་ཊྛ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཎྞཱ ཙི་ཏྟ་ཛ་ཏྟེ་པི ཨ་བྷི་བྱ་ཏྟི ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཋཱ་ནཾ ཀ་ཎྛཱ་དི, ཏེ་ན ཀ་ཏ་ནྟི ས་མཱ་སོ, ཀ་ཎྛ་ཏཱ་ཏུ ཨི་ཏི ཙ་ཏྟེ པཱ་ཎྱ་ངྒ་ཏྟཱ ན་པུཾ་ས་ཀ་ཏྟཾ. པ་ཉྩ་མེ་ཧི ཝ་གྒ་པ་ཉྩ་མེ་ཧི. ཨ་ནྟ་ཊྛཱ་ཀཱི་ཏི ཝ་གྒཱ་ན་མ་ནྟེ ཏི་ཊྛ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནྟ་ཊྛཱ, ཏཱ་ཧི, ཡུ་ཏྟ་སྶཱ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ, གུ་ཡ྄ཧ’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡུ་ཏྟ་སྶ. ཀེ་ཙཱི་ཏི ཨ་ནི་ཡ་མེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ པ་ན–
‘‘ཧ་ཀཱ་རོ པ་ཉྩ་མེ་ཧེ་ཝ, ཨ་ནྟ་ཊྛཱ་ཧི ཙ སཾ་ཡུ་ཏོ;
ཨོ་ར་སོ ཨི་ཏི ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ, ཀ་ཎྛ་ཛོ ཏ་ད་སཾ་ཡུ་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
༤. པུ་བྦོ
ཝ་ཏྟ་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝ་སཱ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ན ཝ་ཏྟ་ཏེ, ན་ནུ ཙེ་ཏྱཱ་དི་ཙོ་ད་ནཱ, ནེ་ས་དོ་སོ་ཙྩཱ་དི པ་རི་ཧཱ་རོ, དོ་སཱ་བྷཱ་ཝེ ཀཱ་ར་ཎ མཱ་ཧ-‘ཡོ་ཡོ…པེ… པ་ཏཱི་ཡ་ཏེ’ཏི, ཝུ་ཏྟཾ ས་མ་ཏྟེ་ཏི-‘ན་ཧི’ཙྩཱ་དི་ནཱ, ན་ནུ ཙ པུ་བྦ་ས་དྡོ ཡ་མེ་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཀཾ པུ་བྦ་མཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི ན ས་ཀ་ལ་ནྟི ཀ་ཐཾ ‘‘པུ་བྦོ’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཡོ་ཡོ་ཏི ཉཱ་ཡ་ཏི ‘ཡོ་ཡོ པུ་བྦོ’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ‘ཏེ་སུ དྭཱི་སུ’ཏི ཨེ་ཏྠ’དྭཱི་སུ དྭཱི་སུ’ཏི ཨི་དཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ པ་ཏཱི་ཡ་ཏེ ཏ་དི་ད་མ་སི་དྡྷེ་ནཱ་སི་དྡྷ་སཱ་དྷ་ན་ནྟི ཨཱ་ས་ངྐི་ཡ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་མུ་བྦྷཱ་ཝཱི་ཡ པུ་བྦ ས་དྡ་སྶ ཝི་ཙྪཱ་ག་མ་ཀ་ཏྟ་མ་ཝ་ག་མ་ཡི་ཏུ་མཱ་ཧ-‘ན་ཙེ་ད’མི་ཙྩཱ་དི. ཏཾ་ཡོ་གཱ་ཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱ་ཧ, ཏ་བྦ་ནྟ་ཏཱ་ཡ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠི་ཡ་ཏྠེ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན, ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི.
༥. པ་རོ
སེ་ས་མི་ཙྩཱ་དི་ནཱ‘ཏེ་སུ དྭཱི་སཱུ་ཏི ས་ཝ་ཎྞ་ས་ཉྙ་ཀེ་སུ དྭཱི་སུ’ ཨི་ཙྩཱ་དི ཀ་མ་ཏི་དི་སྶ་ཏི. ལ་ཧུ་ས་ཉྙཱ ར་སྶ་སྶ, སཾ་ཡོ་ག་པུ་བྦ་སྶ ར་སྶ་སྶ དཱི་གྷ་སྶ ཙ གུ་རུ་ས་ཉྙཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ… ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱ་ནྭ་ཏྠ་ས་ཉྙཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨི་ཧཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་ས་ས་ཉྙཱ་ཝི་ཡ.
༦. ཀཱ་ད་ཡོ
ཀེ་ཝ་ལ བྱ་ཉྫ་ནཱ་ན་མ་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱ ས་རཱ་ན་མ་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ ཨ་ཙྩ་ནྟོ་པ་ཀཱ་རཱ བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཏི ‘ཨེ་ཏེ་ཧཱི’ཏི ཀ་ར་ཎ་ཏྟེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘ས་རཱ་ན’མི་ཙྩཱ་དི. ཝི་པུ་བྦཱ ‘ཨ་ཉྫ-བྱ་ཏྟི་ཡཾ’ཏཱི་མ་སྨཱ ཀ་ར་ཎེ ཨ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡེ རཱུ་པཾ, ན་པུཾ་ས་ཀ་ཏྟ་མྤི་སྶཱ་ཝ་ག་མ་ཡི་ཏུཾ ‘ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཱི’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, བྱ་ཉྫ་ན་ཏྟཾ དི་ཊྛ་ནྟེ་ན ཕུ་ཊ་ཡ་ཏི ‘ཡ་ཐཱ’ཨི་ཙྩཱ་དི་ནཱ, ཡ་ཐཱ ཨོ་ད་ན་སྶུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནི སཱུ་པཱ་དཱི་ནི བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནི, ཏ་ཐཱ ས་རཱ་ན་མུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, བྱ་ཉྫ་ན་མྤ་ན ཨ་དྡྷ་མ་ཏྟི་ཀཾ, ཝུ་ཏྟཾ ཧི–
ཨེ་ཀ་མ་ཏྟོ བྷ་ཝེ ར་སྶོ, དཱི་གྷོ མ་ཏྟ་དྭ་ཡཱ་ཡུ་ཏོ;
པླུ་ཏོ ཏི་མ་ཏྟོ ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ, བྱ་ཉྫ་ནཾ ཏྭ་དྡྷ་མ་ཏྟི་ཀཾ་ཏི.
ཨ་ནྭ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ནྭ་ཏྠ་ཏོ, ‘ཨ་ནྭ་ཏྠཱ བྱ་ཉྫ་ནཱ’ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༧. པ་ཉྩ
ས་ཛཱ་ཏྱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ས་མུ་དཱ་ཡ་ཝཱ་ཙི་ཏྟེ་པི ཀཱ་ད་ཡོ་ཏཱི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཝ་གྒ་ས་དྡེ་ན ཀ་ཁ་ག་གྷ་ཉཱ་ད་ཡོ་ཝ ག་ཡ྄ཧ་ནྟི, པ་ཉྩ པ་རི་མཱ་ཎ་མ་སྶ པ་ཉྩ་ཀོ་ཝ་གྒོ, ‘‘ཏ་མ་སྶ པ་རི་མཱ་ཎཾ ཎི་ཀོ ཙཱ’’ཏི (༤-༤༡) ཀོ, སུ་ཏྟེ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏོ པ་ཉྩ་ས་དྡོ པ་ཉྩ་ས་ངྑྱཱ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ མཱ་ཝ་སཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་གྒཱ་ནཾ བ་ཧུ་ཏྟཾ ག་མེ་ཏཱི་ཏི ‘པ་ཉྩ་ཀཱ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཝ་གྒཱ་ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཙྩེ་ཀ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཝ་ཛྫེ་ནྟི ཡ་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ་བྷི ཝ་གྒཱ, པ་ཋ་མ་ཀྑ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ན ཀ་ཝ་གྒཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་རོ.
༨. བི་ནྡུ
ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏཱུ་ན མུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་ཏྠོ་པེ་ཏྠ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ནི་པུ་བྦཱ ཏ་ཏོ ཀ་མྨ་ནྟི ཏྟ་པྤ་ཙྩ་ཡེ ཉྙི་མྷི པཱ་དི་ས་མཱ་སེ དཱི་གྷེ་ཙ རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘ར་སྶཱ’ཏི་ཨཱ་དཱི་མཱ་ཧ, པཱི་ལ༹་ན་ཏྠ་ཏོ ནི་གྒ་ཧ་ནཾ ནི་གྒ་ཧོ, ‘ཨི-ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ན ག་ཏཱི་སུ’ཨི་ཙྩ་སྨཱ ཀ་ཏྟ་རི [ཀ་མྨ་ནི-ཨི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨི་ཏཾ ཨུ་ཙྩཱ་རི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ] ཏྟ་པྤ་ཙྩ་ཡེ ཨི་ཏཾ, ནི་གྒ་ཧེ་ན ཨི་ཏ་ནྟི ཨ་མཱ་དི་ས མཱ་སེ རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘ཀ་ར་ཎཾ ནི་གྒ་ཧེ་ན ཝཱ’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ, པ་ཙྪི་མ་པ་ཀྑཾ སཱ་དྷེ་ཏུ་མཱ་ཧ-‘ཝུ་ཏྟཾ ཧཱི’ཏི.
༩. ཨི་ཡུ
ཙ་ཏྠ་ས་མཱ་སོ་ཏི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་ཡོ་ག་དྭ་ནྡ་ས་མཱ་སོ. ཨ་ཏྟེ་ཏི མུ་ནི ས་དྡཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡེ ཨ་ཏྠེ, ན་མ་ཏཱི་ཏཱི་མ་སྶེ་ཏཾ ཀ་མྨཾ,
ཡཾ ས་བྦ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་བྦ, ལི་ངྒཾ ས་བྦ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཀཾ;
ཏཾ ས་བྦ་ཏྠེ ན་མ་ན་ཏོ, ཝི་དུཾ ནཱ་མ་ནྟི ཏ་བྦི་དཱུ.
ཨི་དྷ ནཱ་མ་ས་ཉྙཱ་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཨ་ནྭ་ཏྠ་བ་ལཱ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ་ས་ཉྙཱ སི་དྡྷཱ་ཏི (ཨཱ་ཧ) ‘ཨ་ནྭ་ཏྠ་བྱ་པ་དེ་སེ་ནཱ’ཏི, སྱཱ་དྱ་ནྟ་པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པ་ནྟི པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ཋ་མཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི པ་ཀ་ཏི, སཱ ཨེ་ཝ རཱུ་པ་ནྟི པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པཾ, སྱཱ་དྱ་ནྟ་སྶ པ་ཀ་ཏི རཱུ་པཾ མུ་ནི་ས་དྡཱ་དི སྱཱ་དྱ་ནྟ་པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པཾ, ཨ་ཏྠ་ཝ་ནྟ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་མ་པྤ་ཙྩ་ཡ་མྤཱ་ཊི་པ་དི་ཀཾ, པ་དཾ པ་དཾ པ་ཏི པ་ཊི་པ་དེ, པ་ཊི་པ་དཾ ནི་ཡུ་ཏྟཾ པཱ་ཊི་པ་དི་ཀཾ. ཝི་སེ་ས་ནེ་ནཱ་ཏི སུ་ཏྟེ ‘ན་མ་སྶ་ནྟེ’ཏི ཝུ་ཏྟེ་ན ཨི་ཝ་ཎྞུ་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ནེ་ན. ཨཱ་ཁྱཱ་ཏ་སྶཱ་ཏི པ་ཙ་ཏི་ཨཱ་དི་ནོ. ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་ཝ་ཏྟི་ནོ་ཏི ཨི་ནྡ ཨུ་ད་ཀ་ས་དྡཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་དོ, པ་ཁུ་མཱ་དཱི་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཙ ཝ་ཏྟི་ནོ. པ་དེ་སེ་སཱུ་ཏི ‘‘ཛྷ་ལཱ ས་སྶ ནོ’’ཏི (༢-༨༣) ཨཱ་དི་ཀེ་སུ སུ་ཏྟ་པྤ་དེ་སེ་སུ, ཨ་ནི་ཊྛ་པ་ས་ངྒ (ས་ངྐཾ) ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཨ་ནི་ཊྛ་པྤ་ས་ངྒོ་ནཱ་མ [ནཱ་མཱ་ཏི (པོ་ཏྠ་ཀེ)] པ་ཙ་ཏི-ཨི་ནྡ (ཨུ་ད་ཀ པ་ཁུ་མ) ས་དྡཱ་དཱི་ན མ་ནྟ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱུ་ཏ་ཨི་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ཛྷ་ལ་ས་ཉྙཱ ཝི་དྷཱ་ཡ ཏ་ཏོ པ་རཱ་སཾ སཱ་དི ཝི་བྷ་ཏྟཱི་ནཾ ‘‘ཛྷ་ལཱ ས་སྶ ནོ’’ཏི (༢-༨༡) ཨཱ་དཱི་ཧི ‘ནོ’ ཨཱ་དེ་སཱ་དི་མྷི ཀ་ཏེ ‘པ་ཙ་ཏི་ནོ, ཨི་ནྡ་ནོ, ཨུ་ད་ཀ་ནོ, པ་ཁུ་མ་ནོ’ཏི་ཨཱ་དི རཱུ་པ་པྤ་ས་ངྒོ, ན་ནུ་ཙཱ་དི་ཨཱ་དི ཙོ་ད་ནཱ. ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི སུ་ཏྟེ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. བྱཱ་ས་ནི་དྡེ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ས་མཱ་ས་ནི་དྡེ་སེ་ན. ཏ་ད་ཡུ་ཏྟ་ནྟི་ཨཱ་དི པ་རི་ཧཱ་རོ, ཏ་ནྟི ཏཾ ཙོ་དྱཾ, ས་ཏི་ཧཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཾ ས་མ་ཏྠེ་ཏི, དྭཱི་སུ་ཏྟ་རེ་སུ ཡོ་གེ་སཱུ་ཏི ཨུ་པ་རི་མེ་སུ ‘‘པི་ཏྠི་ཡཾ’’ ‘‘གྷཱ’’ཏི དྭཱི་སུ སུ་ཏྟེ་སུ. ཨི་ཏྠི་ཡ་ནྟི ཨི་ད་ནྟི ‘‘པི་ཏྠི་ཡ’’ནྟི སུ་ཏྟེ ཨི་ཏྠི་ཡ་ནྟི ཨི་དཾ པ་དཾ. ཝ་ཎྞ་ཝི་སེ་ས་ནཾ སི་ཡཱ་ཏི ‘‘པི་ཏྠི་ཡ’’ནྟི སུ་ཏྟེ ‘ཨི་ཡུ་ཝ་ཎྞཱ’ཏི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ‘ཨི་ཏྠི་ཡཾ ཨི་ཝ་ཎྞུ་ཝ་ཎྞཱ’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་ཝ་ཎྞུ ཝ་ཎྞཱ ‘‘གྷོ’’ཏི སུ་ཏྟེ ‘ཨི་ཏྠི་ཡཾ ཨཱ’ཏི་ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཎྞ་སྶ ཙ ཝི་སེ་ས་ནཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཝ་ཎྞ་ཝི་སེ་ས་ནེ ཝི་རོ་དྷ་མཱ་ཧ ‘ཨེ་ཝ་ཉྩེ’ཙྩཱ་དི, ནཱ་མ་སྶ་ནྟེ་ཏི ཨ་ས་མཱ་ས་ནི་དྡེ་སེ ཏྭ་ཝི་རོ་དྷ་མཱ་ཧ- ‘བྱཱ་སེ’ཙྩཱ་དི. ས་ཀྐཱ་ནཱ་མ་ཝི་སེ་ས་ནཾ ཀཱ་ཏུ་ནྟི དྭཱི་སུ སུ་ཏྟེ་སུ ཨི་ཏྠི་ཡ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཀྐ་མེ་ན. ནཱ་མ་སྶ ཨ་ནྟོ ནཱ་མ་ནྟོ་ཏི ས་མཱ་ས་སྶ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ཏྠ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ས་མཱ་སེ གུ་ཎཱི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ནཱ་མ་སྶ ཨི་ཏྠི་ཡ་ནྟི ཨི་དཾ ཝི་སེ་ས་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཝ་ཙ་ན་མ་ནྟ་རེ་ནཱ་ཏི པཱ་ཎི་ནི་ཡཱ་ན་མི་ཝ ‘‘ཡ་ཐཱ་ས་ངྑྱ་མ་ནུ་དེ་སོ ས་མཱ་ནཾ’’ཏི (༡-༣-༡༠) སུ་ཏྟཾ ཝི་ནཱ, ས་མཱ་ས་ངྑྱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ས་མ་ས་ངྑྱ་ཀཱ, ཨི་ཏི་ས་དྡོ ཨཱ་དྱ་ཏྠོ, ཏེ་ན–
‘‘ཨཱ་ལཱ་པ་ཧཱ་ས་ལཱི་ལཱ་ཧི, མུ་ནི་ནྡ ཝི་ཛ་ཡཱ ཏ་ཝ;
ཀོ་ཀི་ལཱ ཀུ་མུ་དཱ་ནཱི ཝོ, པ་སེ་ཝ་ནྟེ ཝ་ནཾ ཛ་ལཾ’’ (༢༦༠).
ཨི་ཙྩཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
༡༠. པི་ཏྠི
ཨི་ཏྠི་ཡཾ ནཱ་མ་སྶཱ་ཏི ཙ, ཨ་ནྟེ ཨི་ཝ་ཎྞུ་ཝ་ཎྞཱ་ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ཏེ་ས་མཱ དྷཱ་རཱ་དྷེ་ཡྻ་ས་མྦ་ནྡྷོ ཨཱ་དྷེ་ཡྻ་སྶཱ་དྷཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཝི་ནཱ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ‘ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ’ཏི ཝུ་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཝ་ཎྞུ ཝ་ཎྞཱ་ཏི ཨ་པེ་ཀྑི་ཡ‘ཝི་སེ་སཱི་ཡ་ནྟཱི’ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ ས་མྦ་ནྡྷ་སྶ པུ་རི་སཱ་དྷཱི་ན་ཏཱ་ཡ ནཱ་མ་ནྟཱི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷེ ས་ཏི‘ཝི་སེ་སཱི་ཡ་ཏཱི’ཏེ་ཀ་ཏྟེ་ན པ་རི་ཎ་མ་ཏི.
༡༡. གྷཱ
ཨི་ཏྠི་ཡཾ ནཱ་མ་སྶ་ནྟེ་ཏི ཙ ཝ་ཏྟ་ཏེ. ཧེ་ཊྛཱ ས་བྦ་ཏྠ ས་ཉྙི་ནོ ནི་དྡི་སི་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཝི་ཡ ཝི་སུཾ ས་ཉྙི་ནོ པ་ཋ་མ་མ་ནི་དྡེ་སེ ཨ་ས་ནྟོ ཝི་ཡཱ་ཏི དོ་ས་ལེ་ས་མཱ་ལ་མྦི་ཡ ཙོ་ད་ཡ་ཏི ན་ནྷ་ཙེ’ཏྱཱ་དི་ནཱ. ཏ་ཏྠ སེ་ཏོ་ཏི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ས་ཉྙི་ནོ. ཀཱ་རི་ཡེ་ནཱ་ཏི ས་ཉྙཱ་ཀཱ་རི་ཡེ་ན. པ་རི་ཧ་ར་ཏི ‘ནཱ་ཡཾ དོ་སོ’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. པ་ཙྪཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ‘‘གྷཱ’’ཏི སུ་ཏྟེ ཀཱ་རི་ཡི་ནོ ཨཱ་ཀཱ་ར་སྶ པ་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ན. ན་ཙཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ས་དྡོ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟ་ར་ས་མུ་ཙྩ་ཡེ, ཨ་པ་ར་མྤི ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦ་མ་ནི་ཡ་མ་རཱུ་པ་མ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནི་ཡ་མ་རཱུ་པ་མཱ་ཙ་རི་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ སཱ་དྷེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི’ཙྩཱ་དི.
༡༢. གོ་སྱཱ
ཨཱ་ས་དྡོ ཨཱ་བྷི་མུ་ཁྱེ, ཨ་ན་བྷི་མུ་ཁ་མ་བྷི་མུ་ཁཾ ཀ་ཏྭཱ ལ་པ་ནཾ ཀ་ཐ་ན་མཱ་ལ པ་ནཾ, ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ལ་པ་ནེ, ཨཱ་ལ་པ་ན་ཏྠེ ཝི་ཧི་ཏོ སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་ཏི མོ་གྒ་ལླཱ་ན་པ་ཉྩི་ཀཱ་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ སཱ་ར་ཏྠ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཾ
ས་ཉྙཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ས་མ་ཏྟོ.
པ་རི་བྷཱ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ར
༡༣. ཝི་དྷི
ཝ་ཙ་ནཱ་ར་མྦྷ་ཡོ་ཛ་ན་མཱ་ཧ–‘ཡཾ ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ནེ’ཙྩཱ་དི, ཡ་ནྟི ཨ་ནི་ཡ་མེ་ན ‘‘ཨ་ཏོ ཡོ་ནཾ ཊཱ་ཊེ’’ཏི (༢-༤༣) ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྟུ་མི་ཙྪི་ཏཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཏི ཝི་སེ ས་ན་ཏྟེ་ནུ-པཱ་དི་ཡ་མཱ་ནེ་ན ཡཾ ས་དྡ་ནི་དྡི་ཊྛེ་ན ཨ་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ་ན ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན, ཡ་ཐཱ་ཀ་ཐ་ཉྩི་ཏ་བྦ་ཏོ་ཏི ཨཱ་དོ མ་ཛ྄ཛྷེ-ནྟེ ཝཱ ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཡེ་ན་ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་བྷེ་དོ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཨ་ཀཱ་རཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ན་ཝ་ཏོ ནཱ་མཱ་དི་ནོ, ཏ་ད་ནྟ་ཏྠ་ནྟི ཏཾ ཨ་ཏོ་ཏྱཱ་དི ཝི་སེ་ས་ན་མ་ནྟེ, ནཱ་དོ ན མ་ཛ྄ཛྷེ ཡ་སྶ ཏཾ ཏ་ད་ནྟཾ, ཏཾ ཨ་ཏྠོ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཡ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠོ, ཝ་ཏྟཱ་ཡ་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ཏྟུ་ནོ ཨཱ་ཡ་ཏྟཱ… ཨ་ཏྟཱ་ཝཱ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙ་ནེ པ་དྷཱ་ན་ནྟི, ཏ་སྶཱ་ཏི ཝ་ཏྟུ་ནོ, སཱ་ཏི ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ, པ་ཡོ་གཱ་ནུ་སཱ རེ་ནཱ་ཏི ཛི་ན་ཝ་ཙ་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན, ཨི་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ན ས་བྦ་ཏྠ་པྤ་ས་ངྒོ་ཏི སཾ་ཧི་ཏཱ་དི་ཝི་དྷི་མྷི ས་བྦ་ཏྠ ཏ་ད་ནྟ ཝི་དྷི་པྤ་ས་ངྒོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་ཧི ‘‘ས་རོ ལོ་པོ ས་རེ’’ཏི (༡-༢༦) ཨེ་ཏྠ ས་རོ་ཏི ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཡ ས་བྦྷཱ་ཝེ ས་རོ་ཏི ཏ་ཏྲཱ’དཱི་ནཾ ཝི་སེ་ས་ན་ནྟི ཡ་ཐཱ་ཀ་ཐ་ཉྩི་ས་རཱ་དི་ས་ར་མ་ཛ྄ཛྷ་ས་ར་ནྟཱ་ནཾ ཏ་ཏྲཱ་དཱི་ནཾ ལོ་པ་པྤ་ས་ངྒེ ‘‘ཝི་དྷི་བྦི་སེ་ས་ན་ནྟ་སྶཱ’’ཏི (༡-༡༣) ས་ར་ནྟ་སྶ་པ་ས་ངྒོ སི་ཡཱ, ན ‘‘ཚ་ཊྛི་ཡ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི (༡-༡༣) ཨ་ནྟ་སྶ… ཚ་ཊྛཱི་ནི་དྡེ་སཱ་བྷཱ་ཝཱ, ཏ་ཐཱ ས་ཏི ‘ཏ་ཏྲི་མེ’ཏི་ཨཱ་དི་མྷི ‘ཨི་མེ’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི པ་ཡོ་གཾ ནཱ་ནུ་ས་ཊཱ ནཱ་མ་སི་ཡུ་ནྟི ན ས་བྦ་ཏྠ ཏ་ད་ནྟ ཝི་དྷི་པྤ་ས་ངྒོ, ཏ་ཐཱ ‘‘ག་ཏི་བོ་དྷཱ’’ (༢-༤) དི་སུ་ཏྟཱ་དི་མྷི་པི ‘ག་མ་ཡ་ཏི མཱ་ཎ་ཝ་ཀཾ་གཱ་མཾ ཏྱཱ་དི་པྤ་ས་ངྒོ་ཏི་ཨཱ་དི ཙ ཡ་ཐཱ་ཡོ་ག་མ་ཝ་ག་ནྟ་བྦཾ, ཝུ་ཏྟི་ཡཾ ‘‘ཨ་ཏོ ཡོ་ནཾ ཊཱ་ཊེ’’ཏི སུ་ཏྟོ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ ད་སྶི་ཏཾ, ‘‘ན་རཱ ན་རེ’’ཏི ལ་ཀྑི་ཡོ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ.
༡༤. ས་ཏྟ་དྷཱི
ཝ་ཙ་ན་ཕ་ལ་མུ་པ་ད་སྶེ་ཏི‘ཡ་ཏྠེ’ཙྩཱ་དི་ནཱ, ཡ་ཏྠ ཡ་སྨིཾ ‘‘ས་རོ ལོ་པོ ས་རེ’’ཏྱཱ་དི་ཀེ སུ་ཏྟེ, ས་ཏྟ་མི་ཡཱ་ཏི ‘ས་རེ’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཏྟ་མི་ཡཱ, ཡ་སྶཱ་ཏི ས་རོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་དྡི་ཊྛ་སྶ, ཀཱ་རི་ཡཾ ལོ་པཱ་དི, ས་མྦ་ནྡྷཱ ཝི་སེ་སཱ་ཏི ས་རེ་ཏྱཱ་དོ ཨོ་པ་སི་ལེ་སི་ཀ་མ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ཏ་ཉྩོ་པ་སི་ལེ་སེ བྷ་ཝ་མ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ པུ་བྦ་སྶ ཝཱ པ་རཾ སི་ཡཱ པ་ར་སྶ ཝཱ པུ་བྦ་ནྟི པུ་བྦ་པ་རོ་པ་སི ལེ་ས་སྶཱ་ཝི་སི་ཊྛ་ཏྟཱ པུ་བྦ་པ་རཱ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷ་སྶ ཨ་ཝི་སེ་སཱ, པ་ར་སྶཱ་པཱི་ཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ པུ་བྦ་སྶེ་ཝ, ས་ཏཱི་ཏྱ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཛོ་ཏ་ནཱི་ཡེ ས་ཏྟ་མཱི སཾ་ས་ཏྟ་མཱི ས་ནྟ་ས་དྡ་སྶ ས་མཱ་དེ་སེ་ན, ས་ཏྟ་ཉྩེ་ཏྱཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝཾ ས་ཏི གྷ་ཊ་ཏེ, ས་ནྟི ཝཱ ས་ནྟ་ས་དྡ་ཏྠེ པཱ་དི, སུ་ཏྟེ ཨ་ཝུ་ཏྟེ་པི ཝུ་ཏྟི་ཡཾ ‘ནི་དྡེ་སེ’ཏི ཝ་ཙ་ནེ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ-ས་ཏྟ་ཉྩཱ’ཏི་ཨཱ་དི, ནི་དྡེ་ས་མ་ནྟ་རེ་ན ས་ཏྟཾ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ས་ཏྟ་མི་ཡཱ ནི་དྡེ་སེ ས་ཏི་ཡེ་ཝ ཏཾ ས་མྦ་ནྡྷཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ཡ ས་མྦྷ་ཝོ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀི་མ་ཉྙ་ནྟ་སྶཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, པུ་བྦ་ས་དྡ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷི་ས་དྡ་ཏྟཱ ཀི་ནྣི་སྶཱ་ཡ པུ་བྦ་ཏྟ་མི་ཙྩཱ་ཧ-‘ས་ཏྟ་མི’ཙྩཱ་དི, ཏ་ནྟི ‘‘ས་རོ ལོ་པོ ས་རེ’’ཏི སུ་ཏྟཾ, ཨུ་ཀཱ་ར་སྶཱ་ཏི ‘ཝེ་ལུ༹’ཨི་ཙྩ་ཏྲ ཨུ་ཀཱ་ར་སྶ, པུ་བྦ་སྶ…པེ… ཀ་རི་ཏྭཱ ཏཾ་མ་ན་སི་ཀ་ཏ་ཉྩོ་ད་ནཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ-‘ཏ་མ་ཧ’ནྟི ཙྩཱ་དི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ སཱ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧཱ་རོ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པུ་བྦ་སྶཱ་ཏི ས་ཏྟ་མཱི ནི་དྡི་ཊྛ་ཏོ པུ་བྦ་སྶ, ཨ་ན་ནྟ་ར་སྶཱ་ཏི ཨ་བྱ་ཝ་ཧི་ཏ་སྶ, ཝུ་ཏྟཾ ཀི་ཉྩི ན་ཏྠཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ‘‘ཏ་སྨི་ནྟི ནི་དྡི་ཊྛེ པུ་བྦ་སྶཱ’’ཏི (༡-༡-༦༦) པཱ་ཎི་ནི་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ ‘‘དི་སི་ར་ཡ་མུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་ཀྲི་ཡོ ནི་ས་དྡོ་པྱ་ཡ མི་ཧ ནེ་ར་ནྟ་རི་ཡཾ ཛོ་ཏེ་ཏི, ཏ་ཏྠ‘ནི་ར་ནྟ་རཾ དི་ཊྛོ’ཏི པཱ་དི་ས་མཱ་སེ ཀ་ཏེ ཕུ་ཊ་མེ་ཝཱ་ན་ནྟ་ར་མུ་ཙྩཱ་རི་ཏེ་ཏྱ་མ་ཏྠོ-ཝ་ག་མྱ་ཏེ་ཏི ‘‘པུ་བྦ་ས་དྡ་སྶ བྱ་ཝ་ཧི་ཏེ་པི པ་ཡོ་ག་ད་སྶ་ནེ བྱ་ཝ་ཧི་ཏེ་པི ཀཱ་རི་ཡཾ པ་པྤོ་ཏཱི’’ཏི བྷ་སྶ་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ ཝ་ཎྞེ་ནྟི, ཨི་ཧ ཏཱ་དི་ས་ཝ་ཙ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཎྞཱ་དི བྱ་ཝ་དྷཱ་ནེ་པི སི་ཡཱ’’ཏི, ས་རེ་ཙྩཱ་དི་པ་རི་ཧཱ་ར་ཝ་ཙ་ནེ-དྷི་པྤཱ་ཡ མུ་བྦྷཱ་ཝ་ཡ་ཏི ‘ཡ་དི་པི’ཙྩཱ་དི་ནཱ, མ་ཐུ་རཱ་ཡ པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཙཱ་ནྟ་རཱ་ལེ༹ གཱ་མཱ་དཱི་ནཾ ས་བྦྷཱ་ཝཱ བྱ་ཝ་དྷཱ་ནེ་པི པུ་བྦ་ས་དྡ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ དི་ཊྛ་ནྟ་མཱ་ཧ-‘མ་ཐུ་རཱ’ ཨི་ཙྩཱ་དི, ཡ་སྨཱ ས་རེ་ཏི ཨོ་པ་སི་ལེ་སི་ཀཱ་དྷཱ་རེ ས་ཏྟ་མྱ་ནྟཾ པ་དཾ, ཏ་སྨཱ བྱ་ཝ་དྷཱ་ནེ ས་ར་ལོ་པོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ངྑེ་པ་བྱཱ་ཁྱཱ་ནེ་ན ཝུ་ཏྟི་ཡ མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ན ཀེ་ཝ་ལཾ ས་རེ་ཏི ཨེ་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ- ‘ཀཱ་རི་ཡེ’ཙྩཱ་དི, ཨོ་པ་སི་ལེ་སི་ཀེ་ཡེ་ཝཱ་དྷཱ་རེ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི སེ་སོ, ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ-‘ཝ་ཏྟི་ཙྪཱ་ནྷ་ཝི་དྷཱ་ན་ཏོ ས་དྡ་སྶཱ’ཏི, ཝ་ཏྟུ་ནོ ཡཱ ཨི་ཙྪཱ ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ ཏ་སྶཱ ཨ་ནུ་ཏཱུ་ལེ་ན ཝི་དྷཱ་ན་ཏོ ཨ་ཏྠ་སྶ ཀ་ཐ་ན་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ,ཡེ་ན ཧི ཡ་མ་ཏྠཾ ཝ་ཏྟཱ་ཏི་དྷཱ་ཏུ་མི་ཙྪ་ཏི ས་ཏཱི་པྱ་བྷི་དྷཱ་ན་སཱ མ་ཏྠི་ཡེ ན ཏ་ཏོ-ཉྙ་མ་ཏྠཾ ས་དྡོ་བྷི་ད་དྷཱ་ཏཱི་ཏྱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཝ་ཏྟི་ཙྪཱ ཝ་སཱ་ཡེ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ’ཝ་ཏྟི་ཙྪཱ་པི’ཙྩཱ་དི, ཝ་ཏྟུ་ནོ སུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་སྶ ཨི་ཙྪཱ ཝ་ཏྟི་ཙྪཱ, ཀ་ཐ་མུ་པ་དེ་ས་ཏོ ཝ་ཏྟི་ཙྪཱ-ཝ་སཱི་ཡ་ཏེ’ ཀ་ཐ་ཉྩ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ས་ངྐི་ཡ ཏ་མུ་པ་ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ-‘ཨ་ཏོ་ཙེ་ཏྱཱ་དི, ཨ་ཏོ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ ཨུ་པ་དེ་ས་ཏོ ཝ་སཱི་ཡ་ཏེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཀི་ནྟཾ ཀཱ་ར་ཎ མི་ཙྩཱ་ཧ-‘ཡ་སྨཱ’ཨི་ཙྩཱ་དི, ཨ་ནྭ་ཡ་ས་དྡེ་ནེ་ཏྠ གུ་རུ་པཱ་ར་མྤ་རི་ཡོ-པ་དེ་སོ ཝི་ཝ་ཙྪི་ཏོ, ཡ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨ་ནྭ་ཡོ གུ་རུ་པཱ་ར་མྤ་རི་ཡོ པ་དེ་སོ གུ་རུ་ཀུ་ལ་མུ་པ་ག་མྨ པ་ཉྷ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ ཨ་ནྭི་ཙྪཱི་ཡ་ཏེ ག་ཝེ་སཱི་ཡ་ཏི, ཨ་ཏོ ཀཱ་ར་ཎཱ གུ་རུ་པ་ར་མྤ་རཱ ག་ཏ་ཨུ་པ་དེ་ས་ཏོ ཝ་སཱི་ཡ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ-ཝ་སཱ་ཡ་པྤ་ཊི་པཱ་ད་ཡི་ཏུ་མཱ་ཧ- ‘སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་མྤི’ཙྩཱ་དི, སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་མྤི ཝུ་ཙྩ་ཏེ་ཏི་སེ་སོ, ལ་གྷུ་ནོ་པཱ་ཡེ་ན ས་དྡཱ་ན་མུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི བྱ་ཝ་ཧི་ཏ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཙ་ན་ནྟ་ར་ཀ-ར་ཎ་མ་ནུ་པ་ནྣཾ, ཨུ་པ་པ་ནྣཾ ཝ་ཙ་ན་ནྟ་ར་ཀ་ར་ཎཾ, ཏ་སྶ ཙ ཨོ་པ་སི་ལེ་སི་ཀཱ་དྷཱ་ར མ་ནྟ་རེ་ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ནུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཝི་སེ་ས་པྤ་ཊི་པྤ་ཏྟཱི་ཏི ཨི་ད་མེ་ཏྠ སཱ་མ་ཏྠི་ཡཾ, ཨཱ་དྷཱ་ར་ནྟ་རེ་ཙྩཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ སཱ་མ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཨཱ་དྷཱ་ར་ནྟ་རེ་པཱི་ཏི ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ཋོ དི་སྶ་ཏི, པ་ས་ངྒཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྠ་ནྟ-རེ་ནཱ་པི ཨཱ་དྷཱ་ར་ནྟ་རེ་པི ཨོ་པ་སི་ལེ་སི་ཀཱ་དྷཱ་རེ་པི ཝ་ཙ་ན་ནྟ་ར་པྤ་ས་ངྒོ སི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷ་ས་མྦྷ་ཝཱ ཨོ་པ་སི་ལེ་སི་ཀཱ་དྷཱ་ར་ནི་སྶ་ཡ་ནེ་པི ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ན དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠེ་ནཱ་པི ན་ཏྠི པ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦོ ཡ་མྤི ས་དྡོ་ཏི, ན་ནུ ཀི་མེ་ཝཾ ཝ་ཎྞཱི་ཡ་ཏེ པུ་བྦ་སྶེ་ཝེ་ཏི ཝ་ཙ་ན མེ་ཝོ་པ་སི་ལེ་སི་ཀ་མ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡ་ཏི… ཏ་ཏྠེ་ཝ པུ་བྦ་པ་ར་ཏྟ ས་མྦྷ་ཝཱ་ཏི ཡོ་མ་ཉྙ་ཏེ, ཏ་སྶེ་སཱ ཀ་པྤ་ནཱ ན ས་ངྒ་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ-‘པུ་བྦ་སྶཱ་ཏི’ཙྩཱ་དི, ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟེ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ-‘སཱ་མཱི་པི་ཀེ་པི ཏ་སྶ ས་མྦྷ་ཝཱ’ཏི, ‘ག་ངྒཱ་ཡཾ གྷོ་སོ’ཏི ཝུ་ཏྟེ གྷོ་སོ ག་ངྒཱ་ཡཾ པུ་བྦོ ཝཱ པ་རོ ཝེ་ཏི ག་མྨ་མཱ་ན་ཏྟཱ སཱ་མཱི་པི་ཀེ་པྱ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ པུ་བྦ་པ་ར་ཏྟ་སྶ ས་མྦྷ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨེ་ཏཱ་ཝ་ཝུ་ཙྩ་ཏེ་ཏི པུ་བྦ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི ན པ་ར་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏེ, ཏ་ཐཱ་ཙ ཝ་ཀྑ་ཏི-‘ཀི་ནྟ’ནྟི་ཨཱ་དི, ཨ་དྷི་ཀཾ བྱ་ཝ་ཧི་ཏ་ནི་ཝུ་ཏྱཱ་དི ན ཝུ་ཙྩ་ཏེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ནེ་ཏྠ ཚ་ཊྛཱི་པ་ཀ་པྤ་ནཱ ག་ཧི་ཏཱ, ཚ་ཊྛཱི་པ་ཀ་པྤ་ནཱ་པི སཱ་མ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, པ་ཀ་པྤ་ནཾ པ་ཀ་པྤ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ མ་ཉྙ་ཏེ ‘པཱ་ཎི་ནི་ཡཱ ‘‘ཚ་ཊྛཱི་ཊྛཱ་ནེ་ཡོ་གཱ’’ཏྱ་ཏོ (༡-༡-༤༩) ‘‘ཏ་སྨི་ནྟི ནི་དྡི་ཊྛེ པུ་བྦ་སྶ’’ (༡-༡-༦༦) ‘‘ཏ་སྨཱ ཏྱུ་ཏྟ་ར་སྶ’’ ཨི་ཏི (༡-༡-༦༧) པ་རི་བྷཱ་སཱ་སུ་ཏྟ་དྭ་ཡེ ཚ་ཊྛཱི་ག་ཧ་ཎ་མ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཡ ‘ཏ་སྨི་ནྟི ནི་དྡི་ཊྛེ པུ་བྦ་སྶ ཚ་ཊྛཱི’ ‘ཏ་སྨཱ་ཏྱུ་ཏྟ་ར་སྶ ཚ་ཊྛཱི [ནི་དྡི་ཊྛེ པུ་བྦ་སྶ ཚ་ཊྛཱི་ཏི པུ་བྦ་སྶ ཀཱ་རི་ཡི་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ད་ན་ཡོ་གྒོ ཚ་ཊྛཱི ཏ་བྦོ་དྷ་ཀ་པ་དེ བྷ་ཝ་ཏི་ཏྱ་ཏྠོ, ཨེ་ཝ དྷུ་ཏྟ་ར་སྶེ་ཏུ ཝི. ཨུ་ཛྫོ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ] ཏི ཚ་ཊྛཱི་པ་ཀ་པྤ་ནཾ པ་ཊི་པཱ་དེ་ནྟི ‘ཡ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཚ་ཊྛཱི་ནི་དྡེ་སོ ན་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ཚ་ཊྛཱི་པ་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ་ཐཱ སི་ཡཱ’ཏི, ཨི་དྷ པ་ན ཝ་ཙ་ན་ནྟ་རཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཡ་ཏྠ ཚ་ཊྛཱི་ནི་དྡེ་སོ ན་ཏྠི, ཏ་ཏྠ སཱ་མ་ཏྠི་ཡེ་ནེ་ཝ ཚ་ཊྛཱི་པ་ཀ་པྤ་ནཱ སི་དྡྷཱ’ཏི, སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་མུ་པ་ད་སྶེ་ཏི ‘ས་ཏྟ་མཱི་ནི་དྡེ་སེ’ཙྩཱ་དི་ནཱ, ཨ་ཉྙ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ནི་དྡི་ཊྛོ་པི པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཀཱ་རི་ཡ་ཡོ ག་ནྟི ཀཱ་རི་ཡ་ས་མྦ་ནྡྷཾ, ཡ་ཐཱ ‘‘ཝ་གྒེ ཝ་གྒ་ནྟོ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ནི་གྒ་ཧཱི་ཏ’ནྟི་དཾ ཚ་ཊྛཱི་ཡ་ནྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏེ, ཀ་ཐཾ ཝ་གྒེ་ཏེ་སཱ ས་ཏྟ་མྱ་ཀ་ཏ་ཏྠཱ ‘‘ནི་གྒ་ཧཱི་ཏ’’ནྟི (༡-༣༨) པུ་བྦ་སུ་ཏྟེ ཀ་ཏ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ པ་ཋ་མཱ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡཱ ཚ་ཊྛཱི་ཝི་བྷ་ཏྟི་མྤ་ཀ་པྤེ་ཏི ས་ཏྟ་མི་ཡཾ པུ་བྦ་སྶེ’ཏི ཏ་ཐེ་ཏྱ་ཝ་ག་ནྟ་བྦཾ. ཨེ་ཏཱ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏེ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨི་ད་ནྟི ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘ཀི་ནྟ’ནྟི་ཨཱ་དི, ཡ་དཱ་ཧི་ཙྩཱ་དི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡ་པ་ས་ངྒ་ཀྐ་མཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀི་མི་ད་མུ་ཙྩ་ཏེ པ་རི་ཡཱ་ཡ་པྤ་ས་ངྒེ ནི་ཡ་མ་ཏྠཾ ཝ་ཙ་ན་ནྟི ན་ནུ པུ་བྦ་པ་རཱ་ནཾ ཡུ་ག་པ་དུ་པྤ་ཏྟི་ཡ མཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ་ནཱ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཾ ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཀ་སྨཱ ནོ་ཙྩ ཏེ་ཙྩཱ་ཧ- ‘ཡུ་ག་པ་དུ་པ་སི་ལི་ཊྛཱ་ན’ནྟྱཱ་དི, ཡུ་ག་པ་དུ་པ་སི་ལི་ཊྛཱ་ན་མ་ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཀུ་ཏོ་ཙྩཱ་ཧ-‘ཨ་པ་ར་སྶཱུ་པ་སི་ལེ་སི་ཀ་སྶཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’ཏི, ཨ་ཏོ་ཏི ཡུ་ག་པ་དུ་བྷི་ནྣ་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ས་རོ ལོ་པཱ་ས་རེ’’ཙྩཱ་དི་ཀཾ (༡-༢༦) སུ་ཏྟཾ.
༡༥. པ་ཉྩ
ཨ་ཝ་དྷི་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ‘ཨ་ཏོ’ཙྩཱ་དི་ནཱ ཨ་ཝ་དྷི་ཏྟེ་ན, ཡ་སྶཱ་ཏི ཡོ ཨཱ་དི་ནོ, ཀཱ་རི་ཡ་ནྟི ‘ཊཱ་ཊེ’ཨཱ་དི་ཀཾ, པུ་བྦ་པ་རཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟེ་ནཱ་ཝི་སེ་སཱ་ཏི ཡ་ཐཱ- ‘གཱ་མཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ’ཏི ཝུ་ཏྟེ སོ ཏ་ཏོ པུ་བྦོ པ་རོ་གེ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏྱ་ཝ་དྷི་བྷཱ་ཝ་སྶ པུ་བྦ་པ་རཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟེ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ, ཏ་ཐེ་ཧཱ་པི ‘‘ཨ་ཏོ ཡོ་ནཾ ཊཱ་ཊེ’’ཏི (༢-༤༡) ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཨ་ཏོ པུ་བྦེ་སཾ ཡོ་ནཾ ཨ་ཐ་ཝཱ པ་རེ་ས་ནྟི པུ་བྦ་པ་རཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟེ་ནཱ་ཝ་དྷི་བྷཱ་ཝ་སྶཱ་ཝི་སེ་སཱ་ཏི མ་ཉྙ་ཏེ, པུ་རེ ཝི་ཡཱ་ཏྱ་ནེ་ན ས་ཏྟ་མི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཙ་ནེ ཀཱ་ར་ཎ་མ་ཏི་དི་ས་ཏི, ཝུ་ཏྟི་ཡཾ ‘ན་རཱ་ན་མེ་རེ’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་པ་ཝཱ་ད་ཝི་པྤ་ཊི་སེ་དྷེ ས་ཏི་པ་ར་ཏྟཱ ཊཱ་ཊེ་ཨཱ་དེ་སཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ‘‘ཨཱ་དི་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ, ཨ་ཐ ཀི་མི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན ན་ནུ ཡ་ཏོ ཡ་ཏྠ པ་ཉྩ་མཱི ནི་དྡེ་སོ ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ཏྠ ‘‘མཱ་ནུ་བ་ནྡྷོ ས་རཱ་ན་མ་ནྟཱ པ་རོ’’ (༡-༢༡) ཏྱ་ཏོ ‘པ་རོ’ཏྱ་ནུ་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི ཏ་སྶཱ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏ་སྶ ཡོ་ན་མི་ཙྩ་ནེ་ན སཱ་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎྱཱ‘པ་རེ་སཾ ཡོ་ནཾ’ཏྱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏེ, ཏ་ཏོ པུ་བྦེ་སཾ པ་ས་ངྒོ་ཡེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི, ནེ་ཏ་ད་ཏྠི, པ་རོ་ཏི ཏྱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ‘ཨ་ཏོ’ཏི པ་ཉྩ་མྱ་ནྟེ་ན ས་མྦ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཾ ན ཀོ་ཙི ཝཱ་རེ་ཏཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་ར་ཏོ-ཀཱ་ར་ཏོ པུ་བྦེ་ས་མྤི ཡོ་ནཾ ཊཱ་ཊེ་ཨཱ་དེ་སཱ པ་པྤོ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་མི་ནཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ-‘ཝ་ཙ་ནེ’ཙྩཱ་དི, ཨེ་ཝ་ཉྩ་ར་ཧི ཏ་དེ་ཝོ་དཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ, ཀིཾ ‘ན་རཱ་ན་རེ’ ཏྱུ་དཱ་ཧ་ཊ་ནྟི ཙེ, ནེ་ས་དོ་སོ, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠཾ ཀཱ་རཱི་ཡ་མཱ་ན་མི་ཧཱ-པྱ་ཏྠ་ཝ་ནྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི, པུ་བྦ་ཀོ པ་རི་ཧཱ་རོ་ཏི བྱ་ཝ ཧི་ཏ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པུ་བྦ་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟོ ‘‘ས་རེ་ཏོ་པ་སི་ལེ་སི་ཀཱ་དྷཱ་རོ’’ཏི པ་རི་ཧཱ་རོ, ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨི་ཧ ས་ཏྟ་མི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཝ་ཙ་ནཱ་ན་ནྟ་ར་ནྟི པཱ་ཎི་ནི་ཡཱ་ནཾ ནི་དྡི་ཊྛ་གྒ་ཧ་ཎ་མི་ཝ བྱ་ཝ་ཧི་ཏ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་རཾ, ཏེ ཧི ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏྱུ་ཏྟ་ར་སྶཱ’’ཏྱེ་ཏྠ (༡-༡-༦༧) ནི་དྡི་ཊྛ་གྒ་ཧ་ཎ་མ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཡ ཏེ་ན པུ་བྦེ ཝི་ཡ བྱ་ཝ་ཧི་ཏ་ནི་ཝ་ཏྟི་མྤ་ཊི་པཱ་དེ་ནྟི. ཨ་ན་ནྟ་རེ་ཏི་ཝ་ཙ་ནཱ པ་ཙྩཱ་ས་ཏྟི་ཡཱ ནི་སྶ་ཡ་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏེ, ཀ་ཏ་ཏྠ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝ་ཙ་ནཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ་ཏྱཱ་ཧ- ‘པ་ཙྩཱ་ས་ཏྱཱ ཛཱ་ཏིཾ ས་ནྣི་སྶཱ་ཡཱ’ཏི ཛཱ་ཏིཾ ས་ནྣི་སྶཱ་ཡ པ་ཙྩཱ་ས་ཏྱཱ ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ནི་ཝ་ཏྟི་མཱ་ཧེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཨི་མི་ནཱ པ་ཙྩཱ་ས་ཏྟི ཉཱ་ཡ་བྱཱ་པ་ན་ཉཱ་ཡ་ཛཱ་ཏི་པ་ད་ཏྠ་བྱ་ཏྟི་པ་ད་ཏྠེ་སུ པ་ཙྩཱ་ས་ཏྟི་ཉཱ་ཡོ ཛཱ་ཏི་པ་ད་ཏྠོ་ཙེ་ཧ ནི་སྶཱི་ཡ་ཏེ་ཏི ད་སྶེ་ཏི, ན ཧི ཀེ་ཝ་ལཾ ཛཱ་ཏིཾ ནི་སྶཱ་ཡ བྱ་ཝ་ཧི་ཏ་ནི་ཝ་ཏྟི ཝ་ཏྟུཾ ས་ཀྐཱ, ཏ་ཐཱ་ཧི ཡ་དེ་ཏྠ པ་ཙྩཱ་ས་ཏྟི་ཉཱ་ཡོ ན ནི་སྶི་ཏོ, ཏ་དཱ བྱཱ་པ་ན་ཉཱ་ཡེ་ན བྱ་ཝ་ཧི་ཏེ ཙཱ་བྱ་ཝ་ཧི་ཏེ ཙཱ་ས་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ནི་སྶ་ཡ་ནེ ས་ཏྱ་པི བྱ་ཝ་ཧི་ཏེ་པི བྱཱ་པྱ་མཱ་ནཱ ཛཱ་ཏི ཀེ་ན ནི་ཝཱ་རཱི་ཡ་ཏེ ནཱ་པི ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཙྩཱ་ས་ཏྟི་ནྣི་སྶཱ་ཡ བྱ་ཝ་ཧི་ཏ་ནི་ཝ་ཏྟི ཝ་ཏྟུཾ ས་ཀྐཱ, ཏ་ཐཱ་ཧྱ་ས་ཏི ཛཱ་ཏི་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ན བྱ་ཏྟི་ནི་སྶཱི་ཡ་ཏེ, བྱ་ཏྟི་ཡ་ཉྩ པ་ད་ཏྠེ པ་ཊི་ལ་ཀྑི་ཡཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པ་ཙྩཱ་ས་ཏྟི ཉཱ་ཡ་ནི་སྶ་ཡ་ནེ་པྱ་བྱ་ཝ་ཧི་ཏ་མྤ་ཏི ཡཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ བྷི་ནྣཾ ཏ་ད་བྱ་ཝ་ཧི་ཏེ པ་ཝ་ཏྟཾ, ཡ་མྤ་ན བྱ་ཝ་ཧི་ཏ་མྤ་ཏི བྷི་ནྣཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཏ་ཉྩ ཝ་ཙ་ན་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ མཱ་བྷ་ཝ་ཏྭ་སྶ བྱ་ཏྠ་ཏཱ་ཏི བྱ་ཝ་ཧི་ཏེ་པི པ་ཝ་ཏྟ་ཏེ, ཏ་སྨཱ ཨུ་བྷོ་པི ནི་སྶཱ་ཡ ནཱི་ཡཱ་ཏི. ཝི་ས་ཡ་ད་སྶ་ན་པྤ་ས་ངྒེ ཝི་ས་ཡི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྠ་བྱ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝཱ་ཀྱ་ནྟོ་ག་དྷ་པ་དཱ་ན་མ་ཏྠ་མྤ་ཋ་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ས་མཱ་སཱ་དི་ཀཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘ཀ་ཏོ’ཏྱཱ་དི་ཀ་མཱ་ར་དྡྷཾ, ཛཱ་ཏི་ལ་ཀྑ་ཎོ་ཏི ཨ་བྱ་ཝ་ཧི་ཏ་ཏྟ་ཛཱ་ཏི་ས་བྷཱ་ཝོ, ‘ཨོ་ས་དྷྱོ’ཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཀཱ་རེ ཨ་ཀཱ་རཱ པ་ར་སྶ དྷ་ཀཱ་རེ་ན བྱ་ཝ་ཧི་ཏ་སྶ ཡོ་སྶ ཝི་ཡཱ་ཝ་སེ་སཱ་ན་མྤི ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ-‘ཡོ་པྤ་བྷུ་ཏཱི་ན’ནྟི, ཛཱ་ཏི སཱ་མ་ཉྙཾ, ཡཱ་ཝ་ཏི ཝི་ས་ཡེ་ཏི ག་ཝཱ་དི་ཀེ ཡ་ཏྟ་ཀེ ཝི་ས་ཡེ, ཀཱ་མ་ཙཱ་ར་ཏོ ཝི་ས་ཡ པ་རི་ས་མ་ཏྟི་ཡཱ དི་ཊྛ་ནྟ་མཱ་ཧ-‘ཏཾ ཡ་ཐེ’ཏི, བྷོ་ཛ་ཡེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ བྷོ་ཛ་ཡེ་ཨི་ཏཱི་ཏི པ་ད་ཙྪེ་དོ, ཀ་ཏོ་ཧི ཛཱ་ཏྱ་ཏྠོ ཀ་སི་ཎོ་ཏི ཡ་སྨཱ ས་ཀ་ལོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཛཱ་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཏྠོ པ་རི་ས་མ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི- ‘ཡཱ་ཝ དི་ཊྛ་མྦྷོ་ཛ་ཡེ’ཏི ཝུ་ཏྟེ [ཝུ་ཏྟེ་ན (པོ་ཏྠ་ཀེ)] ས་ནྟཱ་ཡ སཱ་མ་ཉྙ་ཝུ་ཏྟི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་དྡ་པྤ་ཡོ་ག་སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ པ་ཙྩེ་ཀ་མྦྷོ་ཛ་ན་ཀི་རི་ཡཱ ཀ་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཡ་ཏོ ཀ་སི་ཎོ་པི ཛཱ་ཏྱ་ཏྠོ པ་རི་ས་མ་ཏྟོ ནཱ་མཱ་ཏི. ‘‘བྱ་ཉྫ་ནེ དཱི་གྷ་ར་སྶཱ’’ཏི (༡-༣༣) སུ་ཏྟེ བྱ་ཉྫ་ནེ་ཏི ས་ཏྟ་མཱི པུ་བྦ་སྶ དཱི་གྷཱ་དི་ཝི་དྷི་མྷི ཙ་རི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ས་ར་མྷཱ དྭེ’’ཏི (༡-༣༤) ཨེ་ཏྠ ས་ར་མྷཱ་ཏི པ་ཉྩ་མྱ་ཀ ཏ་ཏྠཱ, ཏ་ཏོ པ་ཉྩ་མཱི་ནི་དྡེ་ས་སྶ བ་ལཱི་ཡ་ཏྟཾ, ཏ་ཏོ ‘‘ས་ཏྟ་མི་ཡཾ པུ་བྦ་སྶ’’ ‘‘པ་ཉྩ་མི་ཡཾ པ་ར་སྶཱ’’ཏི དྭི་ནྣཾ པ་ར་སྶ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནེ ‘བྱ་ཉྫ་ནེ’ཏི ས་ཏྟ་མཱི པ་ར་སྶ ཀཱ་རི་ཡ ཡོ་གི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ན ཚ་ཊྛཱི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་ཎ་མ་ཏཱི… དྭི་ནྣཾ སུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་པྤ་ཊི་སེ་དྷེ པ་ར་སྶ བ་ལཱི ཡ་ཏྟཱ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཏཱ་དི་ས་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ-‘ཚ་ཊྛཱི་པ་ཀ་པྤ་ནཱ་པི པུ་རེ་ཝི་ཡ སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ’ཏི.
༡༦. ཨཱ་དི་སྶ
ཀི་ཉྩི ཨ་ནྟ་སྶ ས་མྤ་ཏྟ་ནྟི ཡཾ ཊཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་མ་ནེ་ཀ་ཝ་ཎྞཾ ན ཧོ་ཏི, ཏཾ ‘‘ཚ་ཊྛི་ཡ་ནྟ་སྶེ’’ (༡-༡༧) ཏྱ་ནྟ་སྶ པ་ཏྟཾ, ཀི་ཉྩི ས་བྦ་སྶེ་ཏི ‘‘ཊཱ་ནུ་བ་ནྡྷཱ་ནེ་ཀ་ཝ་ཎྞཱ ས་བྦ་སྶེ་ཏི’’ (༡-༡༩) ཊཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་མ་ནེ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ཉྩ ཀཱ་རི་ཡཾ ས་བྦ་སྶ པ་ཏྟཾ. ཡ་ད་ནྟ་བྷཱ་ཝི་ཀཱ་རི་ཡཾ་ཏྱཱ་དི་ནཱ ཝ་ཙ་ན་ཕ་ལ་མུ་པ་ད་སྶེ་ནྟོ ‘ཚ་ཊྛཱི་ཡ་ནྟ་སྶེ’ཏཱི་མ་སྶཱ་པ་ཝཱ་དོ ཡཾ ཡོ་གོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི, ཏ་སྶཱ་ཡ་མ པ་ཝཱ་དོ ཧོ་ཏུ ཊཱ་ནུ་བ་ནྡྷཱ་དི་ཀཱ་རི་ཡཾ ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ-‘ཊཱ་ནུ་བ་ནྡྷེ’ཙྩཱ་དི, ཝི་པྤ་ཊི་སེ་དྷཱ་ཏི ཨ་པ་ཝཱ་ད་ཝི་པྤ་ཊི་སེ་དྷཱ, ‘‘ཚ་ཊྛི་ཡ་ནྟ་སྶེ’ཏི ཧི ཨུ་སྶ་གྒོ, ཏ་སྶཱ་པ་ཝཱ་དཱ ‘‘ཨཱ་དི་སྶ’’ ‘‘ཊཱ་ནུ་བ་ནྡྷཱ་ནེ་ཀ་ཝ་ཎྞཱ ས་བྦ་སྶེ’’ཏྱེ་ཏེ, ‘‘ཨཱ་དི་སྶཱ’’ཏཱི་མ་སྶཱ་ཝ་ཀཱ་སོ ‘ཏེ་ར་སཱ’ཏི, ‘‘ཊཱ་ནུ་བ་ནྡྷཱ་ནེ་ཀ་ཝ་ཎྞཱ ས་བྦ་སྶཱ’’ཏཱི་མ་སྶཱ་ཝ་ཀཱ་སོ ‘ཨེ་སུ, ཨ་ནེ་ནཱ’ཏི, ཨི་ཧོ་བྷ་ཡ་མྤ་པྤོ་ཏི ‘‘ཨ་ཏོ ཡོ་ནཾ ཊཱ་ཊེ’’ (༢-༤༡) ‘‘ན་རཱ་ན་རེ’’ ‘‘ཨ་ཏེ་ན’’ (༢-༡༠༨) ‘‘ཛ་ནེ་ནཱ’’ཏི (ཏ་ཏྠ) ‘‘ཊཱ་ནུ་བ་ནྡྷཱ་ནེ་ཀ་ཝ་ཎྞཱ ས་བྦ་སྶེ’’ཏཱི་ད་མྤ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཏེ་ས་མ་པ་ཝཱ་དཱ་ནཾ ཝི་པྤ་ཊི་སེ་དྷཱ ས་བྦཱ་དེ་སོ བྷ་ཝ་ཏི. ‘‘ཚ་ཊྛི་ཡ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ད་ས་ས་དྡེ-ནྟ་སྶ པ་ཏྟོ་པི ཏ་ད་པ་ཝཱ་ད་ཏྟཱ ‘‘ཨཱ་དི་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ད་ཀཱ་ར་སྶ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘ད་ཀཱ་ར་སྶ་རོ’ཏི.
༡༧. ཚ་ཊྛཱི
ཀོ་ཏྠོ་ནྟ ས་དྡ་སྶེ་ཙྩཱ་ཧ-‘ཨ་ནྟོ་ཝ་སཱ་ན’མི་ཙྩཱ་དི, ‘‘ཝ་ཎྞ་སྶ་ནྟ་སྶ’’ཏི (༡-༡-༥༢) སུ་ཏྟེ ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎ་མ་ནྟ་ཝི་སེ་ས་ནཱ་ཡོ་པ་དི་ཊྛཾ པཱ་ཎི་ནི་ནཱ-ཨ་ནྟ་སྶ པ་ད་སྶ ཝཱ་ཀྱ་སྶ ཝཱ མཱ་བྷ་ཝཱི’ཏི, ཨི་ཧ ཏྭ་ན་ཏྠ་ཀཾ ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཾ བྱ་ཝ་ཙྪེ་ཛྫཱ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ-‘སོ ཙེ’ ཏྱཱ་དི, ན་ནུ བྲ་ཧྨ་སྶཱ་ཏི ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠེ་ན ཝ་ཏྟུ་མི་ཙྪི་ཏོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨ་ས་དྡོ ཚ་ཊྛཱི་ནི་དྡི་ཊྛོ ནཱ་མཱ་ཏི ‘‘བྲ་ཧྨ་སྶུ ཝཱ’’ཏི (༢-༡༩༤) ཨུ་ཨཱ་དེ་སོ ‘‘ཚ་ཊྛི་ཡ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཨ་ནྟ་བྲ་ཧྨ་ས་དྡ་སྶ པ་པྤོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ས་ཏི ‘ན ཧི ཚ་ཊྛཱི ནི་དྡི་ཊྛ་སྶ ཨ་ནྟཾ པ་དཾ ཝཱ་ཀྱཾ ཝཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི, ཝུ་ཙྩ་ཏེ- ན ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠེ་ནཱ་ཀྑེ་པ་མ་ཏྟེ་ན མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨ་ས་དྡོ ཚ་ཊྛཱི ནི་དྡི་ཊྛོ ནཱ་མ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ན བྲ་ཧྨ་ས་དྡ་སྶ ས་བྦ་སྶཱ་དེ་ས་པྤ་ས་ངྒོ, མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨ་ས་དྡེ ཝཱ བྲ་ཧྨ་ས་དྡོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏ་སྶཱ་ནྟ་སྶ ཨུ་ཏྟཾ ཝི་དྷཱི་ཡ་ཏེ.
༡༨. ཝཱ་ནུ
‘‘ཚ་ཊྛི་ཡ་ནྟ་སྶེ’’ཏྱ་ནེ་ནེ་ཝཱ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཀཱ་རི་ཡེ་པྱ་ནྟ་སྶ སི་དྡྷེ ཀི་མ་ཏྠོ་ཡ་མཱ་ར་མྦྷོ་ཏྱཱ་ས་ངྐི་ཡ ཊཱ་ནུ་བ་ནྡྷཱ་ཏྱཱ་དི་ནཱ ཝ་ཙ་ན་ཕ་ལ་མུ་པ་ད་སྶེ་ནྟོ ‘བཱ་དྷ་ཀ་བཱ་དྷ་ན་ཏྠོ-ཡ་མཱ་ར་མྦྷོ’ཏི-ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཐཱ་ཧི ‘‘ཚ་ཊྛི་ཡ་ནྟ་སྶེ’’ཏྱ་སྶ བཱ་དྷ་ཀོ ‘‘ཊཱ་ནུ་བ་ནྡྷཱ་ནེ་ཀ་ཝ་ཎྞཱ ས་བྦ་སྶེ’’ཏི, ཏ་སྶ ཙ ‘‘ཝཱ་ནུ་བ་ནྡྷོ’’ཏྱ་ཡཾ ཡོ་གོ བཱ་དྷ་ཀོ་ཏི བཱ་དྷ་ཀ་བཱ་དྷ་ན་ཏྠོ ས་མྤ་ཛྫ་ཏེ, ཨ་པ་ཨི་ཙྩ་ཡ་མུ་པ་ས་གྒོ ཝ་ཛྫ་ནེ ནཱི་ཝཱ་ར་ཎེ, པ་ན་ཡ་ནེ ཝཱ ཝ་ཏྟ་ཏེ་ཏི ཨ་པོ་དྱ་ནྟེ ཨུ་སྶ་གྒ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཝ་ཛྫཱི་ཡ་ནྟེ ནཱི་ཝཱ་རཱི་ཡ་ནྟེ ཨ་པ་ནཱི་ཡ་ནྟེ ནེ་ནེ་ཏྱ་པ་ཝཱ་དོ, སུ་ཏྟེ་ཀ་དེ་སེ་ན སུ་ཏྟ་མེ་ཝོ་པ་ལ་ཀྑི་ཏ་ནྟི ཨ་ནྟ་སྶ‘ཚ་ཊྛི་ཡ་ནྟ་སྶཱ’ཏི སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་པ་ཝཱ་དོ ཨ་ནྟཱ་པ་ཝཱ་དོ, ཨུ་སྶ་ཛྫ་ཏེ ནི་ཝ་ཏྟཱི་ཡ་ཏྱ་པ་ཝཱ་དེ་ནེ་ཏྱུ་སྶ་གྒོ, ཨུ་སྶ་གྒཱ་པ་ཝཱ་ད་ཀྐ་མོ པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ‘‘ཚ་ཊྛི་ཡ་ནྟ་སྶེ’’ཏྱུ་སྶ་གྒོ, ཏ་ད་པ་ཝཱ་དཱ ‘‘ཊཱ་ནུ་བ་ནྡྷཱ་ནེ་ཀ་ཝ་ཎྞཱ ས་བྦ་སྶ’’ ‘‘ཨུ་ཀཱ་ནུ་བ་ནྡྷཱ་དྱ་ནྟཱ’’ ‘‘མཱ་ནུ་བ་ནྡྷོ ས་རཱ ན་མ་ནྟཱ པ་རོ’’ཏི, ‘‘ཊཱ་ནུ་བ་ནྡྷཱ་ནེ་ཀ་ཝ་ཎྞཱ ས་བྦ་སྶེ’’ཏྱུ་སྶ་གྒོ, ཏ་ད པ་ཝཱ་དཱ ‘‘ཝཱ་ནུ་བ་ནྡྷོ’’ ‘‘མཱ་ནུ་བ་ནྡྷོ ས་རཱ་ན་མ་ནྟཱ པ་རོ’’ཏི.