༥. ཨཱི་ཡོ
ཀ་རཱི་ཡ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀ་མྨཾ. ཏ་ཉྩ ནཱ་མ ཛཱ་ཏི གུ་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ད་བྦ ས་མྦ་ནྡྷ་ཏོ པ་ཉྩ་དྷཱ བྷ་ཝ་ཏི. ཏ་ཏྠ ནཱ་མ་ཀ་མྨཾ’ ཌི་ཏྠོ ཌ་ཝི་ཏྠོ་ཏི ནཱ་མེ་ན པི་ཎྜ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷཱ. ཛཱ་ཏི་ཀ་མྨཾ གོ་ཨ་སྶོ་ཏི གོ་ཏྟཱ་དི་ཛཱ་ཏི་ཡཱ པི་ཎྜ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷཱ. གུ་ཎ་ཀ་མྨཾ སུ་ཀྐོ་ནཱི་ལོ་ཏི སུ་ཀྐཱ་དི་ནཱ གུ་ཎེ་ན ད་བྦ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷཱ. ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་མྨཾ པཱ་ཙ་ཀོ པཱ་ཡ་ཀོ་ཏི པཱ་ཙ་ཀཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ད་བྦ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷཱ. ད་བྦ་ཀ་མྨཾ ད་ཎྜཱི་ཝི་སཱ་ཎཱི་ཏི ད་ཎྜཱ་དི་ནཱ ད་བྦེ་ན པི་ཎྜ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷཱ. ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་སྶ པ་ཉྩ་པྤ་ཀཱ་ར་ས་མྦྷ་ཝེ་པི་ཙྪཱ་ཡ་མ་ཏྠེ ཨཱི་ཡ་སྶ ཝི་དྷཱ་ན་ཏོ ཨི་ཙྪཱ་ས་མྦ་ནྡྷི་ཡེ་ཝ ཀ་མྨཾ ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་མྨ་མེ་ཝཱ་ཏྲ ག་ཡ྄ཧ་ཏེ ཨ་མུ་ཀ་མེ་ཝ་ཏྠ་མུ་པ་ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ- ‘ཡ་དི་པི’ཙྩཱ་དི. ཨ་ཡ་ཉྩ ནི་པཱ་ཏ ས་མུ་དཱ་ཡོ ཝི་སེ་སཱ་བྷི་དྷཱ་ན་ནི་མི་ཏྟཱ་སྱུ་པ་ག་མེ ཝ་ཏྟ་ཏེ.
ཏ་ཐཱ་པཱི་ཏི་ལོ་ཀ་ཝུ་ཏྟི་ར་ཡཾ་ཝི་སེ་སཱ་བྷི་དྷཱ་ནཱ་ར་མྦྷེ. ཏཾ་ས་མྦ་ནྡྷི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨི་ཙྪཱ་ས་མྦ་ནྡྷི་ཨེ་ཝ. ཨ་ཏྟ་ནོ་པུ་ཏྟ་མི་ཙྪ་ཏཱི་ཏྱཱ་དི་ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཡ་མ་ཏྟ་ས་མྦ་ནྡྷི་ནི་པུ་ཏྟཱ་དོ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཏྱ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟ་རེ་ན་པ་ཙྩ་ཡོ་ཝི་དྷཱི་ཡ་ཏེ་པཱ་ཎི་ནི་ནཱ, ཨེ་ཏྠ ཏྭ(ཏྟ)གྒ་ཧ་ཎ་མ་ནྟ་རེ་ནཱ་ཏྟ ས་མྦ་ནྡྷི་ནྱེ་ཝ པུ་ཏྟཱ་དོ ཀ་ཐཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏེ ཝི་སེ་ས་ཝ་ཙ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ ཧི པ་ར་ས་མྦ་ནྡྷི་ནྱ་པི པ་པྤོ་ཏཱི་ཏཱི་མཾ་ཙོ་དྱ་མུ་བྦྷཱ་ཝ་ཡ མཱ་ཧ- ‘ཨ་ཏྟ་ས་མྦ་ནྡྷི་ནི’ཙྩཱ་དི. ཨཱི་ཡ་སྶ པ་ར་ས་མྦ་ནྡྷི་ནྱ་པི པ་ས་ངྒོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀུ་ཏོ་ཙཱ་ཧ-ཨཱི་ཡ་སྶཱ་ཨི་ཏི་དྷཱ་ནཱ’ཏི. ཨ་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶཱ་ཝ་ཙ་ནེ ཨཱི་ཡ་སྶཱ་ན་བྷི་དྷཱ་ནཱ་ཏི བྷཱ་ཝོ.
ཨ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཀ་ར་ཎེ ཧེ་ཏུ་མྷི ཝཱ ཏ་ཏི་ཡཱ. ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་མི་ཙྪ་ཏཱི་ཏེ་ཏྠཱ་པི. ན ཨི་ཊྛོ་ཏི ཨཱི་ཡ་པྤ་ཙྩ་ཡོ ནཱ་བྷི་མ་ཏོ. ནེ་ཝེ་ཏྠ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་ད་ཏོ-དྷི་པྤཱ་ཡཱ་མཱ་ཧ ‘སཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟ ཡེ་ཝེ་ཏི བྷཱ་ཝོ’ཏི. ཡ་དི ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་མི་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟུ་མི་ཙྪཱ་ཡཾ སཱ་པེ་ཀྑེ་ཏྟེ་པི སི་ཡཱ, ཏ་དཱ་ཡ་མ་ནི་ཊྛ་པྤ་ས་ངྒོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ- ‘ཡ་དི་ཙེ་ཏྠ’ཨི་ཙྩཱ་དི.
ཨ་ནི་ཊྛ་པྤ་ས་ངྒ་སྶ ས་རཱུ་པ་མཱ་ཧ- ‘ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི སི་ཡཱ’ཏི. ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཨཱི་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ཏྠ་སྶཱ་བྷི་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ས་དྡ་སྶཱ་པྤ་ཡོ་གོ་ཏི ཙེ་ཏ་མྤི ན ས་ངྒ་ཏ་ནྟི པ་ཊི་པཱ་ད་ཡ་མཱ་ཧ ‘ན ཙ ས་ཀྐཱ’ཏི་ཨཱ་དི. ཀ་སྨཱ་དེ་ཝཾ ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཨཱ་ཧ- ‘པ་ཀ་ཏི’ཙྩཱ་དི. ཨ་པཱུ་པཱ་དི་ཀཱ་ཡ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ས་མཱ་ན་ཏྠ་སྶེ་ཝ ཝི་སེ་ས་ན་སྶ ཝུ་ཏྟི་པ་དེ ཨ་ནྟོ་བྷཱ་ཝ ད་སྶ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀྭ་པ་ནེ་ཝཾ དི་ཊྛ་ནྟྱཱ་ཧ- ‘ཏཾ་ཡ་ཐེ’ཙྩཱ་དི. ‘‘ཏ་མ་སྶ སི་པྤཾ སཱི་ལཾ པ་ཎྱཾ པ་ཧ་ར་ཎཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ’’ཏི (༤-༢༧) ཎི་ཀེ ཨཱ་པཱུ་པི་ཀོ. ན་ཏུ བྷི་ནྣ་ཏྠ་སྶཱ་ཏི བྱ་ཏི་རེ་ཀཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏཾ དི་ཊྛ་ནྟེ་ན སཱ་དྷེ་ཏུ་མཱ་ཧ- ‘དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶི’ཙྩཱ་དི. ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ- ‘སཱ་མྱ་ནྟ་རེ’ཙྩཱ་དི. དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ དྷུ་རུ་ནོ ཀུ་ལ་ནྟི སཱ་མྱ་ནྟ་ར་བྱ་ཝ་ཙྪེ་དཱ་ཡ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་ས་དྡ་སྶོ པཱ་དཱ་ན་ཏོ གུ་རུ་ཀུ་ལ་ནྟི ཝུ་ཏྟི་པ་དེ་ན དེ་ཝ་ད་ཏྟ་ཏྠ་སྶཱ་ནྟོ བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་མེ་ཏྠོ་པི ས་མཱ་ན་ནྟཱུ་པ་ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ- ‘ཏ་ཐེ་ཧཱ་པི’ཙྩཱ་དི. ཨ་ཐཱ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་མི་ཙྪ་ཏཱི་ཏྱེ་ཏ་སྨིཾ ཝཱ་ཀྱེ པ་ད་སྶཱ་ནྭཱ་ཁྱཱ་ན་ཏོ ཨ་ཏྟ་ས་དྡ་སྶཱ་པྥ་ཡོ་གོ ཀི་ནྣ སི་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ- ‘ན་ཙཱ་པི’ཙྩཱ་དི.
པ་ད་སྶཱ་ཏི པུ་ཏྟཱི་ཡཱ་དི་ནོ པ་ད་སྶ. ན་ཙཱ་པི ཨ་པྤ་ཡོ་གོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ- ‘ཨཱི་ཡ་ནྟ་སྶཱ’ཏི་ཨཱ་དི. ཨཱི་ཡ་ནྟོ པུ་ཏྟཱི་ཡཱ་དི, ནི་ཡོ་ག་ཏོ ན པ་པྤོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་བྦཱ་ཙཱི་ས་དྡ་པྤ་ཡོ་ག་ནྟི ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ཙཱི་ས་དྡ་ཡོ་གཾ. སུ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ནྟི ཨ་སུ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་སུ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཨ་ཏྠ་པྤ་ཀ་ར་ཎཱ་དྱུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟྱ་ནེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཏོ་པི པུ་ཏྟ་སྶ་ཏྟ ནི་ཡ་ཏཱ ག་མྱ་ཏེ, སུ་ཏ་ས་དྡ་སྶ ཏུ ག་ཧ་ཎ་མུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྠ་ནྟི ཝ་ད་ཏི.
ན་ནུ ཙ སུ་ཏྟེ ཀ་མྨཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ས་མུ་དཱ་ཡ་ཏོ་པཱི་ཡོ སི་ཡཱ ཏྱཱ་ས་ངྐི་ཡེ་ཝ (མ་བྷཱ)ཝཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ཧ- ‘ཀ་མྨཱ’ཏི་ཨཱ་དི. ཝ་ཏྟུཾ ཨི་ཊྛཱ ཨེ་ཀ་ས་ཁྱཱ ཡ་སྶ ཀ་མྨ་སཱ་མ་ཉྙ་སྶ ཏཾ ཏ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཏྟུ་མི་ཊྛེ་ཀ ས་ངྑྱ་སྶ ག་ཧ་ཎ་མཱ་ཧ- ‘ཀ་མྨ་ས་མུ་དཱ་ཡ་ཏོ’ཏི. ཀི་མྤ་ནཱ་ཝ་ཡ་ཝ་ཏོ ན སི་ཡཱ’ མ་ཧ་ནྟ་མྤུ་ཏྟ་མི་ཙྪ་ཏཱི’ཙྩ་ཏྲ པུ་ཏྟ་མི་ཙྩ་ཏོ་ཙྩཱ་ས་ངྐི་ཡཱ་ཧ ‘ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཏོ་པི སཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝཱ’ཏི. ན བྷ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ་ར་ཧི ཨི་ད་མྤི ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཙོ་དེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘ཙ་ར་ཧི’ཙྩཱ་དི. མ་ཧཱ ཙཱ་ཡཾ པུ་ཏྟོ་ཙེ་ཏི མ་ཧཱ་པུ་ཏྟ་མི་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཡ་དེ་ཝཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི ཏ་དཱ་ཡ་མྤ་ཡོ་གོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ- ‘བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་མེ་ཝེ’ཙྩཱ་དི.