౨. అన్ధకారవగ్గో
౧. పఠమసిక్ఖాపదం
౮౩౮. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన భద్దాయ కాపిలానియా అన్తేవాసినియా భిక్ఖునియా ఞాతకో పురిసో గామకా సావత్థిం అగమాసి కేనచిదేవ కరణీయేన. అథ ఖో సా భిక్ఖునీ తేన పురిసేన సద్ధిం రత్తన్ధకారే అప్పదీపే ఏకేనేకా సన్తిట్ఠతిపి సల్లపతిపి. యా తా భిక్ఖునియో అప్పిచ్ఛా…పే… తా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ భిక్ఖునీ రత్తన్ధకారే అప్పదీపే పురిసేన సద్ధిం ఏకేనేకా సన్తిట్ఠిస్సతిపి సల్లపిస్సతిపీ’’తి…పే… సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, భిక్ఖునీ రత్తన్ధకారే అప్పదీపే పురిసేన సద్ధిం ఏకేనేకా సన్తిట్ఠతిపి సల్లపతిపీతి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ, భిక్ఖవే, భిక్ఖునీ రత్తన్ధకారే అప్పదీపే పురిసేన సద్ధిం ఏకేనేకా సన్తిట్ఠిస్సతిపి సల్లపిస్సతిపి! నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియో ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసన్తు –
౮౩౯. ‘‘యా పన భిక్ఖునీ రత్తన్ధకారే అప్పదీపే పురిసేన సద్ధిం ఏకేనేకా సన్తిట్ఠేయ్య వా సల్లపేయ్య వా, పాచిత్తియ’’న్తి.
౮౪౦. యా పనాతి యా యాదిసా…పే… భిక్ఖునీతి…పే… అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతా భిక్ఖునీతి.
రత్తన్ధకారేతి ఓగ్గతే సూరియే. అప్పదీపేతి అనాలోకే.
పురిసో నామ మనుస్సపురిసో న యక్ఖో న పేతో న తిరచ్ఛానగతో విఞ్ఞూ పటిబలో సన్తిట్ఠితుం సల్లపితుం.
సద్ధిన్తి ఏకతో. ఏకేనేకాతి పురిసో చేవ హోతి భిక్ఖునీ చ.
సన్తిట్ఠేయ్య వాతి పురిసస్స హత్థపాసే తిట్ఠతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
సల్లపేయ్య వాతి పురిసస్స హత్థపాసే ఠితా సల్లపతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
హత్థపాసం విజహిత్వా సన్తిట్ఠతి వా సల్లపతి వా, ఆపత్తి దుక్కటస్స. యక్ఖేన వా పేతేన వా పణ్డకేన వా తిరచ్ఛానగతమనుస్సవిగ్గహేన వా సద్ధిం సన్తిట్ఠతి వా సల్లపతి వా, ఆపత్తి దుక్కటస్స.
౮౪౧. అనాపత్తి యో కోచి విఞ్ఞూ దుతియో [యా కాచి విఞ్ఞూ దుతియా (స్యా.)] హోతి, అరహోపేక్ఖా, అఞ్ఞవిహితా సన్తిట్ఠతి వా సల్లపతి వా, ఉమ్మత్తికాయ, ఆదికమ్మికాయాతి.
పఠమసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.
౨. దుతియసిక్ఖాపదం
౮౪౨. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన భద్దాయ కాపిలానియా అన్తేవాసినియా భిక్ఖునియా ఞాతకో పురిసో గామకా సావత్థిం అగమాసి కేనచిదేవ కరణీయేన. అథ ఖో సా భిక్ఖునీ – ‘‘భగవతా పటిక్ఖిత్తం రత్తన్ధకారే అప్పదీపే పురిసేన సద్ధిం ఏకేనేకా సన్తిట్ఠితుం సల్లపితు’’న్తి తేనేవ పురిసేన సద్ధిం పటిచ్ఛన్నే ఓకాసే ఏకేనేకా సన్తిట్ఠతిపి సల్లపతిపి. యా తా భిక్ఖునియో అప్పిచ్ఛా…పే… తా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ భిక్ఖునీ పటిచ్ఛన్నే ఓకాసే పురిసేన సద్ధిం ఏకేనేకా సన్తిట్ఠిస్సతిపి సల్లపిస్సతిపీ’’తి…పే… సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, భిక్ఖునీ పటిచ్ఛన్నే ఓకాసే పురిసేన సద్ధిం ఏకేనేకా సన్తిట్ఠతిపి సల్లపతిపీతి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ, భిక్ఖవే, భిక్ఖునీ పటిచ్ఛన్నే ఓకాసే పురిసేన సద్ధిం ఏకేనేకా సన్తిట్ఠిస్సతిపి సల్లపిస్సతిపి! నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియో ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసన్తు –
౮౪౩. ‘‘యా పన భిక్ఖునీ పటిచ్ఛన్నే ఓకాసే పురిసేన సద్ధిం ఏకేనేకా సన్తిట్ఠేయ్య వా సల్లపేయ్య వా, పాచిత్తియ’’న్తి.
౮౪౪. యా పనాతి యా యాదిసా…పే… భిక్ఖునీతి…పే… అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతా భిక్ఖునీతి.
పటిచ్ఛన్నో నామ ఓకాసో కుట్టేన వా కవాటేన వా కిలఞ్జేన వా సాణిపాకారేన వా రుక్ఖేన వా థమ్భేన వా కోత్థళియా వా యేన కేనచి పటిచ్ఛన్నో హోతి.
పురిసో నామ మనుస్సపురిసో న యక్ఖో న పేతో న తిరచ్ఛానగతో విఞ్ఞూ పటిబలో సన్తిట్ఠితుం సల్లపితుం.
సద్ధిన్తి ఏకతో. ఏకేనేకాతి పురిసో చేవ హోతి భిక్ఖునీ చ.
సన్తిట్ఠేయ్య వాతి పురిసస్స హత్థపాసే తిట్ఠతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
సల్లపేయ్య వాతి పురిసస్స హత్థపాసే ఠితా సల్లపతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
హత్థపాసం విజహిత్వా సన్తిట్ఠతి వా సల్లపతి వా, ఆపత్తి దుక్కటస్స. యక్ఖేన వా పేతేన వా పణ్డకేన వా తిరచ్ఛానగతమనుస్సవిగ్గహేన వా సద్ధిం సన్తిట్ఠతి వా సల్లపతి వా, ఆపత్తి దుక్కటస్స.
౮౪౫. అనాపత్తి యో కోచి విఞ్ఞూ దుతియో హోతి, అరహోపేక్ఖా, అఞ్ఞవిహితా సన్తిట్ఠతి వా సల్లపతి వా, ఉమ్మత్తికాయ, ఆదికమ్మికాయాతి.
దుతియసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.
౩. తతియసిక్ఖాపదం
౮౪౬. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన భద్దాయ కాపిలానియా అన్తేవాసినియా భిక్ఖునియా ఞాతకో పురిసో గామకా సావత్థిం అగమాసి కేనచిదేవ కరణీయేన. అథ ఖో సా భిక్ఖునీ – ‘‘భగవతా పటిక్ఖిత్తం పటిచ్ఛన్నే ఓకాసే పురిసేన సద్ధిం ఏకేనేకా సన్తిట్ఠితుం సల్లపితు’’న్తి తేనేవ పురిసేన సద్ధిం అజ్ఝోకాసే ఏకేనేకా సన్తిట్ఠతిపి సల్లపతిపి. యా తా భిక్ఖునియో అప్పిచ్ఛా…పే… తా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ భిక్ఖునీ అజ్ఝోకాసే పురిసేన సద్ధిం ఏకేనేకా సన్తిట్ఠిస్సతిపి సల్లపిస్సతిపీ’’తి…పే… సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, భిక్ఖునీ అజ్ఝోకాసే పురిసేన సద్ధిం ఏకేనేకా సన్తిట్ఠతిపి సల్లపతిపీతి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ, భిక్ఖవే, భిక్ఖునీ అజ్ఝోకాసే పురిసేన సద్ధిం ఏకేనేకా సన్తిట్ఠిస్సతిపి సల్లపిస్సతిపి! నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియో ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసన్తు –
౮౪౭. ‘‘యా పన భిక్ఖునీ అజ్ఝోకాసే పురిసేన సద్ధిం ఏకేనేకా సన్తిట్ఠేయ్య వా సల్లపేయ్య వా, పాచిత్తియ’’న్తి.
౮౪౮. యా పనాతి యా యాదిసా…పే… భిక్ఖునీతి…పే… అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతా భిక్ఖునీతి.
అజ్ఝోకాసో నామ అప్పటిచ్ఛన్నో హోతి కుట్టేన వా కవాటేన వా కిలఞ్జేన వా సాణిపాకారేన వా రుక్ఖేన వా థమ్భేన వా కోత్థళియా వా, యేన కేనచి అప్పటిచ్ఛన్నో హోతి.
పురిసో నామ మనుస్సపురిసో, న యక్ఖో న పేతో న తిరచ్ఛానగతో, విఞ్ఞూ పటిబలో సన్తిట్ఠితుం సల్లపితుం.
సద్ధిన్తి ఏకతో. ఏకేనేకాతి పురిసో చేవ హోతి భిక్ఖునీ చ.
సన్తిట్ఠేయ్య వాతి పురిసస్స హత్థపాసే తిట్ఠతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
సల్లపేయ్య వాతి పురిసస్స హత్థపాసే ఠితా సల్లపతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
హత్థపాసం విజహిత్వా సన్తిట్ఠతి వా సల్లపతి వా, ఆపత్తి దుక్కటస్స. యక్ఖేన వా పేతేన వా పణ్డకేన వా తిరచ్ఛాగతమనుస్సవిగ్గహేన వా సద్ధిం సన్తిట్ఠతి వా సల్లపతి వా, ఆపత్తి దుక్కటస్స.
౮౪౯. అనాపత్తి యో కోచి విఞ్ఞూ దుతియో హోతి, అరహోపేక్ఖా, అఞ్ఞవిహితా సన్తిట్ఠతి వా సల్లపతి వా, ఉమ్మత్తికాయ, ఆదికమ్మికాయాతి.
తతియసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.
౪. చతుత్థసిక్ఖాపదం
౮౫౦. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన థుల్లనన్దా భిక్ఖునీ రథికాయపి బ్యూహేపి సిఙ్ఘాటకేపి పురిసేన సద్ధిం ఏకేనేకా సన్తిట్ఠతిపి సల్లపతిపి నికణ్ణికమ్పి జప్పేతి దుతియికమ్పి భిక్ఖునిం ఉయ్యోజేతి. యా తా భిక్ఖునియో అప్పిచ్ఛా…పే… తా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ అయ్యా థుల్లనన్దా రథికాయపి బ్యూహేపి సిఙ్ఘాటకేపి పురిసేన సద్ధిం ఏకేనేకా సన్తిట్ఠిస్సతిపి సల్లపిస్సతిపి నికణ్ణికమ్పి జప్పిస్సతి దుతియికమ్పి భిక్ఖునిం ఉయ్యోజేస్సతీ’’తి…పే… సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, థుల్లనన్దా భిక్ఖునీ రథికాయపి బ్యూహేపి సిఙ్ఘాటకేపి పురిసేన సద్ధిం ఏకేనేకా సన్తిట్ఠతిపి సల్లపతిపి నికణ్ణికమ్పి జప్పేతి దుతియికమ్పి భిక్ఖునిం ఉయ్యోజేతీతి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ, భిక్ఖవే, థుల్లనన్దా భిక్ఖునీ రథికాయపి బ్యూహేపి సిఙ్ఘాటకేపి పురిసేన సద్ధిం ఏకేనేకా సన్తిట్ఠిస్సతిపి సల్లపిస్సతిపి నికణ్ణికమ్పి జప్పిస్సతి దుతియికమ్పి భిక్ఖునిం ఉయ్యోజేస్సతి! నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియో ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసన్తు –
౮౫౧. ‘‘యా పన భిక్ఖునీ రథికాయ వా బ్యూహే వా సిఙ్ఘాటకే వా పురిసేన సద్ధిం ఏకేనేకా సన్తిట్ఠేయ్య వా సల్లపేయ్య వా నికణ్ణికం వా జప్పేయ్య దుతియికం వా భిక్ఖునిం ఉయ్యోజేయ్య, పాచిత్తియ’’న్తి.
౮౫౨. యా పనాతి యా యాదిసా…పే… భిక్ఖునీతి…పే… అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతా భిక్ఖునీతి.
రథికా నామ రచ్ఛా వుచ్చతి. బ్యూహం నామ యేనేవ పవిసన్తి తేనేవ నిక్ఖమన్తి. సిఙ్ఘాటకో నామ చచ్చరం వుచ్చతి.
పురిసో నామ మనుస్సపురిసో న యక్ఖో న పేతో న తిరచ్ఛానగతో విఞ్ఞూ పటిబలో సన్తిట్ఠితుం సల్లపితుం.
సద్ధిన్తి ఏకతో. ఏకేనేకాతి పురిసో చేవ హోతి భిక్ఖునీ చ.
సన్తిట్ఠేయ్య వాతి పురిసస్స హత్థపాసే తిట్ఠతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
సల్లపేయ్య వాతి పురిసస్స హత్థపాసే ఠితా సల్లపతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
నికణ్ణికం వా జప్పేయ్యాతి పురిసస్స ఉపకణ్ణకే ఆరోచేతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
దుతియికం వా భిక్ఖునిం ఉయ్యోజేయ్యాతి అనాచారం ఆచరితుకామా దుతియికమ్పి భిక్ఖునిం ఉయ్యోజేతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. దస్సనూపచారం వా సవనూపచారం వా విజహన్తియా ఆపత్తి దుక్కటస్స. విజహితే ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
హత్థపాసం విజహిత్వా సన్తిట్ఠతి వా సల్లపతి వా ఆపత్తి దుక్కటస్స. యక్ఖేన వా పేతేన వా పణ్డకేన వా తిరచ్ఛానగతమనుస్సవిగ్గహేన వా సద్ధిం సన్తిట్ఠతి వా సల్లపతి వా, ఆపత్తి దుక్కటస్స.
౮౫౩. అనాపత్తి యో కోచి విఞ్ఞూ దుతియో హోతి, అరహోపేక్ఖా, అఞ్ఞవిహితా సన్తిట్ఠతి వా సల్లపతి వా, న అనాచారం ఆచరితుకామా, సతి కరణీయే దుతియికం భిక్ఖునిం ఉయ్యోజేతి, ఉమ్మత్తికాయ, ఆదికమ్మికాయాతి.
చతుత్థసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.
౫. పఞ్చమసిక్ఖాపదం
౮౫౪. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరా భిక్ఖునీ అఞ్ఞతరస్స కులస్స కులూపికా హోతి నిచ్చభత్తికా. అథ ఖో సా భిక్ఖునీ పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ యేన తం కులం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆసనే నిసీదిత్వా సామికే అనాపుచ్ఛా పక్కామి. తస్స కులస్స దాసీ ఘరం సమ్మజ్జన్తీ తం ఆసనం భాజనన్తరికాయ పక్ఖిపి. మనుస్సా తం ఆసనం అపస్సన్తా తం భిక్ఖునిం ఏతదవోచుం – ‘‘కహం తం, అయ్యే, ఆసన’’న్తి? ‘‘నాహం తం, ఆవుసో, ఆసనం పస్సామీ’’తి. ‘‘దేథాయ్యే, తం ఆసన’’న్తి పరిభాసిత్వా నిచ్చభత్తం పచ్ఛిన్దింసు. అథ ఖో తే మనుస్సా ఘరం సోధేన్తా తం ఆసనం భాజనన్తరికాయ పస్సిత్వా తం భిక్ఖునిం ఖమాపేత్వా నిచ్చభత్తం పట్ఠపేసుం. అథ ఖో సా భిక్ఖునీ భిక్ఖునీనం ఏతమత్థం ఆరోచేసి. యా తా భిక్ఖునియో అప్పిచ్ఛా…పే… తా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ భిక్ఖునీ పురేభత్తం కులాని ఉపసఙ్కమిత్వా ఆసనే నిసీదిత్వా సామికే అనాపుచ్ఛా పక్కమిస్సతీ’’తి…పే… సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, భిక్ఖునీ పురేభత్తం కులాని ఉపసఙ్కమిత్వా ఆసనే నిసీదిత్వా సామికే అనాపుచ్ఛా పక్కమతీతి [పక్కమీతి (క.)]? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ, భిక్ఖవే భిక్ఖునీ పురేభత్తం కులాని ఉపసఙ్కమిత్వా ఆసనే నిసీదిత్వా సామికే అనాపుచ్ఛా పక్కమిస్సతి! నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియో ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసన్తు –
౮౫౫. ‘‘యా పన భిక్ఖునీ పురేభత్తం కులాని ఉపసఙ్కమిత్వా ఆసనే నిసీదిత్వా సామికే అనాపుచ్ఛా పక్కమేయ్య, పాచిత్తియ’’న్తి.
౮౫౬. యా పనాతి యా యాదిసా…పే… భిక్ఖునీతి…పే… అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతా భిక్ఖునీతి.
పురేభత్తం నామ అరుణుగ్గమనం ఉపాదాయ యావ మజ్ఝన్హికా.
కులం నామ చత్తారి కులాని – ఖత్తియకులం, బ్రాహ్మణకులం, వేస్సకులం, సుద్దకులం. ఉపసఙ్కమిత్వాతి తత్థ గన్త్వా.
ఆసనం నామ పల్లఙ్కస్స ఓకాసో వుచ్చతి. నిసీదిత్వాతి తస్మిం నిసీదిత్వా.
సామికే అనాపుచ్ఛా పక్కమేయ్యాతి యో తస్మిం కులే మనుస్సో విఞ్ఞూ తం అనాపుచ్ఛా అనోవస్సకం అతిక్కామేన్తియా ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. అజ్ఝోకాసే ఉపచారం అతిక్కామేన్తియా ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
౮౫౭. అనాపుచ్ఛితే అనాపుచ్ఛితసఞ్ఞా పక్కమతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. అనాపుచ్ఛితే వేమతికా పక్కమతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. అనాపుచ్ఛితే ఆపుచ్ఛితసఞ్ఞా పక్కమతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
పల్లఙ్కస్స అనోకాసే ఆపత్తి దుక్కటస్స. ఆపుచ్ఛితే అనాపుచ్ఛితసఞ్ఞా, ఆపత్తి దుక్కటస్స. ఆపుచ్ఛితే వేమతికా, ఆపత్తి దుక్కటస్స. ఆపుచ్ఛితే ఆపుచ్ఛితసఞ్ఞా, అనాపత్తి.
౮౫౮. అనాపత్తి ఆపుచ్ఛా గచ్ఛతి, అసంహారిమే, గిలానాయ, ఆపదాసు, ఉమ్మత్తికాయ, ఆదికమ్మికాయాతి.
పఞ్చమసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.
౬. ఛట్ఠసిక్ఖాపదం
౮౫౯. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన థుల్లనన్దా భిక్ఖునీ పచ్ఛాభత్తం కులాని ఉపసఙ్కమిత్వా సామికే అనాపుచ్ఛా ఆసనే అభినిసీదతిపి అభినిపజ్జతిపి. మనుస్సా థుల్లనన్దం భిక్ఖునిం హిరీయమానా ఆసనే నేవ అభినిసీదన్తి న అభినిపజ్జన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ అయ్యా థుల్లనన్దా పచ్ఛాభత్తం కులాని ఉపసఙ్కమిత్వా సామికే అనాపుచ్ఛా ఆసనే అభినిసీదిస్సతిపి అభినిపజ్జిస్సతిపీ’’తి! అస్సోసుం ఖో భిక్ఖునియో తేసం మనుస్సానం ఉజ్ఝాయన్తానం ఖియ్యన్తానం విపాచేన్తానం. యా తా భిక్ఖునియో అప్పిచ్ఛా…పే… తా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ అయ్యా థుల్లనన్దా పచ్ఛాభత్తం కులాని ఉపసఙ్కమిత్వా సామికే అనాపుచ్ఛా ఆసనే అభినిసీదిస్సతిపి అభినిపజ్జిస్సతిపీ’’తి…పే… సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, థుల్లనన్దా భిక్ఖునీ పచ్ఛాభత్తం కులాని ఉపసఙ్కమిత్వా సామికే అనాపుచ్ఛా ఆసనే అభినిసీదతిపి అభినిపజ్జతిపీతి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ, భిక్ఖవే, థుల్లనన్దా భిక్ఖునీ పచ్ఛాభత్తం కులాని ఉపసఙ్కమిత్వా సామికే అనాపుచ్ఛా ఆసనే అభినిసీదిస్సతిపి అభినిపజ్జిస్సతిపి! నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియో ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసన్తు –
౮౬౦. ‘‘యా పన భిక్ఖునీ పచ్ఛాభత్తం కులాని ఉపసఙ్కమిత్వా సామికే అనాపుచ్ఛా ఆసనే అభినిసీదేయ్య వా అభినిపజ్జేయ్య వా, పాచిత్తియ’’న్తి.
౮౬౧. యా పనాతి యా యాదిసా…పే… భిక్ఖునీతి…పే… అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతా భిక్ఖునీతి.
పచ్ఛాభత్తం నామ మజ్ఝన్హికే వీతివత్తే యావ అత్థఙ్గతే సూరియే.
కులం నామ చత్తారి కులాని – ఖత్తియకులం, బ్రాహ్మణకులం, వేస్సకులం, సుద్దకులం. ఉపసఙ్కమిత్వాతి తత్థ గన్త్వా.
సామికే అనాపుచ్ఛాతి యో తస్మిం కులే మనుస్సో సామికో దాతుం, తం అనాపుచ్ఛా.
ఆసనం నామ పల్లఙ్కస్స ఓకాసో వుచ్చతి.
అభినిసీదేయ్యాతి తస్మిం అభినిసీదతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
అభినిపజ్జేయ్యాతి తస్మిం అభినిపజ్జతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
౮౬౨. అనాపుచ్ఛితే అనాపుచ్ఛితసఞ్ఞా ఆసనే అభినిసీదతి వా అభినిపజ్జతి వా, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. అనాపుచ్ఛితే వేమతికా ఆసనే అభినిసీదతి వా అభినిపజ్జతి వా, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. అనాపుచ్ఛితే ఆపుచ్ఛితసఞ్ఞా ఆసనే అభినిసీదతి వా అభినిపజ్జతి వా, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
పల్లఙ్కస్స అనోకాసే ఆపత్తి దుక్కటస్స. ఆపుచ్ఛితే అనాపుచ్ఛితసఞ్ఞా, ఆపత్తి దుక్కటస్స. ఆపుచ్ఛితే వేమతికా, ఆపత్తి దుక్కటస్స. ఆపుచ్ఛితే ఆపుచ్ఛితసఞ్ఞా, అనాపత్తి.
౮౬౩. అనాపత్తి ఆపుచ్ఛా ఆసనే అభినిసీదతి వా అభినిపజ్జతి వా, ధువపఞ్ఞత్తే, గిలానాయ, ఆపదాసు, ఉమ్మత్తికాయ, ఆదికమ్మికాయాతి.
ఛట్ఠసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.
౭. సత్తమసిక్ఖాపదం
౮౬౪. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన సమ్బహులా భిక్ఖునియో కోసలేసు జనపదే సావత్థిం గచ్ఛన్తియో సాయం అఞ్ఞతరం గామం ఉపగన్త్వా అఞ్ఞతరం బ్రాహ్మణకులం ఉపసఙ్కమిత్వా ఓకాసం యాచింసు. అథ ఖో సా బ్రాహ్మణీ తా భిక్ఖునియో ఏతదవోచ – ‘‘ఆగమేథ, అయ్యే, యావ బ్రాహ్మణో ఆగచ్ఛతీ’’తి. భిక్ఖునియో – ‘‘యావ బ్రాహ్మణో ఆగచ్ఛతీ’’తి సేయ్యం సన్థరిత్వా ఏకచ్చా నిసీదింసు ఏకచ్చా నిపజ్జింసు. అథ ఖో సో బ్రాహ్మణో రత్తిం ఆగన్త్వా తం బ్రాహ్మణిం ఏతదవోచ – ‘‘కా ఇమా’’తి? ‘‘భిక్ఖునియో, అయ్యా’’తి. ‘‘నిక్కడ్ఢథ ఇమా ముణ్డా బన్ధకినియో’’తి, ఘరతో నిక్కడ్ఢాపేసి. అథ ఖో తా భిక్ఖునియో సావత్థిం గన్త్వా భిక్ఖునీనం ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. యా తా భిక్ఖునియో అప్పిచ్ఛా…పే… తా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ భిక్ఖునియో వికాలే కులాని ఉపసఙ్కమిత్వా సామికే అనాపుచ్ఛా సేయ్యం సన్థరిత్వా అభినిసీదిస్సన్తిపి అభినిపజ్జిస్సన్తిపీ’’తి…పే… సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియో వికాలే కులాని ఉపసఙ్కమిత్వా సామికే అనాపుచ్ఛా సేయ్యం సన్థరిత్వా అభినిసీదన్తిపి అభినిపజ్జన్తిపీతి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియో వికాలే కులాని ఉపసఙ్కమిత్వా సామికే అనాపుచ్ఛా సేయ్యం సన్థరిత్వా అభినిసీదిస్సన్తిపి అభినిపజ్జిస్సన్తిపి! నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియో ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసన్తు –
౮౬౫. ‘‘యా పన భిక్ఖునీ వికాలే కులాని ఉపసఙ్కమిత్వా సామికే అనాపుచ్ఛా సేయ్యం సన్థరిత్వా వా సన్థరాపేత్వా వా అభినిసీదేయ్య వా అభినిపజ్జేయ్య వా, పాచిత్తియ’’న్తి.
౮౬౬. యా పనాతి యా యాదిసా…పే… భిక్ఖునీతి…పే… అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతా భిక్ఖునీతి.
వికాలో నామ అత్థఙ్గతే సూరియే యావ అరుణుగ్గమనా.
కులం నామ చత్తారి కులాని – ఖత్తియకులం, బ్రాహ్మణకులం, వేస్సకులం సుద్దకులం. ఉపసఙ్కమిత్వాతి తత్థ గన్త్వా.
సామికే అనాపుచ్ఛాతి యో తస్మిం కులే మనుస్సో సామికో దాతుం, తం అనాపుచ్ఛా.
సేయ్యం నామ అన్తమసో పణ్ణసన్థారోపి. సన్థరిత్వాతి సయం సన్థరిత్వా. సన్థరాపేత్వాతి అఞ్ఞం సన్థరాపేత్వా. అభినిసీదేయ్యాతి తస్మిం అభినిసీదతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. అభినిపజ్జేయ్యాతి తస్మిం అభినిపజ్జతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
౮౬౭. అనాపుచ్ఛితే అనాపుచ్ఛితసఞ్ఞా సేయ్యం సన్థరిత్వా వా సన్థరాపేత్వా వా అభినిసీదతి వా అభినిపజ్జతి వా, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. అనాపుచ్ఛితే వేమతికా సేయ్యం సన్థరిత్వా వా సన్థరాపేత్వా వా అభినిసీదతి వా అభినిపజ్జతి వా, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. అనాపుచ్ఛితే ఆపుచ్ఛితసఞ్ఞా సేయ్యం సన్థరిత్వా వా సన్థరాపేత్వా వా అభినిసీదతి వా అభినిపజ్జతి వా, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
ఆపుచ్ఛితే అనాపుచ్ఛితసఞ్ఞా, ఆపత్తి దుక్కటస్స. ఆపుచ్ఛితే వేమతికా, ఆపత్తి దుక్కటస్స. ఆపుచ్ఛితే ఆపుచ్ఛితసఞ్ఞా, అనాపత్తి.
౮౬౮. అనాపత్తి ఆపుచ్ఛా సేయ్యం సన్థరిత్వా వా సన్థరాపేత్వా వా అభినిసీదతి వా అభినిపజ్జతి వా, గిలానాయ, ఆపదాసు, ఉమ్మత్తికాయ, ఆదికమ్మికాయాతి.
సత్తమసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.
౮. అట్ఠమసిక్ఖాపదం
౮౬౯. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన భద్దాయ కాపిలానియా అన్తేవాసినీ భిక్ఖునీ భద్దం కాపిలానిం సక్కచ్చం ఉపట్ఠేతి. భద్దా కాపిలానీ భిక్ఖునియో ఏతదవోచ – ‘‘అయం మం, అయ్యే, భిక్ఖునీ సక్కచం ఉపట్ఠేతి, ఇమిస్సాహం చీవరం దస్సామీ’’తి. అథ ఖో సా భిక్ఖునీ దుగ్గహితేన దూపధారితేన పరం ఉజ్ఝాపేసి – ‘‘అహం కిరాయ్యే, అయ్యం న సక్కచ్చం ఉపట్ఠేమి, న కిర మే అయ్యా చీవరం దస్సతీ’’తి. యా తా భిక్ఖునియో అప్పిచ్ఛా…పే… తా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ భిక్ఖునీ దుగ్గహితేన దూపధారితేన పరం ఉజ్ఝాపేస్సతీ’’తి…పే… సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, భిక్ఖునీ దుగ్గహితేన దూపధారితేన పరం ఉజ్ఝాపేతీతి [ఉజ్ఝాపేసీతి (క.)]? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ, భిక్ఖవే, భిక్ఖునీ దుగ్గహితేన దూపధారితేన పరం ఉజ్ఝాపేస్సతి! నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియో ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసన్తు –
౮౭౦. ‘‘యా పన భిక్ఖునీ దుగ్గహితేన దూపధారితేన పరం ఉజ్ఝాపేయ్య, పాచిత్తియ’’న్తి.
౮౭౧. యా పనాతి యా యాదిసా…పే… భిక్ఖునీతి…పే… అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతా భిక్ఖునీతి.
దుగ్గహితేనాతి అఞ్ఞథా గహితేన [ఉగ్గహితేన (క.)].
దూపధారితేనాతి అఞ్ఞథా ఉపధారితేన.
పరన్తి ఉపసమ్పన్నం ఉజ్ఝాపేతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
౮౭౨. ఉపసమ్పన్నాయ ఉపసమ్పన్నసఞ్ఞా ఉజ్ఝాపేతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. ఉపసమ్పన్నాయ వేమతికా ఉజ్ఝాపేతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. ఉపసమ్పన్నాయ అనుపసమ్పన్నసఞ్ఞా ఉజ్ఝాపేతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
అనుపసమ్పన్నం ఉజ్ఝాపేతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుపసమ్పన్నాయ ఉపసమ్పన్నసఞ్ఞా, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుపసమ్పన్నాయ వేమతికా, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుపసమ్పన్నాయ అనుపసమ్పన్నసఞ్ఞా, ఆపత్తి దుక్కటస్స.
౮౭౩. అనాపత్తి ఉమ్మత్తికాయ, ఆదికమ్మికాయాతి.
అట్ఠమసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.
౯. నవమసిక్ఖాపదం
౮౭౪. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖునియో అత్తనో భణ్డకం అపస్సన్తియో చణ్డకాళిం భిక్ఖునిం ఏతదవోచుం – ‘‘అపాయ్యే, అమ్హాకం, భణ్డకం పస్సేయ్యాసీ’’తి? చణ్డకాళీ భిక్ఖునీ ఉజ్ఝాయతి ఖియ్యతి విపాచేతి – ‘‘అహమేవ నూన చోరీ, అహమేవ నూన అలజ్జినీ, యా అయ్యాయో అత్తనో భణ్డకం అపస్సన్తియో తా మం ఏవమాహంసు – ‘అపాయ్యే, అమ్హాకం భణ్డకం పస్సేయ్యాసీ’తి? సచాహం, అయ్యే, తుమ్హాకం భణ్డకం గణ్హామి, అస్సమణీ హోమి, బ్రహ్మచరియా చవామి, నిరయం ఉపపజ్జామి; యా పన మం అభూతేన ఏవమాహ సాపి అస్సమణీ హోతు, బ్రహ్మచరియా చవతు, నిరయం ఉపపజ్జతూ’’తి. యా తా భిక్ఖునియో అప్పిచ్ఛా…పే… తా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ అయ్యా చణ్డకాళీ అత్తానమ్పి పరమ్పి నిరయేనపి బ్రహ్మచరియేనపి అభిసపిస్సతీ’’తి…పే… సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, చణ్డకాళీ భిక్ఖునీ అత్తానమ్పి పరమ్పి నిరయేనపి బ్రహ్మచరియేనపి అభిసపతీతి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ, భిక్ఖవే, చణ్డకాళీ భిక్ఖునీ అత్తానమ్పి పరమ్పి నిరయేనపి బ్రహ్మచరియేనపి అభిసపిస్సతి! నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియో ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసన్తు –
౮౭౫. ‘‘యా పన భిక్ఖునీ అత్తానం వా పరం వా నిరయేన వా బ్రహ్మచరియేన వా అభిసపేయ్య, పాచిత్తియ్య’’న్తి.
౮౭౬. యా పనాతి యా యాదిసా…పే… భిక్ఖునీతి…పే… అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతా భిక్ఖునీతి.
అత్తానన్తి పచ్చత్తం. పరన్తి ఉపసమ్పన్నం. నిరయేన వా బ్రహ్మచరియేన వా అభిసపతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
౮౭౭. ఉపసమ్పన్నాయ ఉపసమ్పన్నసఞ్ఞా నిరయేన వా బ్రహ్మచరియేన వా అభిసపతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. ఉపసమ్పన్నాయ వేమతికా నిరయేన వా బ్రహ్మచరియేన వా అభిసపతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. ఉపసమ్పన్నాయ అనుపసమ్పన్నసఞ్ఞా నిరయేన వా బ్రహ్మచరియేన వా అభిసపతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
తిరచ్ఛానయోనియా వా పేత్తివిసయేన వా మనుస్సదోభగ్గేన వా అభిసపతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుపసమ్పన్నం అభిసపతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుపసమ్పన్నాయ ఉపసమ్పన్నసఞ్ఞా, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుపసమ్పన్నాయ వేమతికా, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుపసమ్పన్నాయ అనుపసమ్పన్నసఞ్ఞా, ఆపత్తి దుక్కటస్స.
౮౭౮. అనాపత్తి అత్థపురేక్ఖారాయ, ధమ్మపురేక్ఖారాయ, అనుసాసనిపురేక్ఖారాయ, ఉమ్మత్తికాయ, ఆదికమ్మికాయాతి.
నవమసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.
౧౦. దసమసిక్ఖాపదం
౮౭౯. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన చణ్డకాళీ భిక్ఖునీ భిక్ఖునీహి సద్ధిం భణ్డిత్వా అత్తానం వధిత్వా వధిత్వా రోదతి. యా తా భిక్ఖునియో అప్పిచ్ఛా…పే… తా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ అయ్యా చణ్డకాళీ అత్తానం వధిత్వా వధిత్వా రోదిస్సతీ’’తి…పే… సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, చణ్డకాళీ భిక్ఖునీ అత్తానం వధిత్వా వధిత్వా రోదతీతి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ, భిక్ఖవే, చణ్డకాళీ భిక్ఖునీ అత్తానం వధిత్వా వధిత్వా రోదిస్సతి! నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియో ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసన్తు –
౮౮౦. ‘‘యా పన భిక్ఖునీ అత్తానం వధిత్వా వధిత్వా రోదేయ్య, పాచిత్తియ’’న్తి.
౮౮౧. యా పనాతి యా యాదిసా…పే… భిక్ఖునీతి…పే… అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతా భిక్ఖునీతి.
అత్తానన్తి పచ్చత్తం. వధిత్వా వధిత్వా రోదతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. వధతి న రోదతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. రోదతి న వధతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.
౮౮౨. అనాపత్తి ఞాతిబ్యసనేన వా భోగబ్యసనేన వా రోగబ్యసనేన వా ఫుట్ఠా రోదతి న వధతి, ఉమ్మత్తికాయ, ఆదికమ్మికాయాతి.
దసమసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.
అన్ధకారవగ్గో దుతియో.