భిక్ఖునీవిభఙ్గో

౧. పారాజికకణ్డం (భిక్ఖునీవిభఙ్గో)

౧. పఠమపారాజికం

౬౫౬. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన సాళ్హో మిగారనత్తా భిక్ఖునిసఙ్ఘస్స విహారం కత్తుకామో హోతి. అథ ఖో సాళ్హో మిగారనత్తా భిక్ఖునియో ఉపసఙ్కమిత్వా ఏతదవోచ – ‘‘ఇచ్ఛామహం, అయ్యే, భిక్ఖునిసఙ్ఘస్స విహారం కాతుం. దేథ మే నవకమ్మికం భిక్ఖుని’’న్తి. తేన ఖో పన సమయేన చతస్సో భగినియో భిక్ఖునీసు పబ్బజితా హోన్తి – నన్దా, నన్దవతీ, సున్దరీనన్దా, థుల్లనన్దాతి. తాసు సున్దరీనన్దా భిక్ఖునీ తరుణపబ్బజితా అభిరూపా హోతి దస్సనీయా పాసాదికా పణ్డితా బ్యత్తా మేధావినీ దక్ఖా అనలసా, తత్రుపాయాయ వీమంసాయ సమన్నాగతా, అలం కాతుం అలం సంవిధాతుం. అథ ఖో భిక్ఖునిసఙ్ఘో సున్దరీనన్దం భిక్ఖునిం సమ్మన్నిత్వా సాళ్హస్స మిగారనత్తునో నవకమ్మికం అదాసి. తేన ఖో పన సమయేన సున్దరీనన్దా భిక్ఖునీ సాళ్హస్స మిగారనత్తునో నివేసనం అభిక్ఖణం గచ్ఛతి – ‘‘వాసిం దేథ, పరసుం [ఫరసుం (స్యా. క.)] దేథ, కుఠారిం [కుధారిం (క.)] దేథ, కుద్దాలం దేథ, నిఖాదనం దేథా’’తి. సాళ్హోపి మిగారనత్తా భిక్ఖునుపస్సయం అభిక్ఖణం గచ్ఛతి కతాకతం జానితుం. తే అభిణ్హదస్సనేన పటిబద్ధచిత్తా అహేసుం.

అథ ఖో సాళ్హో మిగారనత్తా సున్దరీనన్దం భిక్ఖునిం దూసేతుం ఓకాసం అలభమానో ఏతదేవత్థాయ భిక్ఖునిసఙ్ఘస్స భత్తం అకాసి. అథ ఖో సాళ్హో మిగారనత్తా భత్తగ్గే ఆసనం పఞ్ఞపేన్తో – ‘‘ఏత్తకా భిక్ఖునియో అయ్యాయ సున్దరీనన్దాయ వుడ్ఢతరా’’తి ఏకమన్తం ఆసనం పఞ్ఞపేసి ‘‘ఏత్తకా నవకతరా’’తి – ఏకమన్తం ఆసనం పఞ్ఞపేసి. పటిచ్ఛన్నే ఓకాసే నికూటే సున్దరీనన్దాయ భిక్ఖునియా ఆసనం పఞ్ఞపేసి, యథా థేరా భిక్ఖునియో జానేయ్యుం – ‘‘నవకానం భిక్ఖునీనం సన్తికే నిసిన్నా’’తి; నవకాపి భిక్ఖునియో జానేయ్యుం – ‘‘థేరానం భిక్ఖునీనం సన్తికే నిసిన్నా’’తి. అథ ఖో సాళ్హో మిగారనత్తా భిక్ఖునిసఙ్ఘస్స కాలం ఆరోచాపేసి – ‘‘కాలో, అయ్యే, నిట్ఠితం భత్త’’న్తి. సున్దరీనన్దా భిక్ఖునీ సల్లక్ఖేత్వా – ‘‘న బహుకతో సాళ్హో మిగారనత్తా భిక్ఖునిసఙ్ఘస్స భత్తం అకాసి; మం సో దూసేతుకామో. సచాహం గమిస్సామి విస్సరో మే భవిస్సతీ’’తి, అన్తేవాసినిం భిక్ఖునిం ఆణాపేసి – ‘‘గచ్ఛ మే పిణ్డపాతం నీహర. యో చే మం పుచ్ఛతి, ‘గిలానా’తి పటివేదేహీ’’తి. ‘‘ఏవం, అయ్యే’’తి ఖో సా భిక్ఖునీ సున్దరీనన్దాయ భిక్ఖునియా పచ్చస్సోసి.

తేన ఖో పన సమయేన సాళ్హో మిగారనత్తా బహిద్వారకోట్ఠకే ఠితో హోతి సున్దరీనన్దం భిక్ఖునిం పటిపుచ్ఛన్తో – ‘‘కహం, అయ్యే, అయ్యా సున్దరీనన్దా? కహం, అయ్యే, అయ్యా సున్దరీనన్దా’’తి? ఏవం వుత్తే సున్దరీనన్దాయ భిక్ఖునియా అన్తేవాసినీ భిక్ఖునీ సాళ్హం మిగారనత్తారం ఏతదవోచ – ‘‘గిలానావుసో; పిణ్డపాతం నీహరిస్సామీ’’తి. అథ ఖో సాళ్హో మిగారనత్తా – ‘‘యమ్పాహం అత్థాయ [యంపాహం (స్యా.)] భిక్ఖునిసఙ్ఘస్స భత్తం అకాసిం అయ్యాయ సున్దరీనన్దాయ కారణా’’తి మనుస్సే ఆణాపేత్వా – ‘‘భిక్ఖునిసఙ్ఘం భత్తేన పరివిసథా’’తి వత్వా యేన భిక్ఖునుపస్సయో తేనుపసఙ్కమి. తేన ఖో పన సమయేన సున్దరీనన్దా భిక్ఖునీ బహారామకోట్ఠకే ఠితా హోతి సాళ్హం మిగారనత్తారం పతిమానేన్తీ. అద్దసా ఖో సున్దరీనన్దా భిక్ఖునీ సాళ్హం మిగారనత్తారం దూరతోవ ఆగచ్ఛన్తం. దిస్వాన ఉపస్సయం పవిసిత్వా ససీసం పారుపిత్వా మఞ్చకే నిపజ్జి. అథ ఖో సాళ్హో మిగారనత్తా యేన సున్దరీనన్దా భిక్ఖునీ తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా సున్దరీనన్దం భిక్ఖునిం ఏతదవోచ – ‘‘కిం తే, అయ్యే, అఫాసు, కిస్స నిపన్నాసీ’’తి? ‘‘ఏవఞ్హేతం, ఆవుసో, హోతి యా అనిచ్ఛన్తం ఇచ్ఛతీ’’తి. ‘‘క్యాహం తం, అయ్యే, న ఇచ్ఛిస్సామి? అపి చాహం ఓకాసం న లభామి తం దూసేతు’’న్తి. అవస్సుతో అవస్సుతాయ సున్దరీనన్దాయ భిక్ఖునియా కాయసంసగ్గం సమాపజ్జి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరా భిక్ఖునీ జరాదుబ్బలా చరణగిలానా సున్దరీనన్దాయ భిక్ఖునియా అవిదూరే నిపన్నా హోతి. అద్దసా ఖో సా భిక్ఖునీ సాళ్హం మిగారనత్తారం అవస్సుతం అవస్సుతాయ సున్దరీనన్దాయ భిక్ఖునియా కాయసంసగ్గం సమాపజ్జన్తం. దిస్వాన ఉజ్ఝాయతి ఖియ్యతి విపాచేతి – ‘‘కథఞ్హి నామ అయ్యా సున్దరీనన్దా అవస్సుతా అవస్సుతస్స పురిసపుగ్గలస్స కాయసంసగ్గం సాదియిస్సతీ’’తి! అథ ఖో సా భిక్ఖునీ భిక్ఖునీనం ఏతమత్థం ఆరోచేసి. యా తా భిక్ఖునియో అప్పిచ్ఛా సన్తుట్ఠా లజ్జినియో కుక్కుచ్చికా సిక్ఖాకామా తా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ అయ్యా సున్దరీనన్దా అవస్సుతా అవస్సుతస్స పురిసపుగ్గలస్స కాయసంసగ్గం సాదియిస్సతీ’’తి! అథ ఖో తా భిక్ఖునియో భిక్ఖూనం ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా సన్తుట్ఠా లజ్జినో కుక్కుచ్చకా సిక్ఖాకామా తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ సున్దరీనన్దా భిక్ఖునీ అవస్సుతా అవస్సుతస్స పురిసపుగ్గలస్స కాయసంసగ్గం సాదియిస్సతీ’’తి!

అథ ఖో తే భిక్ఖూ సున్దరీనన్దం భిక్ఖునిం అనేకపరియాయేన విగరహిత్వా భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే భిక్ఖుసఙ్ఘం సన్నిపాతాపేత్వా భిక్ఖూ పటిపుచ్ఛి – ‘‘సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, సున్దరీనన్దా భిక్ఖునీ అవస్సుతా అవస్సుతస్స పురిసపుగ్గలస్స కాయసంసగ్గం సాదియతీ’’తి [సాదియీతి (క.)]? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా – ‘‘అననుచ్ఛవికం, భిక్ఖవే, సున్దరీనన్దాయ భిక్ఖునియా అననులోమికం అప్పతిరూపం అస్సామణకం అకప్పియం అకరణీయం. కథఞ్హి నామ, భిక్ఖవే, సున్దరీనన్దా భిక్ఖునీ అవస్సుతా అవస్సుతస్స పురిసపుగ్గలస్స కాయసంసగ్గం సాదియిస్సతి! నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ పసన్నానం వా భియ్యోభావాయ. అథ ఖ్వేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానఞ్చేవ అప్పసాదాయ పసన్నానఞ్చ ఏకచ్చానం అఞ్ఞథత్తాయా’’తి. అథ ఖో భగవా సున్దరీనన్దం భిక్ఖునిం అనేకపరియాయేన విగరహిత్వా దుబ్భరతాయ దుప్పోసతాయ మహిచ్ఛతాయ అసన్తుట్ఠితాయ [అసన్తుట్ఠతాయ (స్యా.), అసన్తుట్ఠియా (క.)] సఙ్గణికాయ కోసజ్జస్స అవణ్ణం భాసిత్వా, అనేకపరియాయేన సుభరతాయ సుపోసతాయ అప్పిచ్ఛస్స సన్తుట్ఠస్స [సన్తుట్ఠియా (క.)] సల్లేఖస్స ధుతస్స పాసాదికస్స అపచయస్స వీరియారమ్భస్స వణ్ణం భాసిత్వా, భిక్ఖూనం తదనుచ్ఛవికం తదనులోమికం ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, భిక్ఖునీనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞపేస్సామి దస అత్థవసే పటిచ్చ – సఙ్ఘసుట్ఠుతాయ, సఙ్ఘఫాసుతాయ, దుమ్మఙ్కూనం భిక్ఖునీనం నిగ్గహాయ, పేసలానం భిక్ఖునీనం ఫాసువిహారాయ, దిట్ఠధమ్మికానం ఆసవానం సంవరాయ, సమ్పరాయికానం ఆసవానం పటిఘాతాయ, అప్పసన్నానం పసాదాయ, పసన్నానం భియ్యోభావాయ, సద్ధమ్మట్ఠితియా వినయానుగ్గహాయ. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియో ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసన్తు –

౬౫౭. ‘‘యా పన భిక్ఖునీ అవస్సుతా అవస్సుతస్స పురిసపుగ్గలస్స అధక్ఖకం ఉబ్భజాణుమణ్డలం ఆమసనం వా పరామసనం వా గహణం వా ఛుపనం వా పటిపీళనం వా సాదియేయ్య, అయమ్పి పారాజికా హోతి అసంవాసా ఉబ్భజాణుమణ్డలికా’’తి.

౬౫౮. యా పనాతి యా యాదిసా యథాయుత్తా యథాజచ్చా యథానామా యథాగోత్తా యథాసీలా యథావిహారినీ యథాగోచరా థేరా వా నవా వా మజ్ఝిమా వా, ఏసా వుచ్చతి యా పనాతి.

భిక్ఖునీతి భిక్ఖికాతి భిక్ఖునీ; భిక్ఖాచరియం అజ్ఝుపగతాతి భిక్ఖునీ; భిన్నపటధరాతి భిక్ఖునీ; సమఞ్ఞాయ భిక్ఖునీ; పటిఞ్ఞాయ భిక్ఖునీ; ఏహి భిక్ఖునీతి భిక్ఖునీ; తీహి సరణగమనేహి ఉపసమ్పన్నాతి భిక్ఖునీ; భద్రా భిక్ఖునీ; సారా భిక్ఖునీ; సేఖా భిక్ఖునీ; అసేఖా భిక్ఖునీ; సమగ్గేన ఉభతోసఙ్ఘేన ఞత్తిచతుత్థేన కమ్మేన అకుప్పేన ఠానారహేన ఉపసమ్పన్నాతి భిక్ఖునీ. తత్ర యాయం భిక్ఖునీ సమగ్గేన ఉభతోసఙ్ఘేన ఞత్తిచతుత్థేన కమ్మేన అకుప్పేన ఠానారహేన ఉపసమ్పన్నా, అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతా భిక్ఖునీతి.

అవస్సుతా నామ సారత్తా అపేక్ఖవతీ పటిబద్ధచిత్తా.

అవస్సుతో నామ సారత్తో అపేక్ఖవా పటిబద్ధచిత్తో.

పురిసపుగ్గలో నామ మనుస్సపురిసో న యక్ఖో న పేతో న తిరచ్ఛానగతో విఞ్ఞూ పటిబలో కాయసంసగ్గం సమాపజ్జితుం.

అధక్ఖకన్తి హేట్ఠక్ఖకం.

ఉబ్భజాణుమణ్డలన్తి ఉపరిజాణుమణ్డలం.

ఆమసనం నామ ఆమట్ఠమత్తం.

పరామసనం నామ ఇతోచితో చ సఞ్చోపనం.

గహణం నామ గహితమత్తం.

ఛుపనం నామ ఫుట్ఠమత్తం.

పటిపీళనం వా సాదియేయ్యాతి అఙ్గం గహేత్వా నిప్పీళనం సాదియతి.

అయమ్పీతి పురిమాయో ఉపాదాయ వుచ్చతి.

పారాజికా హోతీతి సేయ్యథాపి నామ పురిసో సీసచ్ఛిన్నో అభబ్బో తేన సరీరబన్ధనేన జీవితుం, ఏవమేవ భిక్ఖునీ అవస్సుతా అవస్సుతస్స పురిసపుగ్గలస్స అధక్ఖకం ఉబ్భజాణుమణ్డలం ఆమసనం వా పరామసనం వా గహణం వా ఛుపనం వా పటిపీళనం వా సాదియన్తీ అస్సమణీ హోతి అసక్యధీతా. తేన వుచ్చతి పారాజికా హోతీతి.

అసంవాసాతి సంవాసో నామ ఏకకమ్మం ఏకుద్దేసో సమసిక్ఖతా, ఏసో సంవాసో నామ. సో తాయ సద్ధిం నత్థి, తేన వుచ్చతి అసంవాసాతి.

౬౫౯. ఉభతోఅవస్సుతే అధక్ఖకం ఉబ్భజాణుమణ్డలం కాయేన కాయం ఆమసతి, ఆపత్తి పారాజికస్స. కాయేన కాయపటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స. కాయపటిబద్ధేన కాయం ఆమసతి, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స. కాయపటిబద్ధేన కాయపటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.

నిస్సగ్గియేన కాయం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. నిస్సగ్గియేన కాయపటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. నిస్సగ్గియేన నిస్సగ్గియం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.

ఉబ్భక్ఖకం అధోజాణుమణ్డలం కాయేన కాయం ఆమసతి, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స. కాయేన కాయపటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. కాయపటిబద్ధేన కాయం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. కాయపటిబద్ధేన కాయపటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.

౬౬౦. ఏకతోఅవస్సుతే అధక్ఖకం ఉబ్భజాణుమణ్డలం కాయేన కాయం ఆమసతి, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స. కాయేన కాయపటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. కాయపటిబద్ధేన కాయం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. కాయపటిబద్ధేన కాయపటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.

ఉబ్భక్ఖకం అధోజాణుమణ్డలం కాయేన కాయం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. కాయేన కాయపటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. కాయపటిబద్ధేన కాయం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. కాయపటిబద్ధేన కాయపటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.

౬౬౧. ఉభతోఅవస్సుతే యక్ఖస్స వా పేతస్స వా పణ్డకస్స వా తిరచ్ఛానగతమనుస్సవిగ్గహస్స వా అధక్ఖకం ఉబ్భజాణుమణ్డలం కాయేన కాయం ఆమసతి, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స. కాయేన కాయపటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. కాయపటిబద్ధేన కాయం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. కాయపటిబద్ధేన కాయపటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.

౬౬౨. ఏకతోఅవస్సుతే అధక్ఖకం ఉబ్భజాణుమణ్డలం కాయేన కాయం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. కాయేన కాయపటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. కాయపటిబద్ధేన కాయం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. కాయపటిబద్ధేన కాయపటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.

౬౬౩. అనాపత్తి అసఞ్చిచ్చ, అస్సతియా, అజానన్తియా, అసాదియన్తియా, ఉమ్మత్తికాయ, ఖిత్తచిత్తాయ, వేదనాట్టాయ, ఆదికమ్మికాయాతి.

పఠమపారాజికం సమత్తం [భిక్ఖునివిభఙ్గే సిక్ఖాపదగణనా భిక్ఖూహి§అసాధారణవసేన పకాసితాతి వేదితబ్బా].

౨. దుతియపారాజికం

౬౬౪. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన సున్దరీనన్దా భిక్ఖునీ సాళ్హేన మిగారనత్తునా గబ్భినీ హోతి. యావ గబ్భో తరుణో అహోసి తావ ఛాదేసి. పరిపక్కే గబ్భే విబ్భమిత్వా విజాయి. భిక్ఖునియో థుల్లనన్దం భిక్ఖునిం ఏతదవోచుం – ‘‘సున్దరీనన్దా ఖో, అయ్యే, అచిరవిబ్భన్తా విజాతా. కచ్చి నో సా భిక్ఖునీయేవ సమానా గబ్భినీ’’తి? ‘‘ఏవం, అయ్యే’’తి. ‘‘కిస్స పన త్వం, అయ్యే, జానం పారాజికం ధమ్మం అజ్ఝాపన్నం భిక్ఖునిం నేవత్తనా పటిచోదేసి న గణస్స ఆరోచేసీ’’తి? ‘‘యో ఏతిస్సా అవణ్ణో మయ్హేసో అవణ్ణో, యా ఏతిస్సా అకిత్తి మయ్హేసా అకిత్తి, యో ఏతిస్సా అయసో మయ్హేసో అయసో, యో ఏతిస్సా అలాభో మయ్హేసో అలాభో. క్యాహం, అయ్యే, అత్తనో అవణ్ణం అత్తనో అకిత్తిం అత్తనో అయసం అత్తనో అలాభం పరేసం ఆరోచేస్సామీ’’తి? యా తా భిక్ఖునియో అప్పిచ్ఛా…పే… తా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ అయ్యా థుల్లనన్దా జానం పారాజికం ధమ్మం అజ్ఝాపన్నం భిక్ఖునిం నేవత్తనా పటిచోదేస్సతి న గణస్స ఆరోచేస్సతీ’’తి! అథ ఖో తా భిక్ఖునియో భిక్ఖూనం ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. భిక్ఖూ [యే తే భిక్ఖూ…పే… (?)] భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే భిక్ఖుసఙ్ఘం సన్నిపాతాపేత్వా భిక్ఖూ పటిపుచ్ఛి – ‘‘సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, థుల్లనన్దా భిక్ఖునీ జానం పారాజికం ధమ్మం అజ్ఝాపన్నం భిక్ఖునిం నేవత్తనా పటిచోదేతి [పటిచోదేసి… ఆరోచేసీతి (క.)] న గణస్స ఆరోచేతీ’’తి [పటిచోదేసి… ఆరోచేసీతి (క.)]? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ, భిక్ఖవే, థుల్లనన్దా భిక్ఖునీ జానం పారాజికం ధమ్మం అజ్ఝాపన్నం భిక్ఖునిం నేవత్తనా పటిచోదేస్సతి న గణస్స ఆరోచేస్సతి! నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియో ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసన్తు –

౬౬౫. ‘‘యా పన భిక్ఖునీ జానం పారాజికం ధమ్మం అజ్ఝాపన్నం భిక్ఖునిం నేవత్తనా పటిచోదేయ్య న గణస్స ఆరోచేయ్య, యదా చ సా ఠితా వా అస్స చుతా వా నాసితా వా అవస్సటా వా, సా పచ్ఛా ఏవం వదేయ్య – ‘పుబ్బేవాహం, అయ్యే, అఞ్ఞాసిం ఏతం భిక్ఖునిం ఏవరూపా చ ఏవరూపా చ సా భగినీతి, నో చ ఖో అత్తనా పటిచోదేస్సం న గణస్స ఆరోచేస్స’న్తి, అయమ్పి పారాజికా హోతి అసంవాసా వజ్జప్పటిచ్ఛాదికా’’తి.

౬౬౬. యా పనాతి యా యాదిసా…పే… భిక్ఖునీతి…పే… అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతా భిక్ఖునీతి.

జానాతి నామ సామం వా జానాతి, అఞ్ఞే వా తస్సా ఆరోచేన్తి, సా వా ఆరోచేతి.

పారాజికం ధమ్మం అజ్ఝాపన్నన్తి అట్ఠన్నం పారాజికానం అఞ్ఞతరం పారాజికం అజ్ఝాపన్నం.

నేవత్తనా పటిచోదేయ్యాతి న సయం చోదేయ్య.

న గణస్స ఆరోచేయ్యాతి న అఞ్ఞాసం భిక్ఖునీనం ఆరోచేయ్య.

యదా చ సా ఠితా వా అస్స చుతా వాతి ఠితా నామ సలిఙ్గే ఠితా వుచ్చతి. చుతా నామ కాలఙ్కతా వుచ్చతి. నాసితా నామ సయం వా విబ్భన్తా హోతి అఞ్ఞేహి వా నాసితా. అవస్సటా నామ తిత్థాయతనం సఙ్కన్తా వుచ్చతి. సా పచ్ఛా ఏవం వదేయ్య – ‘‘పుబ్బేవాహం, అయ్యే, అఞ్ఞాసిం ఏతం భిక్ఖునిం ఏవరూపా చ ఏవరూపా చ సా భగినీ’’తి.

నో చ ఖో అత్తనా పటిచోదేస్సన్తి సయం వా న చోదేస్సం.

న గణస్స ఆరోచేస్సన్తి న అఞ్ఞాసం భిక్ఖునీనం ఆరోచేస్సం.

అయమ్పీతి పురిమాయో ఉపాదాయ వుచ్చతి.

పారాజికా హోతీతి సేయ్యథాపి నామ పణ్డుపలాసో బన్ధనా పముత్తో అభబ్బో హరితత్థాయ, ఏవమేవ భిక్ఖునీ జానం పారాజికం ధమ్మం అజ్ఝాపన్నం భిక్ఖునిం నేవత్తనా పటిచోదేస్సామి న గణస్స ఆరోచేస్సామీతి ధురం నిక్ఖిత్తమత్తే అస్సమణీ హోతి అసక్యధీతా. తేన వుచ్చతి పారాజికా హోతీతి.

అసంవాసాతి సంవాసో నామ ఏకకమ్మం ఏకుద్దేసో సమసిక్ఖతా. ఏసో సంవాసో నామ. సో తాయ సద్ధిం నత్థి. తేన వుచ్చతి అసంవాసాతి.

౬౬౭. అనాపత్తి ‘‘సఙ్ఘస్స భణ్డనం వా కలహో వా విగ్గహో వా వివాదో వా భవిస్సతీ’’తి నారోచేతి, ‘‘సఙ్ఘభేదో వా సఙ్ఘరాజి వా భవిస్సతీ’’తి నారోచేతి, ‘‘అయం కక్ఖళా ఫరుసా జీవితన్తరాయం వా బ్రహ్మచరియన్తరాయం వా కరిస్సతీ’’తి నారోచేతి, అఞ్ఞా పతిరూపా భిక్ఖునియో అపస్సన్తీ నారోచేతి, నచ్ఛాదేతుకామా నారోచేతి, పఞ్ఞాయిస్సతి సకేన కమ్మేనాతి నారోచేతి, ఉమ్మత్తికాయ…పే… ఆదికమ్మికాయాతి.

దుతియపారాజికం సమత్తం.

౩. తతియపారాజికం

౬౬౮. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన థుల్లనన్దా భిక్ఖునీ సమగ్గేన సఙ్ఘేన ఉక్ఖిత్తం అరిట్ఠం భిక్ఖుం గద్ధబాధిపుబ్బం అనువత్తతి. యా తా భిక్ఖునియో అప్పిచ్ఛా…పే… తా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ అయ్యా థుల్లనన్దా భిక్ఖునీ సమగ్గేన సఙ్ఘేన ఉక్ఖిత్తం అరిట్ఠం భిక్ఖుం గద్ధబాధిపుబ్బం అనువత్తిస్సతీ’’తి…పే… సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, థుల్లనన్దా భిక్ఖునీ సమగ్గేన సఙ్ఘేన ఉక్ఖిత్తం అరిట్ఠం భిక్ఖుం గద్ధబాధిపుబ్బం అనువత్తతీతి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ, భిక్ఖవే, థుల్లనన్దా భిక్ఖునీ సమగ్గేన సఙ్ఘేన ఉక్ఖిత్తం అరిట్ఠం భిక్ఖుం గద్ధబాధిపుబ్బం అనువత్తిస్సతి! నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియో ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసన్తు –

౬౬౯. ‘‘యా పన భిక్ఖునీ సమగ్గేన సఙ్ఘేన ఉక్ఖిత్తం భిక్ఖుం ధమ్మేన వినయేన సత్థుసాసనేన అనాదరం అప్పటికారం అకతసహాయం తమనువత్తేయ్య, సా భిక్ఖునీ భిక్ఖునీహి ఏవమస్స వచనీయా – ‘ఏసో ఖో, అయ్యే, భిక్ఖు సమగ్గేన సఙ్ఘేన ఉక్ఖిత్తో ధమ్మేన వినయేన సత్థుసాసనేన అనాదరో అప్పటికారో అకతసహాయో, మాయ్యే, ఏతం భిక్ఖుం అనువత్తీ’తి. ఏవఞ్చ సా భిక్ఖునీ భిక్ఖునీహి వుచ్చమానా తథేవ పగ్గణ్హేయ్య, సా భిక్ఖునీ భిక్ఖునీహి యావతతియం సమనుభాసితబ్బా తస్స పటినిస్సగ్గాయ. యావతతియం చే సమనుభాసియమానా తం పటినిస్సజ్జేయ్య, ఇచ్చేతం కుసలం. నో చే పటినిస్సజ్జేయ్య, అయమ్పి పారాజికా హోతి అసంవాసా ఉక్ఖిత్తానువత్తికా’’తి.

౬౭౦. యా పనాతి యా యాదిసా…పే… భిక్ఖునీతి…పే… అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతా భిక్ఖునీతి.

సమగ్గో నామ సఙ్ఘో సమానసంవాసకో సమానసీమాయం ఠితో.

ఉక్ఖిత్తో నామ ఆపత్తియా అదస్సనే వా అప్పటికమ్మే వా అప్పటినిస్సగ్గే వా [అదస్సనేన వా అప్పటికమ్మేన వా అప్పటినిస్సగ్గేన వా (క.), అదస్సనే వా అప్పటికమ్మే వా పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే వా (?)] ఉక్ఖిత్తో.

ధమ్మేన వినయేనాతి యేన ధమ్మేన యేన వినయేన.

సత్థుసాసనేనాతి జినసాసనేన బుద్ధసాసనేన.

అనాదరో నామ సఙ్ఘం వా గణం వా పుగ్గలం వా కమ్మం వా నాదియతి.

అప్పటికారో నామ ఉక్ఖిత్తో అనోసారితో.

అకతసహాయో నామ సమానసంవాసకా భిక్ఖూ వుచ్చన్తి సహాయా. సో తేహి సద్ధిం నత్థి, తేన వుచ్చతి అకతసహాయోతి.

తమనువత్తేయ్యాతి యందిట్ఠికో సో హోతి యంఖన్తికో యంరుచికో, సాపి తందిట్ఠికా హోతి తంఖన్తికా తంరుచికా.

సా భిక్ఖునీతి యా సా ఉక్ఖిత్తానువత్తికా భిక్ఖునీ.

భిక్ఖునీహీతి అఞ్ఞాహి భిక్ఖునీహి. యా పస్సన్తి యా సుణన్తి తాహి వత్తబ్బా – ‘‘ఏసో ఖో, అయ్యే, భిక్ఖు సమగ్గేన సఙ్ఘేన ఉక్ఖిత్తో ధమ్మేన వినయేన సత్థుసాసనేన అనాదరో అప్పటికారో అకతసహాయో. మాయ్యే, ఏతం భిక్ఖుం అనువత్తీ’’తి. దుతియమ్పి వత్తబ్బా. తతియమ్పి వత్తబ్బా. సచే పటినిస్సజ్జతి, ఇచ్చేతం కుసలం; నో చే పటినిస్సజ్జతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. సుత్వా న వదన్తి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. సా భిక్ఖునీ సఙ్ఘమజ్ఝమ్పి ఆకడ్ఢిత్వా వత్తబ్బా – ‘‘ఏసో ఖో, అయ్యే, భిక్ఖు సమగ్గేన సఙ్ఘేన ఉక్ఖిత్తో ధమ్మేన వినయేన సత్థుసాసనేన అనాదరో అప్పటికారో అకతసహాయో. మాయ్యే, ఏతం భిక్ఖుం అనువత్తీ’’తి. దుతియమ్పి వత్తబ్బా. తతియమ్పి వత్తబ్బా. సచే పటినిస్సజ్జతి, ఇచ్చేతం కుసలం. నో చే పటినిస్సజ్జతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. సా భిక్ఖునీ సమనుభాసితబ్బా. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, సమనుభాసితబ్బా. బ్యత్తాయ భిక్ఖునియా పటిబలాయ సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

౬౭౧. ‘‘సుణాతు మే, అయ్యే, సఙ్ఘో. అయం ఇత్థన్నామా భిక్ఖునీ సమగ్గేన సఙ్ఘేన ఉక్ఖిత్తం భిక్ఖుం ధమ్మేన వినయేన సత్థుసాసనేన అనాదరం అప్పటికారం అకతసహాయం తమనువత్తతి, సా తం వత్థుం న పటినిస్సజ్జతి. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖునిం సమనుభాసేయ్య తస్స వత్థుస్స పటినిస్సగ్గాయ. ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, అయ్యే, సఙ్ఘో. అయం ఇత్థన్నామా భిక్ఖునీ సమగ్గేన సఙ్ఘేన ఉక్ఖిత్తం భిక్ఖుం ధమ్మేన వినయేన సత్థుసాసనేన అనాదరం అప్పటికారం అకతసహాయం తమనువత్తతి. సా తం వత్థుం న పటినిస్సజ్జతి. సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖునిం సమనుభాసతి తస్స వత్థుస్స పటినిస్సగ్గాయ. యస్సా అయ్యాయ ఖమతి ఇత్థన్నామాయ భిక్ఖునియా సమనుభాసనా తస్స వత్థుస్స పటినిస్సగ్గాయ, సా తుణ్హస్స; యస్సా నక్ఖమతి, సా భాసేయ్య.

‘‘దుతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే… తతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే….

‘‘సమనుభట్ఠా సఙ్ఘేన ఇత్థన్నామా భిక్ఖునీ తస్స వత్థుస్స పటినిస్సగ్గాయ. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి.

ఞత్తియా దుక్కటం, ద్వీహి కమ్మవాచాహి థుల్లచ్చయా, కమ్మవాచా పరియోసానే ఆపత్తి పారాజికస్స.

అయమ్పీతి పురిమాయో ఉపాదాయ వుచ్చతి.

పారాజికా హోతీతి సేయ్యథాపి నామ పుథుసిలా ద్వేధా భిన్నా అప్పటిసన్ధికా హోతి, ఏవమేవ భిక్ఖునీ యావతతియం సమనుభాసనాయ న పటినిస్సజ్జన్తీ అస్సమణీ హోతి అసక్యధీతా. తేన వుచ్చతి పారాజికా హోతీతి.

౬౭౨. ధమ్మకమ్మే ధమ్మకమ్మసఞ్ఞా న పటినిస్సజ్జతి, ఆపత్తి పారాజికస్స. ధమ్మకమ్మే వేమతికా న పటినిస్సజ్జతి, ఆపత్తి పారాజికస్స. ధమ్మకమ్మే అధమ్మకమ్మసఞ్ఞా న పటినిస్సజ్జతి, ఆపత్తి పారాజికస్స.

అధమ్మకమ్మే ధమ్మకమ్మసఞ్ఞా, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అధమ్మకమ్మే వేమతికా, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అధమ్మకమ్మే అధమ్మకమ్మసఞ్ఞా, ఆపత్తి దుక్కటస్స.

౬౭౩. అనాపత్తి అసమనుభాసన్తియా, పటినిస్సజ్జన్తియా, ఉమ్మత్తికాయ…పే… ఆదికమ్మికాయాతి.

తతియపారాజికం సమత్తం.

౪. చతుత్థపారాజికం

౬౭౪. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖునియో అవస్సుతా అవస్సుతస్స పురిసపుగ్గలస్స హత్థగ్గహణమ్పి సాదియన్తి, సఙ్ఘాటికణ్ణగ్గహణమ్పి సాదియన్తి, సన్తిట్ఠన్తిపి, సల్లపన్తిపి, సఙ్కేతమ్పి గచ్ఛన్తి, పురిసస్సపి అబ్భాగమనం సాదియన్తి, ఛన్నమ్పి అనుపవిసన్తి, కాయమ్పి తదత్థాయ ఉపసంహరన్తి ఏతస్స అసద్ధమ్మస్స పటిసేవనత్థాయ. యా తా భిక్ఖునియో అప్పిచ్ఛా…పే… తా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖునియో అవస్సుతా అవస్సుతస్స పురిసపుగ్గలస్స హత్థగ్గహణమ్పి సాదియిస్సన్తి, సఙ్ఘాటికణ్ణగ్గహణమ్పి సాదియిస్సన్తి, సన్తిట్ఠిస్సన్తిపి, సల్లపిస్సన్తిపి, సఙ్కేతమ్పి గచ్ఛిస్సన్తి, పురిసస్సపి అబ్భాగమనం సాదియిస్సన్తి, ఛన్నమ్పి అనుపవిసిస్సన్తి, కాయమ్పి తదత్థాయ ఉపసంహరిస్సన్తి ఏతస్స అసద్ధమ్మస్స పటిసేవనత్థాయా’’తి…పే… సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖునియో అవస్సుతా అవస్సుతస్స పురిసపుగ్గలస్స హత్థగ్గహణమ్పి సాదియన్తి, సఙ్ఘాటికణ్ణగ్గహణమ్పి సాదియన్తి, సన్తిట్ఠన్తిపి, సల్లపన్తిపి, సఙ్కేతమ్పి గచ్ఛన్తి, పురిసస్సపి అబ్భాగమనం సాదియన్తి, ఛన్నమ్పి అనుపవిసన్తి, కాయమ్పి తదత్థాయ ఉపసంహరన్తి ఏతస్స అసద్ధమ్మస్స పటిసేవనత్థాయాతి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ, భిక్ఖవే, ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖునియో అవస్సుతా అవస్సుతస్స పురిసపుగ్గలస్స హత్థగ్గహణమ్పి సాదియిస్సన్తి, సఙ్ఘాటికణ్ణగ్గహణమ్పి సాదియిస్సన్తి, సన్తిట్ఠిస్సన్తిపి, సల్లపిస్సన్తిపి, సఙ్కేతమ్పి గచ్ఛిస్సన్తి, పురిసస్సపి అబ్భాగమనం సాదియిస్సన్తి, ఛన్నమ్పి అనుపవిసిస్సన్తి, కాయమ్పి తదత్థాయ ఉపసంహరిస్సన్తి ఏతస్స అసద్ధమ్మస్స పటిసేవనత్థాయ! నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియో ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసన్తు –

౬౭౫. ‘‘యా పన భిక్ఖునీ అవస్సుతా అవస్సుతస్స పురిసపుగ్గలస్స హత్థగ్గహణం వా సాదియేయ్య, సఙ్ఘాటికణ్ణగ్గహణం వా సాదియేయ్య, సన్తిట్ఠేయ్య వా, సల్లపేయ్య వా, సఙ్కేతం వా గచ్ఛేయ్య, పురిసస్స వా అబ్భాగమనం సాదియేయ్య, ఛన్నం వా అనుపవిసేయ్య, కాయం వా తదత్థాయ ఉపసంహరేయ్య ఏతస్స అసద్ధమ్మస్స పటిసేవనత్థాయ, అయమ్పి పారాజికా హోతి అసంవాసా అట్ఠవత్థుకా’’తి.

౬౭౬. యా పనాతి యా యాదిసా…పే… భిక్ఖునీతి…పే… అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతా భిక్ఖునీతి.

అవస్సుతా నామ సారత్తా అపేక్ఖవతీ పటిబద్ధచిత్తా.

అవస్సుతో నామ సారత్తో అపేక్ఖవా పటిబద్ధచిత్తో.

పురిసపుగ్గలో నామ మనుస్సపురిసో, న యక్ఖో న పేతో న తిరచ్ఛానగతో విఞ్ఞూ పటిబలో కాయసంసగ్గం సమాపజ్జితుం.

హత్థగ్గహణం వా సాదియేయ్యాతి హత్థో నామ కప్పరం ఉపాదాయ యావ అగ్గనఖా. ఏతస్స అసద్ధమ్మస్స పటిసేవనత్థాయ ఉబ్భక్ఖకం అధోజాణుమణ్డలం గహణం సాదియతి, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స.

సఙ్ఘాటికణ్ణగ్గహణం వా సాదియేయ్యాతి ఏతస్స అసద్ధమ్మస్స పటిసేవనత్థాయ నివత్థం వా పారుతం వా గహణం సాదియతి, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స.

సన్తిట్ఠేయ్య వాతి ఏతస్స అసద్ధమ్మస్స పటిసేవనత్థాయ పురిసస్స హత్థపాసే తిట్ఠతి, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స.

సల్లపేయ్య వాతి ఏతస్స అసద్ధమ్మస్స పటిసేవనత్థాయ పురిసస్స హత్థపాసే ఠితా సల్లపతి, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స.

సఙ్కేతం వా గచ్ఛేయ్యాతి ఏతస్స అసద్ధమ్మస్స పటిసేవనత్థాయ పురిసేన – ‘‘ఇత్థన్నామం ఓకాసం [ఇదం పదం అట్ఠకథాయం న దిస్సతి] ఆగచ్ఛా’’తి – వుత్తా గచ్ఛతి. పదే పదే ఆపత్తి దుక్కటస్స. పురిసస్స హత్థపాసం ఓక్కన్తమత్తే ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స.

పురిసస్స వా అబ్భాగమనం సాదియేయ్యాతి ఏతస్స అసద్ధమ్మస్స పటిసేవనత్థాయ పురిసస్స అబ్భాగమనం సాదియతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. హత్థపాసం ఓక్కన్తమత్తే ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స.

ఛన్నం వా అనుపవిసేయ్యాతి ఏతస్స అసద్ధమ్మస్స పటిసేవనత్థాయ యేన కేనచి పటిచ్ఛన్నం ఓకాసం పవిట్ఠమత్తే ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స.

కాయం వా తదత్థాయ ఉపసంహరేయ్యాతి ఏతస్స అసద్ధమ్మస్స పటిసేవనత్థాయ పురిసస్స హత్థపాసే ఠితా కాయం ఉపసంహరతి, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స.

అయమ్పీతి పురిమాయో ఉపాదాయ వుచ్చతి.

పారాజికా హోతీతి సేయ్యథాపి నామ తాలో మత్థకచ్ఛిన్నో అభబ్బో పున విరుళ్హియా ఏవమేవ భిక్ఖునీ అట్ఠమం వత్థుం పరిపూరేన్తీ అస్సమణీ హోతి అసక్యధీతా. తేన వుచ్చతి పారాజికా హోతీతి.

౬౭౭. అనాపత్తి అసఞ్చిచ్చ, అస్సతియా, అజానన్తియా, అసాదియన్తియా, ఉమ్మత్తికాయ, ఖిత్తచిత్తాయ, వేదనాట్టాయ, ఆదికమ్మికాయాతి.

చతుత్థపారాజికం సమత్తం.

ఉద్దిట్ఠా ఖో, అయ్యాయో, అట్ఠ పారాజికా ధమ్మా. యేసం భిక్ఖునీ అఞ్ఞతరం వా అఞ్ఞతరం వా ఆపజ్జిత్వా న లభతి భిక్ఖునీహి సద్ధిం సంవాసం, యథా పురే తథా పచ్ఛా, పారాజికా హోతి అసంవాసా. తత్థాయ్యాయో పుచ్ఛామి – ‘‘కచ్చిత్థ పరిసుద్ధా’’? దుతియమ్పి పుచ్ఛామి – ‘‘కచ్చిత్థ పరిసుద్ధా’’? తతియమ్పి పుచ్ఛామి – ‘‘కచ్చిత్థ పరిసుద్ధా’’? పరిసుద్ధేత్థాయ్యాయో, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీతి.

భిక్ఖునివిభఙ్గే పారాజికకణ్డం నిట్ఠితం.

౨. సఙ్ఘాదిసేసకణ్డం (భిక్ఖునీవిభఙ్గో)

౧. పఠమసఙ్ఘాదిసేససిక్ఖాపదం

ఇమే ఖో పనాయ్యాయో సత్తరస సఙ్ఘాదిసేసా

ధమ్మా ఉద్దేసం ఆగచ్ఛన్తి.

౬౭౮. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో ఉపాసకో భిక్ఖునిసఙ్ఘస్స ఉదోసితం [ఉద్దోసితం (సీ. స్యా.)] దత్వా కాలఙ్కతో హోతి. తస్స ద్వే పుత్తా హోన్తి – ఏకో అస్సద్ధో అప్పసన్నో, ఏకో సద్ధో పసన్నో. తే పేత్తికం సాపతేయ్యం విభజింసు. అథ ఖో సో అస్సద్ధో అప్పసన్నో తం సద్ధం పసన్నం ఏతదవోచ – ‘‘అమ్హాకం ఉదోసితో, తం భాజేమా’’తి. ఏవం వుత్తే సో సద్ధో పసన్నో తం అస్సద్ధం అప్పసన్నం ఏతదవోచ – ‘‘మాయ్యో, ఏవం అవచ. అమ్హాకం పితునా భిక్ఖునిసఙ్ఘస్స దిన్నో’’తి. దుతియమ్పి ఖో సో అస్సద్ధో అప్పసన్నో తం సద్ధం పసన్నం ఏతదవోచ – ‘‘అమ్హాకం ఉదోసితో, తం భాజేమా’’తి. అథ ఖో సో సద్ధో పసన్నో తం అస్సద్ధం అప్పసన్నం ఏతదవోచ – ‘‘మాయ్యో, ఏవం అవచ. అమ్హాకం పితునా భిక్ఖునిసఙ్ఘస్స దిన్నో’’తి. తతియమ్పి ఖో సో అస్సద్ధో అప్పసన్నో తం సద్ధం పసన్నం ఏతదవోచ – ‘‘అమ్హాకం ఉదోసితో, తం భాజేమా’’తి. అథ ఖో సో సద్ధో పసన్నో – ‘‘సచే మయ్హం భవిస్సతి, అహమ్పి భిక్ఖునిసఙ్ఘస్స దస్సామీ’’తి – తం అస్సద్ధం అప్పసన్నం ఏతదవోచ – ‘‘భాజేమా’’తి. అథ ఖో సో ఉదోసితో తేహి భాజీయమానో తస్స అస్సద్ధస్స అప్పసన్నస్స పాపుణాతి [పాపుణి (స్యా.)]. అథ ఖో సో అస్సద్ధో అప్పసన్నో భిక్ఖునియో ఉపసఙ్కమిత్వా ఏతదవోచ – ‘‘నిక్ఖమథాయ్యే, అమ్హాకం ఉదోసితో’’తి.

ఏవం వుత్తే థుల్లనన్దా భిక్ఖునీ తం పురిసం ఏతదవోచ – ‘‘మాయ్యో, ఏవం అవచ, తుమ్హాకం పితునా భిక్ఖునిసఙ్ఘస్స దిన్నో’’తి. ‘‘దిన్నో న దిన్నో’’తి వోహారికే మహామత్తే పుచ్ఛింసు. మహామత్తా ఏవమాహంసు – ‘‘కో, అయ్యే, జానాతి భిక్ఖునిసఙ్ఘస్స దిన్నో’’తి? ఏవం వుత్తే థుల్లనన్దా భిక్ఖునీ తే మహామత్తే ఏతదవోచ – ‘‘అపి నాయ్యో [అపి న్వయ్యా (స్యా.), అపి నాయ్యో (క.)] తుమ్హేహి దిట్ఠం వా సుతం వా సక్ఖిం ఠపయిత్వా దానం దియ్యమాన’’న్తి? అథ ఖో తే మహామత్తా – ‘‘సచ్చం ఖో అయ్యా ఆహా’’తి తం ఉదోసితం భిక్ఖునిసఙ్ఘస్స అకంసు. అథ ఖో సో పురిసో పరాజితో ఉజ్ఝాయతి ఖియ్యతి విపాచేతి – ‘‘అస్సమణియో ఇమా ముణ్డా బన్ధకినియో. కథఞ్హి నామ అమ్హాకం ఉదోసితం అచ్ఛిన్దాపేస్సన్తీ’’తి! థుల్లనన్దా భిక్ఖునీ మహామత్తానం ఏతమత్థం ఆరోచేసి. మహామత్తా తం పురిసం దణ్డాపేసుం. అథ ఖో సో పురిసో దణ్డితో భిక్ఖునూపస్సయస్స అవిదూరే ఆజీవకసేయ్యం కారాపేత్వా ఆజీవకే ఉయ్యోజేసి – ‘‘ఏతా భిక్ఖునియో అచ్చావదథా’’తి.

థుల్లనన్దా భిక్ఖునీ మహామత్తానం ఏతమత్థం ఆరోచేసి. మహామత్తా తం పురిసం బన్ధాపేసుం. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘పఠమం భిక్ఖునియో ఉదోసితం అచ్ఛిన్దాపేసుం, దుతియం దణ్డాపేసుం, తతియం బన్ధాపేసుం. ఇదాని ఘాతాపేస్సన్తీ’’తి! అస్సోసుం ఖో భిక్ఖునియో తేసం మనుస్సానం ఉజ్ఝాయన్తానం ఖియ్యన్తానం విపాచేన్తానం. యా తా భిక్ఖునియో అప్పిచ్ఛా…పే… తా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ అయ్యా థుల్లనన్దా ఉస్సయవాదికా విహరిస్సతీ’’తి! అథ ఖో తా భిక్ఖునియో భిక్ఖూనం ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, థుల్లనన్దా భిక్ఖునీ ఉస్సయవాదికా విహరతీతి. ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ, భిక్ఖవే, థుల్లనన్దా భిక్ఖునీ ఉస్సయవాదికా విహరిస్సతి! నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియో ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసన్తు –

౬౭౯. ‘‘యా పన భిక్ఖునీ ఉస్సయవాదికా విహరేయ్య గహపతినా వా గహపతిపుత్తేన వా దాసేన వా కమ్మకారేన [కమ్మకరేన (సీ. స్యా.)] వా అన్తమసో సమణపరిబ్బాజకేనాపి, అయం భిక్ఖునీ పఠమాపత్తికం ధమ్మం ఆపన్నా నిస్సారణీయం సఙ్ఘాదిసేస’’న్తి.

౬౮౦. యా పనాతి యా యాదిసా…పే… భిక్ఖునీతి…పే… అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతా భిక్ఖునీతి.

ఉస్సయవాదికా నామ అడ్డకారికా వుచ్చతి.

గహపతి నామ యో కోచి అగారం అజ్ఝావసతి.

గహపతిపుత్తో నామ యే కేచి పుత్తభాతరో.

దాసో నామ అన్తోజాతో ధనక్కీతో కరమరానీతో.

కమ్మకారో నామ భటకో ఆహతకో.

సమణపరిబ్బాజకో నామ భిక్ఖుఞ్చ భిక్ఖునిఞ్చ సిక్ఖమానఞ్చ సామణేరఞ్చ సామణేరిఞ్చ ఠపేత్వా యో కోచి పరిబ్బాజకసమాపన్నో.

అడ్డం కరిస్సామీతి దుతియం వా పరియేసతి గచ్ఛతి వా, ఆపత్తి దుక్కటస్స. ఏకస్స ఆరోచేతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. దుతియస్స ఆరోచేతి, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స. అడ్డపరియోసానే ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసస్స.

పఠమాపత్తికన్తి సహ వత్థుజ్ఝాచారా ఆపజ్జతి అసమనుభాసనాయ.

నిస్సారణీయన్తి సఙ్ఘమ్హా నిస్సారీయతి.

సఙ్ఘాదిసేసన్తి సఙ్ఘోవ తస్సా ఆపత్తియా మానత్తం దేతి మూలాయ పటికస్సతి అబ్భేతి, న సమ్బహులా న ఏకా భిక్ఖునీ. తేన వుచ్చతి ‘‘సఙ్ఘాదిసేసో’’తి. తస్సేవ ఆపత్తినికాయస్స నామకమ్మం అధివచనం. తేనపి వుచ్చతి ‘‘సఙ్ఘాదిసేసో’’తి.

౬౮౧. అనాపత్తి మనుస్సేహి ఆకడ్ఢీయమానా గచ్ఛతి, ఆరక్ఖం యాచతి, అనోదిస్స ఆచిక్ఖతి, ఉమ్మత్తికాయ…పే… ఆదికమ్మికాయాతి.

పఠమసఙ్ఘాదిసేససిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.

౨. దుతియసఙ్ఘాదిసేససిక్ఖాపదం

౬౮౨. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన వేసాలియం అఞ్ఞతరస్స లిచ్ఛవిస్స పజాపతి అతిచారినీ హోతి. అథ ఖో సో లిచ్ఛవి తం ఇత్థిం ఏతదవోచ – ‘‘సాధు విరమాహి, అనత్థం ఖో తే కరిస్సామీ’’తి. ఏవమ్పి సా వుచ్చమానా నాదియి. తేన ఖో పన సమయేన వేసాలియం లిచ్ఛవిగణో సన్నిపతితో హోతి కేనచిదేవ కరణీయేన. అథ ఖో సో లిచ్ఛవి తే లిచ్ఛవయో ఏతదవోచ – ‘‘ఏకం మే, అయ్యో, ఇత్థిం అనుజానాథా’’తి. ‘‘కా నామ సా’’తి? ‘‘మయ్హం పజాపతి అతిచరతి, తం ఘాతేస్సామీ’’తి. ‘‘జానాహీ’’తి. అస్సోసి ఖో సా ఇత్థీ – ‘‘సామికో కిర మం ఘాతేతుకామో’’తి. వరభణ్డం ఆదాయ సావత్థిం గన్త్వా తిత్థియే ఉపసఙ్కమిత్వా పబ్బజ్జం యాచి. తిత్థియా న ఇచ్ఛింసు పబ్బాజేతుం. భిక్ఖునియో ఉపసఙ్కమిత్వా పబ్బజ్జం యాచి. భిక్ఖునియోపి న ఇచ్ఛింసు పబ్బాజేతుం. థుల్లనన్దం భిక్ఖునిం ఉపసఙ్కమిత్వా భణ్డకం దస్సేత్వా పబ్బజ్జం యాచి. థుల్లనన్దా భిక్ఖునీ భణ్డకం గహేత్వా పబ్బాజేసి.

అథ ఖో సో లిచ్ఛవి తం ఇత్థిం గవేసన్తో సావత్థిం గన్త్వా భిక్ఖునీసు పబ్బజితం దిస్వాన యేన రాజా పసేనది కోసలో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా రాజానం పసేనదిం కోసలం ఏతదవోచ – ‘‘పజాపతి మే, దేవ, వరభణ్డం ఆదాయ సావత్థిం అనుప్పత్తా. తం దేవో అనుజానాతూ’’తి. ‘‘తేన హి, భణే, విచినిత్వా ఆచిక్ఖా’’తి. ‘‘దిట్ఠా, దేవ, భిక్ఖునీసు పబ్బజితా’’తి. ‘‘సచే, భణే, భిక్ఖునీసు పబ్బజితా, న సా లబ్భా కిఞ్చి కాతుం. స్వాక్ఖాతో భగవతా ధమ్మో, చరతు బ్రహ్మచరియం సమ్మా దుక్ఖస్స అన్తకిరియాయా’’తి. అథ ఖో సో లిచ్ఛవి ఉజ్ఝాయతి ఖియ్యతి విపాచేతి – ‘‘కథఞ్హి నామ భిక్ఖునియో చోరిం పబ్బాజేస్సన్తీ’’తి! అస్సోసుం ఖో భిక్ఖునియో తస్స లిచ్ఛవిస్స ఉజ్ఝాయన్తస్స ఖియ్యన్తస్స విపాచేన్తస్స. యా తా భిక్ఖునియో అప్పిచ్ఛా…పే… తా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ అయ్యా థుల్లనన్దా చోరిం పబ్బాజేస్సతీ’’తి! అథ ఖో తా భిక్ఖునియో భిక్ఖూనం ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, థుల్లనన్దా భిక్ఖునీ చోరిం పబ్బాజేతీతి [పబ్బాజేసీతి (క.)]? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ, భిక్ఖవే, థుల్లనన్దా భిక్ఖునీ చోరిం పబ్బాజేస్సతి! నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియో ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసన్తు –

౬౮౩. ‘‘యా పన భిక్ఖునీ జానం చోరిం వజ్ఝం విదితం అనపలోకేత్వా రాజానం వా సఙ్ఘం వా గణం వా పూగం వా సేణిం వా అఞ్ఞత్ర కప్పా వుట్ఠాపేయ్య, అయమ్పి భిక్ఖునీ పఠమాపత్తికం ధమ్మం ఆపన్నా నిస్సారణీయం సఙ్ఘాదిసేస’’న్తి.

౬౮౪. యా పనాతి యా యాదిసా…పే… భిక్ఖునీతి…పే… అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతా భిక్ఖునీతి.

జానాతి నామ సామం వా జానాతి అఞ్ఞే వా తస్సా ఆరోచేన్తి, సా వా ఆరోచేతి.

చోరీ నామ యా పఞ్చమాసకం వా అతిరేకపఞ్చమాసకం వా అగ్ఘనకం అదిన్నం థేయ్యసఙ్ఖాతం ఆదియతి, ఏసా చోరీ నామ.

వజ్ఝా నామ యం కత్వా వజ్ఝప్పత్తా హోతి.

విదితా నామ అఞ్ఞేహి మనుస్సేహి ఞాతా హోతి ‘‘వజ్ఝా ఏసా’’తి.

అనపలోకేత్వాతి అనాపుచ్ఛా.

రాజా నామ యత్థ రాజా అనుసాసతి, రాజా అపలోకేతబ్బో.

సఙ్ఘో నామ భిక్ఖునిసఙ్ఘో వుచ్చతి, భిక్ఖునిసఙ్ఘో అపలోకేతబ్బో.

గణో నామ యత్థ గణో అనుసాసతి, గణో అపలోకేతబ్బో.

పూగో నామ యత్థ పూగో అనుసాసతి, పూగో అపలోకేతబ్బో.

సేణి నామ యత్థ సేణి అనుసాసతి, సేణి అపలోకేతబ్బో.

అఞ్ఞత్ర కప్పాతి ఠపేత్వా కప్పం. కప్పం నామ ద్వే కప్పాని – తిత్థియేసు వా పబ్బజితా హోతి అఞ్ఞాసు వా భిక్ఖునీసు పబ్బజితా. అఞ్ఞత్ర కప్పా ‘‘వుట్ఠాపేస్సామీ’’తి గణం వా ఆచరినిం వా పత్తం వా చీవరం వా పరియేసతి, సీమం వా సమ్మన్నతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. ఞత్తియా దుక్కటం. ద్వీహి కమ్మవాచాహి థుల్లచ్చయా. కమ్మవాచాపరియోసానే ఉపజ్ఝాయాయ ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసస్స. గణస్స చ ఆచరినియా చ ఆపత్తి దుక్కటస్స.

అయమ్పీతి పురిమం ఉపాదాయ వుచ్చతి.

పఠమాపత్తికన్తి సహ వత్థుజ్ఝాచారా ఆపజ్జతి అసమనుభాసనాయ.

నిస్సారణీయన్తి సఙ్ఘమ్హా నిస్సారీయతి.

సఙ్ఘాదిసేసన్తి…పే… తేనపి వుచ్చతి సఙ్ఘాదిసేసోతి.

౬౮౫. చోరియా చోరిసఞ్ఞా అఞ్ఞత్ర కప్పా వుట్ఠాపేతి, ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసస్స. చోరియా వేమతికా అఞ్ఞత్ర కప్పా వుట్ఠాపేతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. చోరియా అచోరిసఞ్ఞా అఞ్ఞత్ర కప్పా వుట్ఠాపేతి, అనాపత్తి. అచోరియా చోరిసఞ్ఞా, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అచోరియా వేమతికా, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అచోరియా అచోరిసఞ్ఞా, అనాపత్తి.

౬౮౬. అనాపత్తి అజానన్తీ వుట్ఠాపేతి, అపలోకేత్వా వుట్ఠాపేతి, కప్పకతం వుట్ఠాపేతి, ఉమ్మత్తికాయ, ఆదికమ్మికాయాతి.

దుతియసఙ్ఘాదిసేససిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.