నమో తస్స భగవతో అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స

వినయపిటకే

పాచిత్తియపాళి

౫. పాచిత్తియకణ్డం

౧. ముసావాదవగ్గో

౧. ముసావాదసిక్ఖాపదం

ఇమే ఖో పనాయస్మన్తో ద్వేనవుతి పాచిత్తియా

ధమ్మా ఉద్దేసం ఆగచ్ఛన్తి.

౧. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన హత్థకో సక్యపుత్తో వాదక్ఖిత్తో హోతి. సో తిత్థియేహి సద్ధిం సల్లపన్తో అవజానిత్వా పటిజానాతి, పటిజానిత్వా అవజానాతి, అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరతి, సమ్పజానముసా భాసతి, సఙ్కేతం కత్వా విసంవాదేతి. తిత్థియా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ హత్థకో సక్యపుత్తో అమ్హేహి సద్ధిం సల్లపన్తో అవజానిత్వా పటిజానిస్సతి, పటిజానిత్వా అవజానిస్సతి, అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరిస్సతి, సమ్పజానముసా భాసిస్సతి, సఙ్కేతం కత్వా విసంవాదేస్సతీ’’తి!

అస్సోసుం ఖో భిక్ఖూ తేసం తిత్థియానం ఉజ్ఝాయన్తానం ఖియ్యన్తానం విపాచేన్తానం. అథ ఖో తే భిక్ఖూ యేన హత్థకో సక్యపుత్తో తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా హత్థకం సక్యపుత్తం ఏతదవోచుం – ‘‘సచ్చం కిర త్వం, ఆవుసో హత్థక, తిత్థియేహి సద్ధిం సల్లపన్తో అవజానిత్వా పటిజానాసి, పటిజానిత్వా అవజానాసి, అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరసి, సమ్పజానముసా భాససి, సఙ్కేతం కత్వా విసంవాదేసీ’’తి? ‘‘ఏతే ఖో, ఆవుసో, తిత్థియా నామ యేన కేనచి జేతబ్బా; నేవ తేసం జయో దాతబ్బో’’తి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ హత్థకో సక్యపుత్తో తిత్థియేహి సద్ధిం సల్లపన్తో అవజానిత్వా పటిజానిస్సతి, పటిజానిత్వా అవజానిస్సతి, అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరిస్సతి, సమ్పజానముసా భాసిస్సతి, సఙ్కేతం కత్వా విసంవాదేస్సతీ’’తి!

అథ ఖో తే భిక్ఖూ హత్థకం సక్యపుత్తం అనేకపరియాయేన విగరహిత్వా భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే భిక్ఖుసఙ్ఘం సన్నిపాతాపేత్వా హత్థకం సక్యపుత్తం పటిపుచ్ఛి – ‘‘సచ్చం కిర త్వం, హత్థక, తిత్థియేహి సద్ధిం సల్లపన్తో అవజానిత్వా పటిజానాసి, పటిజానిత్వా అవజానాసి, అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరసి, సమ్పజానముసా భాససి, సఙ్కేతం కత్వా విసంవాదేసీ’’తి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ త్వం, మోఘపురిస, తిత్థియేహి సద్ధిం సల్లపన్తో అవజానిత్వా పటిజానిస్ససి, పటిజానిత్వా అవజానిస్ససి, అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరిస్ససి, సమ్పజానముసా భాసిస్ససి, సఙ్కేతం కత్వా విసంవాదేస్ససి! నేతం, మోఘపురిస, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –

౨. ‘‘సమ్పజానముసావాదే పాచిత్తియ’’న్తి.

౩. సమ్పజానముసావాదో నామ విసంవాదనపురేక్ఖారస్స వాచా, గిరా, బ్యప్పథో, వచీభేదో, వాచసికా విఞ్ఞత్తి, అట్ఠ అనరియవోహారా – అదిట్ఠం దిట్ఠం మేతి, అస్సుతం సుతం మేతి, అముతం ముతం మేతి, అవిఞ్ఞాతం విఞ్ఞాతం మేతి, దిట్ఠం అదిట్ఠం మేతి, సుతం అస్సుతం మేతి, ముతం అముతం మేతి, విఞ్ఞాతం అవిఞ్ఞాతం మేతి.

అదిట్ఠం నామ న చక్ఖునా దిట్ఠం. అస్సుతం నామ న సోతేన సుతం. అముతం నామ న ఘానేన ఘాయితం, న జివ్హాయ సాయితం, న కాయేన ఫుట్ఠం. అవిఞ్ఞాతం నామ న మనసా విఞ్ఞాతం. దిట్ఠం నామ చక్ఖునా దిట్ఠం. సుతం నామ సోతేన సుతం. ముతం నామ ఘానేన ఘాయితం, జివ్హాయ సాయితం, కాయేన ఫుట్ఠం. విఞ్ఞాతం నామ మనసా విఞ్ఞాతం.

౪. తీహాకారేహి ‘‘అదిట్ఠం దిట్ఠం మే’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స – పుబ్బేవస్స హోతి ‘‘ముసా భణిస్స’’న్తి, భణన్తస్స హోతి ‘‘ముసా భణామీ’’తి, భణితస్స హోతి ‘‘ముసా మయా భణిత’’న్తి.

చతూహాకారేహి ‘‘అదిట్ఠం దిట్ఠం మే’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స – పుబ్బేవస్స హోతి ‘‘ముసా భణిస్స’’న్తి, భణన్తస్స హోతి ‘‘ముసా భణామీ’’తి, భణితస్స హోతి ‘‘ముసా మయా భణిత’’న్తి, వినిధాయ దిట్ఠిం.

పఞ్చహాకారేహి ‘‘అదిట్ఠం దిట్ఠం మే’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స – పుబ్బేవస్స హోతి ‘‘ముసా భణిస్స’’న్తి, భణన్తస్స హోతి ‘‘ముసా భణామీ’’తి, భణితస్స హోతి ‘‘ముసా మయా భణిత’’న్తి, వినిధాయ దిట్ఠిం, వినిధాయ ఖన్తిం.

ఛహాకారేహి ‘‘అదిట్ఠం దిట్ఠం మే’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స – పుబ్బేవస్స హోతి ‘‘ముసా భణిస్స’’న్తి, భణన్తస్స హోతి ‘‘ముసా భణామీ’’తి, భణితస్స హోతి ‘‘ముసా మయా భణిత’’న్తి, వినిధాయ దిట్ఠిం, వినిధాయ ఖన్తిం, వినిధాయ రుచిం.

సత్తహాకారేహి ‘‘అదిట్ఠం దిట్ఠం మే’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స’’ – పుబ్బేవస్స హోతి ‘‘ముసా భణిస్స’’న్తి, భణన్తస్స హోతి ‘‘ముసా భణామీ’’తి, భణితస్స హోతి ‘‘ముసా మయా భణిత’’న్తి, వినిధాయ దిట్ఠిం, వినిధాయ ఖన్తిం, వినిధాయ రుచిం, వినిధాయ భావం.

౫. తీహాకారేహి ‘‘అస్సుతం సుతం మే’’తి…పే… అముతం ముతం మేతి…పే… అవిఞ్ఞాతం విఞ్ఞాతం మేతి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స – పుబ్బేవస్స హోతి ‘‘ముసా భణిస్స’’న్తి, భణన్తస్స హోతి ‘‘ముసా భణామీ’’తి, భణితస్స హోతి ‘‘ముసా మయా భణిత’’న్తి.

చతూహాకారేహి…పే… పఞ్చహాకారేహి…పే… ఛహాకారేహి…పే… సత్తహాకారేహి ‘‘అవిఞ్ఞాతం విఞ్ఞాతం మే’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స – పుబ్బేవస్స హోతి ‘‘ముసా భణిస్స’’న్తి, భణన్తస్స హోతి ‘‘ముసా భణామీ’’తి, భణితస్స హోతి ‘‘ముసా మయా భణితన్తి, వినిధాయ దిట్ఠిం, వినిధాయ ఖన్తిం, వినిధాయ రుచిం, వినిధాయ భావం.

౬. తీహాకారేహి ‘‘అదిట్ఠం దిట్ఠఞ్చ మే సుతఞ్చా’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే… తీహాకారేహి ‘‘అదిట్ఠం దిట్ఠఞ్చ మే ముతఞ్చా’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే… తీహాకారేహి ‘‘అదిట్ఠం దిట్ఠఞ్చ మే విఞ్ఞాతఞ్చా’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స …పే… తీహాకారేహి అదిట్ఠం ‘‘దిట్ఠఞ్చ మే సుతఞ్చ ముతఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి అదిట్ఠం ‘‘దిట్ఠఞ్చ మే సుతఞ్చ విఞ్ఞాతఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి అదిట్ఠం ‘‘దిట్ఠఞ్చ మే సుతఞ్చ ముతఞ్చ విఞ్ఞాతఞ్చా’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే….

తీహాకారేహి అస్సుతం ‘‘సుతఞ్చ మే ముతఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి అస్సుతం ‘‘సుతఞ్చ మే విఞ్ఞాతఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి అస్సుతం ‘‘సుతఞ్చ మే దిట్ఠఞ్చా’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే… తీహాకారేహి అస్సుతం ‘‘సుతఞ్చ మే ముతఞ్చ విఞ్ఞాతఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి అస్సుతం ‘‘సుతఞ్చ మే ముతఞ్చ దిట్ఠఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి అస్సుతం ‘‘సుతఞ్చ మే ముతఞ్చ విఞ్ఞాతఞ్చ దిట్ఠఞ్చా’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే….

తీహాకారేహి అముతం ‘‘ముతఞ్చ మే విఞ్ఞాతఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి అముతం ‘‘ముతఞ్చ మే దిట్ఠఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి అముతం ‘‘ముతఞ్చ మే సుతఞ్చా’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే… తీహాకారేహి అముతం ‘‘ముతఞ్చ మే విఞ్ఞాతఞ్చ దిట్ఠఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి అముతం ‘‘ముతఞ్చ మే విఞ్ఞాతఞ్చ సుతఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి అముతం ‘‘ముతఞ్చ మే విఞ్ఞాతఞ్చ దిట్ఠఞ్చ సుతఞ్చా’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే….

తీహాకారేహి అవిఞ్ఞాతం ‘‘విఞ్ఞాతఞ్చ మే దిట్ఠఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి అవిఞ్ఞాతం ‘‘విఞ్ఞాతఞ్చ మే సుతఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి అవిఞ్ఞాతం ‘‘విఞ్ఞాతఞ్చ మే ముతఞ్చా’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే… తీహాకారేహి అవిఞ్ఞాతం ‘‘విఞ్ఞాతఞ్చ మే దిట్ఠఞ్చ సుతఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి అవిఞ్ఞాతం ‘‘విఞ్ఞాతఞ్చ మే దిట్ఠఞ్చ ముతఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి అవిఞ్ఞాతం ‘‘విఞ్ఞాతఞ్చ మే దిట్ఠఞ్చ సుతఞ్చ ముతఞ్చా’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే….

౭. తీహాకారేహి దిట్ఠం ‘‘అదిట్ఠం మే’’తి…పే… సుతం ‘‘అస్సుతం మే’’తి…పే… ముతం ‘‘అముతం మే’’తి…పే… విఞ్ఞాతం ‘‘అవిఞ్ఞాతం మే’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే….

౮. తీహాకారేహి దిట్ఠం ‘‘సుతం మే’’తి…పే… తీహాకారేహి దిట్ఠం ‘‘ముతం మే’’తి…పే… తీహాకారేహి దిట్ఠం ‘‘విఞ్ఞాతం మే’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే… తీహాకారేహి దిట్ఠం ‘‘సుతఞ్చ మే ముతఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి దిట్ఠం ‘‘సుతఞ్చ మే విఞ్ఞాతఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి దిట్ఠం ‘‘సుతఞ్చ మే ముతఞ్చ విఞ్ఞాతఞ్చా’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే….

తీహాకారేహి సుతం ‘‘ముతం మే’’తి…పే… తీహాకారేహి సుతం ‘‘విఞ్ఞాతం మే’’తి…పే… తీహాకారేహి సుతం ‘‘దిట్ఠం మే’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే… తీహాకారేహి సుతం ‘‘ముతఞ్చ మే విఞ్ఞాతఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి సుతం ‘‘ముతఞ్చ మే దిట్ఠఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి సుతం ‘‘ముతఞ్చ మే విఞ్ఞాతఞ్చ దిట్ఠఞ్చా’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే….

తీహాకారేహి ముతం ‘‘విఞ్ఞాతం మే’’తి…పే… తీహాకారేహి ముతం ‘‘దిట్ఠం మే’’తి…పే… తీహాకారేహి ముతం ‘‘సుతం మే’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే… తీహాకారేహి ముతం ‘‘విఞ్ఞాతఞ్చ మే దిట్ఠఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి ముతం ‘‘విఞ్ఞాతఞ్చ మే సుతఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి ముతం ‘‘విఞ్ఞాతఞ్చ మే దిట్ఠఞ్చ సుతఞ్చా’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే….

తీహాకారేహి విఞ్ఞాతం ‘‘దిట్ఠం మే’’తి…పే… తీహాకారేహి విఞ్ఞాతం ‘‘సుతం మే’’తి …పే… తీహాకారేహి విఞ్ఞాతం ‘‘ముతం మే’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే… తీహాకారేహి విఞ్ఞాతం ‘‘దిట్ఠఞ్చ మే సుతఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి విఞ్ఞాతం ‘‘దిట్ఠఞ్చ మే ముతఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి విఞ్ఞాతం ‘‘దిట్ఠఞ్చ మే సుతఞ్చ ముతఞ్చా’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే….

౯. తీహాకారేహి దిట్ఠే వేమతికో దిట్ఠం నోకప్పేతి, దిట్ఠం నస్సరతి, దిట్ఠం పముట్ఠో హోతి…పే… సుతే వేమతికో సుతం నోకప్పేతి, సుతం నస్సరతి, సుతం పముట్ఠో హోతి…పే… ముతే వేమతికో ముతం నోకప్పేతి, ముతం నస్సరతి, ముతం పముట్ఠో హోతి…పే… విఞ్ఞాతే వేమతికో విఞ్ఞాతం నోకప్పేతి, విఞ్ఞాతం నస్సరతి, విఞ్ఞాతం పముట్ఠో హోతి… విఞ్ఞాతఞ్చ మే దిట్ఠఞ్చాతి…పే… విఞ్ఞాతం పముట్ఠో హోతి విఞ్ఞాతఞ్చ మే సుతఞ్చాతి…పే… విఞ్ఞాతం పముట్ఠో హోతి; విఞ్ఞాతఞ్చ మే ముతఞ్చాతి…పే… విఞ్ఞాతం పముట్ఠో హోతి; విఞ్ఞాతఞ్చ మే దిట్ఠఞ్చ సుతఞ్చాతి…పే… విఞ్ఞాతం పముట్ఠో హోతి; విఞ్ఞాతఞ్చ మే దిట్ఠఞ్చ ముతఞ్చాతి…పే… విఞ్ఞాతం పముట్ఠో హోతి; విఞ్ఞాతఞ్చ మే దిట్ఠఞ్చ సుతఞ్చ ముతఞ్చాతి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.

౧౦. చతూహాకారేహి…పే… పఞ్చహాకారేహి…పే… ఛహాకారేహి…పే… సత్తహాకారేహి…పే… విఞ్ఞాతం పముట్ఠో హోతి, విఞ్ఞాతఞ్చ మే దిట్ఠఞ్చ సుతఞ్చ ముతఞ్చాతి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స – పుబ్బేవస్స హోతి ‘‘ముసా భణిస్స’’న్తి, భణన్తస్స హోతి ‘‘ముసా భణామీ’’తి, భణితస్స హోతి ‘‘ముసా మయా భణిత’’న్తి, వినిధాయ దిట్ఠిం, వినిధాయ ఖన్తిం, వినిధాయ రుచిం, వినిధాయ భావం.

౧౧. అనాపత్తి దవా భణతి, రవా భణతి [దవాయ భణతి, రవాయ భణతి (స్యా.)]. ‘‘దవా భణతి నామ సహసా భణతి. రవా భణతి నామ ‘అఞ్ఞం భణిస్సామీ’తి అఞ్ఞం భణతి’’. ఉమ్మత్తకస్స, ఆదికమ్మికస్సాతి.

ముసావాదసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం పఠమం.

౨. ఓమసవాదసిక్ఖాపదం

౧౨. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ పేసలేహి భిక్ఖూహి సద్ధిం భణ్డన్తా [భణ్డేన్తా (ఇతిపి)] పేసలే భిక్ఖూ ఓమసన్తి – జాతియాపి, నామేనపి, గోత్తేనపి, కమ్మేనపి, సిప్పేనపి, ఆబాధేనపి, లిఙ్గేనపి, కిలేసేనపి, ఆపత్తియాపి; హీనేనపి అక్కోసేన ఖుంసేన్తి వమ్భేన్తి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ పేసలేహి భిక్ఖూహి సద్ధిం భణ్డన్తా పేసలే భిక్ఖూ ఓమసిస్సన్తి – జాతియాపి, నామేనపి, గోత్తేనపి, కమ్మేనపి, సిప్పేనపి, ఆబాధేనపి, లిఙ్గేనపి, కిలేసేనపి, ఆపత్తియాపి; హీనేనపి అక్కోసేన ఖుంసేస్సన్తి వమ్భేస్సన్తీ’’తి!

అథ ఖో తే భిక్ఖూ ఛబ్బగ్గియే భిక్ఖూ అనేకపరియాయేన విగరహిత్వా భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… సచ్చం కిర తుమ్హే, భిక్ఖవే, పేసలేహి భిక్ఖూహి సద్ధిం భణ్డన్తా పేసలే భిక్ఖూ ఓమసథ – జాతియాపి…పే… హీనేనపి అక్కోసేన ఖుంసేథ వమ్భేథాతి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ తుమ్హే, మోఘపురిసా, పేసలేహి భిక్ఖూహి సద్ధిం భణ్డన్తా పేసలే భిక్ఖూ ఓమసిస్సథ – జాతియాపి…పే… హీనేనపి అక్కోసేన ఖుంసేస్సథ వమ్భేస్సథ! నేతం, మోఘపురిసా, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి –

౧౩. ‘‘భూతపుబ్బం, భిక్ఖవే, తక్కసిలాయం [తక్కసీలాయం (క.)] అఞ్ఞతరస్స బ్రాహ్మణస్స నన్దివిసాలో నామ బలీబద్దో [బలివద్దో (సీ.), బలిబద్దో (స్యా.)] అహోసి. అథ ఖో, భిక్ఖవే, నన్దివిసాలో బలీబద్దో తం బ్రాహ్మణం ఏతదవోచ – ‘‘గచ్ఛ త్వం, బ్రాహ్మణ, సేట్ఠినా సద్ధిం సహస్సేన అబ్భుతం కరోహి – మయ్హం బలీబద్దో సకటసతం అతిబద్ధం పవట్టేస్సతీ’’తి. అథ ఖో, భిక్ఖవే, సో బ్రాహ్మణో సేట్ఠినా సద్ధిం సహస్సేన అబ్భుతం అకాసి – మయ్హం బలీబద్దో సకటసతం అతిబద్ధం పవట్టేస్సతీతి. అథ ఖో, భిక్ఖవే, సో బ్రాహ్మణో సకటసతం అతిబన్ధిత్వా నన్దివిసాలం బలీబద్దం యుఞ్జిత్వా ఏతదవోచ – ‘‘గచ్ఛ, కూట [అఞ్ఛ కూట (సీ. స్యా.)], వహస్సు, కూటా’తి. అథ ఖో, భిక్ఖవే, నన్దివిసాలో బలీబద్దో తత్థేవ అట్ఠాసి. అథ ఖో, భిక్ఖవే, సో బ్రాహ్మణో సహస్సేన పరాజితో పజ్ఝాయి. అథ ఖో, భిక్ఖవే, నన్దివిసాలో బలీబద్దో తం బ్రాహ్మణం ఏతదవోచ – ‘‘కిస్స త్వం, బ్రాహ్మణ, పజ్ఝాయసీ’’తి? ‘తథా హి పనాహం, భో, తయా సహస్సేన పరాజితో’’తి. ‘కిస్స పన మం త్వం, బ్రాహ్మణ, అకూటం కూటవాదేన పాపేసి? గచ్ఛ త్వం, బ్రాహ్మణ, సేట్ఠినా సద్ధిం ద్వీహి సహస్సేహి అబ్భుతం కరోహి – ‘‘మయ్హం బలీబద్దో సకటసతం అతిబద్ధం పవట్టేస్సతీ’’తి. ‘‘మా చ మం అకూటం కూటవాదేన పాపేసీ’’తి. అథ ఖో, భిక్ఖవే, సో బ్రాహ్మణో సేట్ఠినా సద్ధిం ద్వీహి సహస్సేహి అబ్భుతం అకాసి – ‘‘మయ్హం బలీబద్దో సకటసతం అతిబద్ధం పవట్టేస్సతీ’’తి. అథ ఖో, భిక్ఖవే, సో బ్రాహ్మణో సకటసతం అతిబన్ధిత్వా నన్దివిసాలం బలీబద్దం యుఞ్జిత్వా ఏతదవోచ – ‘‘అచ్ఛ, భద్ర, వహస్సు, భద్రా’’తి. అథ ఖో, భిక్ఖవే, నన్దివిసాలో బలీబద్దో సకటసతం అతిబద్ధం పవట్టేసి.

[జా. ౧.౧.౨౮ నన్దివిసాలజాతకేపి, తత్థ పన మనుఞ్ఞసద్దో దిస్సతి] ‘‘మనాపమేవ భాసేయ్య, నా, మనాపం కుదాచనం;

మనాపం భాసమానస్స, గరుం భారం ఉదబ్బహి;

ధనఞ్చ నం అలాభేసి, తేన చ, త్తమనో అహూతి.

‘‘తదాపి మే, భిక్ఖవే, అమనాపా ఖుంసనా వమ్భనా. కిమఙ్గం పన ఏతరహి మనాపా భవిస్సతి ఖుంసనా వమ్భనా? నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే…. ‘‘ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –

౧౪. ‘‘ఓమసవాదే పాచిత్తియ’’న్తి.

౧౫. ఓమసవాదో నామ దసహి ఆకారేహి ఓమసతి – జాతియాపి, నామేనపి, గోత్తేనపి, కమ్మేనపి, సిప్పేనపి, ఆబాధేనపి, లిఙ్గేనపి, కిలేసేనపి, ఆపత్తియాపి, అక్కోసేనపి.

జాతి నామ ద్వే జాతియో – హీనా చ జాతి ఉక్కట్ఠా చ జాతి. హీనా నామ జాతి – చణ్డాలజాతి, వేనజాతి, నేసాదజాతి, రథకారజాతి, పుక్కుసజాతి. ఏసా హీనా నామ జాతి. ఉక్కట్ఠా నామ జాతి – ఖత్తియజాతి, బ్రాహ్మణజాతి. ఏసా ఉక్కట్ఠా నామ జాతి.

నామం నామ ద్వే నామాని – హీనఞ్చ నామం ఉక్కట్ఠఞ్చ నామం. హీనం నామ నామం – అవకణ్ణకం, జవకణ్ణకం, ధనిట్ఠకం, సవిట్ఠకం, కులవడ్ఢకం, తేసు తేసు వా పన జనపదేసు ఓఞ్ఞాతం అవఞ్ఞాతం హీళితం పరిభూతం అచిత్తీకతం, ఏతం హీనం నామ నామం. ఉక్కట్ఠం నామ నామం – బుద్ధప్పటిసంయుత్తం, ధమ్మప్పటిసంయుత్తం, సఙ్ఘప్పటిసంయుత్తం, తేసు తేసు వా పన జనపదేసు అనోఞ్ఞాతం అనవఞ్ఞాతం అహీళితం అపరిభూతం చిత్తీకతం, ఏతం ఉక్కట్ఠం నామ నామం.

గోత్తం నామ ద్వే గోత్తాని – హీనఞ్చ గోత్తం ఉక్కట్ఠఞ్చ గోత్తం. హీనం నామ గోత్తం – కోసియగోత్తం, భారద్వాజగోత్తం, తేసు తేసు వా పన జనపదేసు ఓఞ్ఞాతం అవఞ్ఞాతం హీళితం పరిభూతం అచిత్తీకతం, ఏతం హీనం నామ గోత్తం. ఉక్కట్ఠం నామ గోత్తం – గోతమగోత్తం, మోగ్గల్లానగోత్తం, కచ్చానగోత్తం, వాసిట్ఠగోత్తం, తేసు తేసు వా పన జనపదేసు అనోఞ్ఞాతం అనవఞ్ఞాతం అహీళితం అపరిభూతం చిత్తీకతం, ఏతం ఉక్కట్ఠం నామ గోత్తం.

కమ్మం నామ ద్వే కమ్మాని – హీనఞ్చ కమ్మం ఉక్కట్ఠఞ్చ కమ్మం. హీనం నామ కమ్మం – కోట్ఠకకమ్మం, పుప్ఫఛడ్డకకమ్మం, తేసు తేసు వా పన జనపదేసు ఓఞ్ఞాతం అవఞ్ఞాతం హీళితం పరిభూతం అచిత్తీకతం, ఏతం హీనం నామ కమ్మం. ఉక్కట్ఠం నామ కమ్మం – కసి, వణిజ్జా, గోరక్ఖా, తేసు తేసు వా పన జనపదేసు అనోఞ్ఞాతం అనవఞ్ఞాతం అహీళితం అపరిభూతం చిత్తీకతం. ఏతం ఉక్కట్ఠం నామ కమ్మం.

సిప్పం నామ ద్వే సిప్పాని – హీనఞ్చ సిప్పం ఉక్కట్ఠఞ్చ సిప్పం. హీనం నామ సిప్పం – నళకారసిప్పం, కుమ్భకారసిప్పం, పేసకారసిప్పం, చమ్మకారసిప్పం, నహాపితసిప్పం, తేసు తేసు వా పన జనపదేసు ఓఞ్ఞాతం అవఞ్ఞాతం హీళితం పరిభూతం అచిత్తీకతం. ఏతం హీనం నామ సిప్పం. ఉక్కట్ఠం నామ సిప్పం – ముద్దా, గణనా, లేఖా, తేసు తేసు వా పన జనపదేసు అనోఞ్ఞాతం అనవఞ్ఞాతం అహీళితం అపరిభూతం చిత్తీకతం, ఏతం ఉక్కట్ఠం నామ సిప్పం.

సబ్బేపి ఆబాధా హీనా, అపిచ మధుమేహో ఆబాధో ఉక్కట్ఠో.

లిఙ్గం నామ ద్వే లిఙ్గాని – హీనఞ్చ లిఙ్గం ఉక్కట్ఠఞ్చ లిఙ్గం. హీనం నామ లిఙ్గం – అతిదీఘం, అతిరస్సం, అతికణ్హం, అచ్చోదాతం, ఏతం హీనం నామ లిఙ్గం. ఉక్కట్ఠం నామ లిఙ్గం – నాతిదీఘం, నాతిరస్సం, నాతికణ్హం, నాచ్చోదాతం. ఏతం ఉక్కట్ఠం నామ లిఙ్గం.

సబ్బేపి కిలేసా హీనా.

సబ్బాపి ఆపత్తియో హీనా. అపిచ, సోతాపత్తిసమాపత్తి ఉక్కట్ఠా.

అక్కోసో నామ ద్వే అక్కోసా – హీనో చ అక్కోసో ఉక్కట్ఠో చ అక్కోసో. హీనో నామ అక్కోసో – ఓట్ఠోసి, మేణ్డోసి, గోణోసి, గద్రభోసి, తిరచ్ఛానగతోసి, నేరయికోసి; నత్థి తుయ్హం సుగతి, దుగ్గతి యేవ తుయ్హం పాటికఙ్ఖాతి, యకారేన వా భకారేన వా, కాటకోటచికాయ వా, ఏసో హీనో నామ అక్కోసో. ఉక్కట్ఠో నామ అక్కోసో – పణ్డితోసి, బ్యత్తోసి, మేధావీసి, బహుస్సుతోసి, ధమ్మకథికోసి, నత్థి తుయ్హం దుగ్గతి, సుగతియేవ తుయ్హం పాటికఙ్ఖాతి, ఏసో ఉక్కట్ఠో నామ అక్కోసో.

౧౬. ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో హీనేన హీనం వదేతి, చణ్డాలం వేనం నేసాదం రథకారం పుక్కుసం – ‘‘చణ్డాలోసి, వేనోసి, నేసాదోసి, రథకారోసి, పుక్కుసోసీ’’తి భణతి [వదేతీతి ఉద్దేసో. భణతీతి విత్థారో (వజిరబుద్ధి)], ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో హీనేన ఉక్కట్ఠం వదేతి, ఖత్తియం బ్రాహ్మణం – ‘‘చణ్డాలోసి, వేనోసి, నేసాదోసి, రథకారోసి, పుక్కుసోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో ఉక్కట్ఠేన హీనం వదేతి, చణ్డాలం వేనం నేసాదం రథకారం పుక్కుసం – ‘‘ఖత్తియోసి, బ్రాహ్మణోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో ఉక్కట్ఠేన ఉక్కట్ఠం వదేతి, ఖత్తియం బ్రాహ్మణం – ‘‘ఖత్తియోసి, బ్రాహ్మణోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

౧౭. ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో హీనేన హీనం వదేతి, అవకణ్ణకం జవకణ్ణకం ధనిట్ఠకం సవిట్ఠకం కులవడ్ఢకం – ‘‘అవకణ్ణకోసి, జవకణ్ణకోసి, ధనిట్ఠకోసి, సవిట్ఠకోసి, కులవడ్ఢకోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో హీనేన ఉక్కట్ఠం వదేతి, బుద్ధరక్ఖితం ధమ్మరక్ఖితం సఙ్ఘరక్ఖితం – ‘‘అవకణ్ణకోసి, జవకణ్ణకోసి, ధనిట్ఠకోసి, సవిట్ఠకోసి, కులవడ్ఢకోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో ఉక్కట్ఠేన హీనం వదేతి, అవకణ్ణకం జవకణ్ణకం ధనిట్ఠకం సవిట్ఠకం కులవడ్ఢకం – ‘‘బుద్ధరక్ఖితోసి, ధమ్మరక్ఖితోసి, సఙ్ఘరక్ఖితోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో ఉక్కట్ఠేన ఉకట్ఠం వదేతి, బుద్ధరక్ఖితం ధమ్మరక్ఖితం సఙ్ఘరక్ఖితం – ‘‘బుద్ధరక్ఖితోసి, ధమ్మరక్ఖితోసి, సఙ్ఘరక్ఖితోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

౧౮. ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో హీనేన హీనం వదేతి, కోసియం భారద్వాజం – ‘‘కోసియోసి, భారద్వాజోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో హీనేన ఉక్కట్ఠం వదేతి, గోతమం మోగ్గల్లానం కచ్చానం వాసిట్ఠం – ‘‘కోసియోసి, భారద్వాజోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో ఉక్కట్ఠేన హీనం వదేతి, కోసియం భారద్వాజం – ‘‘గోతమోసి, మోగ్గల్లానోసి, కచ్చానోసి, వాసిట్ఠోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో ఉక్కట్ఠేన ఉక్కట్ఠం వదేతి, గోతమం మోగ్గల్లానం కచ్చానం వాసిట్ఠం – ‘‘గోతమోసి, మోగ్గల్లానోసి, కచ్చానోసి, వాసిట్ఠోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

౧౯. ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో హీనేన హీనం వదేతి, కోట్ఠకం పుప్ఫఛడ్డకం – ‘‘కోట్ఠకోసి, పుప్ఫఛడ్డకోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో హీనేన ఉక్కట్ఠం వదేతి, కస్సకం వాణిజం గోరక్ఖం – ‘‘కోట్ఠకోసి, పుప్ఫఛడ్డకోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో ఉక్కట్ఠేన హీనం వదేతి, కోట్ఠకం పుప్ఫఛడ్డకం – ‘‘కస్సకోసి, వాణిజోసి, గోరక్ఖోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో ఉక్కట్ఠేన ఉక్కట్ఠం వదేతి, కస్సకం వాణిజం గోరక్ఖం – ‘‘కస్సకోసి, వాణిజోసి, గోరక్ఖోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

౨౦. ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో హీనేన హీనం వదేతి, నళకారం కుమ్భకారం పేసకారం చమ్మకారం నహాపితం – ‘‘నళకారోసి, కుమ్భకారోసి, పేసకారోసి, చమ్మకారోసి, నహాపితోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో హీనేన ఉక్కట్ఠం వదేతి, ముద్దికం గణకం లేఖకం – ‘‘నళకారోసి, కుమ్భకారోసి, పేసకారోసి, చమ్మకారోసి, నహాపితోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో ఉక్కట్ఠేన హీనం వదేతి, నళకారం కుమ్భకారం పేసకారం చమ్మకారం నహాపితం – ‘‘ముద్దికోసి, గణకోసి, లేఖకోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో ఉక్కట్ఠేన ఉక్కట్ఠం వదేతి, ముద్దికం గణకం లేఖకం – ‘‘ముద్దికోసి, గణకోసి, లేఖకోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

౨౧. ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో హీనేన హీనం వదేతి, కుట్ఠికం గణ్డికం కిలాసికం సోసికం అపమారికం – ‘‘కుట్ఠికోసి, గణ్డికోసి, కిలాసికోసి, సోసికోసి, అపమారికోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో హీనేన ఉక్కట్ఠం వదేతి, మధుమేహికం – ‘‘కుట్ఠికోసి, గణ్డికోసి, కిలాసికోసి, సోసికోసి, అపమారికోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో ఉక్కట్ఠేన హీనం వదేతి, కుట్ఠికం గణ్డికం కిలాసికం సోసికం అపమారికం – ‘‘మధుమేహికోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో ఉక్కట్ఠేన ఉక్కట్ఠం వదేతి, మధుమేహికం – ‘‘మధుమేహికోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

౨౨. ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో హీనేన హీనం వదేతి, అతిదీఘం అతిరస్సం అతికణ్హం అచ్చోదాతం – ‘‘అతిదీఘోసి, అతిరస్సోసి, అతికణ్హోసి, అచ్చోదాతోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో హీనేన ఉక్కట్ఠం వదేతి, నాతిదీఘం నాతిరస్సం నాతికణ్హం నాచ్చోదాతం – ‘‘అతిదీఘోసి, అతిరస్సోసి, అతికణ్హోసి, అచ్చోదాతోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో ఉక్కట్ఠేన హీనం వదేతి, అతిదీఘం అతిరస్సం అతికణ్హం అచ్చోదాతం – ‘‘నాతిదీఘోసి, నాతిరస్సోసి, నాతికణ్హోసి, నాచ్చోదాతోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో ఉక్కట్ఠేన ఉక్కట్ఠం వదేతి, నాతిదీఘం నాతిరస్సం నాతికణ్హం నాచ్చోదాతం – ‘‘నాతిదీఘోసి, నాతిరస్సోసి, నాతికణ్హోసి, నాచ్చోదాతోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

౨౩. ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో హీనేన హీనం వదేతి, రాగపరియుట్ఠితం దోసపరియుట్ఠితం మోహపరియుట్ఠితం – ‘‘రాగపరియుట్ఠితోసి, దోసపరియుట్ఠితోసి, మోహపరియుట్ఠితోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో హీనేన ఉక్కట్ఠం వదేతి, వీతరాగం వీతదోసం వీతమోహం – ‘‘రాగపరియుట్ఠితోసి, దోసపరియుట్ఠితోసి, మోహపరియుట్ఠితోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో ఉక్కట్ఠేన హీనం వదేతి, రాగపరియుట్ఠితం దోసపరియుట్ఠితం మోహపరియుట్ఠితం – ‘‘వీతరాగోసి, వీతదోసోసి, వీతమోహోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో ఉక్కట్ఠేన ఉక్కట్ఠం వదేతి, వీతరాగం వీతదోసం వీతమోహం – ‘‘వీతరాగోసి, వీతదోసోసి, వీతమోహోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

౨౪. ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో హీనేన హీనం వదేతి, పారాజికం అజ్ఝాపన్నం సఙ్ఘాదిసేసం అజ్ఝాపన్నం థుల్లచ్చయం అజ్ఝాపన్నం పాచిత్తియం అజ్ఝాపన్నం పాటిదేసనీయం అజ్ఝాపన్నం దుక్కటం అజ్ఝాపన్నం దుబ్భాసితం అజ్ఝాపన్నం – ‘‘పారాజికం అజ్ఝాపన్నోసి, సఙ్ఘాదిసేసం అజ్ఝాపన్నోసి, థుల్లచ్చయం అజ్ఝాపన్నోసి, పాచిత్తియం అజ్ఝాపన్నోసి, పాటిదేసనీయం అజ్ఝాపన్నోసి, దుక్కటం అజ్ఝాపన్నోసి, దుబ్భాసితం అజ్ఝాపన్నోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో హీనేన ఉక్కట్ఠం వదేతి, సోతాపన్నం – ‘‘పారాజికం అజ్ఝాపన్నోసి…పే… దుబ్భాసితం అజ్ఝాపన్నోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో ఉక్కట్ఠేన హీనం వదేతి, పారాజికం అజ్ఝాపన్నం…పే… దుబ్భాసితం అజ్ఝాపన్నం – ‘‘సోతాపన్నోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో ఉక్కట్ఠేన ఉక్కట్ఠం వదేతి, సోతాపన్నం – ‘‘సోతాపన్నోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

౨౫. ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో హీనేన హీనం వదేతి, ఓట్ఠం మేణ్డం గోణం గద్రభం తిరచ్ఛానగతం నేరయికం – ‘‘ఓట్ఠోసి, మేణ్డోసి, గోణోసి, గద్రభోసి, తిరచ్ఛానగతోసి, నేరయికోసి, నత్థి తుయ్హం సుగతి, దుగ్గతి యేవ తుయ్హం పాటికఙ్ఖా’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో హీనేన ఉక్కట్ఠం వదేతి, పణ్డితం బ్యత్తం మేధావి బహుస్సుతం ధమ్మకథికం – ‘‘ఓట్ఠోసి, మేణ్డోసి, గోణోసి, గద్రభోసి, తిరచ్ఛానగతోసి, నేరయికోసి; నత్థి తుయ్హం సుగతి, దుగ్గతి యేవ తుయ్హం పాటికఙ్ఖా’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో ఉక్కట్ఠేన హీనం వదేతి, ఓట్ఠం మేణ్డం గోణం గద్రభం తిరచ్ఛానగతం నేరయికం – ‘‘పణ్డితోసి, బ్యత్తోసి, మేధావీసి, బహుస్సుతోసి, ధమ్మకథికోసి, నత్థి తుయ్హం దుగ్గతి, సుగతి యేవ తుయ్హం పాటికఙ్ఖా’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో ఉక్కట్ఠేన ఉక్కట్ఠం వదేతి, పణ్డితం బ్యత్తం మేధావిం బహుస్సుతం ధమ్మకథికం – ‘‘పణ్డితోసి, బ్యత్తోసి, మేధావీసి, బహుస్సుతోసి, ధమ్మకథికోసి, నత్థి తుయ్హం దుగ్గతి, సుగతి యేవ తుయ్హం పాటికఙ్ఖా’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

౨౬. ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో ఏవం వదేతి, ‘‘సన్తి ఇధేకచ్చే చణ్డాలా వేనా నేసాదా రథకారా పుక్కుసా’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ దుక్కటస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో ఏవం వదేతి, ‘‘సన్తి ఇధేకచ్చే ఖత్తియా, బ్రాహ్మణా’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ దుక్కటస్స.

౨౭. ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో ఏవం వదేతి, ‘‘సన్తి ఇధేకచ్చే అవకణ్ణకా జవకణ్ణకా ధనిట్ఠకా సవిట్ఠకా కులవడ్ఢకా’’తి భణతి…పే…. ‘‘సన్తి ఇధేకచ్చే బుద్ధరక్ఖితా ధమ్మరక్ఖితా సఙ్ఘరక్ఖితా’’తి భణతి …పే…. ‘‘సన్తి ఇధేకచ్చే కోసియా భారద్వాజా’’తి భణతి…పే…. ‘‘సన్తి ఇధేకచ్చే గోతమా మోగ్గల్లానా కచ్చానా వాసిట్ఠా’’తి భణతి…పే…. ‘‘సన్తి ఇధేకచ్చే కోట్ఠకా పుప్ఫఛడ్డకా’’తి భణతి…పే…. ‘‘సన్తి ఇధేకచ్చే కస్సకా వాణిజా గోరక్ఖా’’తి భణతి…పే…. ‘‘సన్తి ఇధేకచ్చే నళకారా కుమ్భకారా పేసకారా చమ్మకారా నహాపితా’’తి భణతి…పే…. ‘‘సన్తి ఇధేకచ్చే ముద్దికా గణకా లేఖకా’’తి భణతి…పే…. ‘‘సన్తి ఇధేకచ్చే కుట్ఠికా గణ్డికా కిలాసికా సోసికా అపమారికా’’తి భణతి…పే…. ‘‘సన్తి ఇధేకచ్చే మధుమేహికా’’తి భణతి…పే…. ‘‘సన్తి ఇధేకచ్చే అతిదీఘా అతిరస్సా అతికణ్హా అచ్చోదాతా’’తి భణతి…పే…. ‘‘సన్తి ఇధేకచ్చే నాతిదీఘా నాతిరస్సా నాతికణ్హా నాచ్చోదాతా’’తి భణతి…పే…. ‘‘సన్తి ఇధేకచ్చే రాగపరియుట్ఠితా దోసపరియుట్ఠితా మోహపరియుట్ఠితా’’తి భణతి…పే…. ‘‘సన్తి ఇధేకచ్చే వీతరాగా వీతదోసా వీతమోహా’’తి భణతి…పే…. ‘‘సన్తి ఇధేకచ్చే పారాజికం అజ్ఝాపన్నా…పే… దుబ్భాసితం అజ్ఝాపన్నా’’తి భణతి…పే…. ‘‘సన్తి ఇధేకచ్చే సోతాపన్నా’’తి భణతి…పే…. ‘‘సన్తి ఇధేకచ్చే ఓట్ఠా మేణ్డా గోణా గద్రభా తిరచ్ఛానగతా నేరయికా, నత్థి తేసం సుగతి, దుగ్గతియేవ తేసం పాటికఙ్ఖా’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ దుక్కటస్స.

౨౮. ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో ఏవం వదేతి, ‘‘సన్తి ఇధేకచ్చే పణ్డితా బ్యత్తా, మేధావీ బహుస్సుతా ధమ్మకథికా, నత్థి తేసం దుగ్గతి, సుగతియేవ తేసం పాటికఙ్ఖా’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ దుక్కటస్స.

౨౯. ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో ఏవం వదేతి, ‘‘యే నూన చణ్డాలా వేనా నేసాదా రథకారా పుక్కుసా’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ దుక్కటస్స…పే….

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో ఏవం వదేతి, ‘‘యే నూన పణ్డితా బ్యత్తా మేధావీ బహుస్సుతా ధమ్మకథికా’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ దుక్కటస్స.

౩౦. ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో ఏవం వదేతి, ‘‘న మయం చణ్డాలా వేనా నేసాదా రథకారా పుక్కుసా’’తి భణతి…పే…. ‘‘న మయం పణ్డితా బ్యత్తా మేధావీ బహుస్సుతా ధమ్మకథికా, నత్థమ్హాకం దుగ్గతి, సుగతియేవ అమ్హాకం పాటికఙ్ఖా’’తి భణతి. ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ దుక్కటస్స.

౩౧. ఉపసమ్పన్నో అనుపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో హీనేన హీనం వదేతి,…పే… హీనేన ఉక్కట్ఠం వదేతి…పే… ఉక్కట్ఠేన హీనం వదేతి…పే… ఉక్కట్ఠేన ఉక్కట్ఠం వదేతి, పణ్డితం బ్యత్తం మేధావిం బహుస్సుతం ధమ్మకథికం – ‘‘పణ్డితోసి, బ్యత్తోసి, మేధావీసి, బహుస్సుతోసి, ధమ్మకథికోసి, నత్థి తుయ్హం దుగ్గతి, సుగతియేవ తుయ్హం పాటికఙ్ఖా’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ దుక్కటస్స.

ఉపసమ్పన్నో అనుపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో ఏవం వదేతి, ‘‘సన్తి ఇధేకచ్చే చణ్డాలా వేనా నేసాదా రథకారా పుక్కుసా’’తి భణతి…పే…. ‘‘సన్తి ఇధేకచ్చే పణ్డితా బ్యత్తా మేధావీ బహుస్సుతా ధమ్మకథికా, నత్థి తేసం దుగ్గతి, సుగతియేవ తేసం పాటికఙ్ఖా’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ దుక్కటస్స.

ఉపసమ్పన్నో అనుపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో ఏవం వదేతి, ‘‘యే నూన చణ్డాలా వేనా నేసాదా రథకారా పుక్కుసా’’తి భణతి…పే…. ‘‘యే నూన పణ్డితా బ్యత్తా మేధావీ బహుస్సుతా ధమ్మకథికా’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ దుక్కటస్స.

ఉపసమ్పన్నో అనుపసమ్పన్నం ఖుంసేతుకామో వమ్భేతుకామో మఙ్కుకత్తుకామో ఏవం వదేతి, ‘‘న మయం చణ్డాలా వేనా నేసాదా రథకారా పుక్కుసా’’తి భణతి…పే…. ‘‘న మయం పణ్డితా బ్యత్తా మేధావీ బహుస్సుతా ధమ్మకథికా, నత్థమ్హాకం దుగ్గతి, సుగతియేవ అమ్హాకం పాటికఙ్ఖా’’తి భణతి. ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ దుక్కటస్స.

౩౨. ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం న ఖుంసేతుకామో న వమ్భేతుకామో న మఙ్కుకత్తుకామో, దవకమ్యతా హీనేన హీనం వదేతి, చణ్డాలం వేనం నేసాదం రథకారం పుక్కుసం – ‘‘చణ్డాలోసి, వేనోసి, నేసాదోసి, రథకారోసి, పుక్కుసోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ దుబ్భాసితస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం న ఖుంసేతుకామో న వమ్భేతుకామో న మఙ్కుకత్తుకామో, దవకమ్యతా హీనేన ఉక్కట్ఠం వదేతి, ఖత్తియం బ్రాహ్మణం – ‘‘చణ్డాలోసి, వేనోసి, నేసాదోసి, రథకారోసి, పుక్కుసోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ దుబ్భాసితస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం న ఖుంసేతుకామో న వమ్భేతుకామో న మఙ్కుకత్తుకామో, దవకమ్యతా ఉక్కట్ఠేన హీనం వదేతి, చణ్డాలం వేనం నేసాదం రథకారం పుక్కుసం – ‘‘ఖత్తియోసి, బ్రాహ్మణోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ దుబ్భాసితస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం న ఖుంసేతుకామో న వమ్భేతుకామో న మఙ్కుకత్తుకామో, దవకమ్యతా ఉక్కట్ఠేన ఉక్కట్ఠం వదేతి, ఖత్తియం బ్రాహ్మణం – ‘‘ఖత్తియోసి, బ్రాహ్మణోసీ’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ దుబ్భాసితస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం న ఖుంసేతుకామో న వమ్భేతుకామో న మఙ్కుకత్తుకామో, దవకమ్యతా హీనేన హీనం వదేతి…పే… హీనేన ఉక్కట్ఠం వదేతి…పే… ఉక్కట్ఠేన హీనం వదేతి…పే… ఉక్కట్ఠేన ఉక్కట్ఠం వదేతి, పణ్డితం బ్యత్తం మేధావిం బహుస్సుతం ధమ్మకథికం – ‘‘పణ్డితోసి, బ్యత్తోసి, మేధావీసి, బహుస్సుతోసి, ధమ్మకథికోసి, నత్థి తుయ్హం దుగ్గతి, సుగతి యేవ తుయ్హం పాటికఙ్ఖా’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ దుబ్భాసితస్స.

౩౩. ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం న ఖుంసేతుకామో న వమ్భేతుకామో న మఙ్కుకత్తుకామో, దవకమ్యతా ఏవం వదేతి, ‘‘సన్తి ఇధేకచ్చే చణ్డాలా వేనా నేసాదా రథకారా పుక్కుసా’’తి భణతి…పే…. ‘‘సన్తి ఇధేకచ్చే పణ్డితా బ్యత్తా మేధావీ బహుస్సుతా ధమ్మకథికా, నత్థి తేసం దుగ్గతి, సుగతి యేవ తేసం పాటికఙ్ఖా’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ దుబ్భాసితస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం న ఖుంసేతుకామో న వమ్భేతుకామో న మఙ్కుకత్తుకామో, దవకమ్యతా ఏవం వదేతి, ‘‘యే నూన చణ్డాలా వేనా నేసాదా రథకారా పుక్కుసా’’తి భణతి…పే…. ‘‘యే నూన పణ్డితా బ్యత్తా మేధావీ బహుస్సుతా ధమ్మకథికా’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ దుబ్భాసితస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం న ఖుంసేతుకామో న వమ్భేతుకామో న మఙ్కుకత్తుకామో, దవకమ్యతా ఏవం వదేతి, ‘‘న మయం చణ్డాలా వేనా నేసాదా రథకారా పుక్కుసా’’తి భణతి…పే…. ‘‘న మయం పణ్డితా బ్యత్తా మేధావీ బహుస్సుతా ధమ్మకథికా, నత్థమ్హాకం దుగ్గతి, సుగతియేవ అమ్హాకం పాటికఙ్ఖా’’తి భణతి. ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ దుబ్భాసితస్స.

౩౪. ఉపసమ్పన్నో అనుపసమ్పన్నం న ఖుంసేతుకామో న వమ్భేతుకామో న మఙ్కుకత్తుకామో, దవకమ్యతా హీనేన హీనం వదేతి…పే… హీనేన ఉక్కట్ఠం వదేతి…పే… ఉక్కట్ఠేన హీనం వదేతి…పే… ఉక్కట్ఠేన ఉక్కట్ఠం వదేతి, పణ్డితం బ్యత్తం మేధావిం బహుస్సుతం ధమ్మకథికం – ‘‘పణ్డితోసి, బ్యత్తోసి, మేధావీసి, బహుస్సుతోసి ధమ్మకథికోసి, నత్థి తుయ్హం దుగ్గతి; సుగతి యేవ తుయ్హం పాటికఙ్ఖా’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ దుబ్భాసితస్స.

ఉపసమ్పన్నో అనుపసమ్పన్నం న ఖుంసేతుకామో న వమ్భేతుకామో న మఙ్కుకత్తుకామో, దవకమ్యతా ఏవం వదేతి, ‘‘సన్తి ఇధేకచ్చే చణ్డాలా వేనా నేసాదా రథకారా పుక్కుసా’’తి భణతి…పే…. ‘‘సన్తి ఇధేకచ్చే పణ్డితా బ్యత్తా మేధావీ బహుస్సుతా ధమ్మకథికా, నత్థి తేసం దుగ్గతి, సుగతి యేవ తేసం పాటికఙ్ఖా’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ దుబ్భాసితస్స.

ఉపసమ్పన్నో అనుపసమ్పన్నం న ఖుంసేతుకామో న వమ్భేతుకామో న మఙ్కుకత్తుకామో, దవకమ్యతా ఏవం వదేతి, ‘‘యే నూన చణ్డాలా వేనా నేసాదా రథకారా పుక్కుసా’’తి భణతి…పే…. ‘‘యే నూన పణ్డితా బ్యత్తా మేధావీ బహుస్సుతా ధమ్మకథికా’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ దుబ్భాసితస్స.

ఉపసమ్పన్నో అనుపసమ్పన్నం న ఖుంసేతుకామో న వమ్భేతుకామో న మఙ్కుకత్తుకామో, దవకమ్యతా ఏవం వదేతి, ‘‘న మయం చణ్డాలా వేనా నేసాదా రథకారా పుక్కుసా’’తి భణతి…పే…. ‘‘న మయం పణ్డితా బ్యత్తా మేధావీ బహుస్సుతా ధమ్మకథికా, నత్థమ్హాకం దుగ్గతి, సుగతి యేవ అమ్హాకం పాటికఙ్ఖా’’తి భణతి, ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ దుబ్భాసితస్స.

౩౫. అనాపత్తి అత్థపురేక్ఖారస్స, ధమ్మపురేక్ఖారస్స, అనుసాసనిపురేక్ఖారస్స, ఉమ్మత్తకస్స, ఖిత్తచిత్తస్స, వేదనాట్టస్స, ఆదికమ్మికస్సాతి.

ఓమసవాదసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం దుతియం.

౩. పేసుఞ్ఞసిక్ఖాపదం

౩౬. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ భిక్ఖూనం భణ్డనజాతానం కలహజాతానం వివాదాపన్నానం పేసుఞ్ఞం ఉపసంహరన్తి; ఇమస్స సుత్వా అముస్స అక్ఖాయన్తి, ఇమస్స భేదాయ; అముస్స సుత్వా ఇమస్స అక్ఖాయన్తి, అముస్స భేదాయ. తేన అనుప్పన్నాని చేవ భణ్డనాని ఉప్పజ్జన్తి, ఉప్పన్నాని చ భణ్డనాని భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ సంవత్తన్తి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ భిక్ఖూనం భణ్డనజాతానం కలహజాతానం వివాదాపన్నానం పేసుఞ్ఞం ఉపసంహరిస్సన్తి, ఇమస్స సుత్వా అముస్స అక్ఖాయిస్సన్తి, ఇమస్స భేదాయ; అముస్స సుత్వా ఇమస్స అక్ఖాయిస్సన్తి, అముస్స భేదాయ! తేన అనుప్పన్నాని చేవ భణ్డనాని ఉప్పజ్జన్తి, ఉప్పన్నాని చ భణ్డనాని భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ సంవత్తన్తీ’’తి. అథ ఖో తే భిక్ఖూ ఛబ్బగ్గియే భిక్ఖూ అనేకపరియాయేన విగరహిత్వా భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… ‘‘సచ్చం కిర తుమ్హే, భిక్ఖవే, భిక్ఖూనం భణ్డనజాతానం కలహజాతానం వివాదాపన్నానం పేసుఞ్ఞం ఉపసంహరథ, ఇమస్స సుత్వా అముస్స అక్ఖాయథ, ఇమస్స భేదాయ, అముస్స సుత్వా ఇమస్స అక్ఖాయథ, అముస్స భేదాయ? తేన అనుప్పన్నాని చేవ భణ్డనాని ఉప్పజ్జన్తి, ఉప్పన్నాని చ భణ్డనాని భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ సంవత్తన్తీ’’తి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ తుమ్హే, మోఘపురిసా, భిక్ఖూనం భణ్డనజాతానం కలహజాతానం వివాదాపన్నానం పేసుఞ్ఞం ఉపసంహరిస్సథ! ఇమస్స సుత్వా అముస్స అక్ఖాయిస్సథ, ఇమస్స భేదాయ! అముస్స సుత్వా ఇమస్స అక్ఖాయిస్సథ, అముస్స భేదాయ! తేన అనుప్పన్నాని చేవ భణ్డనాని ఉప్పజ్జన్తి, ఉప్పన్నాని చ భణ్డనాని భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ సంవత్తన్తి. నేతం, మోఘపురిసా, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ. పసన్నానం వా భియ్యోభావాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –

౩౭. ‘‘భిక్ఖుపేసుఞ్ఞే పాచిత్తియ’’న్తి.

౩౮. పేసుఞ్ఞం నామ ద్వీహాకారేహి పేసుఞ్ఞం హోతి – పియకమ్యస్స వా భేదాధిప్పాయస్స వా. దసహాకారేహి పేసుఞ్ఞం ఉపసంహరతి – జాతితోపి, నామతోపి, గోత్తతోపి, కమ్మతోపి, సిప్పతోపి, ఆబాధతోపి, లిఙ్గతోపి, కిలేసతోపి, ఆపత్తితోపి, అక్కోసతోపి.

జాతి నామ ద్వే జాతియో – హీనా చ జాతి ఉక్కట్ఠా చ జాతి. హీనా నామ జాతి – చణ్డాలజాతి వేనజాతి నేసాదజాతి రథకారజాతి పుక్కుసజాతి. ఏసా హీనా నామ జాతి. ఉక్కట్ఠా నామ జాతి – ఖత్తియజాతి బ్రాహ్మణజాతి. ఏసా ఉక్కట్ఠా నామ జాతి…పే….

అక్కోసో నామ ద్వే అక్కోసా – హీనో చ అక్కోసో ఉక్కట్ఠో చ అక్కోసో. హీనో నామ అక్కోసో – ఓట్ఠోసి, మేణ్డోసి, గోణోసి, గద్రభోసి, తిరచ్ఛానగతోసి, నేరయికోసి; నత్థి తుయ్హం సుగతి; దుగ్గతి యేవ తుయ్హం పాటికఙ్ఖాతి, యకారేన వా భకారేన వా కాటకోటచికాయ వా. ఏసో హీనో నామ అక్కోసో. ఉక్కట్ఠో నామ అక్కోసో – పణ్డితోసి, బ్యత్తోసి, మేధావీసి, బహుస్సుతోసి, ధమ్మకథికోసి; నత్థి తుయ్హం దుగ్గతి; సుగతి యేవ తుయ్హం పాటికఙ్ఖాతి. ఏసో ఉక్కట్ఠో నామ అక్కోసో.

౩౯. ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నస్స సుత్వా ఉపసమ్పన్నస్స పేసుఞ్ఞం ఉపసంహరతి – ‘‘ఇత్థన్నామో తం ‘చణ్డాలో వేనో నేసాదో రథకారో పుక్కుసో’తి భణతీ’’తి. ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నస్స సుత్వా ఉపసమ్పన్నస్స పేసుఞ్ఞం ఉపసంహరతి – ‘‘ఇత్థన్నామో తం ‘ఖత్తియో బ్రాహ్మణో’తి భణతీ’’తి. ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నస్స సుత్వా ఉపసమ్పన్నస్స పేసుఞ్ఞం ఉపసంహరతి – ‘‘ఇత్థన్నామో తం ‘అవకణ్ణకో జవకణ్ణకో ధనిట్ఠకో సవిట్ఠకో కులవడ్ఢకో’తి భణతీ’’తి. ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నస్స సుత్వా ఉపసమ్పన్నస్స పేసుఞ్ఞం ఉపసంహరతి – ‘‘ఇత్థన్నామో తం ‘బుద్ధరక్ఖితో ధమ్మరక్ఖితో సఙ్ఘరక్ఖితో’తి భణతీ’’తి. ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నస్స సుత్వా ఉపసమ్పన్నస్స పేసుఞ్ఞం ఉపసంహరతి – ‘‘ఇత్థన్నామో తం ‘కోసియో భారద్వాజో’తి భణతీ’’తి. ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నస్స సుత్వా ఉపసమ్పన్నస్స పేసుఞ్ఞం ఉపసంహరతి – ‘‘ఇత్థన్నామో తం ‘గోతమో మోగ్గల్లానో కచ్చానో వాసిట్ఠో’తి భణతీ’’తి. ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నస్స సుత్వా ఉపసమ్పన్నస్స పేసుఞ్ఞం ఉపసంహరతి – ‘‘ఇత్థన్నామో తం ‘కోట్ఠకో పుప్ఫఛడ్డకో’తి భణతీ’’తి. ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నస్స సుత్వా ఉపసమ్పన్నస్స పేసుఞ్ఞం ఉపసంహరతి – ‘‘ఇత్థన్నామో తం ‘కస్సకో వాణిజో గోరక్ఖో’తి భణతీ’’తి. ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నస్స సుత్వా ఉపసమ్పన్నస్స పేసుఞ్ఞం ఉపసంహరతి – ‘‘ఇత్థన్నామో తం ‘నళకారో కుమ్భకారో పేసకారో చమ్మకారో నహాపితో’తి భణతీ’’తి. ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నస్స సుత్వా ఉపసమ్పన్నస్స పేసుఞ్ఞం ఉపసంహరతి – ‘‘ఇత్థన్నామో తం ‘ముద్దికో గణకో లేఖకో’తి భణతీ’’తి. ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

౪౦. ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నస్స సుత్వా ఉపసమ్పన్నస్స పేసుఞ్ఞం ఉపసంహరతి – ‘‘ఇత్థన్నామో తం ‘కుట్ఠికో గణ్డికో కిలాసికో సోసికో అపమారికో’తి భణతీ’’తి. ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నస్స సుత్వా ఉపసమ్పన్నస్స పేసుఞ్ఞం ఉపసంహరతి – ‘‘ఇత్థన్నామో తం ‘మధుమేహికో’తి భణతీ’’తి. ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నస్స సుత్వా ఉపసమ్పన్నస్స పేసుఞ్ఞం ఉపసంహరతి – ‘‘ఇత్థన్నామో తం ‘అతిదీఘో అతిరస్సో అతికణ్హో అచ్చోదాతో’తి భణతీ’’తి. ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నస్స సుత్వా ఉపసమ్పన్నస్స పేసుఞ్ఞం ఉపసంహరతి – ‘‘ఇత్థన్నామో తం ‘నాతిదీఘో నాతిరస్సో నాతికణ్హో నాచ్చోదాతో’తి భణతీ’’తి. ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నస్స సుత్వా ఉపసమ్పన్నస్స పేసుఞ్ఞం ఉపసంహరతి – ‘‘ఇత్థన్నామో తం ‘రాగపరియుట్ఠితో దోసపరియుట్ఠితో మోహపరియుట్ఠితో’తి భణతీ’’తి. ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నస్స సుత్వా ఉపసమ్పన్నస్స పేసుఞ్ఞం ఉపసంహరతి – ‘‘ఇత్థన్నామో తం ‘వీతరాగో వీతదోసో వీతమోహో’తి భణతీ’’తి. ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నస్స సుత్వా ఉపసమ్పన్నస్స పేసుఞ్ఞం ఉపసంహరతి – ‘‘ఇత్థన్నామో తం ‘పారాజికం అజ్ఝాపన్నో, సఙ్ఘాదిసేసం అజ్ఝాపన్నో, థుల్లచ్చయం అజ్ఝాపన్నో, పాచిత్తియం అజ్ఝాపన్నో, పాటిదేసనీయం అజ్ఝాపన్నో, దుక్కటం అజ్ఝాపన్నో, దుబ్భాసితం అజ్ఝాపన్నో’తి భణతీ’’తి. ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నస్స సుత్వా ఉపసమ్పన్నస్స పేసుఞ్ఞం ఉపసంహరతి – ‘‘ఇత్థన్నామో తం ‘సోతాపన్నో’తి భణతీ’’తి. ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నస్స సుత్వా ఉపసమ్పన్నస్స పేసుఞ్ఞం ఉపసంహరతి – ‘‘ఇత్థన్నామో తం ‘ఓట్ఠో మేణ్డో గోణో గద్రభో తిరచ్ఛానగతో నేరయికో, నత్థి తస్స సుగతి, దుగ్గతియేవ తస్స పాటికఙ్ఖా’తి భణతీ’’తి. ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నస్స సుత్వా ఉపసమ్పన్నస్స పేసుఞ్ఞం ఉపసంహరతి – ‘‘ఇత్థన్నామో తం ‘పణ్డితో బ్యత్తో మేధావీ బహుస్సుతో ధమ్మకథికో, నత్థి తస్స దుగ్గతి, సుగతి యేవ తస్స పాటికఙ్ఖా’తి భణతీ’’తి. ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ పాచిత్తియస్స.

౪౧. ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నస్స సుత్వా ఉపసమ్పన్నస్స పేసుఞ్ఞం ఉపసంహరతి – ‘‘ఇత్థన్నామో ‘సన్తి ఇధేకచ్చే చణ్డాలా వేనా నేసాదా రథకారా, పుక్కుసా’తి భణతి, న సో అఞ్ఞం భణతి, తఞ్ఞేవ భణతీ’’తి. ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ దుక్కటస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నస్స సుత్వా ఉపసమ్పన్నస్స పేసుఞ్ఞం ఉపసంహరతి – ‘‘ఇత్థన్నామో ‘సన్తి ఇధేకచ్చే ఖత్తియా బ్రాహ్మణా’తి భణతి, న సో అఞ్ఞం భణతి, తఞ్ఞేవ భణతీ’తి. ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ దుక్కటస్స…పే….

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నస్స సుత్వా ఉపసమ్పన్నస్స పేసుఞ్ఞం ఉపసంహరతి – ‘‘ఇత్థన్నామో ‘సన్తి ఇధేకచ్చే పణ్డితా బ్యత్తా మేధావీ బహుస్సుతా ధమ్మకథికా, నత్థి తేసం దుగ్గతి, సుగతి యేవ తేసం పాటికఙ్ఖా’తి భణతి, న సో అఞ్ఞం భణతి, తఞ్ఞేవ భణతీ’’తి. ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ దుక్కటస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నస్స సుత్వా ఉపసమ్పన్నస్స పేసుఞ్ఞం ఉపసంహరతి – ‘‘ఇత్థన్నామో ‘యే నూన చణ్డాలా వేనా నేసాదా రథకారా పుక్కుసా’తి భణతి, న సో అఞ్ఞం భణతి, తఞ్ఞేవ భణతీ’’తి. ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ దుక్కటస్స.

ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నస్స సుత్వా ఉపసమ్పన్నస్స పేసుఞ్ఞం ఉపసంహరతి – ‘‘ఇత్థన్నామో ‘యే నూన పణ్డితా బ్యత్తా మేధావీ బహుస్సుతా ధమ్మకథికా’తి భణతి, న సో అఞ్ఞం భణతి, తఞ్ఞేవ భణతీ’’తి. ఆపత్తి వాచాయ, వాచాయ దుక్కటస్స.