౫. పహీనవారవణ్ణనా

౨౬౪-౨౭౪. ఫలట్ఠవసేనేవ దేసనా ఆరద్ధా, న మగ్గట్ఠవసేన, కుతో పుథుజ్జనవసేన. కస్మా? ఫలక్ఖణే హి అనుసయా పహీనాతి వుచ్చన్తి, మగ్గక్ఖణే పన పహీయన్తీతి. తేనేవాహ ‘‘మగ్గసమఙ్గీనం అగ్గహితతం దీపేతీ’’తి. పటిలోమే హి పుథుజ్జనవసేనపి దేసనా గహితా ‘‘యస్స దిట్ఠానుసయో అప్పహీనో, తస్స విచికిచ్ఛానుసయో అప్పహీనోతి? ఆమన్తా’’తిఆదినా. అనుసయచ్చన్తపటిపక్ఖేకచిత్తక్ఖణికానన్తి అనుసయానం అచ్చన్తం పటిపక్ఖభూతఏకచిత్తక్ఖణికానం. మగ్గసమఙ్గీనన్తి మగ్గట్ఠానం. ఏత్థ చ అనుసయానం అచ్చన్తపటిపక్ఖతాగ్గహణేన ఉప్పత్తిరహతం పటిక్ఖిపతి. న హి తే అచ్చన్తపటిపక్ఖసముప్పత్తితో పరతో ఉప్పత్తిరహా హోన్తి. మగ్గసమఙ్గితాగ్గహణేన అనుప్పత్తిరహతాపాదితతం పటిక్ఖిపతి. న హి మగ్గక్ఖణే తే అనుప్పత్తిరహతం ఆపాదితా నామ హోన్తి, అథ ఖో ఆపాదీయన్తీతి. ఏకచిత్తక్ఖణికతాగ్గహణేన సన్తానబ్యాపారం. తేనాహ ‘‘న కోచీ’’తిఆది. తత్థ తేతి మగ్గసమఙ్గినో. న కేవలం పహీనవారేయేవ, అథ ఖో అఞ్ఞేసుపీతి దస్సేన్తో ‘‘అనుసయ…పే… గహితా’’తి ఆహ.

౨౭౫-౨౯౬. యత్థ అనుసయో ఉప్పత్తిరహో, తత్థేవస్స అనుప్పత్తిరహతాపాదనన్తి ‘‘అత్తనో అత్తనో ఓకాసే ఏవ అనుప్పత్తిధమ్మతం ఆపాదితో’’తి ఆహ. తథా హి వుత్తం ‘‘చక్ఖుం లోకే పియరూపం సాతరూపం, ఏత్థేసా తణ్హా ఉప్పజ్జమానా ఉప్పజ్జతి, ఏత్థ నివిసమానా నివిసతీ’’తి (విభ. ౨౦౩) వత్వా పున వుత్తం ‘‘చక్ఖుం లోకే పియరూపం సాతరూపం, ఏత్థేసా తణ్హా పహీయమానా పహీయతి, ఏత్థ నిరుజ్ఝమానా నిరుజ్ఝతీ’’తి (విభ. ౨౦౪). తస్మాతి యస్మా తదోకాసత్తమేవ కామధాతుఆదిఓకాసత్తమేవ అనుసయానం దీపేన్తి పహీనాప్పహీనవచనాని, తస్మా. అనోకాసే తదుభయావత్తబ్బతా వుత్తాతి యస్మా కామరాగపటిఘానుసయానం ద్విన్నం ఉప్పత్తిట్ఠానం, సో ఏవ పహానోకాసోతి స్వాయం తేసం అఞ్ఞమఞ్ఞం అనోకాసో, తస్మిం అనోకాసే తదుభయస్స పహానాప్పహానస్స నవత్తబ్బతా వుత్తా. కామరాగానుసయోకాసే హి పటిఘానుసయస్స అప్పహీనత్తా సో ‘‘తత్థ పహీనో’’తి న వత్తబ్బో, అట్ఠితత్తా పన ‘‘తత్థ అప్పహీనో’’తి చ, తస్మా అనోకాసే తదుభయావత్తబ్బతా వుత్తాతి. తేన సద్ధిం సమానోకాసేతి తేన కామరాగేన సద్ధిం సమానోకాసే. ‘‘సాధారణట్ఠానే’’తి వుత్తే కామధాతుయం సుఖుపేక్ఖాసు పహీనో నామ హోతి, న సమానకాలే పహీనో తతియచతుత్థమగ్గవజ్ఝత్తా కామరాగమానానుసయానం.

పహీనవారవణ్ణనా నిట్ఠితా.