౩. పజహనవారవణ్ణనా

౧౩౨-౧౯౭. అప్పజహనసబ్భావాతి అప్పహానస్స, అప్పహీయమానస్స వా సబ్భావా. తస్మాతి యస్మా యో కామరాగానుసయం పజహతి, న సో మానానుసయం నిరవసేసతో పజహతి, యో చ మానానుసయం నిరవసేసతో పజహతి, న సో కామరాగానుసయం పజహతి పగేవ పహీనత్తా, తస్మా ‘‘యో వా పన మానానుసయం పజహతి, సో కామరాగానుసయం పజహతీతి? నో’’తి వుత్తన్తి వేదితబ్బం. యది ఏవం పఠమపుచ్ఛాయం కథన్తి ఆహ ‘‘యస్మా పన…పే… వుత్త’’న్తి. తత్థ పహానకరణమత్తమేవాతి పహానకిరియాసమ్భవమత్తమేవ, న నిరవసేసప్పహానన్తి అధిప్పాయో. తే ఠపేత్వాతి దిట్ఠివిచికిచ్ఛానుసయాదీనం నిరవసేసపజహనకే అట్ఠమకాదికే ఠపేత్వా. అవసేసాతి తస్స తస్స అనుసయస్స నిరవసేసప్పజహనకేహి అవసిట్ఠా. తేసు యేసం ఏకచ్చే అనుసయా పహీనా, తేపి అప్పజహనసబ్భావేనేవ నప్పజహన్తీతి వుత్తా. న చ యథావిజ్జమానేనాతి మగ్గకిచ్చభావేన విజ్జమానప్పకారేన పహానేన వజ్జితా రహితా ఏవ వుత్తాతి యోజనా.

కేసఞ్చీతి సోతాపన్నసకదాగామిమగ్గసమఙ్గిసకదాగామీనం. పున కేసఞ్చీతి అనాగామిఅగ్గమగ్గసమఙ్గిఅరహన్తానం. ఉభయన్తి కామరాగవిచికిచ్ఛానుసయద్వయం. సేసానన్తి ‘‘సేసా’’తి వుత్తానం యథావుత్తపుగ్గలానం. తేసన్తి వుత్తప్పకారానం ద్విన్నం అనుసయానం. ఉభయాప్పజహనస్సాతి కామరాగవిచికిచ్ఛానుసయాప్పజహనస్స. కారణం న హోతీతి యేసం విచికిచ్ఛానుసయో పహీనో, తేసం తస్స పహీనతా, యేసం యథావుత్తం ఉభయప్పహీనం, తేసం తదప్పజహనస్స కారణం న హోతీతి అత్థో. తేనాహ ‘‘తేసం పహీనత్తా ‘నప్పజహన్తీ’తి న సక్కా వత్తు’’న్తి. అథ పన న తత్థ కారణం వుత్తం, యేన కారణవచనేన యథావుత్తదోసాపత్తి సియా, కేవలం పన సన్నిట్ఠానేన తేసం పుగ్గలానం గహితతాదస్సనత్థం వుత్తం ‘‘కామరాగానుసయఞ్చ నప్పజహన్తీ’’తి, ఏవమ్పి పుచ్ఛితస్స సంసయత్థస్స కారణం వత్తబ్బం. తథా చ సతి ‘‘సేసపుగ్గలా తస్స అనుసయస్స పహీనత్తా నప్పజహన్తీ’’తి కారణం వత్తబ్బమేవాతి చోదనం సన్ధాయాహ ‘‘న వత్తబ్బ’’న్తిఆది. తత్థ న వత్తబ్బన్తి వుత్తనయేన కారణం న వత్తబ్బం కారణభావస్సేవ అభావతో. ‘‘ఉభయాప్పజహనస్స కారణం న హోతీ’’తి వుత్తం, యథా పన వత్తబ్బం, తం దస్సేతుం ‘‘యో కామరాగానుసయం…పే… వత్తబ్బత్తా’’తి ఆహ. తేన పహీనాప్పహీనవసేన కారణం న వత్తబ్బం, పహీనానంయేవ పన వసేన వత్తబ్బన్తి దస్సేతి. సంసయత్థసఙ్గహితేతి సంసయత్థేన పదేన సఙ్గహితే. సన్నిట్ఠానపదసఙ్గహితం పన పహీయమానత్తా ‘‘నప్పజహతీ’’తి న సక్కా వత్తున్తి.

పజహనవారవణ్ణనా నిట్ఠితా.