అన్తరపేయ్యాలం

కతిపుచ్ఛావారవణ్ణనా

౨౭౧. కతి ఆపత్తియోతి పారాజికాదీసు పఞ్చసు ఆపత్తీసు మేథునాదిన్నాదానాదిఅన్తోగధభేదం అపేక్ఖిత్వా జాతివసేన ఏకత్తం ఆరోపేత్వా పుచ్ఛా కతా. కతి ఆపత్తిక్ఖన్ధాతి అన్తోగధభేదం అపేక్ఖిత్వా పచ్చేకం రాసట్ఠేనాతి ఏత్తకమేవేత్థ భేదో. వినీతానియేవ వినీతవత్థూనీతి ఆపత్తితో విరమణాని ఏవ అవిప్పటిసారపామోజ్జాదిధమ్మానం కారణత్తా వత్థూనీతి వినీతవత్థూని, తాని ఏత్థ అత్థతో విరతిఆదిఅనవజ్జధమ్మా ఏవ. వేరం మణతీతి వేరహేతుత్తా ‘‘వేర’’న్తి లద్ధనామం రాగాదిఅకుసలపక్ఖం వినాసేతి.

ధమ్మస్సవనగ్గం భిన్దిత్వా గచ్ఛతీతి బహూసు ఏకతో నిసీదిత్వా ధమ్మం సుణన్తేసు తం ధమ్మస్సవనసమాగమం కోపేత్వా ఉట్ఠాయ గచ్ఛతి. అనాదరోవాతి తుస్సితబ్బట్ఠానే తుట్ఠిం, సంవిజితబ్బట్ఠానే సంవేగఞ్చ అపవేదేన్తో ఏవ. కాయపాగబ్భియన్తి ఉన్నతివసేన పవత్తనకాయానాచారం.

౨౭౪. మేత్తాయ సమ్భూతం మేత్తం, కాయకమ్మం. ఉభయేహిపీతి నవకేహి, థేరేహి చ. పియం కరోతీతి తం పుగ్గలం పేమట్ఠానం కరోతి, కేసన్తి ఆహ ‘‘సబ్రహ్మచారీన’’న్తి.

పుగ్గలం పటివిభజిత్వా భుఞ్జతీతి పకతేన సమ్బన్ధో. తమేవ పుగ్గలపటివిభాగం దస్సేతుం ‘‘అసుకస్సా’’తిఆది వుత్తం.

భుజిస్సభావకరణతోతి తణ్హాదాసబ్యతో మోచేత్వా సమథవిపస్సనాసు సేరివిహారితాకరణతోతి అత్థో. నియ్యాతీతి పవత్తతి. సమ్మాదుక్ఖక్ఖయాయ సంవత్తతీతి అత్థో.

కతిపుచ్ఛావారవణ్ణనా నిట్ఠితా.

ఛఆపత్తిసముట్ఠానవారవణ్ణనా

౨౭౬. పఠమేన ఆపత్తిసముట్ఠానేనాతి కేవలం కాయేన. పారాజికాపత్తియా ఏకన్తసచిత్తకసముట్ఠానత్తా ‘‘న హీతి వత్తబ్బ’’న్తి వుత్తం. సఙ్ఘాదిసేసాదీనం దుక్కటపరియోసానానం పఞ్చన్నం అచిత్తకానమ్పి సమ్భవతో ‘‘సియా’’తి వుత్తం, ఆపజ్జనం సియా భవేయ్యాతి అత్థో. హీనుక్కట్ఠేహి జాతిఆదీహి ఓమసనే ఏవ దుబ్భాసితస్స పఞ్ఞత్తత్తా సా ఏకన్తవాచాచిత్తసముట్ఠానా ఏవాతి.

దుతియసముట్ఠాననయే వాచాయ ఏవ సమాపజ్జితబ్బపాటిదేసనీయస్స అభావా ‘‘న హీ’’తి వుత్తం.

తతియే పన వోసాసమానరూపం భిక్ఖునిం కాయవాచాహి అనపసాదనపచ్చయా పాటిదేసనీయసమ్భవతో ‘‘సియా’’తి వుత్తం.

ఓమసనే పాచిత్తియస్స అదిన్నాదానసముట్ఠానత్తేపి తప్పచ్చయా పఞ్ఞత్తస్స దుబ్భాసితస్స పఞ్చమేనేవ సముప్పత్తీతి దస్సేతుం చతుత్థవారే ‘‘దుబ్భాసితం ఆపజ్జేయ్యాతి న హీతి వత్తబ్బ’’న్తి వత్వా పఞ్చమవారే ‘‘సియాతి వత్తబ్బ’’న్తి వుత్తం. కాయవికారేనేవ ఓమసన్తస్స పనేత్థ దుబ్భాసితభావేపి కాయకీళాభావాభావతో దుక్కటమేవాతి దట్ఠబ్బం.

ఛట్ఠవారే పన విజ్జమానోపి కాయో దుబ్భాసితస్స అఙ్గం న హోతి, పఞ్చమసముట్ఠానే ఏవ ఛట్ఠమ్పి పవిసతీతి దస్సేతుం ‘‘న హీ’’తి పటిక్ఖిత్తం, న పన తత్థ సబ్బథా దుబ్భాసితేన అనాపత్తీతి దస్సేతుం. న హి దవకమ్యతాయ కాయవాచాహి ఓమసన్తస్స దుబ్భాసితాపత్తి న సమ్భవతి. యఞ్హి పఞ్చమేనేవ సమాపజ్జతి, తం ఛట్ఠేనపి సమాపజ్జతి ఏవ ధమ్మదేసనాపత్తి వియాతి గహేతబ్బం. సేసం సముట్ఠానవారే సువిఞ్ఞేయ్యమేవ.

ఛఆపత్తిసముట్ఠానవారవణ్ణనా నిట్ఠితా.

కతాపత్తివారవణ్ణనా

౨౭౭. దుతియే పన కతివారే పఠమసముట్ఠానేన ఆపజ్జితబ్బానం ఆపత్తీనం లహుదస్సనసుఖత్థం కుటికారాదీని ఏవ సముద్ధటాని, న అఞ్ఞేసం అభావా, సఞ్చరిత్తాదీనమ్పి విజ్జమానత్తా. ఏవం దుతియసముట్ఠానాదీసుపి. ‘‘కప్పియసఞ్ఞీ’’తి ఇమినా అచిత్తకత్తం దస్సేతి. ‘‘కుటిం కరోతీ’’తి ఇమినా వచీపయోగాభావం. ఉభయేనాపి కేవలం కాయేనేవ దుక్కటాదీనం సమ్భవం దస్సేతి. ఏవం ఉపరిపి యథానురూపం కాతబ్బం.

‘‘ఏకేన సముట్ఠానేన సముట్ఠహన్తీ’’తి ఇదం ఇధ విసేసేత్వా దస్సితానం కాయతోవ సముట్ఠితానం వసేన వుత్తం, అవిసేసతో పన తా ఆపత్తియో ఇతరసముట్ఠానేహిపి యథారహం సముట్ఠహన్తి ఏవ. ఏవం ఉపరిపి.

‘‘తిణవత్థారకేన చా’’తి ఇదం సఙ్ఘాదిసేసవజ్జితానం చతున్నం ఆపత్తీనం వసేన వుత్తం.

౨౭౯. సంవిదహిత్వా కుటిం కరోతీతి వాచాయ సంవిదహతి, సయఞ్చ కాయేన కరోతీతి అత్థో.

కతాపత్తివారవణ్ణనా నిట్ఠితా.

ఆపత్తిసముట్ఠానగాథావణ్ణనా

౨౮౩. తతియో పన గాథావారో దుతియవారేన వుత్తమేవత్థం సఙ్గహేత్వా దస్సేతుం వుత్తో. తత్థ కాయోవ కాయికోతి వత్తబ్బే వచనవిపల్లాసేన ‘‘కాయికా’’తి వుత్తం. తేనాహ ‘‘తేన సముట్ఠితా’’తి, కాయో సముట్ఠానం అక్ఖాతోతి అత్థో.

వివేకదస్సినాతి సబ్బసఙ్ఖతవివిత్తత్తా, తతో వివిత్తహేతుత్తా చ నీవరణవివేకఞ్చ నిబ్బానఞ్చ దస్సనసీలేన. విభఙ్గకోవిదాతి ఉభతోవిభఙ్గకుసలాతి ఆలపనం. ఇధ పనేవం అఞ్ఞో పుచ్ఛన్తో నామ నత్థి, ఉపాలిత్థేరో సయమేవ అత్థం పాకటం కాతుం పుచ్ఛావిసజ్జనఞ్చ అకాసీతి ఇమినా నయేన సబ్బత్థ అత్థో వేదితబ్బో.

ఆపత్తిసముట్ఠానగాథావణ్ణనా నిట్ఠితా.

విపత్తిపచ్చయవారవణ్ణనా

౨౮౪. చతుత్థే పన విపత్తిపచ్చయవారే సీలవిపత్తిపచ్చయాతి సీలవిపత్తిపఅచ్ఛాదనపచ్చయా.

౨౮౬. దిట్ఠివిపత్తిపచ్చయాతి దిట్ఠివిపత్తియా అప్పటినిస్సజ్జనపచ్చయా.

౨౮౭. ఆజీవవిపత్తిపచ్చయాతి ఏత్థ ఆగమ్మ జీవన్తి ఏతేనాతి ఆజీవో, చతుపచ్చయో, సోవ మిచ్ఛాపత్తియా విపన్నత్తా విపత్తీతి ఆజీవవిపత్తి, తస్సా ఆజీవవిపత్తియా హేతు, తదుప్పాదనతపరిభోగనిమిత్తన్తి అత్థో.

విపత్తిపచ్చయవారవణ్ణనా నిట్ఠితా.

అధికరణపచ్చయవారవణ్ణనా

౨౯౧. పఞ్చమే అధికరణపచ్చయవారే కిచ్చాధికరణపచ్చయాతి అపలోకనవచనఞత్తికమ్మవాచాసఙ్ఖతకమ్మవాచాపచ్చయా. పఞ్చాతి ఏత్థ అధమ్మికకతికాదిం అపలోకేత్వా కరోన్తానం అనిమిత్తన్తి అత్థో. పఞ్చమే అధికరణపచ్చయవారే కిచ్చాధికరణపచ్చయా అపలోకనావసానే దుక్కటం, అధిప్పాయాదినా ఞత్తికమ్మాదిం కరోన్తానం థుల్లచ్చయాది చ సఙ్గయ్హతీతి దట్ఠబ్బం. అవసేసా ఆపత్తియోతి సోతాపత్తిఫలసమాపత్తిఆదయో. ‘‘నత్థఞ్ఞా ఆపత్తియో’’తి ఇదం విపత్తిఆదిభాగినియో సావజ్జాపత్తియో సన్ధాయ వుత్తం.

అధికరణపచ్చయవారవణ్ణనా నిట్ఠితా.