పఠమగాథాసఙ్గణికం

సత్తనగరేసు పఞ్ఞత్తసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౩౩౫. అడ్ఢుడ్ఢసతానీతి పఞ్ఞాసాధికాని తీణి సతాని. విగ్గహపదేన మనుస్సవిగ్గహం వుత్తం.

అతిరేకన్తి పఠమకథినం. కాళకన్తి సుద్ధకాళకం. భూతన్తి భూతారోచనం. భిక్ఖునీసు చ అక్కోసోతి ‘‘యా పన భిక్ఖునీ భిక్ఖుం అక్కోసేయ్యా’’తి (పాచి. ౧౦౨౯) వుత్తం సిక్ఖాపదం.

ద్వేపి చ భేదాతి ద్వే సఙ్ఘభేదసిక్ఖాపదాని. అన్తరవాసకనామేన అఞ్ఞాతికాయ భిక్ఖునియా హత్థతో చీవరపటిగ్గహణం వుత్తం. సుత్తన్తి సుత్తం విఞ్ఞాపేత్వా వాయాపనం. వికాలేతి వికాలభోజనం. చారిత్తన్తి పురేభత్తం పచ్ఛాభత్తం చారిత్తం. నహానన్తి ఓరేనద్ధమాసనహానం.

చీవరం దత్వాతి సమగ్గేన సఙ్ఘేన చీవరం దత్వా ఖియ్యనం. గిరగ్గన్తి నచ్చగీతం. చరియాతి అన్తోవస్సం చారికచరణం. తత్థేవాతి వస్సంవుత్థాయ చారికం అపక్కమిత్వా తత్థేవ నివాసనం పటిచ్చ పఞ్ఞత్తసిక్ఖాపదం. ఛన్దదానేనాతి పారివాసికేన ఛన్దదానేన.

పారాజికాని చత్తారీతి భిక్ఖునీనం అసాధారణాని. సోళసాతి ఆదితో పఞ్చ సిక్ఖాపదాని, కులదూసనఞ్చాతి ఛ, భిక్ఖునీనం అసాధారణాని దస నిస్సగ్గియాని.

చతుత్తింసాతి పఠమకథినసుద్ధకాళకచీవరపటిగ్గహణరూపియచీవరవాయాపనకోసేయ్యమిస్సకఏళకలోమధోవాపనదుతియపత్తవజ్జితాని భిక్ఖువిభఙ్గే ద్వావీసతి, భిక్ఖునీనం అసాధారణాని ద్వాదస చాతి చతుత్తింస. ఛపఞ్ఞాససతన్తి వేసాలియాదీసు పఞ్ఞత్తాని ద్వత్తింససిక్ఖాపదాని ఠపేత్వా సేసా ఛపఞ్ఞాససతం.

దస గారయ్హాతి వోసాసఅప్పటిసం విదితసిక్ఖాపదద్వయఞ్చ ఠపేత్వా సేసాని దస పాటిదేసనీయాని. ద్వే సత్తతి సేఖియాని సురుసురుకారకసామిసేనహత్థేనపానీయథాలకపటిగ్గహణససిత్థకపత్తధోవనాని తీణి ఠపేత్వా సేసాని సేఖియాని.

సేయ్యాతి అనుపసమ్పన్నేన సహసేయ్యసిక్ఖాపదం. ఖణనేతి పథవీఖణనం. గచ్ఛ దేవతేతి భూతగామసిక్ఖాపదం వుత్తం. సప్పాణకం సిఞ్చన్తి సప్పాణోదకసిఞ్చనం. మహావిహారోతి మహల్లకవిహారో.

అఞ్ఞన్తి అఞ్ఞవాదకం. ద్వారన్తి యావ ద్వారకోసా అగ్గళట్ఠపనం. సహధమ్మోతి సహధమ్మికం వుచ్చమానో. పయోపానన్తి సురుసురుకారకసిక్ఖాపదం.

ఏళకలోమోతి ఏళకలోమధోవాపనం. పత్తో చాతి దుతియపత్తో. ఓవాదోతి భిక్ఖునుపస్సయం ఉపసఙ్కమిత్వా ఓవాదో. భేసజ్జన్తి చతుమాసపచ్చయపవారణాసిక్ఖాపదం. ఆరఞ్ఞికోతి చతుత్థపాటిదేసనీయం. ఓవాదోతి ఓవాదాయ వా సంవాసాయ వా అగమనం.

౩౩౭. ‘‘యే చ యావతతియకా’’తి పఞ్హస్స ‘‘ఇమే ఖో యావతతియకా’’తి విస్సజ్జనం వత్వా తదనన్తరం ‘‘సాధారణం అసాధారణ’’న్తిఆదిపఞ్హానం విస్సజ్జనే వత్తబ్బే యస్మా తం అవత్వా ‘‘కతి ఛేదనకానీ’’తిఆదికే అట్ఠ పఞ్హే అన్తరా విస్సజ్జేత్వా తేసం అనన్తరా ‘‘వీసం ద్వే సతాని భిక్ఖూనం…పే… ఛచత్తారీసా భిక్ఖూనం, భిక్ఖునీహి అసాధారణా’’తిఆదినా ఉక్కమేనేవ సాధారణాదిపఞ్హా విస్సజ్జితా, తస్మా తం ఉక్కమవిస్సజ్జనకారణం దస్సేతుం ‘‘యస్మా పన యే చ యావతతియకాతి అయం పఞ్హో’’తిఆదిమాహ.

౩౩౮. ధోవనఞ్చ పటిగ్గహోతిఆదిగాథా అట్ఠకథాచరియానం గాథావ. ఛబ్బస్సాని నిసీదనన్తి ద్వే సిక్ఖాపదాని. ద్వే లోమాతి తియోజనాతిక్కమధోవాపనవసేన ద్వే ఏళకలోమసిక్ఖాపదాని. వస్సికా ఆరఞ్ఞకేన చాతి వస్సికసాటికా పరియేసనఅరఞ్ఞకేసు సేనాసనేసు విహరణసిక్ఖాపదేన సహ.

పణీతన్తి పణీతభోజనవిఞ్ఞాపనం. ఊనన్తి ఊనవీసతివస్సూపసమ్పాదనం. మాతుగామేన సద్ధిన్తి సంవిధాయ గమనం వుత్తం. యా సిక్ఖాతి యం సిక్ఖాపదం. నిసీదనే చ యా సిక్ఖాతి పమాణాతిక్కన్తనిసీదనకారాపనే యం సిక్ఖాపదం. తథా వస్సికా యా చ సాటికాతి ఏత్థాపి.

పాళియం సతం సత్తతి ఛచ్చేవిమే హోన్తి ఉభిన్నం అసాధారణాతి భిక్ఖూనం భిక్ఖునీహి అసాధారణా ఛచత్తారీస, భిక్ఖునీనం భిక్ఖూహి అసాధారణా తింసాధికం సతఞ్చాతి ఏవం ఉభిన్నం అసాధారణా చ ఛసత్తతిఅధికం సతం సిక్ఖాపదానీతి అత్థో. సతం సత్తతి చత్తారీతి ఉభిన్నం సాధారణసిక్ఖానం గణనా చతుసత్తతిఅధికం సతం సిక్ఖాపదానీతి అత్థో.

విభత్తియోతి ఆపత్తిక్ఖన్ధా చేవ ఉపోసథపవారణాదయో చ అధిప్పేతా. తే హి పారాజికాదిభేదేన, భిక్ఖుఉపోసథాదిభేదేన చ విభజీయన్తి. తేనాహ ‘‘విభత్తియో’’తిఆది. తేసన్తి అట్ఠన్నం పారాజికాదీనం. ద్వీహీతిఆది వివాదాధికరణాదీనం సమథేహి వూపసమదస్సనం.

సత్తనగరేసు పఞ్ఞత్తసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

పారాజికాదిఆపత్తివణ్ణనా

౩౩౯. ఇదన్తి ‘‘పారాజికన్తి యం వుత్త’’న్తిఆదినా వుత్తం వచనం సన్ధాయ వదతి. ఇదఞ్హి హేట్ఠా ‘‘గరుక లహుక’’న్తిఆదినా ఉద్ధటపఞ్హేసు అనాగతమ్పి ‘‘సబ్బానిపేతాని వియాకరోహి, హన్ద వాక్యం సుణోమ తే’’తి ఏత్థ యథావుత్తాని అఞ్ఞానిపి ‘‘సబ్బానిపేతాని వియాకరోహి, హన్ద వాక్యం సుణోమా’’తి ఏవం గహితమేవాతి దస్సేన్తో ‘‘ఇమినా పన ఆయాచనవచనేన సఙ్గహితస్సా’’తిఆది వుత్తం.

అతివస్సతీతి ఓవస్సతి, వస్సోదకం పవిసతీతి అత్థో. ధమ్మానన్తి యథా చతుపచ్చయే ధారయతీతి ధమ్మో, తేసం. తేనాహ ‘‘సఙ్ఖతధమ్మాన’’న్తి. గాథాసఙ్గణికన్తి గాథాసఙ్గహో, తే తే అత్థా గాథాహి సఙ్గహేత్వా గణీయన్తి కథీయన్తి ఏత్థాతి హి గాథాసఙ్గణికం.

పారాజికాదిఆపత్తివణ్ణనా నిట్ఠితా.

పఠమగాథాసఙ్గణికవణ్ణనానయో నిట్ఠితో.