సోళసమహావారవణ్ణనా

పఞ్ఞత్తివారవణ్ణనా

౧-౨. సీలసమాధిపఞ్ఞావిముత్తివిముత్తిఞాణదస్సనసఙ్ఖాతస్స ధమ్మక్ఖన్ధసరీరస్స సాసనేతి అత్థో. పరివారోతి సఙ్గహం యో సమారుళ్హో, తస్స పరివారస్స. వినయభూతా పఞ్ఞత్తి వినయపఞ్ఞత్తి. ‘‘పఞ్ఞత్తికాలం జానతా’’తి దుకనయవసేన వత్వా పున సుత్తన్తనయేన వత్తుం ‘‘అపిచ పుబ్బేనివాసాదీహీ’’తి వుత్తం. తత్థ పస్సనం నామ దస్సనత్తా దిబ్బచక్ఖునా యోజితం పటివేధఞాణదస్సనం. దేసనాపఞ్ఞాయ పస్సతాతి ఆసయానుసయాదికే. పుచ్ఛాయాతి సత్తమీ. పునపి ఏత్థాతి పుచ్ఛావిస్సజ్జనే. మిచ్ఛాదిట్ఠీతి నత్థికదిట్ఠి అన్తగ్గాహికదిట్ఠి. ‘‘ఆజీవహేతు పఞ్ఞత్తానీ’’తి వచనతో ఇమాని ఛ సిక్ఖాపదాని ఠపేత్వా సేసా ఆచారవిపత్తి నామాతి వేదితబ్బం. కాయేన పన ఆపత్తిం ఆపజ్జతీతి ఏత్థ ‘‘పుబ్బభాగే సేవనచిత్తమఙ్గం కత్వా కాయద్వారసఙ్ఖాతం విఞ్ఞత్తిం జనయిత్వా పవత్తచిత్తుప్పాదసఙ్ఖాతం ఆపత్తిం ఆపజ్జతి, కిఞ్చాపి చిత్తేన సముట్ఠాపితా విఞ్ఞత్తి, తథాపి చిత్తేన అధిప్పేతస్స అత్థస్స విఞ్ఞత్తియా సాధితత్తా ‘కాయద్వారేన ఆపజ్జతీ’తి వుత్త’’న్తి ఇమమత్థం సన్ధాయ వుత్తం, న భణ్డనాదిత్తయవూపసమం. ఆపాణకోటికన్తి జీవితపరియన్తం కత్వా. పోరాణకేహి మహాథేరేహీతి సీహళదీపే మహాథేరేహి పోత్థకం ఆరోపితకాలే ఠపితాతి అత్థో. ‘‘చతుత్థసఙ్గీతిసదిసా పోత్థకారుళ్హసఙ్గీతి అహోసీ’’తి వుత్తం.

మహావిభఙ్గే పఞ్ఞత్తివారవణ్ణనా నిట్ఠితా.

కతాపత్తివారాదివణ్ణనా

౧౬౬. కతాపత్తివారే ‘‘సఙ్ఘికం మఞ్చం వా’’తిఆది అజ్ఝోకాసత్తా విహారబ్భన్తరేపి ఆపజ్జనతో లేడ్డుపాతాతిక్కమవసేన వుత్తం. దుతియే సేయ్యం సన్థరిత్వాతి అబ్భన్తరే సన్థరితభావతో విహారతో బహిగమనేపి తందివసానాగమే ఆపజ్జనతో ‘‘పరిక్ఖేపం అతిక్కామేతీ’’తి వుత్తం.

౧౭౧. సఞ్చిచ్చ పాణం జీవితా వోరోపేన్తో చతస్సో ఆపత్తియోతి ఏత్థ కిఞ్చాపి తస్మిం సిక్ఖాపదే తిరచ్ఛానగతపాణోవ అధిప్పేతో, అథ ఖో పాణోతి వోహారసామఞ్ఞతో అత్థుద్ధారవసేన ‘‘చతస్సో’’తి వుత్తం. ఏస నయో అఞ్ఞేసుపి ఏవరూపేసు ఠానేసు.

౧౭౩. వికాలే గామప్పవేసనే ‘‘పఠమం పాదం పరిక్ఖేపం అతిక్కామేతి, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’తి వుత్తత్తా ఉపచారే నాపజ్జతి, పరిక్ఖేపం అతిక్కమిత్వావ ఆపజ్జతీతి సిద్ధమేవా’’తి వదన్తి.

౧౯౩. పచ్చయవారే పురిమవారతో విసేసో అత్థియేవ, ‘‘మేథునం ధమ్మం పటిసేవన్తో కతి ఆపత్తియో ఆపజ్జతీ’’తి వుత్తే జతుమట్ఠకస్సోకాసో న జాతో, ఇధ పన ‘‘మేథునం ధమ్మం పటిసేవనపచ్చయా’’తి వుత్తే పుగ్గలనిద్దేసాభావా జతుమట్ఠకఞ్చ పవిట్ఠం, ఏవం విసేసో అత్థి. తథా ఏవరూపేసు ఠానేసు.

మహావిభఙ్గే చ భిక్ఖునివిభఙ్గే సోళసమహావారవణ్ణనా నిట్ఠితా.