౧౦. కోసమ్బకక్ఖన్ధకవణ్ణనా

కోసమ్బకవివాదకథావణ్ణనా

౪౫౧. సుత్తన్తికోతి ఏత్థ కిఞ్చాపి ‘‘వినయధరో మాతికాధరో’’తి వుత్తం, ఉభతోవిభఙ్గం పన సన్ధాయ వుత్తం, న ఖన్ధకభాణకో హోతి. ఆవుసో ఏత్థ ఆపత్తీతి వచనం ఉపాదాయ ‘‘సో తస్సా ఆపత్తియా ఆపత్తిదిట్ఠి హోతీ’’తి వుచ్చతి. పచ్ఛా వినయధరో ‘‘వత్థుమ్హి సతి పమాణం, న పఞ్ఞత్తియ’’న్తి సతిం పటిలభిత్వా తస్సా ఆపత్తియా ఆపత్తిదిట్ఠి అహోసి, తేన వుత్తం అన్తే ‘‘అఞ్ఞే భిక్ఖూ తస్సా ఆపత్తియా ఆపత్తిదిట్ఠినో హోన్తీ’’తి.

౪౫౫. ‘‘యథా మయా ఞత్తీ’’తి లిఖన్తి ‘‘పఞ్ఞత్తా’’తి ఏకవచనత్తా.

దీఘావువత్థుకథావణ్ణనా

౪౫౮. ‘‘భూతపుబ్బం, భిక్ఖవే, బారాణసియం బ్రహ్మదత్తో’’తి లిఖన్తి. పురాణపోత్థకేసు ‘‘బారాణసియ’’న్తి నత్థి, ‘‘నత్థిభావోవ సున్దరో’’తి వదన్తి.

పాలిలేయ్యకగమనకథావణ్ణనా

౪౬౭. రక్ఖితవనసణ్డేతి సఙ్గీతిత్థేరేహి సువిఞ్ఞేయ్యం కత్వా వుత్తం. ‘‘పాలిలేయ్యోతి గామో, తస్స వసేనా’’తిపి వదన్తి, తం ధమ్మపదట్ఠకథాయ న విరుజ్ఝతి.

అట్ఠారసవత్థుకథావణ్ణనా

౪౭౩. న త్వేవ…పే… పటిబాహితబ్బన్తి వదామీతి ఏత్థ సేనాసనారహస్స యో సేనాసనం పటిబాహతి, తస్సేవ ఆపత్తి దుక్కటస్స. ‘‘కలహకారకాదీనమేత్థ ఓకాసో నత్థీతిఆదికం సఙ్ఘస్స కతికం వత్వా తం న పఞ్ఞాపేన్తస్స వా ‘అహం బుద్ధో’తి పసయ్హ అత్తనా అత్తనో పఞ్ఞాపేత్వా గణ్హన్తం ‘యుత్తియా గణ్హథా’తి వత్వా వారేన్తస్స వా దోసో నత్థి. ఇధ కలహవూపసమనత్థం ఆగతానం కోసమ్బికానమ్పి ‘యథావుడ్ఢ’న్తి అవత్వా ‘వివిత్తే అసతి వివిత్తం కత్వాపి దాతబ్బ’న్తి వుత్తత్తా వివిత్తం కత్వా దేన్తం పటిబాహేన్తస్సేవ ఆపత్తీతి కిర అయమత్థో పారివాసికాదీనం విహారపరియన్తదాపనేన సాధితబ్బో’’తి లిఖితం.

సఙ్ఘసామగ్గీకథావణ్ణనా

౪౭౫. ‘‘అథ ఖో తే ఉక్ఖిత్తానువత్తకా భిక్ఖూ తం ఉక్ఖిత్తకం భిక్ఖుం ఓసారేత్వా యేన ఉక్ఖేపకా భిక్ఖూ…పే… తస్స వత్థుస్స వూపసమాయ సఙ్ఘసామగ్గిం కరోమా’’తి వచనం దువిఞ్ఞేయ్యవినిచ్ఛయం వినయలక్ఖణకుసలస్స. విజ్జమానే హి కారకసఙ్ఘే ఇతరో సఙ్ఘో ఓసారితుం న లభతి. ఓసారేన్తో చే, తే భిక్ఖూ కారకసఙ్ఘేన సమానలద్ధికభావం పత్తత్తా తేన సమానసంవాసకా హోన్తి, తతో ఉక్ఖేపకానం ఛన్దం అగ్గహేత్వా ఓసారేన్తానం కమ్మం కుప్పతి, తస్మా ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, తం భిక్ఖుం ఓసారేథా’’తి (మహావ. ౪౭౪) భగవతో వచనేన ఉక్ఖిత్తానువత్తకా ఓసారేసుం, ఉదాహు నిస్సీమం గన్త్వా, ఉదాహు ఇతరేసం ఛన్దం గహేత్వా ఓసారేసుం, నను ఏతేసమఞ్ఞతరేనేత్థ భవితబ్బం, న చ పనేతం సబ్బగణ్ఠిపదేసు విచారితం. అయం పనేత్థ తక్కో –

‘‘యస్మిం వత్థుస్మిం సఙ్ఘేన, కతకమ్మస్స భిక్ఖునో;

సతి తస్మిం న అఞ్ఞస్స, పటిప్పస్సమ్భనం ఖమం.

‘‘విరమన్తే తతో దోసో, అపి సఙ్ఘో అకారకో;

ఓసారేతుం అలం యస్మా, కారకో అనులోమికో’’తి.

౪౭౭. ‘‘అట్ఠ దూతఙ్గాని నామ సోతా చ హోతి, సావేతా చ ఉగ్గహేతా చ ధారేతా చ విఞ్ఞాతా చ విఞ్ఞాపేతా చ కుసలో చ సహితాసహితదస్సనో చ అకలహకారకో చాతి ఏతానీ’’తి వుత్తం.

కోసమ్బకక్ఖన్ధకవణ్ణనా నిట్ఠితా.

మహావగ్గస్స లీనత్థపకాసనా నిట్ఠితా.

నమో తస్స భగవతో అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స