౪. పఠమసేనాసనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౧౧౦. ‘‘ఏవఞ్చిదం భగవతా భిక్ఖూనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం హోతీ’’తి వచనతో, పరివారే ‘‘ఏకా పఞ్ఞత్తి, ఏకా అనుపఞ్ఞత్తీ’’తి (పరి. ౨౨౬) వచనతో చ ఇధ అత్థి అనుపఞ్ఞత్తీతి సిద్ధం. కిఞ్చాపి సిద్ధం, ‘‘ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథా’’తిఆదినా పన పఞ్ఞత్తిట్ఠానం న పఞ్ఞాయతి, కేవలం ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, అట్ఠమాసే…పే… నిక్ఖిపితు’’న్తి ఏత్తకమేవ వుత్తం, తం కస్మాతి చే? పఠమపఞ్ఞత్తియం వుత్తనయేనేవ వత్తబ్బతో అవిసేసత్తా న వుత్తం. యది ఏవం కా ఏత్థ అనుపఞ్ఞత్తీతి? అజ్ఝోకాసేతి. అయమనుపఞ్ఞత్తి పఞ్ఞత్తియమ్పి అత్థీతి చే? అత్థి, తం పన ఓకాసమత్తదీపనం, దుతియం చాతువస్సికమాససఙ్ఖాతకాలదీపనం. యస్మా ఉభయమ్పి ఏకం కాలోకాసం ఏకతో కత్వా ‘‘అజ్ఝోకాసే’’తి వుత్తన్తి దీపేన్తో భగవా ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే…పే… నిక్ఖిపితు’’న్తి ఆహాతి వేదితబ్బం. తేనేవ మాతికాట్ఠకథాయం (కఙ్ఖా. అట్ఠ. పఠమసేనాసనసిక్ఖాపదవణ్ణనా) వుత్తం ‘‘యత్థ చ యదా చ సన్థరితుం న వట్టతి, తం సబ్బమిధ అజ్ఝోకాససఙ్ఖ్యమేవ గతన్తి వేదితబ్బ’’న్తి. హేమన్తకాలస్స అనాపత్తిసమయత్తా ఇదం సిక్ఖాపదం నిదానానపేక్ఖన్తి సిద్ధం, తథా హి అజ్ఝోకాసపదసామత్థియేన అయం విసేసో – వస్సానకాలే ఓవస్సకట్ఠానే అజ్ఝోకాసే, మణ్డపాదిమ్హి చ న వట్టతి. హేమన్తకాలే పకతిఅజ్ఝోకాసే న వట్టతి, సబ్బమిధ ఓవస్సకేపి మణ్డపాదిమ్హి వట్టతి, తఞ్చ ఖో యత్థ హిమవస్సేన సేనాసనం న తేమేతి, గిమ్హకాలే పకతిఅజ్ఝోకాసేపి వట్టతి, తఞ్చ ఖో అకాలమేఘాదస్సనేయేవాతి అయం విసేసో ‘‘అట్ఠ మాసే’’తి చ ‘‘అవస్సికసఙ్కేతే’’తి చ ఏతేసం ద్విన్నం పదానం సామత్థియతోపి సిద్ధో.

కిఞ్చ భియ్యో – అట్ఠకథాయం సన్దస్సితవిసేసోవ. చమ్మాదినా ఓనద్ధకో వా నవవాయిమో వా న సీఘం వినస్సతి. కాయానుగతికత్తాతి కాయే యత్థ, తత్థ గతత్తా. సఙ్ఘికమఞ్చాదిమ్హి కాయం ఫుసాపేత్వా విహరితుం న వట్టతీతి ధమ్మసిరిత్థేరో. ‘‘సఙ్ఘికం పన ‘అజ్ఝోకాసపరిభోగేన పరిభుఞ్జథ, భన్తే, యథాసుఖ’న్తి దాయకా దేన్తి సేనాసనం, ఏవరూపే అనాపత్తీ’’తి అన్ధకట్ఠకథాయం వచనతో, ఇధ చ పటిక్ఖేపాభావతో వట్టతి. ‘‘అఞ్ఞఞ్చ ఏవరూపన్తి అపరే’’తి వుత్తం. ‘‘పాదట్ఠానాభిముఖాతి నిసీదన్తస్స పాదపతనట్ఠానాభిముఖా’’తి లిఖితం. సమ్మజ్జన్తస్స పాదట్ఠానాభిముఖన్తి ఆచరియస్స తక్కో.

౧౧౧. ‘‘పాదుద్ధారేనాతి బహిఉపచారే ఠితత్తా’’తి లిఖితం. గచ్ఛన్తి, దుక్కటం ధమ్మకథికస్స వియ. కస్మా న పాచిత్తియం? పచ్ఛా ఆగతేహి వుడ్ఢతరేహి ఉట్ఠాపేత్వా గహేతబ్బతో. ధమ్మకథికస్స పన అనుట్ఠపేతబ్బత్తా. ‘‘అనాణత్తియా పఞ్ఞత్తియమ్పి తస్స భారో’’తి వుత్తం.

౧౧౨. పరిహరణేయేవాతి ఏత్థ గహేత్వా విచారణేతి ధమ్మసిరిత్థేరో. అత్తనో సన్తకకరణేతి ఉపతిస్సత్థేరో. బీజనీపత్తకం చతురస్సబీజనీ.

౧౧౩. ‘‘యో భిక్ఖు వా సామణేరో వా…పే… లజ్జీ హోతీ’తి వుత్తత్తా అలజ్జిం ఆపుచ్ఛిత్వా గన్తుం న వట్టతీ’’తి వదన్తి. పాఠే ‘‘కేనచి పలిబుద్ధం హోతీ’’తి చ అట్ఠకథాయం ‘‘పలిబుద్ధ’’న్తి చ సేనాసనంయేవ సన్ధాయ వుత్తం, తస్మా తథాపి అత్థీతి గహేతబ్బం. ‘‘అనాపుచ్ఛం వా’’తి పాఠో.

పఠమసేనాసనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.