౬. ఏళకలోమసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౫౭౨-౩. అద్ధానమగ్గప్పటిపన్నస్సాతి ఇమినా పకతియా దీఘమగ్గప్పటిపన్నస్స ఉప్పన్నానిపి తియోజనపరమమేవ హరితబ్బాని, పగేవ అప్పటిపన్నస్సాతి దస్సేతి. అద్ధానమగ్గప్పటిపన్నస్స నిస్సగ్గియన్తి వా సమ్బన్ధో. తేనేవ వాసాధిప్పాయస్స పటిప్పస్సద్ధగమనుస్సాహత్తా ‘‘అప్పటిపన్నో’’తి సఙ్ఖ్యం గతస్స అనాపత్తీతి సిద్ధా. ఇమస్మిం అత్థవికప్పే హి భిక్ఖునో పనేవ ఏళకలోమాని ఉప్పజ్జేయ్యుం…పే… అసన్తేపి హారకే అద్ధానం మగ్గప్పటిపన్నస్స నిస్సగ్గియం పాచిత్తియన్తి యోజనా వేదితబ్బా. ఆకఙ్ఖమానేన భిక్ఖునా పటిగ్గహేతబ్బానీతి అత్తనో సన్తకానంయేవ తియోజనాతిక్కమే ఆపత్తిం దస్సేతి. తేన అనాకఙ్ఖమానేన పరసన్తకాని పటిగ్గహితాని అతిరేకతియోజనం హరన్తస్స అనాపత్తి సిద్ధా. అయమత్థో ‘‘భిక్ఖునో ఉప్పజ్జేయ్యు’’న్తి ఇమినా, ‘‘అచ్ఛిన్నం పటిలభిత్వా’’తి ఇమినా చ దీపితోవ హోతీతి. పోరాణగణ్ఠిపదే చ ‘‘అఞ్ఞం భిక్ఖుం హరాపేన్తో గచ్ఛతి చే, ద్విన్నం అనాపత్తీతి వుత్తం, తస్మా ద్వే భిక్ఖూ తియోజనపరమం పత్వా అఞ్ఞమఞ్ఞస్స భణ్డం పరివత్తేత్వా చే హరన్తి, అనాపత్తీతి సిద్ధం, తేనేవ అనాపత్తివారే ‘‘అఞ్ఞం హరాపేతీ’’తి వుత్తం. కిం హరాపేతి? జానన్తం అజానన్తం. కిఞ్చేత్థ యది జానన్తం, ‘‘అఞ్ఞో హరిస్సతీతి ఠపేతి, తేన హరితేపి ఆపత్తియేవా’’తి ఏకంసతో న వత్తబ్బం. జానన్తోపి హి ఏకచ్చో హరతీతి. తతో అట్ఠకథాయ విరుజ్ఝతి. అథ అజానన్తం, ‘‘అఞ్ఞస్స యానే వా భణ్డే వా అజానన్తస్స పక్ఖిపిత్వా తియోజనం అతిక్కామేతి, నిస్సగ్గియానీ’’తి పాళియా విరుజ్ఝతి, అథ ఉభోపి ఏకతో ఏకం భణ్డం హరాపేన్తి, తమ్పి నిస్సగ్గియం సియా. అనిస్సగ్గియన్తి యుత్తియా విరుజ్ఝతి ‘‘తియోజనపరమం సహత్థా హరితబ్బాని అసన్తే హారకే’’తి అవిసేసేన చ పాళి వుత్తా. హారకోపి సచేతనో అచేతనోతి దువిధో. సచేతనోపి ఏళకలోమభావం వా ‘‘అహమిదం హరామీ’’తి వా ‘‘మం ఏస ఇదం హరాపేతీ’’తి వా జాననాజాననవసేన దువిధో హోతి. తత్థ అచేతనో నామ హారకో నదీసోతో వా నావా వా అస్సామికయానం వా హోతి. సచేతనో పాకటోవ. తత్థ ‘‘మం ఏస ఇదం హరాపేతీ’’తి ఏత్తకం జానన్తం మనుస్సం వా తిరచ్ఛానగతం వా అఞ్ఞం హరాపేతి, అనాపత్తీతి అనుగణ్ఠిపదనయో. అయం పాళియా, అట్ఠకథాయ చ ఏకరసో వినిచ్ఛయో, ‘‘అసన్తే హారకే’’తి కిఞ్చాపి ఇదం అవిసేసతో వుత్తం, ‘‘అఞ్ఞస్స యానే వా భణ్డే వా అజానన్తస్సా’’తి వచనతో పన సచేతనోవ హారకో తత్థ అధిప్పేతోతి పఞ్ఞాయతి, సో చ ఏళకలోమభావఞ్చ ‘‘ఇదం హరామీ’’తి చ జానన్తో నాధిప్పేతో. తేన వుత్తం ‘‘అఞ్ఞో హరిస్సతీతి ఠపేతి, తేన హరితేపి ఆపత్తియేవా’’తిఆది. తత్థ హేతుకత్తునో అభావతోవ. పాళియఞ్హి ‘‘అఞ్ఞం హరాపేతీ’’తి హేతుకత్తువసేన వుత్తా. ఇతరే ద్వే జానన్తా ఇధ సమ్భవన్తి. ‘‘అజానన్తస్స పక్ఖిపిత్వా’’తి పాళియం ‘‘ఏస హరాపేతీ’’తి వా ‘‘ఇదం ఠానం అతిక్కమాపేతీ’’తి వా జానన్తస్స యానే వా భణ్డే వా పక్ఖిపిత్వా తియోజనం అతిక్కమాపేతి, న నిస్సగ్గియా హోన్తీతి దీపేతి.

‘‘హరాపేతీ’’తి ఇదం హేతుకత్తువచనతం సాధేతి, తస్మా అట్ఠకథాయం ‘‘సామికస్స అజానన్తస్సేవా’’తి ఇదం ‘‘మం ఏస హరాపేతీ’’తి ఏవం అజానన్తం సన్ధాయ వుత్తం. ‘‘సారేతి చోదేతి అనుబన్ధాపేతీ’’తి ఇదం ‘‘మం ఏస ఇదం ఠానం అతిక్కమాపేతీ’’తి ఏవం జానన్తం సన్ధాయ వుత్తం. అజానన్తోపి సారణాదీహి ఠితట్ఠానం నాతిక్కమతి, న వా అనుబన్ధతి. అథ సారణాదీహి అనతిక్కమిత్వా అత్తనో రుచియా అతిక్కమతి ఆపత్తి ఏవ భిక్ఖునో హేతుకత్తుభావాసమ్భవతో.

ఇదాని యథాఠితట్ఠానతో పట్ఠాయ వక్ఖామ, ‘‘అసన్తేపి హారకే’’తి హారకాలాభపచ్చయాపి సయం హరణతో నిస్సగ్గియమేవ, పగేవ సతి హారకేతి అయమేకో అత్థో. అవధారణత్థం అపి-సద్దం గహేత్వా అసన్తే ఏవ హారకే నిస్సగ్గియం, సతి పన హారకే న తేన హరాపేన్తస్స నిస్సగ్గియన్తి అయం దుతియో అత్థో. ‘‘సఙ్ఘతో వా…పే… అత్తనో వా ధనేనా’’తి ఇమినా కిఞ్చాపి అచిత్తకమిదం సిక్ఖాపదం, సఙ్ఘాదితో పన అత్తనా ఆకఙ్ఖమానేన పటిగ్గహితస్సేవ ఏళకలోమస్స తియోజనాతిక్కమే ఆపత్తి, న అజానతో అప్పటిగ్గహితస్స చీవరాదీసు కుతోచి లగ్గస్స అతిక్కమనేతి దీపేతి. అనుగణ్ఠిపదే పన ‘‘కమ్బలస్స ఉపరి నిపజ్జిత్వా గచ్ఛన్తస్స సచే ఏకమ్పి లోమం చీవరే లగ్గం హోతి, ఆపత్తి ఏవ కమ్బలతో విజటితత్తా’’తి వుత్తం, తం కమ్బలస్స పటిగ్గహితత్తా అత్తనో ఇచ్ఛాయ పటిగ్గహితమేవ హోతీతి యుత్తం. యస్మా ‘‘అనాపత్తి కతభణ్డే’’తి వుత్తం, తస్మా తం అనేకమ్పి కతభణ్డట్ఠానియమేవ హోతి. తఞ్హి అనేన పటిగ్గహితం, న లోమం. అథ లోమమ్పి అగ్గహితమేవ హోతి, కతభణ్డం దుప్పరిహారియలోమవినిబ్భోగకతభణ్డో నియమో. ఏవం సన్తే అకతభణ్డే తికపాచిత్తియం, కతభణ్డే తికదుక్కటఞ్చ నయతో దస్సేతబ్బం భవేయ్య, అఞ్ఞథా తికస్స దస్సితత్తా. సఉస్సాహత్తాతి అప్పటిప్పస్సద్ధగమనత్తా. అచిత్తకత్తా చాతి భిక్ఖునో ఉస్సాహానురూపం లోమానం తియోజనాతిక్కమనతో వినాపి పయోగచిత్తేన హరణచిత్తేన ఆపజ్జతి ఏవాతి అధిప్పాయో. సా అనాపత్తి పాళియా న సమేతీతి అన్తో పన పయోగేన తియోజనపరమం అతిక్కమితత్తా అనాపత్తి. ‘‘తియోజనం హరతీ’’తి ఇమినా తియోజనం పదసా నేతుకామోపి అన్తోతియోజనే పదే పదే దుక్కటం నాపజ్జతీతి దస్సేతి, తం యుత్తం ‘‘తియోజనం వాసాధిప్పాయో గన్త్వా తతో పరం హరతీ’తి వచనస్సత్థితాయా’’తి వుత్తం. పునపి వుత్తం ‘‘అఞ్ఞం హరాపేతీతి ‘ఇదం హరిస్సామీ’తి సఉస్సాహమేవ అఞ్ఞం హరాపేతీతి అత్థో. ఇతరథా గచ్ఛన్తస్స సీసే ఠపేసి, తస్మిం అజానన్తేపి అనాపత్తి సియా’’తి. సచే పన ‘‘అగచ్ఛన్తే యానే వా’’తిఆదినా నయేన వుత్తత్తా హరణాదీహి జనితఉస్సాహానం హత్థిఆదీనం ‘ఇదం కరిస్సామా’తి వా ‘హరిస్సామా’తి వా ఆభోగే జనితే ఏవ అనాపత్తి, న అజనితేతి ఉపతిస్సత్థేరో ఆహా’’తి చ వుత్తం. పరివత్తేత్వా ఠపితేతి ద్విన్నమ్పి బహి నిక్ఖిపితత్తాతి ఉపతిస్సత్థేరో. బహిసీమాయ ఠపితం భణ్డికం అన్తో అన్తోసీమాయం ఠపితం బహి కరోతో అనాపత్తీతి కేచి, న సున్దరం వియ.

౫౭౫. పటిలభిత్వా హరతీతి పఠమతియోజనతో పరం హరతి, న దుతియాదితోతి అత్థో. కతభణ్డే ఉప్పన్నోకాసాభావా అనాపత్తి.

ఏళకలోమసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.