౬. అఞ్ఞాతకవిఞ్ఞత్తిసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౫౧౫. పరిక్ఖారానన్తి ఉపయోగత్థే సామివచనం. ఏకసాటకన్తి భావనపుంసకం, ‘‘అఞ్ఞాతకో మోఘపురిసా’’తి వచనేన పవారితోపి అదాతుకామో అఞ్ఞాతకో అప్పవారితట్ఠానే తిట్ఠతీతి దీపితం హోతి. అఞ్ఞథా ‘‘అనాపత్తి పవారితాన’’న్తి ఇమినా విరుజ్ఝతి.

౫౧౭. నేవ తావ విఞ్ఞాపేతబ్బం, న భఞ్జితబ్బన్తి అనచ్ఛిన్నానం చీవరానం అత్తనో సన్తకానం అత్థితాయ, తత్థ పచ్చాసాసబ్భావతో చ. పచ్చాసా కిత్తకం కాలం రక్ఖతీతి? యావ గామన్తరా, యావ అద్ధయోజనాతి ఏకే. యావ దస్సనసవనూపచారాతి ఏకే. యావ అఞ్ఞే న పస్సన్తీతి ఏకే. యావ పచ్చాసా ఛిజ్జతీతి ఏకే. యావ సాఖాపలాసపరియేసనభఞ్జనసజ్జనకాలపరిచ్ఛేదాతి ఏకే. ఇదం సబ్బం యథాసమ్భవం యుజ్జతి. కథం పఞ్ఞాయతీతి చే? ‘‘సచే పన ఏతేసం వుత్తప్పకారానం గిహివత్థాదీనం భిసిఛవిపరియన్తానం కిఞ్చి న లబ్భతి, తేన తిణేన వా పణ్ణేన వా పటిచ్ఛాదేత్వా ఆగన్తబ్బ’’న్తి అట్ఠకథావచనతో.

న తావ థేరానం దాతబ్బానీతి న తావ అత్తనో రుచియా దాతబ్బాని, యదా థేరా ‘‘దేథావుసో’’తి వదన్తి, తదా దాతబ్బాని. ‘‘ఏవం సతి దహరాపి అచ్ఛిన్నచీవరట్ఠానే తిట్ఠన్తి, సాఖాపలాసం భఞ్జితుం వట్టతి, న అఞ్ఞథా. ‘యేహి కేహిచి వా అచ్ఛిన్నం హోతీ’తి హి వుత్త’’న్తి వుత్తం. ఆచరియో పన ఏవం వదతి ‘‘అత్తనో రుచియాపి దాతుం లభన్తీ’’తి. తథా హి అట్ఠకథాయం ‘‘పరిభోగజిణ్ణం వా’తి ఏత్థ చ ‘అచ్ఛిన్నచీవరానం ఆచరియుపజ్ఝాయాదీనం అత్తనా తిణపణ్ణేహి పటిచ్ఛాదేత్వా దిన్నచీవరమ్పి సఙ్గహం గచ్ఛతీ’తి వత్తుం యుజ్జతీ’’తి వుత్తం. అథాపి సియా ఆచరియాదీహి ‘‘ఆహరావుసో’’తి వుత్తేయేవ, నావుత్తేతి, న, ‘‘కేహిచి వా అచ్ఛిన్న’’న్తి ఏత్థ వుత్తలేసతో దుతియలేసస్స అవిసేసభావప్పసఙ్గతోతి. అథ కిమత్థం ‘‘న తావ థేరానం దాతబ్బానీ’’తి వుత్తన్తి చే? యావ థేరానం అత్థాయ సాఖాపలాసాని భఞ్జతి, తావ న దాతబ్బాని, తతో తాని థేరుద్దిస్సకాని సాఖాపలాసాని సయం పరిదహిత్వా వినాపి థేరాణత్తియా అత్తనో రుచియా దాతబ్బాని, భూతగామపాతబ్యతాయ పాచిత్తియం న హోతి సత్థునాపి అనుఞ్ఞాతత్తా. ‘‘తిణేన వా పణ్ణేన వా’’తి హి వుత్తం, తం కప్పియమేవ సన్ధాయ వుత్తన్తి చే? న, ‘‘తదలాభే న త్వేవ…పే… దుక్కటస్సా’’తి వచనవిరోధతో. ఏత్థాహ – దుక్కటభయా పాచిత్తియవత్థు చే అతిక్కమితబ్బం, తదలాభే థుల్లచ్చయవత్థు సఙ్ఘికం, తదలాభే పారాజికవత్థుపి అతిక్కమితబ్బం సియాతి? న, పారాజికస్స లోకవజ్జత్తా. అపిచ న సబ్బం భూతగామం పాచిత్తియవత్థుమేవ, తతో దుక్కటాదివత్థుపి అత్థి, అనాపత్తివత్థుపి కాలోదిసకం, తస్మా ఇదం తదా అనాపత్తివత్థుకన్తి వేదితబ్బం. కిత్తావతా భిక్ఖు అచ్ఛిన్నచీవరో నట్ఠచీవరో హోతీతి? ఏత్తావతా నగ్గో హోతీతి ఏకే. వికప్పనుపగపచ్ఛిమభావేన, వికప్పనుపగపచ్ఛిమమాదిం కత్వా విఞ్ఞాపేన్తస్స ఆపత్తీతి ఏకే. నివాసనపారుపనుపగాభావేనాతి ఏకే. తిచీవరాభావేనాతి ఏకే. సన్తరుత్తరపరమాభావేనాతి ఏకే. అయం ఏకేవాదో యుత్తో ‘‘సన్తరుత్తరపరమం తతో చీవరం సాదితబ్బ’’న్తి హి వచనతో, తస్మా సన్తరుత్తరే సతి వికప్పనుపగపచ్ఛిమం విఞ్ఞాపేన్తస్స పటిలాభేన నిస్సగ్గియం. యది ఏవం ‘‘విఞ్ఞాపేత్వా పటిలభేయ్య నిస్సగ్గియ’’న్తి సిక్ఖాపదేన భవితబ్బన్తి చే? తన్న, తదత్థసిద్ధితో నానత్థత్తా ధాతూనం. కిం వుత్తం హోతి? యథా హి ‘‘తిక్ఖత్తుం మేథునం ధమ్మం అభివిఞ్ఞాపేసీ’’తి (పారా. ౩౬) వుత్తే పవత్తేసీతి అత్థో, తథా ఇధాపి ‘‘చీవరం విఞ్ఞాపేయ్యా’’తి విఞ్ఞత్తియా పవత్తేయ్య ఉప్పాదేయ్యాతి అత్థో.

తేన నివత్థోతి తంనివత్థో. అఞ్ఞస్స అలాభేన తమేవ పరిభుఞ్జతో జిరతి, న లేసేన. అత్తనాతి సయమేవ వత్తుం యుజ్జతి, తస్మా అయుత్తపరిభోగేన అపరిభుఞ్జిత్వా యుత్తపరిభోగవసేన పరిభుఞ్జతో జిణ్ణం పరిభోగజిణ్ణం నామ. తస్స సభాగానం అచ్ఛిన్నకాలే దానమ్పి యుత్తపరిభోగే ఏవ సఙ్గహం గచ్ఛతీతి అధిప్పాయో. ‘‘ఇమే కిర ద్వే లేసా అట్ఠకథాయో, వాచేన్తానం ఆచరియానం మతన్తి ధమ్మసిరిత్థేరో ఆహా’’తి వుత్తం.

౫౨౧. నిసీదితుం వా నిపజ్జితుం వా న లభతీతి యథాసుఖం న లభతీతి అధిప్పాయో. ‘‘అఞ్ఞస్సత్థాయా’’తి ఏత్థాపి ‘‘ఞాతకానం పవారితాన’’న్తి అనువత్తతి ఏవ. అత్థాయ కస్స? తస్సేవ అఞ్ఞస్స. యథా అఞ్ఞాతకే తికపాచిత్తియం, తథా అప్పవారితేపీతి దస్సనత్థం ‘‘ఞాతకానం పవారితాన’’న్తి వుత్తం. అఞ్ఞథా ‘‘ఞాతకే ఞాతకసఞ్ఞీ’’తి ఇమినా సిద్ధత్తా న నిచ్చం సేసం ఆపజ్జతి. అపిచేత్థ అఞ్ఞాతకగ్గహణేన అప్పవారితగ్గహణం హోతి, అప్పవారితగ్గహణేన అఞ్ఞాతకగ్గహణం, అఞ్ఞాతకా హి అప్పవారితా హోన్తి. తథా ఞాతకగ్గహణేన పవారితగ్గహణం హోతి, కత్థచి న హోతి. న పవారితగ్గహణేన ఞాతకగ్గహణం హోతీతి ఇమస్స అత్థవిసేసస్స దస్సనత్థం ‘‘ఞాతకానం పవారితాన’’న్తి వుత్తం. తథా హి అఞ్ఞాతికాయ భిక్ఖునియా అప్పవారితాయ చ చీవరం అఞ్ఞత్ర పారివత్తకా పటిగ్గణ్హన్తస్స ఆపత్తి. ఞాతికాయ పన పవారితాయ చ విస్సాసం గణ్హాతి, అనాపత్తి. తథా పురాణచీవరం ఞాతికాయ అనాపత్తి, పవారితాయ పన తికపాచిత్తియమేవ. ఞాతకానఞ్చ ఏకచ్చానం పురాణచీవరం నామ దాతుం వట్టతి, న పవారితానం. తికచ్ఛేదో చ మాతికాపదేనేవ హోతి, న అఞ్ఞేన. తత్థాపి ఏకేనేవ, న దుతియాదీహీతి అయం వినయే ధమ్మతా వేదితబ్బా.

అఞ్ఞాతకవిఞ్ఞత్తిసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.